ALSO READ: तामिळनाडूत गॅस सिलिंडर वाहून नेणारा ट्रक उलटला

यूपीएससीने निवडलेल्या उमेदवारांची यादी पीडीएफ स्वरूपात प्रसिद्ध केली आहे. यशस्वी उमेदवारांना आता व्यक्तिमत्व चाचणी (मुलाखत) साठी बोलावले जाईल, ज्याची तारीख आणि तपशीलवार वेळापत्रक आयोग लवकरच जाहीर करेल.

ALSO READ: सरकारी कार्यालयातील भंगार विकून सरकार मालामाल! ७ 'वंदे भारत' ट्रेन खरेदी करता येतील एवढी कमाई

निवड प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यासाठी, म्हणजेच व्यक्तिमत्व चाचणी (मुलाखत) एकूण 2,736 उमेदवार पात्र ठरले आहेत, तर न्यायालयीन प्रकरणांमुळे तीन उमेदवारांचे निकाल रोखण्यात आले आहेत. यूपीएससीने माहिती दिली की ज्या उमेदवारांनी आधीच त्यांचे आवश्यक कागदपत्रे ऑनलाइन अपलोड केले आहेत आणि त्यांच्याकडे कोणतीही नवीन माहिती नाही त्यांना पुन्हा लॉग इन करावे लागेल आणि त्यांच्या तपशीलांची पडताळणी प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल, कारण ई-समन्स लेटर जारी करण्यासाठी ही पायरी अनिवार्य आहे. 

ALSO READ: Zero Investment शून्य गुंतवणुकीत सुरू करा 'हे' ५ व्यवसाय! लाखो रुपये कमवा

2025 च्या नागरी सेवा परीक्षा (CSE) मुख्य परीक्षा यशस्वीरित्या उत्तीर्ण झालेल्या सर्व उमेदवारांनी व्यक्तिमत्व चाचणी (मुलाखती) ला त्यांचे मूळ कागदपत्रे सोबत आणावीत असे निर्देश UPSC ने दिले आहेत. यामध्ये पात्रता, शैक्षणिक पात्रता, आरक्षण श्रेणी (लागू असल्यास), समुदाय स्थिती, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल विभाग (EWS) आणि बेंचमार्क अपंगत्व असलेली व्यक्ती (PwBD) संबंधित प्रमाणपत्रे समाविष्ट आहेत.

उमेदवारांनी आयोगाने विहित केलेले प्रवास भत्ता (TA) फॉर्म आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे देखील सोबत बाळगणे आवश्यक आहे.निकाल प्रकाशित झाल्यानंतर 30 दिवसांपर्यंत या गुणपत्रिका वेबसाइटवर उपलब्ध असतील. उमेदवार त्यांच्या गुणपत्रिका डाउनलोड करू शकतात आणि भविष्यातील संदर्भासाठी त्या जतन करू शकतात.

Edited By - Priya Dixit

१. गुंतवणुकीचे तीन मुख्य पर्याय :
SIP/म्युच्युअल फंड-  इक्विटी, डेट आणि हायब्रिड मध्ये गुंतवणूक- मध्यम ते उच्च रिस्क- रिर्टन 10% ते 15% किंवा अधिक

FD - बँकेत निश्चित कालावधीसाठी ठेवलेली रक्कम- रिस्क अगदी कमी पण रिर्टन पण कमी (5% ते 7% निश्चित परतावा)

SIP - म्युच्युअल फंडात दर महिन्याला ठराविक रक्कम गुंतवण्याची पद्धत यात जोखीम फंडनुसार मध्यम ते उच्च आणि परतावा फंडनुसार उच्च

२. तरुण पिढीसाठी योग्य पर्याय निवड :
आपले वय आणि दीर्घकालीन उद्दिष्ट्ये पाहता, तरुण पिढीसाठी SIP मार्फत म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करणे हा सर्वात योग्य पर्याय आहे. 

SIP (Systematic Investment Plan) - तारुण्यातली गुरुकिल्ली

SIP म्हणजे म्युच्युअल फंडात दर महिन्याला छोटी रक्कम गुंतवण्याची पद्धत. तरुण पिढीने यासाठी प्राधान्य देण्याची कारणे म्हणजे दीर्घकाळ मिळणारा फायदा. तरुण पिढीकडे गुंतवणुकीसाठी मोठा कालावधी (२० ते ३० वर्षे) आहे. यामुळे त्यांना चक्रवाढ व्याजाचा आणि बाजारातील चढ-उतारांवर मात करणाऱ्या रुपया खर्च सरासरीचा सर्वाधिक फायदा मिळतो. SIP मुळे दर महिन्याला एक निश्चित रक्कम बाजूला ठेवण्याची आर्थिक शिस्त लागते. SIP फक्त ₹५०० पासून सुरू करता येते, ज्यामुळे नोकरी नुकतीच सुरू केलेल्यांसाठी हा एक उत्तम पर्याय आहे. उदाहरणार्थ तुम्ही दरमहा ₹२,००० गुंतवले आणि तुम्हाला १५% वार्षिक परतावा मिळाला, तर २५ वर्षांत तुमची गुंतवणूक सुमारे ₹८० लाखांपर्यंत वाढू शकते.

FD (Fixed Deposit) - अत्यावश्यक सुरक्षा कवच

FD मध्ये जोखीम जवळजवळ नसते, त्यामुळे परतावा निश्चित असतो. तरुण पिढीने आपल्या संपूर्ण पैशांची FD करू नये, परंतु आपत्कालीन निधी म्हणून ६ ते १२ महिन्यांचा खर्च FD मध्ये किंवा लिक्विड म्युच्युअल फंडात ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे. लग्न, घरासाठी डाउन पेमेंट किंवा परदेशी शिक्षण यांसारख्या नजीकच्या निश्चित खर्चांसाठी FD हा चांगला पर्याय आहे.

३. जोखीम (Risk) कशी मॅनेज करावी?

गुंतवणुकीतील जोखीम व्यवस्थापित करणे हे यशस्वी गुंतवणुकीचे रहस्य आहे.
वयानुसार जोखीम-'१०० वजा तुमचे वय' (100 minus your Age) नियम: हा एक सोपा नियम आहे. तुमचा गुंतवणुकीतील तेवढा भाग इक्विटी मध्ये असावा. उदाहरणार्थ: तुमचे वय २५ वर्षे आहे, तर (१०० - २५) = ७५% गुंतवणूक इक्विटी म्युच्युअल फंडांत (SIP) आणि २५% गुंतवणूक सुरक्षित साधनांत (FD/Debt Fund) असावी. तरुण असताना तुमच्याकडे जास्त जोखीम घेण्याची क्षमता असते, कारण तुमच्याकडे नुकसान भरून काढण्यासाठी खूप वेळ असतो.

विविध ॲसेट क्लासमध्ये गुंतवणूक- तुमचे सर्व पैसे एकाच ठिकाणी गुंतवू नका. इक्विटी, डेट, सोने आणि रिअल इस्टेट मध्ये थोडी थोडी गुंतवणूक करा. म्युच्युअल फंडात विविधीकरण म्हणजे एकाच म्युच्युअल फंडात न गुंतवता, लार्ज कॅप, मिड कॅप आणि स्मॉल कॅप फंड्समध्ये योग्य प्रमाणात गुंतवणूक करा.

नियमित पुनरावलोकन- तुमच्या गुंतवणुकीचे दरवर्षी किंवा सहा महिन्यांनी पुनरावलोकन करा. तुमचे आर्थिक उद्दिष्ट आणि गुंतवणूक यांचा समन्वय ठेवा. जर एखादा फंड सातत्याने खराब परतावा देत असेल, तर तो बदलण्याचा विचार करा.

तरुण पिढीने आपले दीर्घकालीन आर्थिक स्वातंत्र्य सुनिश्चित करण्यासाठी SIP मार्फत इक्विटी-देणाऱ्या म्युच्युअल फंडांमध्ये जास्तीत जास्त गुंतवणूक करावी. ६ महिन्यांचा खर्च FD किंवा लिक्विड फंडात ठेवा. तुमच्या वयाच्या नियमानुसार (७५% किंवा त्याहून अधिक) रक्कम SIP मार्फत चांगल्या इक्विटी म्युच्युअल फंडात गुंतवा. बाजारातील चढ-उतारांना घाबरू नका. दीर्घकाळ टिकून राहणे हेच तुम्हाला मोठे परतावे देईल.

अस्वीकार: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. तुम्ही तुमची जोखीम घेण्याची क्षमता तपासण्यासाठी आणि विशिष्ट म्युच्युअल फंडांची माहिती घेण्यासाठी तज्ञांचा सल्ला घ्या.

तुम्ही कधी लक्षात घेतले आहे का की तुम्ही तुमची सकाळ कशी सुरू करता याचा तुमच्या संपूर्ण दिवसावर परिणाम होतो? उठताच योग्य सवयी अंगीकारल्याने तुम्हाला केवळ ऊर्जाच मिळते असे नाही तर सकारात्मकता आणि प्रेरणा देखील मिळते. उठताच अंगीकारल्या जाणाऱ्या पाच लहान सवयींचा शोध घेऊया. सकाळच्या या पाच सवयी लहान वाटू शकतात, परंतु त्यांचा प्रभाव महत्त्वपूर्ण आहे. जर तुमच्या दैनंदिन दिनचर्येत समाविष्ट केले तर तुम्हाला दिवसभर सकारात्मक, निरोगी आणि प्रेरित वाटेल. 

खोल श्वास आणि ध्यान

सकाळी खोल श्वास घेतल्याने दिवसभर शांती मिळते. पाच ते दहा मिनिटे ध्यान केल्याने तुमचे मन ताजेतवाने आणि एकाग्र राहते.

एक ग्लास कोमट पाणी प्या

झोपेनंतर शरीराला हायड्रेशनची आवश्यकता असते. कोमट पाणी विषारी पदार्थ काढून टाकण्यास आणि चयापचय वाढविण्यास मदत करते.

सकारात्मक घोषणा आणि प्रार्थना

स्वतःला प्रेरित करण्यासाठी, सकाळी उठून स्वतःला सकारात्मक गोष्टी म्हणा, जसे की "मी हे करू शकतो" किंवा "आज कालपेक्षा चांगला असेल." प्रार्थना आणि कृतज्ञतेने दिवसाची सुरुवात केल्याने मनाला शांती मिळते.

हलका व्यायाम किंवा स्ट्रेचिंग

शरीराचा कडकपणा कमी करण्यासाठी आणि ऊर्जा सक्रिय करण्यासाठी १० ते १५ मिनिटे स्ट्रेचिंग करा. तसेच काही मिनिटे जलद चालण्याची सवय लावा. मॉर्निंग वॉकला जा किंवा योगा करा. योग तुमच्या शरीराला आणि मनाला आराम देतो.

यादी बनवून काम करा

दिवसाच्या सुरुवातीला तुमच्या दैनंदिन कामांची यादी बनवा. तुम्ही दिवस कसा घालवायचा आणि कोणती कामे पूर्ण करायची आहेत याची यादी बनवल्याने तुम्हाला सर्व कामे पूर्ण करण्यास आणि उत्पादकता वाढविण्यास मदत होऊ शकते. तसेच तुमच्या यादीतील कामांना प्राधान्य द्या. कोणती कामे सर्वात महत्वाची आहेत आणि आजच करायची आहेत हे ठरवल्याने ताण कमी होतो आणि आत्मविश्वास वाढतो.

अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याला दुजोरा देत नाही.

ALSO READ: ऑफिसमधून सुट्टी घेण्यासाठी १० उत्तम कारणे

यशाचे 5 नियम

दृढनिश्चय आणि आवड: ध्येय गाठण्यासाठी दृढनिश्चय असणे महत्त्वाचे आहे. तुमच्या आवडीच्या क्षेत्रात काम केल्याने यश मिळवणे सोपे होते.

कौशल्य आणि शिस्त: नवीन कौशल्ये आत्मसात करणे आणि त्यांच्या सरावासाठी शिस्त लावणे आवश्यक आहे. शिस्तबद्धतेमुळे तुम्ही तुमची उद्दिष्ट्ये पूर्ण करू शकता.

ALSO READ: उन्हाळ्याच्या सुट्टीत तुमच्या मुलाला अ‍ॅबॅकस शिकवा,कॅल्क्युलेटरची गरज भासणार नाही

पैसे आणि गुंतवणूक: पैशांचा वापर केवळ खर्च करण्यासाठी न करता, त्यांना हुशारीने गुंतवा. भविष्यात याचा फायदा होतो.

सकारात्मक वातावरण: सकारात्मक आणि प्रेरणा देणाऱ्या लोकांच्या संपर्कात राहा. नकारात्मकता दूर ठेवा आणि स्वतःच्या यशासाठी सकारात्मक मानसिकता ठेवा.

चुकांमधून शिका: चुका होणे स्वाभाविक आहे, पण त्यातून शिकणे महत्त्वाचे आहे. चुकांकडे अपयश म्हणून न पाहता, त्यातून शिकण्याची संधी म्हणून पाहा.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By - Priya Dixit

Abecus

ALSO READ: ऑफिसमधून सुट्टी घेण्यासाठी १० उत्तम कारणे

अ‍ॅबॅकस म्हणजे काय

अ‍ॅबॅकस हे प्राचीन काळापासूनचे एक गणना उपकरण आहे, जे आज मुलांची मानसिक गणना क्षमता वाढवण्यासाठी वापरले जाते. यामध्ये, बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार आणि भागाकार यासारख्या गणिती क्रिया मण्यांद्वारे शिकवल्या जातात. हळूहळू, मूल अ‍ॅबॅकसशिवायही जलद गणना करू लागते, कारण त्याचे मन मण्यांची कल्पना करून थेट उत्तर शोधू लागते.

अ‍ॅबॅकस का शिकवावे? 

गणितातील गती आणि अचूकता – अ‍ॅबॅकस शिकल्यानंतर, मुले कॅल्क्युलेटरशिवाय मोठ्या संख्येची गणना करू शकतात.

आत्मविश्वास वाढतो 

जेव्हा एखादे मूल इतरांपेक्षा वेगाने गणना करते तेव्हा त्याचा आत्मविश्वास आपोआप वाढतो.

ALSO READ: दहावीनंतर चांगले करिअर करण्यासाठी या टिप्स अवलंबवा

स्मरणशक्ती आणि लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता सुधारते - अ‍ॅबॅकस मेंदूच्या दोन्ही भागांना सक्रिय करते, ज्यामुळे स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता सुधारते.

स्पर्धा परीक्षांमध्ये उपयुक्त – बँकिंग, एसएससी, रेल्वे इत्यादी स्पर्धा परीक्षांमध्ये जलद गणना करण्याचे कौशल्य खूप उपयुक्त ठरते.

अ‍ॅबॅकस शिकणे का चांगले

सुट्टीच्या काळात मुलांवर शाळेतील गृहपाठ किंवा परीक्षांचा ताण नसतो, त्यामुळे ते ताण न घेता अ‍ॅबॅकससारखे अभ्यासक्रम शिकू शकतात. यासाठी दररोज फक्त 1-2 तास पुरेसे असतात. 2-3 महिन्यांत, मूल मूलभूत अ‍ॅबॅकसमध्ये प्रवीण होऊ शकते, ज्यामुळे शाळेत गणित देखील सोपे वाटू लागते.

ALSO READ: या नौकऱ्यांसाठी पदवीची गरज नाही, भरपूर पगार मिळेल

आजच्या डिजिटल युगात, अ‍ॅबॅकसचे वर्ग ऑफलाइन तसेच ऑनलाइन देखील उपलब्ध आहेत. UCMAS, SIP अ‍ॅबॅकस, ब्रेनोब्रेन इत्यादी अनेक विश्वसनीय संस्था आणि प्लॅटफॉर्म मुलांसाठी विशेष अभ्यासक्रम उपलब्ध करून देतात. पालक घरबसल्या मुलांना प्रशिक्षण देण्यासाठी या ऑनलाइन पर्यायांचा फायदा घेऊ शकतात.

कॅल्क्युलेटरपासून मुक्ती मिळते 

जर तुम्हाला तुमच्या मुलाला आयुष्यभर गणिते करण्यात जलद, आत्मविश्वासू आणि मानसिकदृष्ट्या मजबूत बनवायचे असेल, तर या उन्हाळ्याच्या सुट्टीत अ‍ॅबॅकस शिकवणे हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. हे केवळ एक कौशल्य नाही तर तुमच्या मुलाचे मन तीक्ष्ण करण्यासाठी एक महत्त्वाचा पाया देखील आहे - जेणेकरून तो भविष्यात कधीही कॅल्क्युलेटरवर अवलंबून राहणार नाही.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By - Priya Dixit  

कुटुंबातील एखाद्या सदस्याची तब्येत बिघडणे: कुटुंबातील एखाद्या सदस्याचे अचानक आजारपण किंवा पालकांची वैद्यकीय स्थिती यासारखी इतर आपत्कालीन परिस्थिती हे एक मजबूत आणि प्रभावी कारण असू शकते. ते सादर करताना, ते खरे आहे याची खात्री करा जेणेकरून बॉसला कोणताही संशय येणार नाही.

जिवलग मित्राचे लग्न: आज माझ्या मित्राचे लग्न आहे. ही ओळ दोन ठिकाणी सर्वात जास्त ऐकू येते. एक म्हणजे लग्नसमारंभात जिथे खूप नाचगाण असते आणि दुसरे म्हणजे ऑफिसमध्ये सुट्टीच्या वेळी. सर, तो माझा लंगोटिया यार आहे. आम्ही लहानपणापासून एकत्र वेळ घालवला आहे... तुम्ही जाणार नाही तर तो मंडपात बसणार नाही... जणू असे इमोशनल एक्सप्रेशन देण्याची गरज आहे. म्हणून जर तुम्हाला सुट्टी घ्यायची असेल तर एक स्वस्त, टिकाऊ आणि अविवाहित मित्र निवडा आणि त्याला तुमच्या बॉससमोर सादर करा.

