testwebdunia1
testwebdunia0
testwebdunia2
Widgets Magazine
Widgets Magazine

आमची माय मराठी

डॉ. बा. ना. मुंडी

वेबदुनिया|
महाराष्ट्र थोर: आणिक कैसे थोर: जेणुका अर्थी आपुली थोरी असे: तेतुलाही अर्थी आणिकासी थोरी करी: थोरापासौनि महाथोर तयाते महाराष्ट्र म्हणिजे





मराठसाहित्निर्मितीप्रारंझालसामान्यत: दहाव्यअकराव्यशतकात व प्रामुख्यानकेलमहानुभापंथीयांनी. त्यांनमराठीचउपयोसंस्कृतच्यजागकरण्याप्रारंकेला व काहकातरसंस्कृत-निष्ठांनचांगलादिला. त्यपंथाच्यविचित्र व सर्वसामान्यांच्यपूर्वापाधारणा-विचारांनधक्कदेणार्‍या, अपरिचितत्त्वज्ञानामुळत्यांनआपलपंथीतत्त्वज्ञानप्रचाराचकार्गुप्तपणे, अनेसांकेतिलिप्यातूकरावलागले. यामुळमराठमाध्यमाच्यद्वारसर्वसामान्यांपर्यंपोहोचण्याच्यत्यांच्यमूहेतूसहजबाधयेऊखंपडला. त्यांचसर्मराठसाहित्त्यपंथीयांपुरतेमर्यादिराहिले. मराठीचयथावश्यपरिचहोणमागपडले. अलिकडेसांकेतिलिप्यांच्यकडीकुलुपातूमुक्झालआणि त्यावेळीत्याचअलौकिकत्व, महत्त्लक्षाआले. चक्रधत्यपंथाचसंस्थापक. त्यांनमहाराष्ट्रासंबंधअभिमानानम्हटलज्ञाआहे.

महाराष्ट्रअसताचयोग्यतमहाराष्ट्सात्त्विक... तेथचजडचेतपदार्तेहसात्त्विक: तेअसतशारीमानसिकव्हणीचउपद्रनुपजिति: आणिदेशशारीमानसिउपद्रउपजलअसमहाराष्ट्रअसतशमे: तेथचाअन्नोदकशमे: तेथचाऔषधशमे: तेथचावारा, झाडी, पावूतेहि सात्त्विक: तेणसकउपद्रशमेती:

''महंम्हणजनिर्दोष: आणि एकदेनिर्दोहोती: परसगूनव्हेति: महाराष्ट्निदोर्ष: आणि सगुतेअसतअनाचाकरावयाचबुध्दि नुपजे: उपनलकरल्हाइजे: आपआनाचारू न करी: आणीकाकरू न दीती: महाराष्ट्धर्सिध्दि जाए: माहाराष्ट्र: महंम्हणिजथोर: तेचथोरकवणकवणअर्थअसा: ा: सात्त्विक: दुसरसुखरूप: तिसरइष्टकारक: चवथनिर्दोष: पांचवसगुण: महाराष्ट्थोर: आणिकैसथोर: जेणुकअर्थआपुलथोरअसे: तेतुलाहअर्थआणिकासथोरकरी: थोरापासौनि महाथोतयातमहाराष्ट्म्हणिजे:...''

त्याच्यानंतत्यांच्यनागदेवाचार्य, माहिंभट्ऊर्महिंद्रबाइत्यादअनेलहामोठ्यशिष्यांनसंस्कृतच्यऐवजमराठीचपुरस्काकरूआपल्यवाड्:निर्मितीसाठतिचसर्राउपयोकेलआणि चक्रधरांनसुरकेलेलपूर्परंपरअत्यंकसोशीने व निष्ठापूर्वपुढचालविली. केशोबासारख्यसंस्कृतप्रेमपंडितांनपुन: पुन: संस्कृतमध्यरचनकरण्याचतीव्रतइच्छहोई, तिलवेळीबंधघातलजाई. नागदेवाचार्यांनकेशोबासुचविले.