डॉक्टरांची अपॉइंटमेंट: जर तुम्हाला वैद्यकीय भेटीची आवश्यकता असेल, तर हे निमित्त देखील एक सामान्य आणि समजण्यासारखे कारण असू शकते. दंतवैद्य किंवा डॉक्टरांकडे भेटीसाठी रजा मागणे हे बॉससाठी एक सामान्य कारण असेल आणि तो तुम्हाला रजा देण्यास मागेपुढे पाहणार नाही.

ALSO READ: ऑफिसमध्ये चांगली छाप हवी असेल तर कामाच्या ठिकाणी या गोष्टी लक्षात ठेवा

अपघात असल्याचे भासवणे: 'सावधगिरीचा अभाव अपघातास कारणीभूत ठरतो' हे निमित्त अधिक प्रभावी असू शकते, परंतु लक्षात ठेवा, जेव्हा खरोखर काहीतरी घडले असेल तेव्हाच हे निमित्त वापरा. दुचाकी, कार किंवा रिक्षा अपघाताच्या बहाण्याने रजा घेता येते आणि बॉस हे ऐकण्यास आक्षेप घेणार नाही. तथापि, हे निमित्त अत्यंत धोकादायक आहे कारण ते जास्त वेळा वापरल्याने तुमच्या बॉसवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.

गावी जाऊन खूप दिवस झाले: भारतातील बहुतेक लोक शहरांमध्ये काम करतात, परंतु त्यांचा खेड्यांशी किंवा इतर लहान शहरांशी खोलवर संबंध आहे. गावी जाणे खूप गरजेचे आहे यासारख्या सबबी देखील रजा घेण्यासाठी खूप उपयुक्त आहेत. जरी हे निमित्त नेहमीच यशस्वी होत नाही, परंतु जर तुम्ही ते भावनिक पद्धतीने सादर केले तर बॉसला पटवणे थोडे सोपे होऊ शकते.

सरकारी कामासाठी सबब: कधीकधी आपल्याला सरकारी किंवा विभागीय कामामुळे रजा घ्यावी लागते. जसे की पॅन कार्ड, आधार कार्ड, पासपोर्ट किंवा इतर सरकारी कागदपत्रांशी संबंधित काम. सरकारी कार्यालयांमध्ये बऱ्याचदा लांब रांगा आणि वेळेची कमतरता असते, त्यामुळे हे एक ठोस आणि वैध निमित्त असू शकते जे तुमचा बॉस सहजपणे स्वीकारेल.

लग्नासाठी स्थळ बघायला येण्याचे कारण: जर तुम्ही अविवाहित असाल आणि लग्नासाठी स्थळ येत असतील, तर हे देखील एक सामान्य आणि हलके निमित्त असू शकते. अनेकदा या सबबीने रजा घेणे खूप सोपे असते, कारण ते एक वैयक्तिक आणि संवेदनशील कारण असते. तुमचा बॉसही ते हलक्या मनाने घेऊ शकतो आणि विनोदी पद्धतीने तुमची रजा मंजूर करू शकतो. विशेषतः जेव्हा तुम्ही ते अनौपचारिक पद्धतीने सादर करता तेव्हा बॉसला काही हरकत नसते.

नातेवाईकाचा मृत्यू: जेव्हा जवळच्या नातेवाईकाचा मृत्यू होतो तेव्हा ते एक गंभीर आणि संवेदनशील कारण असते जे बॉस सहजपणे स्वीकारतो. या परिस्थितीत, कुटुंबातील सदस्याच्या मृत्यूमुळे सर्वांना वेळ आणि आधाराची आवश्यकता असल्याने रजा त्वरित मंजूर केली जाते. हे निमित्त केवळ शहाणपणाने घेतले जात नाही तर ते एक खरे आणि वैध कारण देखील आहे.

अस्वीकारण: हा लेख केवळ सामान्य हल्क्या फुलक्या माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुयिना याला दुजोरा देत नाही. कोणतेही कारण अमलात आणण्यापूर्वी स्वत:चा निणर्य घ्या किंवा तज्ञांचा सल्ला घ्या.

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की गणित फोबिया ही एक मानसिक स्थिती आहे ज्यामध्ये गणिताची तीव्र भीती किंवा भीती असते. ज्या विद्यार्थ्यांना गणिताचा फोबियाचा अनुभव येतो त्यांना गणितातील समस्या, संकल्पना किंवा कार्यांचा सामना करताना अनेकदा चिंता, तणाव आणि अस्वस्थता जाणवते.

तज्ज्ञ मान्य करतात की गणित हा एक असा विषय आहे ज्यामध्ये अनेक विद्यार्थ्यांमध्ये भीतीची भावना निर्माण करण्याची क्षमता आहे, ज्याला सामान्यतः गणित फोबिया म्हणून ओळखले जाते. या भीतीवर मात करणे हे परीक्षेत आणि त्यापुढील यशासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आणि अत्यावश्यक आहे.

CBSE इयत्ता 10वी गणिताची परीक्षा 11 मार्च 2024 रोजी आणि CBSE इयत्ता 12वी गणिताची परीक्षा 09 मार्च 2024 रोजी सकाळी 10:30 ते 1:30 या वेळेत होणार आहे.

गणित किंवा गणिताच्या भीतीवर मात करण्यासाठी येथे काही टिप्स सांगत आहोत. त्यांना अवलंबवून गणिताची भीती घालवू शकता.तुमची परीक्षा अधिक आत्मविश्वासाने आणि यशाने देऊ शकता. चला तर मग जाणून घेऊ या. 

मानसिकता बदला-

गणिताची भीती किंवा गणिताच्या फोबियावर मात करण्यासाठी पहिली पायरी म्हणजे तुमची मानसिकता बदलणे. गणिताला अवघड आणि अडथळा म्हणून न पाहता, त्याला सराव म्हणून पहा.

विषय समजून घ्या -

गणित विषय समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. इतर विषयांप्रमाणे ते लक्षात ठेवता येत नाही. गणितातील प्रत्येक संकल्पना मागील गणितावर आधारित आहे. अधिक जटिल विषयांवर जाण्यापूर्वी तुम्हाला मूलभूत गोष्टींची ठोस समज असल्याची खात्री करा. मूलभूत संकल्पनांचे पुनरावलोकन केल्याने तुमचा आत्मविश्वास वाढू शकतो.

नियमित सराव करा-

गणित हा असा विषय आहे ज्यासाठी सतत सराव करावा लागतो. गणिताच्या समस्या सोडवण्यासाठी प्रत्येक दिवशी वेळ बाजूला ठेवा. तुम्ही जितका जास्त सराव कराल तितके तुम्हाला वेगवेगळ्या प्रकारच्या प्रश्नांना सोडवणे सोपे होईल.

व्हिज्युअल अभ्यास वापरा-

 अनेक विद्यार्थ्यांना गणिताच्या संकल्पनांची कल्पना करणे किंवा अभ्यास करणे उपयुक्त वाटते. समस्या दर्शवण्यासाठी आकृत्या, तक्ते आणि आलेख वापरा. व्हिज्युअल वाचन जटिल कल्पनांची स्पष्ट समज प्रदान करू शकते. त्याला फोटो मेमरी असेही म्हणतात.

गरज भासल्यास शिक्षकांची मदत घ्या-

बोर्डाच्या परीक्षा सुरू असताना, कोणाकडेही काहीही विचारण्यात अजिबात संकोच करू नये. विशेषत: जेव्हा तुम्ही एखाद्या विशिष्ट विषयावर अडकलेले असता. शिक्षक, वर्गमित्र किंवा ऑनलाइन संसाधनांकडून मदत घेण्यास अजिबात संकोच करू नका. तुम्ही एखाद्या आव्हानात्मक संकल्पनेवर अडकले असल्यास, तज्ञांकडून स्पष्टीकरण आणि मदतीसाठी विचारा.

ॲप्सकडून मदत मिळवा-

 सतत सुधारणा करण्याची मानसिकता स्वीकारा. समजून घ्या की प्रयत्न आणि चिकाटीने प्रत्येकजण गणितात सुधारणा करू शकतो. शिकण्याची आणि वाढण्याची संधी म्हणून आव्हाने स्वीकारा. तरीही तुम्हाला काही समजत नसेल, तर तुम्ही इंटरनेटच्या मदतीने शैक्षणिक ॲप्सची मदत घेऊ शकता. शैक्षणिक ॲप्सच्या मदतीने तुम्हाला प्रश्न सोडवण्यासाठी सोपे उपाय मिळतील.

Edited By- Priya Dixit  

सहनशील व धैर्यवान

सहिष्णुता आणि संयम हा भगवान रामाचा एक विशेष गुण आहे. कैकेयीच्या आदेशानुसार, 14 वर्षे जंगलात घालवणे, समुद्रावर सेतु निर्माणासाठी तपस्या करणे, सीतेचा त्याग केल्यानंतर राजा असून संन्यासी प्रमाणे जीवन व्यतीत करणे हे त्यांच्या सहनशीलता आणि धैर्याचे गुण दर्शवतं.

दयाळू आणि योग्य स्वामी

प्रभू राम यांनी दया दाखवत सर्वांना आपल्या छत्रछायेत जागा दिली. त्यांच्या सेनते पशु़ मानव, दानव सर्व प्रकारे होते त्यांनी सर्वांना पुढे वाढण्याची संधी दिली. सुग्रीवला राज्य, हनुमान, जाम्बवंत व नल-नील यांना देखील त्यांना वेळोवेळी नेतृत्व करण्याचा हक्क दिला. मित्र केवट असो वा सुग्रीव, निषादराज असो वा विभीषण. प्रत्येक जाती, प्रयत्येक वर्गाच्या मित्रांसह प्रभू रामाने ‍हृद्याने नाते जपले. मित्रांसाठी स्वत:ने संकट ओढून घेतले.

उत्तम व्यवस्थापक

भगवान राम केवळ एक कुशल व्यवस्थापक नव्हते, तर सर्वांना सोबत घेऊन जाणार होते. ते प्रत्येकाला विकासाची संधी देत असून उपलब्ध संसाधनांचा योग्य वापर करत होते. त्यांच्या या गुणांमुळे लंका जाण्यासाठी त्यांनी व त्यांच्या सेनेने दगडांचा पूल तयार केला होता.

आदर्श भाऊ

भगवान रामाचे तीन भाऊ लक्ष्मण, भरत व शत्रुघ्न सावत्र आईचे पुत्र होते तरी त्यांनी आपल्या सर्व भावांप्रती सख्खया भावांपेक्षा अधिक त्याग, समर्पण आणि प्रेमाचा भाव ठेवाला. या कारणामुळेच जेव्हा श्रीराम वनवासासाठी निघून गेले तेव्हा लक्ष्मण त्यांच्यासोबत त्यांची सेवा करण्यासाठी गेले आणि रामाच्या अनुपस्थितीमध्ये राजपाट मिळाल्यावर देखील भरताने प्रभू रामाचे मूल्य समजून सिंहासनावर त्यांच्या चरण पादुका ठेवून जनतेला न्याय दिलं.

भरतासाठी आदर्श भाऊ, हनुमानासाठी स्वामी, प्रजेसाठी नीति-कुशल व न्यायप्रिय राजा, सुग्रीव व केवटसाठी परम मित्र आणि सेनासोबत घेऊन चालणार्‍या व्यक्तिमत्व म्हणून रामाला ओळखलं जातं. त्यांच्या या सद्गुणांमुळेच त्यांना मर्यादा पुरुषोत्तम राम म्हणून पूजलं जातं. हे देखील खरे आहे की एखाद्याचे गुण आणि कर्म यामुळे त्याची ओळख होते.

1. शारीरिक विकास- भौतिक जीवनाचे रक्षण आणि त्याच्या गरजा पूर्ण करणे आणि आत्मसाक्षात्कार या दोन्हींसाठी स्वामीजींना निरोगी शरीराची गरज समजली. भौतिक दृष्टिकोनातून त्यांनी यावेळी सांगितले की, अशा प्रबळ आत्मसाक्षात्कारासाठी त्यांनी ज्ञानयोग, कर्मयोग, भक्तियोग किंवा राजयोग आवश्यक असल्याचे सांगितले आणि यापैकी कोणत्याही प्रकारासाठी निरोगी शरीराची आवश्यकता स्पष्ट केली. योग त्यांच्या दृष्टिकोनातून माणसाचा भौतिक विकास प्रथम शिक्षणातून व्हायला हवा.

2. मानसिक आणि बौद्धिक विकास- स्वामीजींनी भारताच्या मागासलेपणाचे सर्वात मोठे कारण बौद्धिक रुपाने मागासले असल्याचे सांगितले आणि आपण आपल्या मुलांचा मानसिक आणि बौद्धिक विकास केला पाहिजे आणि त्यासाठी त्यांना आधुनिक जगाचे ज्ञान आणि विज्ञान देणे यावर भर दिला आहे. जिथे त्यांना चांगले ज्ञान आणि कौशल्ये मिळावीत आणि त्यांना जगात आत्मविश्वासाने उभे राहण्याची क्षमता दिली पाहिजे.

3. समाजसेवेच्या भावनेचा विकास- स्वामीजींनी स्पष्ट शब्दात सांगितले की, वाचन आणि लिहिणे याचा अर्थ स्वत:चे भले करावे असा होत नाही, अभ्यास करून माणसाने माणसाचे भलेच केले पाहिजे. भारतातील जनतेची गरिबी त्यांनी स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिली होती. सुशिक्षित आणि संपन्न लोकांनी गरिबांची सेवा करावी, त्यांना उन्नत करण्याचा प्रयत्न करावा, समाजसेवा करावी, अशी त्यांची इच्छा होती. समाजसेवेचा अर्थ दयाळूपणा किंवा दानशूरपणा असा नव्हता, समाजसेवेचा अर्थ दीन-दुबळ्यांच्या उन्नतीसाठी सहकार्य करणे असा होता, जर ते उठले तर ते स्वतःच करतील. त्यांना शिक्षणातून अशा समाजसेवकांची टीम तयार करायची होती. अध्यात्मिक दृष्टिकोनातूनही त्यांनी समाजसेवेला खूप महत्त्व दिले. त्यांनी माणसाला देवाचे मंदिर मानले आणि त्याची सेवा हीच ईश्वरसेवा मानली.

4. नैतिक आणि चारित्र्य विकास- स्वामीजींच्या लक्षात आले की शरीराने निरोगी, बुद्धीने विकसित आणि अर्थाने परिपूर्ण असण्याबरोबरच मनुष्य चारित्र्यही असायला हवा. चारित्र्य माणसाला प्रामाणिक बनवते, कर्तव्यदक्ष बनवते. त्यामुळे त्यांनी शिक्षणातून माणसाच्या नैतिक व चारित्र्य विकासावरही भर दिला. नैतिकतेने, सामाजिक नैतिकता आणि धार्मिक नैतिकता दोन्ही अभिप्रेत होते आणि चारित्र्य विकासाचा अर्थ असा होता की अशा आत्मशक्तीचा विकास जो मनुष्याला योग्य मार्गावर चालण्यास मदत करेल आणि त्याला खोट्या मार्गावर चालण्यापासून रोखेल. अशा नैतिक आणि चारित्र्यानेच एखादा समाज किंवा राष्ट्र प्रगती करू शकतो, वर येऊ शकतो, असा त्यांचा विश्वास होता.

5. व्यावसायिक विकास - स्वामीजींनी भारतातील गरीब लोक, त्यांच्या शरीरातून डोकावणारी हाडे, भाकरी, खोटे बोलणे आणि घर मागणे या गोष्टी जवळून पाहिल्या होत्या. त्याच वेळी, त्यांनी पाश्चात्य देशांचे वैभवशाली जीवन देखील पाहिले होते आणि या निष्कर्षापर्यंत पोहोचले होते की त्या देशांनी ही भौतिक समृद्धी ज्ञान, विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा विकास आणि वापर करून मिळवली आहे. त्यामुळे रिकाम्या अध्यात्मिक तत्त्वांवर जीवन चालू शकत नाही, आपण प्रत्येक क्षेत्रात पुढे आले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले. यासाठी त्यांनी शिक्षणाच्या माध्यमातून मानवाला उत्पादन आणि औद्योगिक कार्य आणि इतर व्यवसायांचे प्रशिक्षण देण्यावर भर दिला.

6. राष्ट्रीय एकात्मता आणि विश्वबंधुत्वाचा विकास - स्वामीजींच्या वेळी आपला देश इंग्रजांच्या अधिपत्याखाली होता, आपण परावलंबी होतो. स्वामीजींच्या लक्षात आले की वशामुळे न्यूनगंड निर्माण होतो आणि हीनता हे आपल्या सर्व दुःखांचे सर्वात मोठे कारण आहे. त्यामुळे अमेरिकेतून भारतात परतल्यावर त्यांनी भारताच्या भूमीवर पाऊल ठेवताच तरुणांना आवाहन केले - 'तुमचे पहिले काम देशाला स्वतंत्र करणे हे असले पाहिजे आणि त्यासाठी तुम्हाला कितीही बलिदान द्यावे लागेल त्यासाठी तयार राहा. त्यावेळी त्यांनी देशवासियांमध्ये राष्ट्रीय चेतना जागृत करणारी, त्यांना संघटित करून देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी लढा देणार्‍या अशा शिक्षण पद्धतीच्या गरजेवर भर दिला. पण ते संकुचित राष्ट्रवादाच्या बाजूने नव्हते. त्या सर्वांना तो देव सर्व मानवांमध्ये दिसत होता आणि या दृष्टिकोनातून विश्वबंधुत्वावर विश्वास होता.