नारोबा आपल्या 'ऋद्वीपुर वर्णनात' लिहितात, 'जेथची नांव तर्‍ही मराठी: परि षट्दर्शनातें दळवटी । प्रमेय धुंडाळिता सृष्टी । आथीचिना ।।' 'सह्याद्रिवर्णनात' हिरांबा म्हणते 'जेथ परा चकितु झाली।। तेथ महाराष्ट्रीचा काइसी केली। परी माझी वाचा वालमैली'.





''नककेशवद्या: येणमाझीयस्वामीचम्हातारियसामान्परिवारनागवैकीं: परमेश्वरतरजीवाचेयसंकोचतअनेवासनअयोग्यतजाणौन‍ि काठिन्यतचुकवौत‍ि सकळासि अल्पायासब्रम्हविद्याचियाठायनिवसितायेवौनि परमात्लाभुद्यमावावहोआवम्हणौनीमहाराष्ट्रीयनिरौपिलकीा: एरव्हसर्वज्ञकादेववाणनिरोपू न लाहा: म्हणौनि केशवसंस्कृसूत्रबध्प्रकरण न करकीं:. चुकूकेशोवासांनसंस्कृपारिभाषिसंज्ञउपयोजिल्या. नागदेवांचकडसूचना, पंडिकेशवदेया: तुमचअस्मातकस्मातनेणो: चक्रधरेनिरोपिलमर्‍हाटतियाचि पुसा: केशोबासंस्कृबंद न करितीची:'', -ह्यमागीभावना, लोककल्याणाचकळकतसेमातृभाषेवरिप्रेमहस्पष्होते.

लोककल्याणाच्यउदात्हेतूनप्रेरिहोऊचक्रधरांनज्यमायमराठीचपुरस्काकेला, तिचाउपयोइतमहानुभालेखकांनीहतितक्याप्रेमोदराने, श्रध्दानिष्ठेने, आत्मविश्वासपूर्वकरावयाआश्चर्कसले? दामोदपंडिआपल्या 'वच्छहरण' काव्याचप्रारंकरतांनम्हणतात, 'नागरबोलीस्छवाणिजे: सकरसांतपोखिजे' व हिच्यसाह्याने 'उपमश्लेवर्णुक: एहीरंजसकलैलोक.' 'प्राकृमानवती' तशीकथासंगतकरीन: 'रूक्मिणसैंवर'कर्तनरेंद्रकव‍ि स्पष्टम्हणतो, 'पुण्पावमराठी । आइकतआदरेकर्णपुटी । तैयासकवन्ही न पडकामाठी । संसाराची।।' नारोबआपल्या 'ऋद्वीपुवर्णनात' लिहितात, 'जेथचनांतर्‍हमराठी: परि षट्दर्शनातेदळवटी । प्रमेधुंडाळितसृष्टी । आथीचिन।' 'सह्याद्रिवर्णनात' हिरांबम्हणते 'जेपरचकितझाली।तेमहाराष्ट्रीचकाइसकेलीपरमाझवाचवालमैली'. प्रसिध्भास्ककवि आपल्या 'शिशुपाळवधात' म्हणतात, 'साहित्याचियखेडकुळियासुदेशाबोलाचियाचिपुलियांसिंपनखेळतसांवळीयांरसवृत्ति।फुवाचारसाळागर्सांडवीकोकिळां।' काशीराजाने 'द्रौपदसैंवरात' व्यक्तविलेलश्रध्दपहा. म्हणतो. 'मर्‍हाटटिकदेशभाषमर्‍हाटीमर्‍हाटकुळजन्वानमर्‍हाटीगुरूग्रंसेविलम्यमर्‍हाटी:।'

याप्रमाणेअनेमहानुभावीलेखकांनमराठीच्यप्रशंसापअभिमानाचउद्गावेळोवेळी व जागोजागकाढलआहेत. वरीदिलेल्यकाहउतार्‍यांवरूइतरांबद्दसहकल्पनयेशकेल.