7. धार्मिक शिक्षण आणि अध्यात्मिक विकास- स्वामीजी शिक्षणाद्वारे मनुष्याच्या भौतिक आणि आध्यात्मिक दोन्ही बाबींच्या विकासावर समान भर देत असत. माणसाचा भौतिक विकास हा अध्यात्माच्या पार्श्‍वभूमीवर असला पाहिजे आणि त्याचा आध्यात्मिक विकास भौतिक विकासाच्या आधारे झाला पाहिजे आणि हे तेव्हाच शक्य आहे, जेव्हा माणूस धर्माचे पालन करतो. स्वामीजी धर्माला व्यापक स्वरुपात घेत असत. त्यांच्या दृष्टिकोनातून, धर्म हाच आपल्याला प्रेम शिकवतो आणि द्वेषापासून वाचवतो, मानवजातीच्या सेवेसाठी प्रवृत्त करतो आणि आपल्याला मानवाच्या शोषणापासून वाचवतो आणि भौतिक आणि आध्यात्मिक दोन्ही दृष्ट्या आपल्या विकासास मदत करतो. असा धर्म शिकवण्यावर स्वामीजी अगदी सुरुवातीपासूनच भर देत असत. त्यांच्या दृष्टिकोनातून, हे सर्व गुण आपल्या अद्वैत वेदांत धर्मात आहेत, ते जगात एकतेची भावना देते आणि सर्वात जास्त प्रेम करायला शिकवते. हा सार्वत्रिक धर्म आहे. त्यांच्या दृष्टीकोनातून, आपण जगातील इतर धर्मांबद्दल काही समान शिकवण देतो, परंतु आपला भारतीय वेदांत धर्म त्यापैकी सर्वोत्तम आहे. म्हणून आपण त्याला सुरुवातीपासूनच शिकवले पाहिजे. यासोबतच जीवनाचे अंतिम उद्दिष्ट मुक्ती मिळविण्यासाठी मुलांना सुरुवातीपासूनच ज्ञानयोग, कर्मयोग, भक्तियोग किंवा राजयोगाकडे वळवले पाहिजे. त्यांच्या दृष्टिकोनातून खरे शिक्षण तेच आहे.

यश अनेक प्रकारचे असू शकते. पण जे यशाला फक्त आर्थिक समृद्धी समजतात त्यांना यशाचा अर्थच कळत नाही. बौद्धिकदृष्ट्या श्रीमंत असणे हा देखील एक प्रकारचा यश आहे. मानसिकदृष्ट्या समृद्ध असलेल्या व्यक्तीसाठी कोणत्याही प्रकारचे यश मिळवणे अशक्य नाही.

यश कसे मिळवायचे 

यश मिळविण्यासाठी ध्येय असणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्यामुळे प्रथम ध्येय निश्चित करा. त्यानंतर हे ध्येय साध्य करण्यासाठी योजना बनवा. त्यानंतर योजना कार्यान्वित करा. सातत्यपूर्ण प्रयत्नांनीच यश मिळू शकते.

यश मिळवायचे असेल तर या चुका कधीही करू नका

सर्वप्रथम कधीही हार मानू नका. कारण कधी-कधी अशी वेळ येते जेव्हा मेहनत करूनही यश खूप दूर दिसते. अशी परिस्थिती असते जेव्हा माणसाच्या संयमाची परीक्षा होते. विद्वानांचे असे मत आहे की जेव्हा अंधार दाटून आला आहे तेव्हा समजावे की तुमच्या जीवनात प्रकाश येणार आहे. त्यामुळे धीर सोडू नका.

सत्याचा अवलंब करा

कधीही चुकीच्या पद्धतींचा किंवा मार्गंचा वापर करू नका आणि यश मिळवण्यासाठी खोट्याचा अवलंब करू नका. खोटे बोलण्याची सवय हा यशातील सर्वात मोठा अडथळा आहे. खोटे बोलल्याने व्यक्तीचा आत्मविश्वास कमी होतो. तो स्वतःला मनाने कमकुवत समजतो. त्यामुळे स्वतःची ताकद ओळखा आणि मेहनत करा.

गीतेच्या उपदेशात भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात की परिश्रम आणि शिस्तीशिवाय ध्येयप्राप्ती शक्य नाही. अभ्यासकांच्या मते, कठोर परिश्रमाने व्यक्तीचा आत्मविश्वास वाढतो. यश आणि ध्येय साध्य करण्यात आत्मविश्वासाची विशेष भूमिका असते.

शिक्षण - शिक्षण घेताना काही गोष्टींची काळजी घेतली पाहिजे. या गोष्टी लक्षात घेतल्यास शिक्षण घेताना येणाऱ्या अडचणी दूर होण्यास मदत होते. चाणक्यच्या मते, चुकीची संगत आणि वाईट सवयी हे शिक्षण मिळवण्यात सर्वात मोठा अडथळा आहे. त्यांच्यापासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करा.

करिअर - मेहनतीमध्ये यशाचे रहस्य दडलेले आहे. मेहनतीशिवाय करिअरमध्ये यश मिळत नाही. कठोर परिश्रमाबरोबरच कठोर शिस्तही पाळली पाहिजे. शिस्तीची भावना वेळेवर कामे पूर्ण करण्यास प्रवृत्त करते. यशामध्ये वेळेचे व्यवस्थापन विशेष भूमिका बजावते. हे लक्षात घेतले पाहिजे.

वेळेचे व्यवस्थापन - जीवनात वेळेचे मूल्य ओळखले पाहिजे. ज्यांना वेळेची किंमत कळत नाही त्यांना नंतर त्रास होतो. जी वेळ निघून जाते ती पुन्हा येत नाही. त्यामुळे वेळेची उपयुक्तता समजून घेतली पाहिजे. तुम्हाला यश हवे असेल तर प्रत्येक काम वेळेत पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करावा.

गीतेच्या उपदेशात भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात की, जो व्यक्ती उत्तम गुणांचा अंगीकार करतो तो सदैव आनंदी असतो. अशा व्यक्तीला सर्व प्रकारचे सुख प्राप्त होते. अशा व्यक्तीला खूप आदरही मिळतो. त्यामुळे चांगले गुण अंगीकारण्यावर भर दिला पाहिजे.

चुकीच्या सवयी माणसाचेच नुकसान करतात. चुकीच्या सवयी स्वतःचे नुकसान करतात, तसेच या वाईट सवयींचा त्यांच्या आजूबाजूच्या लोकांवर नकारात्मक परिणाम होतो. वाईट सवयी हा शिक्षण आणि करिअर घडवण्यात सर्वात मोठा अडथळा आहे. त्यामुळे या वाईट सवयी टाळल्या पाहिजेत-

आळस - कठोर परिश्रम करणाऱ्या व्यक्तीने आळसापासून दूर राहावे. आळस हा यशात अडथळा आहे. आळशीपणामुळे व्यक्ती संधींचा पुरेपूर फायदा घेऊ शकत नाही आणि प्रतिस्पर्धी मागे पडतात. अशा लोकांना नंतर खूप त्रास सहन करावा लागतो.

वेळ वाया घालवणे- वेळ वाया घालवणे ही चांगली सवय नाही. ही एक वाईट सवय आहे. वेळेचा योग्य वापर केला पाहिजे. वेळ खूप मौल्यवान आहे. शिक्षण आणि करिअर घडवण्यासाठी वेळेची उपयुक्तता समजून घेऊन वेळेचे महत्त्व जाणले पाहिजे.

नशा - नशा मुळीच करु नये. ही सर्वात वाईट सवयींपैकी एक आहे. वाईट सवयी तरुणांमध्ये जास्त आकर्षित होतात. त्यामुळे काळजी घ्या. नशेचा आरोग्यावर तसेच मन आणि मेंदूवर वाईट परिणाम होतो. या सवयीमुळे शिक्षण आणि करिअरला सर्वाधिक नुकसान होते. त्यामुळे कोणत्याही प्रकारचे मादक पदार्थ घेऊ नयेत.

अनुवादः ज्यांना वाचन, लेखन व इतर दोन भाषांचे ज्ञान आहे त्यांना भाषांतर करण्याचे काम अधिक चांगले सिद्ध होऊ शकते. या कामात आपण घरी बसून पैसे कमवू शकता. फीवर डॉट कॉम, अपवर्क डॉट कॉम, फ्रीलांसर डॉट कॉम, गुरु डॉट कॉम, आईफ्रीलांस डॉट कॉम अशा काही वेबसाइट्सच्या मदतीने भाषांतर कार्य करता येते.

ब्लॉगिंग: आपण घरी रिकामे बसले असाल तर आपण आपल्या आवडीनुसार आपला ब्लॉग सुरू करू शकता. गेल्या दशकापासून ब्लॉगची कमाई वेगाने वाढत आहे. ब्लॉगवर कमाई करण्यासाठी आपण गूगल अ‍ॅडसेन्समध्ये साइन इन करू शकता, जे आपल्याला आपल्या ब्लॉगवर जाहिराती देण्यासाठी देते आणि पेज व्यूजसार आपल्याला मोबदला मिळतो.

ऑनलाइन ट्यूटर: कोरोना संकटाच्या वेळी सर्व प्रकारच्या शाळा बंद आहेत. अशा परिस्थितीत ऑनलाइन शिकवणी आणि वर्गांचा ट्रेन्ड वाढला आहे. आपल्याकडे कोणत्याही विषयात निपुणता असेल तर आपण काही शाळांच्या मदतीने किंवा स्वत: हून ऑनलाईन शिकवणीचे काम सुरू करू शकता. यामध्ये आपणास आपल्या कामानुसार उत्पन्न देखील मिळते. योग शिक्षक किंवा संगीत शिक्षक ऑनलाइन प्रशिक्षण वर्ग देखील सुरू करू शकतात.

ऑनलाईन सेलिंग:  कोरोनाच्या संकटामुळे देशात ऑनलाइन मार्केटचे काम बरेच वाढले आहे. दिवसेंदिवस ऑनलाइन खरेदीदारांची संख्या वाढत आहे. अशा परिस्थितीत, ऑनलाइन शॉप सुरू करण्याची ही सुवर्ण संधी असू शकते. यासाठी, आपण मोठ्या प्रमाणात वस्तू विकू शकता आणि घरी ऑनलाइन विक्री करू शकता किंवा आपण स्वतःचे उत्पादन पॅक करू शकता आणि ते ऑनलाइन विकू शकता.

1 आपले स्वप्न पूर्ण करण्याचा निर्णय घ्या-आपल्याला आयुष्यात काय करायचे आहे.आपले काय स्वप्न आहे,आपली आवड कोणत्या क्षेत्रात आहे,ते निवडा आणि त्यात यश मिळवा.आयुष्यात निव्वळ पैसे कमविण्यासाठी काहीपण करू नका.जर आपल्या आवडीचे काम असेल तर आपण आनंदाने ते काम पूर्ण कराल.आपण आयुष्यात जे काही स्वप्ने बघितले आहेत ती स्वप्न पूर्ण करा.

2 सकारात्मकता ठेवा आणि काही चांगलं करा-जर आपण एक यशस्वी व्यवसायी बनू इच्छिता,तर त्यासाठी सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवा, व्यवसायात चढ-उतार होत राहतात.आपण नेहमी चांगले करण्याचा प्रयत्न करा.  

3 आत्मविश्वास बाळगा -आपल्याला आपल्या विचारांवर, कृतीवर, नेहमी विश्वास असावा.आपले चांगले विचार आणि कृती इतरांना देखील द्या.काहीही करण्यासाठी स्वतःवर विश्वास असावा. आत्मविश्वासाने उचलले पाउल नेहमी यश देतात.

4 आपल्या सहकर्मीचे लक्ष ठेवा-जर आपण एखाद्या ऑफिस मध्ये आहात किंवा कंपनीचे मालक आहात आणि आपल्या हाताखाली काही लोक काम करतात तर आपल्या सहकर्मींची काळजी घ्या. त्यांना चांगले काम करण्यासाठी प्रोत्साहित करा.जेणे करून वातावरण आनंदी होईल आणि कामाचे स्वरूप देखील हलके होईल.  

5 हार मानू नका- व्यवसाय असो किंवा आयुष्य बरेच चढ उतार बघायला मिळतात.कोणती ही परिस्थिती आल्यावर घाबरून जाऊ नका,हार मानू नका,त्या अडचणीतून मार्ग काढा आणि झालेल्या चुकांपासुन काही शिकवण घेऊन पुन्हा नव्याने उभे राहून कामाला सुरुवात करा.यश आपलेच असणार. 

* दृढ निश्चयी- असं म्हणतात की एखाद्या व्यक्तीने दृढ निश्चय केला तर त्याला यशस्वी होण्यापासून कोणीही रोखू शकत नाही.यश मिळवायला दृढ निश्चयी असणं आवश्यक आहे.

* सकारात्मक विचार सरणी- बऱ्याच वेळा असं होत की आपण एखादे काम हातात करायला घेतले की नकारात्मक विचार आधी  येतात. ही सवय सोडा सुरुवातीला त्रास होईल पण दिवसभरात आपण असा विचार करा की दिवसातून  किमान 8 तास तरी मी नकारात्मक गोष्टींचा विचार करणार नाही.असं करण्याच्या प्रयत्न करा हळूहळू आपली विचारसरणी सकारात्मक होईल. यश मिळविण्यासाठी सकारात्मक विचारसरणी आवश्यक आहे.

*  कमकुवत लोकांशी मैत्री करू नका- बऱ्याच वेळा आपल्या आयुष्यात असे काही लोक येतात जे स्वतः काहीच करत नाही आणि इतरांना देखील करू देत नाही.त्यांचे पाय ओढतात.त्यांना पुढे वाढू देत नाही. जर आपली देखील अशा लोकांशी मैत्री आहे तर ती लगेच सोडून द्या.आपल्या यशाच्या मार्गासाठी ते बाधक  आहे. 

* मोठे ध्येय ठेवा - असं म्हणतात की जेवढे मोठे ध्येय असेल यश तेवढेच मोठे असणार.ध्येय लहान असेल तर यश देखील लहानच असेल.म्हणून नेहमी मोठी ध्येय ठेवा.यश आपलेच आहे.

* कठोर परिश्रम करा-यश मिळवण्याचा पहिला मंत्र म्हणजे कठोर परिश्रम. कठोर परिश्रम करण्यासाठी शॉर्टकट नसतो. आपण आपल्या अभ्यासक्रमाच्या आवश्यकतेनुसार कठोर परिश्रम केल्यास त्याचा फायदा मिळेल. 

* आनंदी रहा - कोणत्याही परीक्षेच्या तयारी करताना नकारात्मक विचारांपासून दूर रहा. नेहमी सकारात्मक विचार ठेवा. नेहमी आनंदी राहण्याचा प्रयत्न करा.

* लक्ष केंद्रित ठेवा - काही तास लक्ष न  केंद्रित करून अभ्यास करण्यापेक्षा चांगले आहे की काही तास मन लावून एकाग्रतेने अभ्यास करावे. थोड्याच वेळ करा पण अभ्यास एकाग्रतेने मन लावून करा.

* स्वप्न खरे करण्यासाठी संघर्ष करा- जीवनात नेहमीच मोठे स्वप्न पहा आणि ध्येय ठेवा. जेव्हा जेव्हा आपल्याला वाटत असेल की आपण हरत आहात तेव्हा आपली स्वप्ने लक्षात ठेवा. स्वत: ला समजवा की स्वप्न मौल्यवान आहेत की अशा स्वप्नांना पूर्ण करण्यासाठी समोर आलेले संघर्ष काहीच नाही.

1 आपली स्वप्ने पूर्ण करा- आपल्याला आयुष्यात काही बनायचे आहे. त्यासाठी आपण मोठे मोठे स्वप्न बघता. आपण आपल्या त्या स्वप्नांना पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्नशील व्हा. थोड्याशा अपयशानंतर हार मानू नका. आपल्या स्वप्नांना पूर्ण करण्याची जिद्द बाळगा.

2 सकारात्मक बना- आपल्याला यश मिळविण्यासाठी सकारात्मक विचार ठेवायला पाहिजे. हे सकारात्मक विचारच आपल्या आयुष्याला बदलू शकतात. नेहमी सकारात्मक विचार करून चांगले करण्याचे प्रयत्न करा. 

3 आपल्या विचारांवर आणि स्वतःवर विश्वास ठेवा- आपल्या विचारांना नेहमी दृढ ठेवा आणि स्वतःवर विश्वास ठेवा. स्वतःवर विश्वास असेल तर व्यक्ती जग देखील जिंकू शकतो. म्हणून यशस्वी होण्यासाठी स्वतःवर विश्वास असणे महत्त्वाचे आहे. 

4 कुशल नेतृत्व करा- आपल्याला कंपनी किंवा ऑफिसात काही जबाबदारी दिलेली असते आणि त्यासाठी काही लोकांची नेमणूक आपल्या हाताखाली केलेली असते. तर एखाद्या गटाचे कुशल लीडर चांगले नेतृत्व करून आपल्या गटाच्या लोकांना सांभाळा. हसत खेळत काम करा. असं केल्याने त्यांना देखील काम करण्याची ऊर्जा मिळेल. 

5 हार मानू नका-बऱ्याच वेळा अशी परिस्थिती येते की असे वाटते की आता काहीच शिल्लक नाही. आणि आपण आपला आत्मविश्वास गमावून बसतो. असं होऊ देऊ नका.कोणत्या ही परिस्थितीत हार मानू नका. एकदा काय कामात अपयशी झाला तर हार न मानता त्यातील त्रुटी बघून त्या कामाला नवीन उम्मेदाने पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करा. यश नक्की मिळेल.   

चॅलेंज' कसं यायचं याबाबतच्या काही टिप्स...

* ध्येय ठरवणं सर्वात महत्त्वाचं. कोणत्याही ध्येयाशिवाय घेतलेल्या निर्णयांना काहीही अर्थ नसतो. मात्र ध्येयठरलेलं असेल तर तुम्ही प्रत्येक निर्णय त्याच्याशी जोखून घेऊ शकता.

* स्वतःच्या व्यक्तिमत्त्वाचा विचार करा.

आजपासून दहा वर्षांनी तुम्हाला तुमच्यात अपेक्षित असलेल्या बदलांची यादी करा. शांतता, सुख, समाधान हवं असेल तर दगदग, धावपळ यापासून तुम्ही लांब राहाल.

* दहा वर्षांनंतरच्या नोकरीच्या स्थानाचा विचार करा. तुम्हाला स्वतःला कोणत्या पदावर बघायला आवडेल, हे ठरवून ठेवा. त्या दृष्टीने प्रयत्न करा. 

* आर्थिक सुबत्तेचा विचार प्रत्येकाच्या मनात असतो. आपल्याला कसं आयुष्य जगायचं आहे, कोणती भौतिक सुखं हवी आहेत, किती संपत्ती असायला हवी याचा विचार करा. त्यानुसार करिअरमध्ये पुढे जायला हवं. करिअरमधलं यश आणि तुम्हाला हवी असलेली भौतिक सुखं यांच्यात समतोल साधला गेला नाही तर तुम्ही स्वतःच्या क्षमतेत वाढवा. किंवा अपेक्षा कमी करा.

* मेंदूला स्थिर करा- आपण अनुभवले असणार की आपण अभ्यासाला बसतांना आपल्या मेंदूत अनेक विचार गोंधळ करत असतात. या मुळे आपल्याला अभ्यासासाठी एकाग्रता मिळत नाही. या साठी आपण मेंदूला स्थिर करण्याचा प्रयत्न करा.आपले लक्ष पुस्तकावर केंद्रित करा. सुरुवातीस असे करायला त्रास होईल नंतर सवय होईल. 

*अभ्यासाला बसण्यापूर्वी स्वतःला ताजेतवाने करा.

* सोपे प्रश्न सोडविण्याचा प्रयत्न करा.

* अभ्यासाच्या दरम्यान शिक्षकांची शिकवण लक्षात ठेवा.

* अभ्यासाचे लक्ष निर्धारित करा.

* अभ्यास नेहमी वेळापत्रक बनवून करावे. 

2 अभ्यासाची जागा वेळच्यावेळी बदलत राहा-अभ्यासाची जागा अशी असावी जेथे शांतता असेल. अशा शांत ठिकाणी अभ्यास केल्याने अभ्यासात एकाग्रता टिकून राहील. या साठी हे करावे. 

*  एकांतात अभ्यासाला बसावे. 

* शांत वातावरण शरीराला ऊर्जावान बनवतो. या मुळे अभ्यासात एकाग्रता वाढते.

3 सकारात्मक विचार ठेवा- नेहमी सकारात्मक विचार ठेवा. यासाठी आपण काही सकारात्मक प्रेरक विचार देखील वाचू शकतात. सकारात्मक विचार ठेवल्याने आत्मविश्वास वाढतो .

* प्रेरक विचार वाचावे. 

* विद्वानांचे प्रेरक विचार लक्षात ठेवा आणि त्याचे अवलंब करा. 

4 वेळेचे बंधन पाळा- जे वेळेनुसार काम करतो वेळेचे बंधन पाळतो तोच आयुष्यात यशस्वी होतो. असे म्हणतात. वेळेची किंमत समजून त्यानुसार आपले वेळा पत्रक बनवा आणि अभ्यास करा. वेळेचे महत्त्व समजा. असं म्हणतात की गेलेली वेळ परत येत नाही. म्हणून वेळच्या वेळीच काम करावे. 

* अभ्यासासाठी किमान सलग 3 तास द्यावे. 

*  सकाळी लवकर उठून अभ्यास करावा. 

5 शिस्त बाळगा- नेहमी शिस्त बाळगावी कारण एक चांगल्या विद्यार्थी ची ओळख त्याच्या शिस्तीमुळेच असते. शिस्तीत राह्ल्याने हे समजेल की कोणते कार्य कधी करावयाचे आहे आणि कोणते करावयाचे नाही. 

* प्रत्येक काम वेळीच आणि पूर्ण करा. 

* कोणतेही काम उद्यावर टाळू नका. 

* वेळेचे बंधन पाळा.

* वेळीच अभ्यास पूर्ण करा. 

या सर्व  टिप्स अवलंबवल्याने आपल्याला अभ्यास करणे सोपे जाईल आणि आपण नक्कीच परीक्षेत उत्तम गुण आणून यश संपादन करू शकाल.   

दहावी किंवा दहावीनंतर ध्येय ठरवणे आपल्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा टप्पा असतो. यावेळी आपण आपल्या कारकीर्दीबद्दल गंभीर असता कारण ही आपल्या कारकीर्दीची सुरुवात असते या वर आपले भविष्य किती चांगले होईल हे  अवलंबून आहे. चुकीचा निर्णय घेऊन आपण आपले भविष्य खराब करता, म्हणून आपल्या आवडीनुसार आपले स्ट्रीम निवडा आणि आयुष्यात पुढे वाढा.

1 आत्म जागरूकता- आपल्याला आपल्या आवड आणि योग्यतेबद्दल माहिती असते. त्या प्रमाणे आपण आपल्या योग्यतेनुसार स्ट्रीम निवडा. या साठी आत्म जागरूकता असणे महत्त्वाचे आहे. 

2 सर्व स्ट्रीमची योग्य माहिती मिळवा- आपण जी स्ट्रीम निवडत आहात त्या बद्दल माहिती मिळवा की पुढे जाऊन आपल्याला कोणत्या अडचणींना समोर जावे लागू शकते. किंवा त्या क्षेत्रात पुढे किती आणि कसे पर्याय आहे. ही माहिती मिळवावी. 

3 समुपदेशक चा सल्ला घ्या- आपण स्ट्रीमच्या निवड साठी गोंधळे आहात तर या साठी योग्य समुपदेशकाचा सल्ला कामी येऊ शकतो. ते आपल्याला आपल्या करिअरची निवड करण्यासाठी योग्य सल्ला देतील. 

4 आपल्या आई-वडिलांचा आणि शिक्षकांचा सल्ला घ्या- अनुभवी  लोकांकडून योग्य सल्ला घेणं आपल्यासाठी फायदेशीर असू शकते. आपल्या शिक्षकांना आपल्या योग्यतेचे माहित असते त्या मुळे आपण त्यांची मदत घेऊ शकता. 

* योग्य पोषण- खेळात शारीरिक श्रम भरपूर करावे लागतात. आपण बऱ्याच वेळ  मैदानावर टिकून राहावे असे वाटत असेल तर या साठी शरीरात ऊर्जा असावी आणि ऊर्जा मिळण्यासाठी योग्य आहार मिळणे महत्वाचे आहे. आपल्याला ऊर्जा वसायुक्त अन्न आणि कार्बोहायड्रेटयुक्त अन्नापासून मिळते.म्हणूनच आपल्याला आपल्या खाण्यापिण्याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. दूध, अंडी, चीज, अंकुरलेले बियाणे इत्यादी प्रथिनेयुक्त पदार्थ खावे. जेणे करून आपला शारीरिक विकास योग्य होईल आणि आपण खेळात उत्तम कामगिरी करू शकाल. 

* सराव आणि प्रशिक्षण- आपण जितका अधिक सराव कराल, खेळात अधिक  चांगले व्हाल. खेळाच्या मैदानात चांगली कामगिरी करण्यासाठी कठोर परिश्रम आणि सराव करावे लागणार. खेळाच्या ज्या क्षेत्रात कमकुवत आहात त्या पक्षाला मजबूत करा आणि नियमाने सराव करा. एकाद्या चांगल्या शिक्षकांकडून प्रशिक्षण घ्या. जेणे करून त्या खेळातील बारकावे समजतील. 

* शिस्त- खेळाडू ने शिस्तबद्ध असणे महत्तवाचे आहे. शिस्तबद्ध जीवनशैली शिवाय आपण उत्तम खेळाडू होऊ शकत नाही. आयुष्यात शिस्तबद्धता असणे महत्वाचे आहे. प्रत्येक गोष्टींमध्ये शिस्तीचे पालन करावे. सराव नियमित आणि कडक करा. प्रत्येक काम वेळीच करा. आहारामध्ये देखील अनुशासन ठेवा. असं केल्याने आपण खेळामध्ये चांगली कामगिरी करू शकाल.     

1 पाठांतर केल्यावर लिहून बघा- ही शिकवण आपल्याला आपले वडीलधारी देतात. या मागील कारण असे आहे आपण जेवढे आपल्या ज्ञानेंद्रियांना चालना देतो ते आपल्यावर प्रभाव पाडतात.पाठांतर करून लिहून बघितल्याने अवयव सक्रिय होतात, म्हणून लिहून ठेवलेले दीर्घ काळ लक्षात राहत. 

2 सकाळी वाचन करा- सकाळी शांतता असते, या मुळे मेंदू सहजपणे गोष्टींना ग्राह्य करतो. म्हणून सकाळच्या वेळी अभ्यास केल्याने चांगल्या प्रकारे लक्षात राहते. एकाग्रता देखील राहते. म्हणून विद्यार्थ्यांनी सकाळी लवकर उठून अभ्यास करावा. 

3 एक-एक करून विषय हाताळा- एकत्ररित्या वाचणे कधीही चांगले नाही. सर्व विषय आपण एकत्र वाचू शकत नाही. या मुळे गोंधळाल आणि वाचलेलं लक्षात राहणार नाही. म्हणून एका वेळी एकच विषय वाचावे. जेवढे वाचाल ते एकाग्रतेने वाचावे. 

1 एकाग्रता वाढते- पुस्तक वाचल्याने एकाग्रता वाढते, कारण आपले लक्ष एकाच गोष्टीवर केंद्रित राहते. या मुळे आपले काम सहज बरोबर होतात. त्यासाठी अत्याधिक परिश्रम करावे लागत नाही. 

2 मानसिक तणावात कमतरता -

पुस्तक वाचल्याने तणाव कमी होतो. जेव्हा आपण एखाद्या तणावात असता तेव्हा आपण कोणतेही काम व्यवस्थितरीत्या करू शकत नाही. त्यामध्ये देखील चुका होतात. पुस्तक वाचल्याने तणाव कमी होतो. 

3 मेंदू सक्रिय होतो-

पुस्तक वाचल्याने मेंदूचा व्यायाम होतो, या मुळे मेंदू त्वरित सक्रिय होतो. पुस्तके वाचल्याने कोणते ही निर्णय घ्यायला वेळ लागत नाही. मेंदूचा व्यायाम झाल्यामुळे तो सक्रिय होतो. 

4 स्मरणशक्ती वाढते- 

जेव्हा आपण एखादे पुस्तक वाचतो तर त्यामधील काही ठळक मुद्दे लक्षात राहतात. दररोज पुस्तक वाचल्याने ते लक्षात ठेवण्यात वाढ होते . काही दिवसानंतर आपण पुस्तक हाताळले नाही तर ते मुद्दे विसरायला होतात,परंतु नंतर वाचल्यावर ते आठवू लागतात. अशा प्रकारे पुस्तक वाचल्याने स्मरण शक्ती वाढते. 

5 बोलण्याचा आणि लेखनाचा विकास-

दररोज पुस्तके वाचणे,हे आपल्या शब्द भांडारात वाढ करतात. दररोज आपल्याला नवीन -नवीन शब्द वाचायला मिळतात. ज्यांचा  वापर आपण बोलण्यात किंवा लिखाणात करतो. या मुळे बोलण्याच्या आणि लिखाणाच्या कलेचा विकास होतो.  

6 वैचारिक शक्ती वाढते- 

पुस्तक वाचल्याने आपली विचार करण्याची शक्ती वाढते. बऱ्याच वेळा आपल्याला पुस्तक वाचताना अशे काही घटनाक्रम आढळतात त्यांचा अंदाज आपण लावण्याचा प्रयत्न करतो. या मुळे आपली वैचारिक क्षमतेत वाढ होते. 

7 चांगली झोप येते- 

पुस्तक वाचल्यावर झोप चांगली येते, या मुळे आरोग्य चांगले राहते. झोपण्याच्या एक तास पूर्वी टीव्ही किंवा मोबाईल हाताळू नये. या मुळे मेंदू शांत होत नाही आणि झोप देखील शांत लागत नाही. झोप येत नसेल तर पुस्तक वाचा झोप लगेच येईल.   

1  नेहमी ताठ बसून अभ्यास करा-

आपली इच्छा आहे की अभ्यास करताना झोप येऊ नये. या साठी अभ्यास झोपून करू नये. नेहमी ताठ बसून अभ्यास करावा.झोपून अभ्यास केल्याने झोप येते म्हणून नेहमी ताठ बसून अभ्यास करावा.

2 अभ्यास करताना नेहमी नोट्स बनवा-

अभ्यास करताना नेहमी नोट्स बनवून ठेवा. या मुळे मुलाचे लक्ष अभ्यासात लागेल आणि ते नोट्स परीक्षेला देखील कामी येतील. आपण या नोट्समुळे कमी वेळात पूर्ण रिव्हिजन करू शकाल. नोट्स बनविल्याने झोप येणार नाही. 

3 झोप आल्यावर कॉफी प्या-

जेव्हा आपण अभ्यासाला बसता तेव्हा थकवा आणि झोप येते, या वेळी कॉफीचे सेवन करावे. जेणे करून आपण ताजे तवाने अनुभवाल आणि झोप देखील येणार नाही. 

4 झोप आल्यावर थोडं फिरून घ्या-

 बऱ्याच वेळ एकाच ठिकाणी बसून बसून अभ्यास करून  कंटाळा आल्यामुळे झोप येत असेल तर थोडं फिरून पाय मोकळे करावे. या मुळे आपल्याला झोप येणार नाही आणि आळस देखील दूर होईल. 

5 झोप आल्यावर व्यायाम करा-

जर आपण जास्त काळ अभ्यास करता तर आपल्याला झोप येऊ लागते. अशा परिस्थितीत 2-3 मिनिटे कोणते ही व्यायाम करावे. या मुळे आपल्याला झोप येणार नाही.

1 समजून घ्या - आपण वर्गात शिकत असाल तर आपल्याला जे काही विषय शिकवतात, त्या विषयात चांगले लक्ष देण्यासाठी त्यांच्या वर लक्ष देऊन त्यांना समजून घेण्याची गरज आहे. समजून घेतल्याने ते चांगल्या प्रकारे लक्षात राहतात. म्हणून नेहमी गोष्टी समजून घेण्यावर लक्ष केंद्रित करा. 

2 स्मरण शक्ती वाढविण्यासाठी मन एकाग्र करा-

स्मरण शक्ती वाढविण्यासाठी सर्वप्रथम त्या गोष्टीमध्ये मन लावा. एखाद्या विषयाचा अभ्यास करण्यासाठी त्या विषयामध्ये मन एकाग्र करणे आवश्यक आहे.सध्या मुलं अभ्यासासह संगीत ऐकतात. अशा परिस्थिती मन कसे एकाग्र होणार. आणि आपल्याला काहीच लक्षात राहणार नाही.म्हणून नेहमी अभ्यास करताना लक्ष अभ्यासाकडे असावे. संगीत ऐकण्यावर नाही.  

3 वर्तमान गोष्टींकडे लक्ष द्या- 

स्मरण शक्ती वाढविण्यासाठी वर्तमानावर लक्ष केंद्रित करा. आपण वर्गात बसला आहात आणि शिक्षक शिकवणी घेत आहे. आपले लक्ष बाहेर किंवा भूतकाळातील एखाद्या गोष्टीवर केंद्रित झाले असल्यास आपल्याला शिकवलेले लक्षात राहणार नाही. स्मरण शक्ती वाढविण्यासाठी नेहमी वर्तमानात जगणे शिका. असं केल्याने शिकवलेला अभ्यास लक्षात राहील आणि विषय अवघड वाटणार नाही.  

4 लक्षात ठेवण्याची क्षमता वाढवा- 

आपले मेंदू असीम गोष्टींना लक्षात ठेवते. गरज आहे त्यांना योग्यरीत्या वापरण्याची. आपल्याला स्मरणशक्ती वाढवायची आहे तर त्या गोष्टींवर जास्त लक्ष केंद्रित करावे लागेल. आपण गणिताचे विद्यार्थी असाल तर फार्मुले लिहून ठेवा आणि लक्षात ठेवा. असं केल्याने आपल्याला ते फार्मुले पाठ होतील आणि आपण त्यांना न बघता देखील लिहू शकाल. असं का होतें. जेव्हा आपण लिहून ठेवता तेव्हा आपण आपल्या लक्षात ठेवण्याची क्षमता वाढवता आणि मेंदूने देखील सहकार्य केले या मुळे आपल्याला फार्मुले पाठ झाले. 

5 सतत लक्षात ठेवण्याचा सराव करा- 

एखादी गोष्ट कायमची लक्षात ठेवण्यासाठी सतत त्या गोष्टीची उजळणी केली पाहिजे. आपल्याला असे वाटत आहे की आपण त्या विषयाला विसरत आहोत तर पुन्हा त्याची पुनरावृत्ती करावी . असं केल्याने ते लक्षात राहील.

एक चांगली बुद्धिमत्ता मेंदूच्या आरोग्यावर आणि चैतन्यतेवर अवलंबून असते.आपण शिकणारे विद्यार्थी असाल किंवा ऑफिसात काम करणारे असाल आपल्या मेंदूला तीक्ष्ण बनविण्यासाठी मानसिक दृष्टया निरोगी राहणे अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. या साठी आपण काही उपाय अवलंबवावे. जेणे करून आपले मेंदू अधिक तीक्ष्ण होईल.चला तर मग जाणून घेऊ या.

1 योग्य आणि सकस आहार घ्या-

शरीराला निरोगी ठेवण्यासाठी अन्नाची भूमिका योग्य असते.कारण निरोगी  शरीरात नेहमी निरोगी मेंदू असतो. म्हणून नेहमी योग्य आणि निरोगी सकस आहार घ्यावा. जेणे करून आपले शरीर आणि मेंदू दोन्ही निरोगी राहतील.

*हिरव्या पालेभाज्या नियमितपणे सेवन करावे, हे मेंदूला तीक्ष्ण करण्यात मदत करतात.

* दररोज नियमितपणे बदाम खा, बदाम स्मरणशक्ती वाढविण्यासाठी उपयुक्त आहे.

* ब्रोकोली चे सेवन करा.