मुकुंदराज व ज्ञानेश्वसर्वमान्आद्मराठकवींनमराठीचवैशिष्ठ्यतिच्यसामर्थ्यासमांडतानमुकुंदराज, 'देशकामर्‍हाटीपरि उपनिषदाचीराहाटीतरअथजीवाचियगांठीकां न बांधावा?' (मुकुंदराज) 'मर्‍हाटिहेचानगरींब्रम्हविद्येचसुकाळूकरीघेणदेणसुखावेर्‍हीदेजगामाझमर्‍हाटाचि बोलकवतिकेपरि अमृतातेहपैजेसिजिंकेऐसअक्षरेचि रसिकेमेळविन।।' (ज्ञानेश्वर)

शिवछत्रपतीच्या काळात मराठीत शिरलेला फारशीपणा काठून तिला संस्कृतनिष्ठ रूप देण्यात आले व त्यासाठी 'राजव्यवहार कोष' तयार करविला गेला. पण त्यामुळे पेशवे काळात भाषेतील मराठीपणाच जाऊन हळूहळू संस्कृतचे वर्चस्व प्रस्थापित होऊ लागले.





अशप्रकारत्यांनसंस्कृतातीउच्प्रकारचसाहित्य, नित्याच्यव्यवहाराच्यभाषेमराठीनिर्माकरूस्त्रीशूद्रांसआबावृध्दांनसुलकेले. त्यांच्यापावलावपाऊटाकूनंतरच्यअनेलहानमोठ्यसाहित्यिकांनसंस्कृतचजोडीतोडीची व प्रसंगतिच्याहूनहवरचअशकरूप्रत्यक्संस्कृपंडितांकडूनहसन्मामिळवला. एकनाथपंडितांनप्रत्यक्काशीक्षेत्रमराठी 'भागवत' <


यावर अधिक वाचा :

गोलंदाजाच्या डोक्यावर चेंडू आदळून गेला षटकार

national news
क्रिकेट हा अनिश्चिततेचा खेळ आहे असे म्हटले जाते, मैदानावर काहीही होऊ शकते ज्यावर अनेकदा ...

हरमनप्रित कौर 1 मार्चपासून पंजाब पोलिसात रुजू होणार

national news
भारतीय महिला टी-20 क्रिकेट संघाची कर्णधार हरनप्रित कौर ही येत्या 1 मार्च रोजी पंजाब पोलीस ...

एक लग्नसोहळा दोन जुळ्यांचा

national news
अमेरिकेतील एक असे जोडपे समोर आले आहे जर ते एकत्र उभे राहिले तर समोरच्या व्यक्तीला ...

अवनी भारताची पहिली महिला फायटर पायलट

national news
भारतीय वायुसेनेतील फ्लाइंग ऑफिसर अवनी चतुर्वेदी हिने मिग-21 बायसन हे लढाऊ विमान एकटीने ...

नितीश कुमारांनी लालूच्या बंगल्यात सोडले भूत

national news
राष्ट्रीय जनता दलाचे प्रमुख लालूप्रसाद यादव यांचे मोठ पुत्र आणि बिहारचे माजी आरोग्यमंत्री ...

'आयडिया' देणार ४जी स्मार्टफोनवर २ हजार रूपयांचे कॅशबॅक

national news
आयडिया सेल्यूलर कंपनीने गुरूवारी एका नव्या ऑफरची घोषणा केलीये. ही ऑफर २३ फेब्रुवारीपासून ...

भारतीय भाषेत इमेल आयडी बनवण्याची सोय

national news
आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिनाच्या निमित्ताने मायक्रोसॉफ्टने भारतीयांना खूषखबर दिली आहे. ...

सर्वसामान्य ग्राहकांचे मोबाईल नंबर हे १० आकडीच राहणार

national news
दूरसंचार विभागाने बीएसएनएल आणि इतर कंपन्यांना त्यांचे मशीन-टू-मशीन म्हणजेच एम-टू-एम ...

नोकिया 6चं 4GB रॅम व्हेरिएंट लॉन्च

national news
एचएमडी ग्लोबलने नोकिया 6 या फोनचं 4GB रॅम व्हेरिएंट लॉन्च केलं आहे. हा स्मार्टफोन ...

‘अॅपल’ च्या जाहिरातीमध्ये संगीतकार ए.आर.रहमान झळकला

national news
‘अॅपल’ च्या एका जाहिरातीमध्ये संगीतकार ए.आर.रहमान झळकला आहे. खुद्द रहमाननेच ट्विट करत ...