* डार्क चॉकलेट चे सेवन करा.हे मेंदूच्या शक्तीला वाढवते.

* दररोज अंडी खा, या मध्ये व्हिटॅमिन्स मुबलक प्रमाणात आढळते.मेंदूला तीक्ष्ण करते.

* जास्त तिखट आणि गरिष्ठ अन्न खाऊ नका.

* धूम्रपान करू नका.

* जंक फूड अत्याधिक प्रमाणात घेऊ नका.

* अल्कोहोलचे सेवन करू नका.  

2 मानसिक व्यायाम करा-

मनाला गती देणारे व्यायाम करा कोडे सोडवा,अशा प्रकारचे व्यायाम केल्याने मेंदूला चालना मिळेल आणि मेंदू तीक्ष्ण होईल.

3 सात ते आठ तास झोपा-

मेंदूला ताजे करण्यासाठी मेंदूला विश्रांती देण्याची गरज आहे. पुरेशी झोप आपल्या तणावाला कमी करते.माणसाला किमान सात ते आठ तासांची झोप घ्यायलाच पाहिजे.

4 योग आणि ध्यान- 

योगा आणि ध्यान हे मेंदूला स्थिर करून तणाव कमी करतो. या मुळे मेंदूला आराम मिळतो. एकाग्रता वाढते.योगा केल्याने मेंदूत रक्त प्रवाह चांगला होतो.स्मरणशक्ती वाढते.

5 काही काळासाठी गाणे ऐका-

आवडीचे गाणे ऐकल्याने मेंदू तीक्ष्ण होतो. काही करावयास वाटत नाही किंवा ताण असेल तर आपल्या आवडीचे गाणे ऐकून आपण मेंदूला ताजे तवाने करू शकता.

* आपल्या जीवनाचे लक्ष्य निर्धारित करा आणि इतर गोष्टींचा विचार मनातून काढून टाका. लक्ष्य निश्चित केल्याने यश मिळते.  

* शिकणे कधी ही थांबवू नका कारण शिकायला वयाचे बंधन नाही.  

* विद्यार्थींची सर्वात महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्ये आहे प्रश्न करणे त्यांना प्रश्न करू द्या.  

* धन कोणीही हिरवू शकतो, पण ज्ञान कोणीही हिरवू शकत नाही.  

* जसा विचार करता तसेच घडता.

* यशाचे कधी ही शॉर्ट कट नाही, म्हणून यश टप्प्या-टप्प्याने मिळते.   

* स्वतःवर विश्वास असेल तर कोणते ही लक्ष्य प्राप्त करू शकता.  

* यशाची प्राप्ती त्या दिवसा पासून सुरू होते. जेव्हा आपण त्यासाठी काम करू लागता.

* हार मानू नका  हरल्यावर यश आपल्यापासून लांब जातं.

* अडथळे तेव्हाच येतात जेव्हा आपण काही करता.

1 मुलांना मोबाईल पासून दूर ठेवा-

हे सर्वांना माहीत आहे की टीव्ही आणि मोबाईलमुळे मुलं अभ्यास करत नाही .अशा परिस्थितीत प्रत्येक पालकांचे कर्तव्य आहे की त्यांनी टीव्ही बघण्यासाठी आणि मोबाईल हाताळण्याची वेळ ठरवून द्यावी. 

2 अभ्यासासाठी लक्ष्य केंद्रित करा- 

मुलांचे अभ्यासासाठी लक्ष्य केंद्रित करावे. जेणे करून मुलं अभ्यासाच्या वेळी फक्त अभ्यासच करतील. या व्यतिरिक्त मुलांनी काहीच काम करू नये. मुलांची अभ्यासाची खोली वेगळी असावी. जेणे करून मुलं फक्त अभ्यासावर लक्ष्य केंद्रित करू शकेल.

3 अभ्यासासाठी मुलांना प्रेरित करा-

मुलांना अभ्यास करण्यासाठी प्रेरित करा, त्यांना अभ्यासाचे महत्त्व समजावून सांगा. की अभ्यास करून लोक किती मोठे होतात. नाव मिळवतात. अशा प्रकारे त्यांना अभ्यासासाठी प्रवृत्त करावे.  

4 अभ्यास करण्याचे चांगले मार्ग अनुसरणं करा- 

मुलांना अभ्यासात मन लावण्याचे अनेक मार्ग असू शकतात. असं काही नाही की मुलांना नेहमी पुस्तकातूनच शिकवावे. पुस्तकी ज्ञानाच्या व्यतिरिक्त त्यांना भौतिक ज्ञान देखील देऊ शकतो. मुलं डोळ्याने जे काही बघतात ते लवकर लक्षात ठेवतात.  

5 अभ्यास करण्याचे फायदे सांगा- 

मुलांना नेहमी अभ्यास केल्याचे फायदे सांगा. त्यांची आवड कशा मध्ये आहे ते जाणून त्यांना त्याचे महत्त्व समजवा. जसे की त्यांना डॉक्टर बनायचे आहे किंवा वकील किंवा इतर काही. त्यांना त्याचे महत्त्व सांगा. की जर त्यांनी अभ्यास केला तर ते या पैकी काहीही बनू शकतात. 

6 मुलांवर अनावश्यकपणे दबाव आणू नका- 

पालकांचे आपल्या पाल्यांकडून खूप अपेक्षा असतात. या साठी ते त्यांच्या वर अनावश्यक तणाव आणतात. असं करू नका. त्या मुळे त्यांना अभ्यासाची भीती वाटू शकते. किंवा त्यांचे मन अभ्यासात लागणार नाही. 

7 मुलांची आवड जाणून घ्या- 

प्रत्येक पालकांची इच्छा असते की त्यांनी जाणून घ्यावे की आपल्या मुलाला मोठे झाल्यावर काय बनायचे आहे. जर आपल्या मुलाची इच्छा इंजिनियर बनायची आहे तर त्याला डॉक्टर बनण्यासाठी बाध्य करू नका. असं केल्याने त्याचे मन अभ्यासात लागणार नाही. त्याची आवड जाणून घ्या. त्यामुळे मुलं अभ्यासात चांगली कारकीर्दी करू शकेल.

8  मुलांची वैचारिक पद्धत विकसित करा- 

मुलांना अभ्यास करण्यासाठी त्यांना स्वतःहून विचार करू द्या. पुन्हा पुन्हा प्रश्न विचारण्यासाठी त्यांना प्रवृत्त करा.

1 योग्य ध्येयाची निवड करा- 

प्रत्येकाच्या आयुष्यात काही न काही ध्येय आहे.कोणाला अधिक श्रीमंत व्हायचे आहे तर कोणाला डॉक्टर बनायचे आहे. आपल्याला आयुष्यात जे काही मिळवायचे आहे ते मिळाले म्हणजे आपले ध्येय पूर्ण झाले असा समज आहे. केवळ ध्येय मिळावं हा विचार करून काही ध्येय मिळणार नाही त्यासाठी आपल्याला काय करावयाचे आहे आपल्या ध्येयाची प्राप्ती कशी होईल आणि त्या साठी काय करावे लागणार ह्याचा विचार करून योग्य ध्येयाची निवड करा. आणि मनापासून ध्येय प्राप्ती साठी प्रयत्न करा. मग यश नक्कीच आपले आहे.    

2 आपले लक्ष्य ध्येयावर केंद्रित करा-

यश मिळविण्यासाठीचा ही  महत्त्वाची टिप्स आहे. आपण आपले ध्येय निश्चित केले आहे. कधीकधी ध्येय प्राप्तीसाठीची इच्छा कमी होत जाते ह्याचे कारण मार्गात अडथळे येणं.कोणतेही ध्येय गाठण्यासाठी  किंवा यश मिळविण्यासाठी आयुष्यात चढ -उतार येतातच. अपयशाला घाबरून न जाता ध्येय प्राप्ती साठी प्रयत्नशील राहा.या साठी ध्येय विभागून घ्या. म्हणजे करायला सोपे होईल नंतर योग्य दिशेने, सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवून पाऊल वाढवा. यश नक्की मिळेल.

3 कठोर परिश्रम करण्यास तयार राहा-

आपल्याला माहीत आहे की आपले ध्येय काय आहे. आता त्या ध्येयाची प्राप्ती करण्यासाठी कठोर परिश्रम करण्यासाठी सज्ज राहा.यश मिळविणे काही भेटस्वरूपी नाही की आपोआप मिळेल.यश मिळविण्यासाठी कठोर परिश्रम करावे लागते. असं म्हणतात की यश नेहमी वेळ आणि मेहनत मागतो.योग्य वेळी ,योग्य दिशेने, योग्य रणनीती बनवून केलेले प्रयत्न यशाचे मार्ग उघडतात. बऱ्याच वेळा आपल्याला अधिक परिश्रम करावे लागते. नंतर यशाची प्राप्ती होते. या जगात जेवढे प्रसिद्ध व्यक्ती आहे त्यांनी देखील आपल्या कठोर परिश्रमाच्या बळानेच यश मिळविले आहे. जेव्हा आपण आपल्या कठोर परिश्रमाने ध्येय प्राप्तीसाठी काम करता त्याचे यश आपल्याला नक्की मिळतेच. 

यशाच्या प्राप्तीसाठी काम करताना हे लक्षात ठेवा-

* कठोर परिश्रम म्हणजे आपण यश मिळविण्यासाठी दिलेली किंमत.

* कठोर परिश्रम हे शिस्तबद्धता आणते.

* कठोर परिश्रम केल्याने आपण स्वतःचे नशीब घडवतो.

* कठोर परिश्रम आपल्याला चांगले परिणाम देते.

4 यशःप्राप्तीसाठी वेळ निश्चित करा-

आयुष्यात यश मिळवायचे असल्यास वेळेचे महत्त्व समजा. जो माणूस वेळेचा योग्य उपयोग करत असतो त्याला यश नक्कीच मिळते. असं म्हणतात की गेलेली वेळ परत येत नाही. काही लोक नको त्या कामात आपला मौल्यवान वेळ वाया घालवतात आणि त्यामध्ये आपले कौशल्य मानतात.लक्षात ठेवा की जर आपण वेळेची किंमत समजला तर ध्येय पूर्ण करण्यात काहीच अडथळे येणार नाही.नेहमी लक्षात ठेवा की कौशल्य जास्त वेळ वाया घालविण्यात नाही, तर कमी वेळ वापरण्यात आहे. वेळ वाया घालवू नये कारण वेळच आयुष्य आहे. वेळेचा चांगला आणि योग्य वापर करणे म्हणजे वेळ सांभाळणे.आपल्या कडे जे काही काम आहे. त्यांना प्राधान्यतेनुसार ठराविक वेळेत वाटप करा.अशा प्रकारे प्रत्येक काम वेळीच सुरू होऊन पूर्ण होईल. माणसाला एकावेळीच एकच काम करावे. एकत्ररित्या बरीच कामे केल्याने गोंधळ होतो आणि एकही काम वेळेवर पूर्ण होत नाही. या उलट जर आपण आपले लक्ष्य एकाच कामावर केंद्रित केले तर ते काम करताना एकाग्रता वाढते आणि काम कमी वेळात पूर्ण होते. आणि यश नक्कीच मिळते.    

5 नेहमी शिकत राहा -

हे खरे आहे की माणसाला आयुष्यात नेहमी शिकत राहिले पाहिजे. जे लोक यशाच्या शिखरावर आहे ते अजून देखील काही न काही शिकतच आहे. सतत शिकत राहणे हे आपल्याला अपडेट करते. माणसाला नेहमी शिकत राहावे. या मुळे त्याचा दृष्टीकोन चांगला राहतो. त्याच्या मध्ये बदल होतो आणि तो नेहमी प्रगतीच्या पायऱ्या चढत राहतो. आयुष्यात पुढे वाढायचे आहे तर नेहमी शिकत राहावे. 

शिकत राहण्याने ज्ञान वाढते.या मुळे आत्मविश्वास वाढते. आत्मविश्वास वाढल्याने आव्हानांना पूर्ण उत्साहाने सामोरी जाऊ शकतो. म्हणून नेहमी त्या गोष्टी जाणून घेण्यासाठी उत्सुक राहा. जे आपल्या ध्येय प्राप्तीसाठी आवश्यक आहे. ज्यामुळे आपले व्यक्तिमत्त्व विकसित होईल.

शेवटी एक सांगू इच्छितो की, जास्त काळ विचलित न होता,  परिणाम माहीत नसताना धीर ठेवणे आणि केलेल्या प्रक्रियेवर विश्वास ठेवणे, आपल्या दृष्टिकोनाला आणि रणनीतीला बदलणे आणि ध्येय प्राप्तीसाठी उत्साही राहून नेहमी हे लक्षात ठेवून नवीन गोष्टींना शिकणे हा यशाचा मूलमंत्र आहे.

टॉपर बनण्यासाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स आहेत.

1 आयुष्यात यश मिळवायचे असेल तर नेहमी मन लावून अभ्यास करा. आपल्या पुढे ध्येय ठेवा की मला काही बनायचे आहे. यश मिळवायचे आहे. असं विचार करून लक्ष अभ्यासाकडे केंद्रित करा.

2  अभ्यासासाठी जे लक्ष्य ठेवले आहे त्यावर 100 % अनुसरणं करा, यश जरी मिळाले नाही तरी प्रयत्न सुरू ठेवा.

3 अभ्यास दरम्यान इतर कुठल्याही गोष्टींचा विचार करू नका. फक्त अभ्यासावर लक्ष्य केंद्रित करा.

4 बऱ्याचदा या काळात विद्यार्थ्यांना अभ्यास करावासा वाटत नाही म्हणून आपण त्याच विषयापासून अभ्यासाची सुरुवात करा ज्यामध्ये आपली आवड आहे.

5 अभ्यासामध्ये इतरांशी तुलना करू नका कदाचित असं केल्याने आपल्याला वाटू शकते की आपण अभ्यासात कमकुवत आहात आणि आपला आत्मविश्वास कमी होऊ शकतो.असं होऊ देऊ नका.

6 प्रत्येक जण प्रत्येक क्षेत्रात तज्ज्ञ नसतो म्हणून कदाचित आपण एखाद्या  विषयात तज्ज्ञ असाल तर इतर कोणीतरी दुसऱ्या विषयात तज्ज्ञ असेल. म्हणून तुलना करू नका आणि ज्या विषयात कमकुवतपणा जाणवत असेल त्या विषयाचा अधिक अभ्यास करा.

7 परीक्षा कोणत्याही एका विषयाद्वारे कधीच पूर्ण होत नाही, म्हणून सर्व विषयांच्या अभ्यासाकडे लक्ष्य द्या.

8 आयुष्यात पुढे वाढण्यासाठी यश मिळविण्यासाठी एखाद्या गुरुची आवश्यकता असते म्हणून आपण देखील एखाद्याला आपला गुरु मानून त्याच्या शिकवणीनुसार अभ्यास करा.

9 अभ्यासासाठी वेळापत्रक बनवा आणि त्यानुसार काम करा, कारण दिवसात 24 तास असतात तर ते 24 तास अभ्यासासाठी कसे वापरायचे आहे. हे वेळापत्रक बनवून मगच अभ्यास करा.

10 टाइम टेबल किंवा वेळापत्रक बनवताना प्रत्येक विषयाला महत्त्व द्या. प्रत्येक विषयासाठी दररोज वाचनासाठी वेळ निश्चित केलेली आहे आणि जे विषय कमकुवत वाटत आहे त्यांच्या वर जास्त वेळ द्या.  

11 वेळा पत्रकात सर्व गोष्टींची काळजी घ्या कधी झोपायचे आहे, कधी उठायचे आहे.घराचे काम करणे, दैनंदिन काम,आरोग्य इत्यादी सर्व गोष्टीसाठी वेळ निश्चित करा.

12 बऱ्याच वेळा विद्यार्थी रात्री उशिरापर्यंत अभ्यास करतात ज्यामुळे त्यांची सकाळी झोप होत नाही त्यामुळे सकाळचा वेळ अभ्यास करता येत नाही. रात्री उशिरा पर्यंत अभ्यास करण्या ऐवजी सकाळी लवकर उठून अभ्यास करा.

13 पहाटेचे वातावरण शांत असतात आणि मेंदू देखील शांत आणि स्थिर असतो.पहाटे केलेला अभ्यास लवकर लक्षात राहतो. म्हणून सकाळी लवकर उठून अभ्यास करा.

14 कोणत्याही विषयाचा अभ्यास समजून करा. घोकमपट्टी करू नका.घोकमपट्टी केल्याने वाचलेले लवकर विसरून जातो. म्हणून विषयांच्या समजण्याकडे लक्ष्य द्या.  

15 एखादा विषय पाठांतर करताना त्यामधील ठळक मुद्दे काढून घ्या. जेणे करून तो विषय समजायला सहज होते.लिहून लिहून पाठांतर करा. या मुळे अक्षर आणि लिखाण सुंदर होते.तसेच लेखनाची गती देखील वाढते. म्हणून वाचना ऐवजी लिखाणाकडे लक्ष द्या. जे वाचाल त्याची पुनरावृत्ती करा. आणि आत्मविश्वासाने परीक्षा द्या. यश नक्कीच मिळेल.

* विश्रांती घ्या- 

  सतत वाचल्याने काही लक्षात राहत नाही. म्हणून मधून विश्रांती घेणं महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक तासाने 10 मिनिटाची विश्रांती घ्या.  

* कठीण विषयापासून सुरुवात करा- 

अभ्यास सुरु करण्यापूर्वी कठीण विषयापासून सुरु करा. मेंदू ताजे असल्यास आपण जे देखील काही वाचता ते लक्षात राहत.  

* अभ्यासक्रम लक्षात ठेवा- 

एकच धडा वाचू नका. परीक्षेला जेवढे दिवस बाकी आहेत आणि आपल्या अभ्यासक्रमानुसार वेळापत्रक तयार करा.

* योग्य आहार घ्या- 

परीक्षेच्या पूर्वी बाहेरचे काहीच खाणे-पिणे टाळा. घरात शिजवलेले ताजे आणि सुपाच्य जेवण करा, फळ खा, असा आहार घ्या ज्यामुळे ऊर्जा मिळेल.   भरपूर पाणी प्या.

* नोट्स बनवा- 

सर्व महत्त्वाच्या मुद्द्यांचे नोट्स बनवा. शेवटच्या वेळेस पुनरावृत्ती करण्यासाठी हे उपयुक्त आहेत.

*  तणाव घेऊ नका- 

असू शकत की घरातील सदस्य किंवा शिक्षक आपल्यावर सतत अभ्यासासाठी दबाव आणतील किंवा परीक्षेत चांगले गुण मिळविण्यासाठी दबाव आणतील. आपण आपले लक्ष केंद्रित करा आणि परिणामाची काळजी करू नका.  

* मॉडेल पेपर सोडवा-

मॉडेल प्रश्नपत्र सोडवणे आपल्या साठी मदत करू शकते. या मुळे निर्धारित वेळी प्रश्न सोडविण्यात मदत होईल.

* सर्व समस्या सोडवा- 

एखाद्या विषयामध्ये जो धडा समजत नाही त्याच्या वर आधारित समस्या सोडवून घ्या. नंतर करू असं ठेऊ नका.

* आत्मविश्वास ठेवा- 

आपण जे काही वाचले आहेत, त्यावर आत्मविश्वास ठेवा. आपल्याला सर्व काही येत आहे हा विचार करून पेपर सोडवायला जावे.

* चेकलिस्ट किंवा यादी तयार करा-

पेपरच्या दिवशी आपल्याला काय घेऊन जायचे आहे या साठी चेकलिस्ट तयार करा. ती एका ठिकाणी ठेवा आणि नंतर तयारी सुरु करा.

1 समस्यांचा सामना करण्यासाठी  सज्ज राहा- 

जेव्हा आपण कोणतेही चांगले काम करण्यासाठी  प्रयत्न करता आपल्या मार्गावर अडथळे येतातच. त्या समस्यांचा सामना करण्यासाठी तयार राहा. मग यश आपलेच आहे.

2 वेळ घेणाऱ्यापासून लांब राहा - 

ज्या लोकांकडे काहीच करायला नसते असे लोक इतर लोकांचे वेळ वाया घालवतात आणि त्यांच्या मार्गात अडथळे आणतात. अशा लोकांपासून नेहमी लांब राहावे आणि वेळीच त्यांना आयुष्यातून लांब करावे. 

3 योजनेनुसार कार्य करा- 

आयुष्यात यश मिळवायचे असेल तर प्रत्येक काम योजनेनुसार करावे. योजनेने केलेले काम नेहमी यश देतात म्हणून कामाला पूर्ण करण्यासाठी योजना बनवा आणि त्यावर विश्वास ठेवा. 

4 कमी बोला काम अधिक करा- 

बऱ्याच वेळा काही लोक जास्त बोलतात आणि काम कमी करतात अशे लोक अपयशी ठरतात. आपल्याला यश मिळवायचे असेल तर कमी बोला आणि कार्य कसे पूर्ण करता येईल त्यावर अधिक लक्ष द्या. या मुळे यश नक्कीच आपले असेल. 

5 दूरदृष्टी ठेवा- 

कोणतेही काम करण्यापूर्वी त्या वस्तूचा परिणाम काय होऊ शकतो या वर दृष्टी ठेवा. जे काम करत आहात त्याचे काय परिणाम होईल ह्याचा विचार करूनच काम करा. आपली विचारसरणी योग्य ठेवून निर्णय घ्या आणि काम करा.

6 वेळेचे महत्त्व समजा- 

वेळ खूप मौल्यवान आहे असे समजून काम करा. असं म्हणतात की गेलेली वेळ पुन्हा येत नाही. पैसे गेले तर ते पुन्हा कमावू शकतो पण गेलेली वेळ पुन्हा आणू शकत नाही. 

7 सामर्थ्यानुसार काम करा- 

आयुष्यात असे अनेक कार्य असतात ज्यांना करताना आपले पूर्ण सामर्थ्य लावावे लागते. त्या कामाला शॉर्ट कट पद्धतीने करून उपयोग नसतो.म्हणून असे काम करण्यासाठी आपली संपूर्ण ऊर्जा लावावी लागते. तेव्हाच ते काम पूर्ण होऊ शकते. 

8 महत्त्वाच्या कामाला प्राधान्यता द्या 

आयुष्यात माणूस आपल्या सर्व गरजांना पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्नशील असतो चांगले व्यक्ती ते असतात जे आपल्या सर्व कामांना पूर्ण करतात अर्धवट सोडत नाही. हे लक्षात ठेवा की कोणत्या कामाला आधी पूर्ण करायचे आहे आणि कोणत्या कामाला नंतर करायचे आहे.तर यश आपलेच आहे. 

9 समस्यांचे समाधान काढा- 

जर आपल्या आयुष्यात एखादे काम करताना काही समस्या आली तर त्याला कवटाळून बसू नका त्यावर तोडगा काढा आणि त्यावर समाधान काढा तर यश आपल्याला मिळेल. 

10 जिद्द ठेवा- 

कोणतेही काम पूर्ण करायची जिद्द मनात बाळगा जिद्दीने केलेल्या कोणत्याही कामात यश नक्कीच मिळेल. माणसाला आयुष्यात प्रगती करण्यासाठी जिद्दी असणे महत्त्वाचे आहे . तरच आपल्याला आयुष्यात यश मिळेल. 

या काही यश मंत्रांना अवलंबवून आपल्या आयुष्यात वेगाने प्रगती करू शकता.

1 बोलण्यापूर्वी विचार करा -

बऱ्याच वेळा आपण नकळत असे काही बोलून जातो ज्यामुळे आपले त्रास वाढू शकतात. या साठी आत्मनिरीक्षण करावे. बोलण्यापूर्वी एकदा तरी विचार करावा.  आपण या मुळे आपल्या दृष्टीकोनाला बदलून समस्यांना सामोरी जाऊन सहजपणे हाताळू शकतो. 

2 निंदा नालस्ती करू नका- 

आपल्या संवेदना आणि त्याचा उद्रेक दोन प्रकारे परिणाम करता. जर आपण एखाद्याला प्रेम, दया, करून आणि कल्याणकारी सकारात्मक विचार देता तर या मुळे आपले संबंध चांगले आणि दृढ होतील. या उलट जर आपण एखाद्याला उलट बोलता, चिडता, रागावता, त्यांच्या चुका शोधता, नकारात्मक विचार करता, निंदा नालस्ती करता आणि वाईट बोलता तर आपले संबंध त्या व्यक्तीशी तुटतात. या चिंतेत आयुष्यातून प्रेम आणि आनंद कायमचे निघून जाते. दोघांमध्ये एकमेकाला समजून घेण्याची शक्ती असावी. अहंकार आणि द्वेष नसावे.   

3 चांगले आत्मसात करा- 

नेहमी चांगले ग्रहण करा असं म्हणतात की चांगल्या सवयी चांगल्या मार्गावर नेतात आणि वाईट सवयी वाईट मार्गावर नेतात. सकारात्मक आणि चांगले घ्या आणि नकारात्मक सोडून द्या. आपला स्वभावच आपले गुणांना दाखवतो आनंद द्या. आपल्या स्वभावात दया, करुणा, प्रेमभाव ठेवा. 

4 आनंदी राहा-

कोणतीही परिस्थिती असो जीवनात आनंदी राहणे आवश्यक आहे. नेहमी असा विचार करा की आज जे आहे ते चांगलेच आहे. आयुष्याच्या प्रत्येक  क्षणाला आनंदाने हसत खेळत घालवा. असं केल्याने आपल्या आयुष्यात आनंद ,प्रेम, स्वातंत्र्य टिकून राहील. लहान लहान गोष्टींमधून आनंद शोधण्याचा प्रयत्न करा. कोणत्याही गोष्टीवर अचानक दुखी होऊ नका. असं कराल तरच कोणीही आपल्याला दुखी करू शकणार नाही. 

5 या गोष्टींची सवय करा- 

आयुष्यात सकारात्मक बदल आणण्यासाठी बरेच बदल करता. आयुष्यात नम्र,प्रामाणिक आणि प्रयत्नशील राहा. आयुष्यातील नवीन परिभाषा शिका. नेहमी चांगल्या सवयी अवलंबवा आणि हा विचार करा की माझ्या कडून कोणाला दुःख मिळू नये. मी कोणाचे वाईट चिंतू नये.चांगल्या गोष्टी लिहून ठेवा आणि त्यांना आत्मसात करा. असं  जर सगळ्यांनी अवलंबवले  तर जगात आणि आयुष्यात राग,द्वेष ,मत्सर ह्यांना जागा राहणार नाही  

आणि यश सहजपणे मिळवू शकाल.

1 कोडे सोडवा- 

हे आपल्या मेंदूला तरुण ठेवण्यात आणि प्रश्नांची उत्तरे सोडविण्यात मदत करतात. असं म्हणतात की नियमितपणे कोडे आणि सुडोकू खेळणाऱ्या लोकांचे मेंदू तरुणाच्या मेंदू प्रमाणे काम करते. या मागील कारणे असे आहे की हे आपल्या मेंदूला ताजेतवाने ठेवतात. सुडोकू खेळल्याने अल्झायमर होण्याचा धोका कमी होतो.

2  यादी शिवाय खरेदी करा-

हे आपल्या स्मरणशक्तीला वाढविण्यात प्रभावी आहे. आपण यादी न घेता दुकानावर जावे आणि मेंदूवर जोर देत सामान खरेदी करावे. असं केल्यानं मेंदू सक्रिय होतो. हे आपल्या मेंदूला जागृत करण्याचे काम करतो.

3 नवीन पद्धत अवलंबवा-

 हे ऐकण्यात विचित्र वाटेल पण हे प्रभावी उपाय आहे, प्रशिक्षित हाता ऐवजी  त्या हाताचा वापर करा ज्याचा आपण जास्त वापर करत नाही. आपण ज्या हाताने दररोज काम करता त्या हाता ऐवजी दुसऱ्या हाताचा वापर करावा. जसं की दररोज ब्रश करणे, असं केल्याने मेंदूचा दुसरा भाग सक्रिय होतो.

4 गाणे ऐका-

गाणे ऐकल्याने विचार करण्याची क्षमता आणि एकाग्रता वाढते.संशोधनात आढळून आले आहे की व्यायाम करताना गाणे ऐकल्याने एकाग्रता वाढते. संगीत एकाग्रता आणि लक्ष केंद्रित करण्यात मदत करते. या मुळे ज्ञान वाढते.

5 व्हिटॅमिन डी घ्या-

सूर्य आपल्या मेंदूला सक्रिय करत. उन्हात बसावं. या मुळे व्हिटॅमिन डी मिळते जे आपल्या मेंदूला सक्रिय बनवते. या मुळे मेंदू चांगल्या प्रकारे काम करत.

6 टेट्रिस खेळ खेळा-

मेंदूला तीक्ष्ण बनवतात टेट्रिस खेळ. या मुळे लोकांचे मेंदू जलद गतीने काम करतो. हे खेळ खेळणाऱ्यांचे मेंदू खेळात नवीन लेव्हल वर जाण्यासाठी नवीन मार्ग शोधतात . त्या मुळे त्यांचे मेंदू अधिक सक्रिय असतात.असं म्हणतात की टेट्रिस खेळ खेळणाऱ्याची स्मरण शक्ती अधिक चांगली असते.

7 दररोज नवीन शिकण्याची इच्छा-

आपल्या मेंदूला विस्तारित करा, दररोज सवय करा झोपण्याच्या पूर्वी नवीन विषयाबद्दल माहिती मिळवायची. नवीन काम, रेसिपी या मुळे आपल्या मेंदूला चालना मिळेल आणि नवीन शिकण्याची इच्छा होईल. मेंदू सक्रिय राहील.

अशा प्रकारे आपण मेंदूची शक्ती वाढवू शकता.

या साठी असे काही उपाय आहे ज्यांना अवलंबवून आपण या समस्येपासून मुक्त होऊ शकता. 

1 मंद प्रकाशात अभ्यास करू नका- 

बरेच लोक एक लॅम्प लावून अभ्यास करतात या मुळे त्याचा प्रकाश मंद असतो. अशा वातावरणात झोप येणं साहजिक आहे.अभ्यासाच्या खोली मध्ये प्रकाश चांगला असावा.  

2 झोपून अभ्यास करू नका- 

अभ्यास करताना पलंगावर झोपून अभ्यास करू नका. या मुळे आळस येऊन आपल्याला झोप येईल. म्हणून अभ्यास करताना नेहमी खुर्ची टेबलचा वापर करावा. खुर्चीवर बसल्यावर हातापायाची हालचाल करत राहा. जेणे करून आपण सक्रिय राहाल. 

3 अत्यधिक खाऊ नका- 

जास्त खाऊ नका.या मुळे आळस आणि सुस्तपणा जाणवेल आणि झोप येईल. कमी खा दिवसातून तीन वेळा खाण्याऐवजी 5 वेळा खा. उपाशी राहू नका. असं केल्यानं लक्षात ठेवण्याची समस्या नाहीशी होते. जेवण झाल्याच्या लगेचच अभ्यासाला बसू नका. 

4  भरपूर पाणी प्यावं-

अभ्यास करताना जास्त पाणी पिणं हे आरोग्यासाठी चांगले आहेच. एक फायदा अजून आहे की जास्त पाणी प्यायल्यानं आपल्याला वारंवार लघवीला जावे लागेल, या मुळे सक्रियता वाढेल आणि झोप येणार नाही. पाणी प्यायल्यानं मेंदू हायड्रेट आणि ताजे तवाने राहते आणि सक्रिय राहते या मुळे पाठांतर करायला मदत मिळते.    

5 लवकर झोपा आणि लवकर उठा - 

असं म्हणतात की "Early to bed, early to rise makes a man healthy, wealthy and wise” ही म्हण विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची आहे. असं  केल्यानं शारीरिक आरोग्य चांगले राहते, स्मरणशक्ती वाढते लवकर झोपून लवकर उठल्याने मेंदू फ्रेश राहतो आणि पाठांतर लवकर होते.

6 दुपारी एक डुलकी घ्या- 

परीक्षेच्या दिवसात जर आपण सकाळी अभ्यास केल्यावर दुपारी देखील अभ्यास करता तर थकलेल्या मेंदूंसह अभ्यास करणे अवघड होईल. या साठी दुपारच्या जेवणानंतर तास भर झोप काढा ,या मुळे आपण ताजेतवाने व्हाल आणि मेंदू पुन्हा सक्रिय होऊन नवीन गोष्टी लक्षात ठेवण्यास सज्ज होईल. 

7 रात्री आवडीच्या विषयाचा अभ्यास करा- 

रात्री आवडीच्या विषयाचा अभ्यास करा असं केल्यानं लवकर पाठांतर होईल आणि तो विषय लवकर समजेल. आपल्याला कंटाळा पण येणार नाही.अभ्यास उशिरा पर्यंत करू शकाल. 

8 बोलून आणि लिहून अभ्यास करा-  

 ही  पद्धत अभ्यास करताना येणाऱ्या आळस ला दूर करण्यासाठी प्रभावी आहे. या पद्धतीने अभ्यास केल्याने मेंदू सतर्क आणि सक्रिय राहतो. झोप येत नाही आणि गोष्टी लक्षात ठेवणे सोपे होते. या शिवाय स्वतःला समजवून अभ्यास केल्यानं धडा लवकर लक्षात राहतो. 

या उपायांना अवलंबवून आपण एकाग्रते अभ्यास करू शकता आणि परीक्षेमध्ये चांगले गुण मिळवू शकता.

* अभ्यासाची पद्धत सुधारा आणि योजना बनवा -

  बऱ्याच मुलांची सवय असते की परीक्षा जवळ येतातच ते अभ्यासाला सुरुवात करतात. ही सवय चुकीची आहे. ह्याला अभ्यास म्हणत नाही. म्हणून परीक्षेच्या वेळी वाचलेले सर्व विसरतात तयामुळे तणावात असतात. असं होऊ नये या साठी अभ्यासाची पद्धत आणि योजना बनवा- 

* मन शांत ठेवा-

अभ्यासाच्या दरम्यान मानसिक स्थिती चांगली असावी. मन शांत असावे. कारण आपण जे काही अभ्यास करत आहात ते लक्षात राहणे महत्वाचे आहे. मनाला भटकू देऊ नका. ध्यान करून मनाला नियंत्रणात ठेवा. अभ्यास करताना मेंदू ताजे असावे. थकलेले मेंदू काहीच करू शकत नाही.  

* अभ्यासाची योग्य वेळ निवडा -

अभ्यासासाठी नियोजन करताना सकाळच्या वेळेला महत्व द्या. सकाळची वेळ अभ्यासासाठी चांगली असते. या वेळी मेंदू फ्रेश असतो आणि लक्षात ठेवण्याची तसेच ग्रहण करण्याची शक्ती जास्त असते. आपण जे काही वाचत आहात त्याला लक्ष देऊन वाचा. जर आपल्यासाठी एखादा विषय नवा आहे तर त्याला घाबरून  न जाता. लक्ष देऊन वाचून घ्या. या साठी आपण काही कोड वर्ड देखील वापरू शकता. जेणे करून वाचलेले लक्षात राहील.

* अभ्यासासाठी योग्य जागा निवडा- अभ्यास करताना सर्वात महत्त्वाचे आहे योग्य जागेची निवड करणे. जो पर्यंत आपल्या सभोवतालीचे वातावरण अनुकूल नसेल तर आपले लक्ष अभ्यासात लागणार नाही. म्हणून अभ्यासाची जागा शांत असावी. जास्त ऊन नको किंवा जास्त थंडावा नको. पुस्तके रचून ठेवलेली असावी, बसण्यासाठी खुर्ची असावी. टेबल असावे. अशा वातावरणात अभ्यास चांगला होईल आणि  वाचलेले लक्षात राहील.  

* अभ्यास कसा करावा- 

सर्व विषय एकत्र करण्याचा विचार करू नका. असं केल्यानं मेंदू अवरुद्ध होईल. प्रत्येक विषयाची वेगवेगळी योजना बनवा जेणे करून ते दीर्घ काळापर्यंत लक्षात राहील.  

अनुशासनचे पालन करा जेणे करून कठीण आणि अवघड वाटणारे काम देखील सहज आणि सोपे वाटतील. आपले सर्व लक्ष एकाच गोष्टी कडे केंद्रित करा. एका वेळी एकच काम करा. सर्व एकत्र करण्यामागे  काम अर्धवट राहतात.

1  आपल्या शरीराला घड्याळ समजून अभ्यासाची वेळ ठरवा.

प्रत्येक मानवाच्या शरीरात वेगवेगळे घड्याळ असतात. जर याचा संबंध अभ्यासाशी ठेवत असल्यास सोप्या शब्दात समजा की संपूर्ण 24 तासाच्या काळात एक असा काळ येतो जेव्हा आपल्या शरीरातील कार्य क्षमता शिगेला येते. त्या वेळी आपण अधिक चांगल्या पद्धतीने आपले काम करू शकतो काही मुलांना सकाळी वाचलेले अधिक चांगले समजते तर काही मुलांना रात्री वाचलेले अधिक चांगले समजते आणि लक्षात राहते. तर कोणत्याही परीक्षेच्या तयारीच्या पूर्वी आपल्या शरीरातील घड्याळीचे विश्लेषण करा.

2 दुसऱ्या दिवशीची योजना रात्रीच बनवा- 

काही विद्यार्थी सकाळी उठून कोचिंग आणि शाळेत जातात. काही लोक जे ऑफिसात जातात ते देखील स्पर्धात्मक परीक्षेची तयारी करतात. त्यांना सकाळी ऑफिसात जावं लागत. अशा परिस्थितीत दररोज काहीही योजना ना बनविता अभ्यास कराल तर काहीही मिळणार नाही आणि आपण गोंधळून जाणार.असं होऊ नये या साठी आपण कोणतेही काम करण्यापूर्वी योग्य योजना आखणे हे सर्वात महत्वाची पायरी आहे. जर आपल्याला कोणतीही परीक्षा एका वर्षातच उत्तीर्ण करावयाची आहे तर या साठी आपल्याकडे संपूर्ण वर्षाची किंवा एका महिन्याची योजना असायला पाहिजे. तस तर संपूर्ण वर्षाचा किंवा प्रत्येक महिन्याची योजना फक्त एक ब्लू प्रिंट असते. दुसऱ्या दिवशी काय करावयाचे आहे या साठी सर्वात महत्वाचे आहे ह्याची संपूर्ण योजना रात्रीच बनवावी. दुसऱ्या दिवशी निश्चित करावे की आपण रात्री आखलेल्या योजनेनुसार लक्ष पूर्ण करण्यात सक्षम आहात की नाही.

आपण सकाळी लवकर  पहाटे(4-5 वाजता)उठून अभ्यास करता तर 11 वाजे पर्यंत आपले सर्व काम पूर्ण होऊन अभ्यासासाठी देखील पुरेसा वेळ मिळेल.

 3 अभ्यास तंत्राचे मिश्रण वापरा-

काही लोक असं म्हणतात की सकाळी लवकर उठून आणि रात्री उशिरा पर्यंत अभ्यास करून देखील  अभ्यासक्रम पूर्ण होत नाही. त्यांना अभ्यासाला पुरेसा वेळ मिळत नाही. तर त्या लोकांनी अभ्यासाच्या तंत्रावर लक्ष दिले पाहिजे. आजकाल व्यस्तता एवढी वाढली आहे की फक्त नोट्स बनवून अभ्यास करण्याची संधी मिळत नाही. अशा परिस्थितीत आपण वेगवेगळ्या तंत्र ज्ञानाचे वापर करू शकता. आपण आपल्या स्मार्टफोन मध्ये एखादे डायग्राम किंवा मॅप्सची छायाचित्रे सेव्ह करू शकता आणि गरज पडल्यास ते बघू शकता. बस किंवा रेल्वेने प्रवास करण्याच्या दरम्यान आपण ही पद्धत अवलंबवू शकता ही पद्दत खूप उपयुक्त आहे. अभ्यासाच्या इतर काही पद्धती देखील आपण तंत्रज्ञानाने शिकू शकता.

4 अभ्यासाची कालावधी लक्षात ठेवा-

अभ्यास करताना किंवा अभ्यासाचे नियोजन करताना अभ्यासाच्या कालावधीला लक्षात ठेवा. काही लोक 1-2 तास सहज अभ्यास करतात तर काही लोकांना 1 तास देखील अभ्यास करणे अवघड जात. या लोकांना अभ्यासाच्या दरम्यान थोड्या थोड्या वेळ विश्रांती घेणे किंवा वरील दिलेल्या अभ्यास तंत्राचे मिश्रण करणे महत्त्वाचे आहे. अभ्यासाची संपूर्ण योजना आखताना या विश्रांतीच्या वेळेला दुर्लक्षित करू नका. अभ्यास योजना आपण आपल्या क्षमतेनुसार बनवावी. जर आपण आज 1 तासच अभ्यास करीत आहात तर 1 महिन्यानंतर काही जादू होणार नाही की आपण 6 - 9 तास अभ्यास करायला सुरुवात कराल.

5 शारीरिक व्यायाम आणि मेंदूला वाढवणारे आहार घ्या-       

कोणत्याही स्पर्धात्मक परीक्षेची  तयारी करताना किंवा सुरु करणार असाल तर सर्वप्रथम चहा, कॉफी आणि फास्टफूडला शक्य तितक्या लवकर निरोप द्या. असं म्हणतात की एका निरोगी शरीरातच निरोगी मन असत. जर एखादी व्यक्ती आजारी आहे किंवा बऱ्याच आजाराने ग्रस्त आहेत तर तो आपल्या मनाला एकाग्र करू शकत नाही. या मुळे त्याचा थेट परिणाम त्याच्या परीक्षेवर होईल. म्हणून एकाग्रता सुधारण्यासाठी शारीरिक व्यायाम आणि निरोगी आहार घेणं महत्वाचे आहे. वॉक करणे, जम्पिंग जॅक्स, धावणे सारखे हलके एरोबिक व्यायाम केल्यानं मेंदूत ऑक्सिजन चे प्रमाण वाढते आणि आपण एकाग्रतेने अधिक वेळ अभ्यास करू शकता.

अवाकाडो, बोर, ब्रोकोली, मोड आलेले शाबूत कडधान्य, मासे,आणि भोपळ्याचे बियाणं हे असे काही खाद्य पदार्थ आहे ज्यांना खाऊन आपल्या कार्य क्षमतेवर चांगला प्रभाव पडेल.  

आपण बोर्ड परीक्षा देत आहात किंवा इतर कोणतीही स्पर्धात्मक परीक्षेची तयारी करीत आहात वरील दिलेल्या पद्धतींना अवलंबवून आपल्याला चांगले परिणाम मिळतील. सुरुवातीला या पद्धती अवलंबवून थोड्या अडचणींना सामोरी जावं लागू शकत. परंतु थोड्या कालांतराने यश नक्की मिळेल. सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे की जितका देखील अभ्यास करा आणि जेव्हा देखील करा तो पूर्ण एकाग्रतेने करा. या मुळे आपल्याला यश नक्की मिळेल.

सामान्यपणे योग्य मार्गदर्शनाच्या अभावी विध्यार्थी योग्य प्रकारे तयारी करू शकत नाही आणि परीक्षेच्या वेळी त्यांची धांदल उडते. त्यांना काळजी आणि भीती वाटू लागते. असं होऊ नये या साठी  आम्ही परीक्षे ची तयारी कशी करावी आणि त्यामध्ये यश कसे मिळवायचे या साठी काही यशाचे मंत्र सांगत आहोत.

1 कामाला टाळण्याची सवय सोडा-

आपल्याला यश मिळवायचे असल्यास कामाला टाळण्याची सवय सोडा. जे काम आवश्यक आहे त्याला योग्य वेळी करा. असं म्हणतात '' कल करे सो आज कर, आज करे सो अब, पल मे प्रलय होएगी ,बहुरि करेगा कब ''. ह्याचा अर्थ आहे की उद्याच्या कामाला आज आणि आजच्या कामाला आत्ताच करून घ्यावं. एकदा काय वेळ निघून गेल्यावर काम करण्याचा काहीच अर्थ राहत नाही.  

परंतु सध्याच्या काळात मुलांनी एक नवी म्हण तयार केले आहे मुलांच्यानुसार की कामाचे काय आहे, आज केले नाही तर उद्या करून घेऊ काय घाई आहे? परंतु वास्तविकता काय आहे हे सर्वांनाच माहीत आहे.आजच्या स्पर्धात्मक युगात जो थांबला तो थांबला म्हणून कामाला कधीही टाळू नये.

2 अभ्यासासाठी योग्य जागा निवडा-

अभ्यासासाठी शांत आणि योग्य जागा निवडावी. ज्या ठिकाणी एकाग्रतेने आणि शांत होऊन अभ्यास करू शकता. घर लहान असल्यास किंवा घरात जागा नसल्यास घराच्या बाहेर एखाद्या शांत ठिकाणी, मित्राकडे किंवा ग्रँथालयात जाऊन देखील अभ्यास करू शकता.

3 अभ्यासासाठी वेळा पत्रक बनवा- 

विध्यार्थ्यांना यश मिळविण्यासाठी आवश्यक आहे की निश्चित वेळा पत्रक बनवावे. त्यामध्ये प्रत्येक विषयासाठी योग्य वेळ निश्चित करा.असं केल्यानं आपण प्रत्येक विषयावर नीट लक्ष देऊ शकता. केवळ वेळ पत्रक बनवू  नका त्यानुसार त्याचे पालन करा.

4 खेळ आणि करमणुकीसाठी वेळ द्या-

मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अभ्यासासह खेळ आणि करमणुकीकडे देखील वेळ दिला पाहिजे. या मुळे मुलांचा शारीरिक विकास होतो. आपण घरातच बुद्धी वाढणारे खेळ खेळू शकता.

5 लहान मोठ्या कामांची विभागणी करा-

 कोणते ही मोठे काम करताना जेव्हा आपण काम करतो तेव्हा सुरुवातीला ते कठीण आणि अशक्य वाटत. परंतु नंतर त्याच कामाला आपण विभागून देतो. तर ते काम करणे सोपं होत. अशा प्रकारे अभ्यासासाठी देखील मोठे धडे किंवा फार्मुले देखील लहान विभागात वाटून सुलभ करता येऊ शकत. असं केल्यानं हे वाचायला सोपे होईल.

6 आपल्या ऊर्जेच्या पातळीला जाणून घ्या- 

दिवसाच्या वेगवेगळ्या वेळी प्रत्येक व्यक्ती ची शारीरिक आणि मानसिक ऊर्जेची पातळी वेगवेगळी होऊ शकते.काही लोक सकाळच्या वेळी तर संध्याकाळी तर काही लोक रात्रीच्या वेळी स्वतःला अधिक ऊर्जावान अनुभवतात. काही लोकांना सकाळी उठून वाचलेले लक्षात राहतात. तर काही लोकांना रात्री वाचलेले लक्षात राहतात. ज्या वेळी आपल्या  स्वतःला ऊर्जावान वाटेल तो वेळ आपण अभ्यासासाठी ठेवा.

7 अभ्यासाच्या मध्ये विश्रांती घ्या- 

अभ्यास करताना मेंदू थकतो. कधी ही थकवा जाणवला तर आपण विश्रांती जरूर घ्या. अभ्यास करताना किमान 30 ते 40 मिनिटे विश्रांती घ्या.

8 मुख्य मुद्दे ठळक करा- 

अभ्यास करताना एक हायलाईटर पेन घेऊन बसा, जर आपल्याला काही महत्त्वाचे नाव, तिथी,ठिकाण किंवा वाक्य दिसल्यास त्याला त्या पेनाने हायलाइट करा. अशा प्रकारे रिव्हिजन करताना खूप उपयोगी होईल.

9 आपले लक्ष निर्धारित करा- जीवनात आपल्या शिक्षणाची उद्दिष्टे ठरवा. कोणते धडे किती दिवसात संपवणार आहात किंवा कोणत्या विषयाकडे जास्त लक्ष देण्याची गरज आहे हे ठरवा. जर आपण आठवड्याचे, महिन्याचे लक्ष निश्चित करून काम कराल तर वर्षाच्या अखेरीस न घाबरता चांगल्या प्रकारे परीक्षेची तयारी करू शकाल.

10 सर्व इंद्रियांना समाविष्ट करा-

आपल्या पाचही इंद्रियाचा समावेश अभ्यासासाठी  करावा. पुस्तकांमधील चार्ट आणि चित्र लक्ष देऊन बघा. शक्य असल्यास लॅब मध्ये प्रॅक्टिकल करा किंवा त्या विषयाशी संबंधित मॉडेल स्पर्श करा.आजकाल पुस्तकांसह सीडी देखील मिळते .या मुळे धडा समजायला मदत मिळेल.   

11 बुद्धी वाढीचे तंत्र वापरा-

मेमरी इम्प्रुव्हमेंट टेक्निक वापरा या मुळे आपल्याला मदत मिळेल.

12  संतुलित आहार घ्या-

संतुलित आहार घ्या. पिझ्झा,कोल्डड्रिंक, पास्ता सारखे जंक फूड घेणे टाळा.सकाळी चांगली न्याहारी घ्या, दुपारी हलकं जेवा आणि रात्री तर अधिक हलकं जेवा. शक्य असल्यास रात्री च्या जेवणात फक्त सॅलड किंवा लिक्विडच घ्या. 

13 शरीरास निरोगी ठेवा-

शरीरास निरोगी ठेवणं महत्त्वाचं आहे. असं म्हणतात की एका स्वस्थ शरीरातच स्वस्थ मन राहत.सकाळी वॉक ला जावं आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार व्यायाम करा.असं केल्यानं आपण स्वतःला सक्रिय आणि ऊर्जावान अनुभवाल.

14 प्रश्न सोडवा- 

जर आपल्या मनात काही प्रश्न आहे किंवा एखाद्या प्रश्नाचे उत्तर येत नसेल तर आपल्या शिक्षकाला विचारा. शक्यता आहे की वेळोवेळी तेच प्रश्न विचारल्यावर शिक्षक रागावतील पण जो विध्यार्थी काही शिकण्याची आवड ठेवतो तो विध्यार्थी सर्व शिक्षकांना आवडतो.

15 सर्व संसाधने वापरा-

अभ्यासासाठी सर्व संसाधने वापरा पुस्तक वाचा,ग्रँथालयात जावं,आपल्या मोठ्या भाऊ बहिणींकडून मार्गदर्शन घ्या. इंटरनेट आणि टेलिव्हिजन इत्यादी सर्व संसाधने आपल्या अभ्यासासाठी वापरा.

16 रिकामे कागदं वापरा-   

अभ्यास करताना मुख्य मुद्दे लिहिण्यासाठी लहान लहान आकाराचे कागद ठेवा. हे कागदे आपल्याला रिव्हिजन करायला उपयोगी पडतील. परंतु लक्षात ठेवा की हे कागद आपल्याला परीक्षा साठी नक्कल म्हणून वापरायचे नाही .

17 स्वतःला प्रोत्साहित करा-

परीक्षे ला जाण्यापूर्वी स्वतःला प्रोत्साहित करा. आयुष्याच्या त्या गोष्टींना अथवा जेव्हा आपण यशस्वी झाला होता.त्यांना आठवा. स्वतःला विश्वास द्या की आपण चांगल्या मार्काने उत्तीर्ण होणार. अशा प्रकारच्या सकारात्मक विचारांमुळे मनोबल वाढेल आणि परीक्षेत चांगले प्रदर्शन कराल.

18 प्रश्न पत्र काळजीपूर्वक वाचा-

परीक्षा देण्यापूर्वी प्रश्नपत्र किमान दोन वेळा वाचा. हे निश्चित करून घ्या की पेपर मध्ये काय विचारले आहे. आणि ह्याचे उत्तर काय आहे. बऱ्याच वेळा घाई गडबडीत प्रश्न समजून न घेता चुकीचे उत्तर लिहून देतो. 

19 अधिक प्रमाणात पाणी घ्या-

शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ देऊ नका. शरीरातील पुरेसे पाणी मेंदूला सक्रिय करत.अभ्यास करताना आपल्या जवळ पाण्याची बाटली ठेवा आणि वेळो वेळी पाणी प्या.

20 शांत राहा-

परीक्षेत काही प्रश्न सुचत नसतील तर शांत राहा. घाबरून जाऊ नका. असं केल्यानं स्थिती बिघडू शकते. डोळे बंद करून विचार करा आणि शांत बसून दीर्घ श्वास घ्या.असं केल्यानं मनाला शांत करण्यास मदत मिळेल. मुख्य मुद्दे लक्षात आले तर त्यांना लिहून काढा.

अशा काही टिप्स अवलंबवून आपण यश प्राप्त करू शकता.

1 योजना मजबूत करा - आचार्य चाणक्य यांचे मते, कोणतेही कार्य करण्यापूर्वी त्याची ठोस योजना आखावी आणि त्या योजनेची मुळातून योग्य अमलबजावणी करावी. तरच त्या व्यक्तीला कामात यश मिळू शकतं. नियोजन न करता काम करणं अपयशी ठरतं.

2 आपल्या नीती किंवा धोरणांना सामायिक करू नये - कोणते ही काम सुरू करण्यापूर्वी आपली धोरणे सामायिक करू नये याला एखाद्या गुपित प्रमाणे लपवावे. वास्तविक चाणक्याचा धोरणानुसार जर एखाद्या विश्वासघाती किंवा आपल्या शत्रूला आपली कार्य नीती कळल्यावर हे आपल्यासाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकत. म्हणून नेहमी हे लक्षात ठेवा की आपल्या नीती कोणालाही सांगू नये. 

3 विश्वासू लोकांना जवळ बाळगा - आचार्य चाणक्य आपल्या नीतीमध्ये सांगतात की नेहमी आपल्यासह विश्वासू लोकांना ठेवा. ज्यांच्यावर आपल्याला विश्वास नाही त्यांच्यावर कधीही कामाची जवाबदारी टाकू नये. जबाबदारीचे काम नेहमी विश्वासू माणसांकडूनच करवावे. तसेच ज्या माणसाला आपण विश्वासू समजत आहात त्यांचा विश्वासू होण्याची तपासणी वेळोवेळी करत रहावी. 

4 धोरण ठेवून पैसे खर्च करावे - काही लोक आपल्या प्रयत्नाने पैसे मिळवतात. तर काहींना वडिलोपार्जित संपत्ती मिळते. पण दोन्ही परिस्थितीमध्ये माणूस श्रीमंत तेव्हाच होतो जेव्हा तो समजूतदारीने पैसे खर्च करत असतो. एखाद्या कामाच्या सुरुवातीस हे लक्षात ठेवणं फार महत्त्वाचे आहे की पैशाचा वापर हुशारीने करावा अन्यथा या मुळे भविष्यात काळजी ची बाब होऊ शकते.

5 स्रोतांचा वापर पुरेपूर करावे - चाणक्याचा मते, स्रोतांचा वापर पुरेपूर करावा आणि याला आपले उद्देश बनवावे. जर आज आपण आपल्या स्रोतांचा योग्य वापर केला नाही तर उद्याच्या तोटा सहन करण्यासाठी तयार राहावे. एक यशस्वी माणूस नेहमी आपल्या स्रोतांचा वापर पुरेपूर करतो.

आपण अर्थ उन्मुख असल्याने आपले पैसे बारकाईने पाहिले जात असतात आणि म्हटल्या प्रमाणे जे पेरतो तेच उगवते. बऱ्याचदा आपण प्रेम हे पैशांपेक्षा प्रिय असल्याचे ऐकत असलो, तरीसुद्धा असे कधी ऐकले आहे की मिठी आपले बिल भरु शकते? पैसा महत्वाचा असतो आणि आर्थिक विवेक अधिक महत्त्वाचा असतो. आपण किती पैसे कमावले त्यापेक्षा आपण किती पैसे ठेवता आणि ते आपल्यासाठी कसे कार्य करते. हे योग्य म्हटले आहे की, तुमची कमाई नाही तर तुमची बचत तुम्हाला श्रीमंत बनवते. तुमची बचत आणि खर्च तुमची आर्थिक शिल्लक असल्याचे सांगते.
 

पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनाही आर्थिक आव्हानांचा सामना करावा लागतो, त्यावर मात करण्याची वैयक्तिक क्षमता यावर अवलंबून असते.

शतकानुशतकांच्या परंपरेने स्पष्टपणे सांगितले आहे की, पुरुष हा कुटुंबासाठी आधार देणारा आणि कुटुंबासाठी आर्थिक सहाय्यक करणारा मुख्य व्यक्ती आहे. स्त्रियांसाठी, शतकानुशतके समाजाने स्वयंपाक आणि कुटुंबाचा सांभाळ करणारे म्हणून वर्गीकरण केले आहे. मुलगी मोठी झाल्यावर तिला घरकाम करण्याचे शिक्षण दिले जाते जेणेकरून ती चांगली पत्नी, सून आणि कुटुंबासाठी आई होऊ शकेल. आर्थिक स्वातंत्र्य हा सर्वात मोठा धडा आहे जो ती शिकण्यापासून वंचित राहते. मुलींचे पालनपोषण करण्यामागील आर्थिक आव्हान असताना, काळ बदलत असताना आपण पाहत आहोत. एआरपीने केलेल्या सर्वेक्षणातून असे दिसून आले आहे की ४० ते ७९ वयोगटातील घटस्फोटित, विधवा, नोकरी गमावलेल्या, सेवानिवृत्त इत्यादी महिला मोठ्या आर्थिक पेचप्रसंगाने ग्रस्त आहेत आणि आर्थिक साक्षर नसल्याबद्दल खंत व्यक्त करत आहेत. पुरुषांच्या तुलनेत महिला कमी पैसे कमवतात आणि बर्याच महिलांना घर आणि मुलांसाठी आपल्या करियरचा त्याग हि करावा लागतो.

महिलांशी संवाद साधताना मला त्यांच्या वित्तीय व्यवस्थापनाच्या क्षमतेवर मिश्रित प्रतिसाद मिळाला. योग्य अर्थसंकल्पानंतर काही लोक आर्थिक उद्दीष्टे, विवेकी गुंतवणूक ठरवून त्यांचे वित्त व्यवस्थापन करण्याविषयी विश्वास ठेवतात, परंतु असे बरेच लोक आहेत ज्यांनी आपल्या जोडीदारावर वैयक्तिक वित्त व्यवस्थापित करण्याची जबाबदारी दिली आहे. सर्वसाधारणपणे महिलांसाठी, आर्थिक साक्षरतेचा अभाव, त्यांच्या करिअर मध्ये खंड पडणे, पुरुष सदस्यांवर जास्त अवलंबून असणे ही आर्थिक आव्हाने उभी राहिली असल्याचे निदर्शनास आले.

मी दोन मुलांची आई असलेल्या स्मिताशी बोललो, त्यांनी मला हे सांगून चकित केले की, “गृहिणी बनणे, माझ्या मुलांचे संगोपन करणे आणि घर सांभाळणे मला कोणत्याही प्रकारे पैसे वाचविण्यास किंवा पाहण्यास प्रतिबंधित करत नाही. खरं तर, माझ्याकडे माझ्या गुंतवणूकीचे नियोजन करण्यासाठी अधिक वेळ आहे आणि मी घर चालवित असताना आर्थिकदृष्ट्या जबाबदार आहे. ”उलट, एमएनसी मध्ये काम करणारी विद्या म्हणाली,“मी माझा पगार माझ्या पतीकडे देते आणि तो सर्व आर्थिक बाबींचा निर्णय घेतो. मी स्वत:ला त्यापासून दूर ठेवते ”. आपण गृहिणींकडून आर्थिक बाबतीत कमी जागरूक असण्याची अपेक्षा करतो, उलट ही एक करिअर करणारी महिला होती जिने मला हा धक्का दिला की तिला वित्त कसे व्यवस्थापित केले जाते याबद्दल कमी काळजी आहे. याचे श्रेय मी मानसिकतेलाही देतो. परंतु महिलांनी स्वतःला आणि त्यांच्या कुटुंबियांना आर्थिक समतोल राखण्यात आपली मोठी भूमिका आहे हे समजून घेण्यासाठी जागे होण्याची ही वेळ आहे. एक स्त्री म्हणून आपले आर्थिक भविष्य निवडणे महत्वाचे आहे आणि घरातील माणूस एकटाच जबाबदार आहे असा जुनाट विचार काढून टाकायला हवा.

शैक्षणिक संस्थेसाठी काम करणार्या स्टेफीला खर्चात एखादे लॉगबुक राखण्या विषयी आत्मविश्वास वाटू लागला आहे, ती अल्प मुदतीची आणि दीर्घ मुदतीची आर्थिक उद्दीष्टेही या विषयीही बोलली. विसाव्या वर्षातील एका महिलेने आपल्या आर्थिक योजनांबद्दल इतका आत्मविश्वास बाळगणे आश्चर्यकारक आहे, तर दुसरी मुलगी काम करणारी लताला याबद्दल प्रयत्न करायलाही कंटाळा येतो  किंवा राधा जिला नेहमीच वाटते की कुटुंब आर्थिक काळजी घ्यायला असते. काळजीपूर्वक अर्थसंकल्प, नियोजन बचतीचे पर्याय, विमा पॉलिसी, सेवानिवृत्तीच्या योजनांवर कार्य करणे ही प्रत्येक महिलेच्या सुदृढ आर्थिक भवितव्यासाठी आवश्यक पावले आहेत. आणि जेव्हा आपण तरूण असतो तेव्हाच याची सुरुवात करावी लागेल.

आर्थिक जबाबदारी लिंग-विशिष्ट नसते, हे महिलांसाठी हि तितकेच अत्यावश्यक आहे जितके पुरुषांसाठी आहे. महिलाना सामोरे जाणाऱ्या आर्थिक आव्हानांवर अशा विशिष्ट कृतींद्वारे मात करता येते जसे की:

• एखाद्याला गुंतवणूक कशी करावी हे माहित नसल्यास, त्यासाठी गुंतवणूक करण्याची कला शिकण्यास उशीर झालेला नाही.

• गुंतवणूक आणि आर्थिक नियोजनाबद्दल चांगला सल्ला देऊ शकणारे मित्र आणि नातेवाईक शोधा. आधार शोधल्याने सामर्थ्य वाढवते आणि दुर्बलतेवर मात करता येते.

• पैसा योजनेचा भाग व्हा आणि आर्थिक निर्णय घेण्यात अधिक सक्रिय व्हा.

• आपली मालमत्ता, उत्पन्न आणि खर्चांची यादी असेल अशा बजेटसह तयार रहा, जे आपल्या आर्थिक स्थितीचा हिशेब तयार ठेवेल.

• आयुर्विमा, आरोग्य किंवा मेडिक्लेम पॉलिसी, उत्पन्न संरक्षण योजना इत्यादींवर खर्च केलेल्या स्वतःच्या आणि असे कौटुंबिक पैशाचे चांगले उपयोग करण्याचे विश्लेषण करा.

हे समजून घेण्यासारखे आहे की, समाजाची मानसिकता बदलण्यासाठी, समाजाला प्रभावित करण्यासाठी कठीण जात आहे, आणि स्त्रियांना समान वागणूक देण्यासाठी कार्यस्थळांचे रूपांतर करणे सोपे नाही, परंतु स्त्रिया आर्थिक नियंत्रण घेऊ शकतात आणि त्यांचे आर्थिक व्यवस्थापन करणे ही स्त्रीची सर्वात चांगली निवड आहे. केवळ महिला स्वतःमध्ये सुज्ञ गुंतवणूकीद्वारे आत्मविश्वास वाढवितात आणि पैशाच्या व्यवस्थापन कौशल्याद्वारे आर्थिक स्वातंत्र्याचा आनंद घेवून फरक आणू शकतात.

डॉ. लक्ष्मी मोहन, संचालक, आयटीएम बिझिनेस स्कूल, खारघर 

अनेक लोकं आपला ध्येय ऐकून आपल्याला निराश करतील की हे शक्य नाही किंवा योग्य नाही. ही गोष्ट केवळ याशी संबंधित लोकांना सांगावी.

वैयक्तिक जीवन

आपल्या वैयक्तिक जीवनात कुठलीही समस्या असली तरी दया मिळवण्यासाठी कुणालाही सांगू नये कारण असे लोकं केवळ इतरांशी गपशप करून आपली समस्या चव्हाट्यावर आणतात आणि शिवाय बदनामीचे काहीच हाती लागत नाही.

चांगुलपणा

आपण इतरांना केलेली मदत, स्वत:च्या चांगुलपणाचे कौतुक स्वत: करू नये. आपण खरोखर मदत करत असला तरी असे केल्याने याने आपली इमेज धुळीत मिळायला वेळ लागणार नाही.

सीक्रेट्स

समोरचा किती जरी विश्वासू असला तरी आपले सीक्रेट्स त्यासोबत शेअर करू नये. निश्चितच समोरचा वेळ पडल्यास आपल्या कमजोरीचा फायदा घेऊ शकतो.

संपत्ती

आपण खूप श्रीमंत असला तरी याबद्दल स्वत: चर्चा करायची गरज नाही. आपली संपत्ती, पैसा- अडका, गाड्या, दागिने या गोष्टी स्वत: सांगत बसू नये. वेळोवेळी ते लोकांना आपोआप लक्षात येतं.

पैशाची जबाबदारी पूर्णपणे पुरुषांवर सोपवणे :

भारतात 10 ते 15 टक्के महिला या कामासाठी बाहेर पडतात, याचाच अर्थ गृहिणींची संख्या नक्कीच या तुलनेत जास्त आहे. अशा परिस्थितीत गृहिणी असल्याने "मनी मॅनेजमेंट" हे सहाजिकच "पुरुषाकडे" जातं, पण जर घर चालवायचे असेल तर पैशाची जबाबदारी ही दोघांकडे समान पात्रतेत असावी अशी मानसिकता आता वाढत चालली आहे. तेव्हा दोघांनीही नियोजन केल्यास त्या पैशातून आपण "बचत"देखील करू शकतो. 

अंकगणित न समजून घेणे :

कित्येकदा अंकगणिताचे सम्यक ज्ञान नसलेल्या महिलांना पैशाच्या बाबतीत फसवले जाते, मग त्यांना गणित येत नाही हे समजताच बाजारातील भाजीवाला असो किंवा अगदी साध्या गोष्टीत त्यांची फसवणूक केली जाते. याच फसवणुकीतून स्वतःला वाचवण्यासाठी आपल्याला अंकगणिताचे पुरेसे ज्ञान असणे गरजेचे आहे. साधी बेरीज आणि वजाबाकी जरी आपल्याला ज्ञात असली तरी ते बचतीसाठी फायदेशीर ठरते. 

वेगवेगळ्या डील्सना बळी पडणे :

ही गोष्ट महिलांच्या बाबतीत हमखास घडते. घरात उपयुक्त नसलेली गोष्ट फक्त "डिस्काउंट" किंवा "ऑफर"च्या मोहापायी खरेदी केली जाते. अमुक वस्तू स्वस्तात मिळाली हे ठामपणे सांगताना महिला दिसतात. पण या नको असलेल्या गोष्टी खरेदी करून आपण ठरवलेल्या महिन्याच्या "बजेट"ला मात्र धक्का बसतो. बचत करण्यासाठी अतिरिक्त खर्च टाळणे सर्वात महत्वाचे आहे. तरच आपण "मनी मॅनेजमेंट" करण्यात यशस्वी ठरू.

वित्तीय आयोजन करणे टाळणे किंवा पुढे ढकलणे :

घरखर्चासाठी आपण महिन्यांमध्ये किती पैसे खर्च करावे, व त्यातून आपण किती पैशांची बचत करावी याचे मॅनेजमेंट प्रत्येक गृहिणीनेच करावे. मात्र बऱ्याचदा काही गृहिणी कोणत्या न कोणत्या कारणामुळे या पैशाचे मॅनेजमेंट करण्यात अयशस्वी होतात. आपण जर संपूर्ण वेळ घर सांभाळत असाल तर घरात येणाऱ्या अकाली संकट जसे कि घरात कोणी अचानक आजारी पडले अथवा आपल्या घराच्या कामासाठी पैशाची गरज लागली तर ऐन वेळी आपल्याकडे पैसे असायला हवे यासाठी गृहिणीने पैशाचे योग्य ते नियोजन करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ ज्याप्रकारे आपण बिलांचे पैसे, कामवालीचे पैसे अशे बाजूला काढतो, त्याचप्रमाणे दर महिन्याला हातचे पैसे राहण्यासाठी देखील काही रक्कम बाजूला ठेवल्यास गरजेच्या वेळेस ती उपयोगी पडते. 

वित्तीय व्यवस्थापनाबद्दल समजून न घेणे :

भारतीय लोकांना वित्तीय व्यवस्थापनाचे ज्ञान आपल्या घरातूनच मिळत आलेले आहे. आजचे युग हे डिजिटल झाले असल्याकारणाने तरुणवर्ग आपले फायनान्शियल प्लॅनिंग डिजिटली करताना दिसतात. गृहिणींनासुद्धा हे ज्ञान मिळणे गरजेचे आहे. वित्तीय नियोजन कसे करावे याबाबत सांगणारे किंवा सोशल मिडियावर अनेक माध्यमे उपलब्ध आहेत. तसेच याची माहिती देणारे टेलिव्हिजन शोदेखील सहसा दुपारी टेलिकास्ट देतात. "सास-बहू"च्या सिरियल्स ऐवजी अशा प्रकारचे शो पाहिल्यास आपल्याच याचा फायदा नक्कीत होईल.

बऱ्याचदा आपल्याला संपूर्ण माहिती आसल्याच्या भ्रमात महिला असतात. मात्र प्रत्यक्षात करायची वेळ आल्यावर त्यांना त्याचे गांभीर्य कळते. परंतु हि गोष्ट आपण सकारात्मक दृष्टीने घ्यावी. एखाद्या गोष्टीबद्दल माहित नसणे ही नैसर्गिक गोष्ट आहे, याचा स्वीकार करावा आणि तेवढ्याच सकारात्मक दृष्टिकोनातून त्या गोष्टीची माहिती घ्यावी व त्यानुसार नियोजन करावे.

"बचत" च्या ऐवजी "खर्चाची" यादी बनवणे :

बहुतेकदा महिला त्यांच्या यादी बनवण्याच्या "टेक्निक" मुळे फसतात. नेहमीच आपण महिन्याभरात किती खर्च केला याचीच यादी बनवली जाते. पण असे न करता आपण महिन्याभरात किती खर्च आहे त्याप्रमाणे आखणी करून त्यातून आपण किती बचत करू शकतो याची यादी बनवली पाहिजे. तरच आपले "मनी मॅनेजमेंट" पक्के होऊ शकते. 

भविष्याची चिंता न करता पैसे खर्च करणे :

भारतात आज महिलावर्ग नोकरी करताना दिसत आहे. डिजिटलच्या युगात राहणाऱ्या महिलांना वेगवेगळ्या प्रकारचे गॅजेट्स आणि बाकी उपकरणे वापरण्यात रस आहे, भविष्यात त्या उपकरणाचा वापर भलेही आपण करणार नसू पण आपल्याला अमुक वस्तू आवडली तर त्यासाठी ते उपकरण खरेदी केले जाते. महिलांना याच गोष्टीचे मॅनेजमेंट करणे आवश्यक आहे. स्वत:साठीच नव्हे तर घरातल्या प्रत्येक व्यक्तीसाठी याचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. 

फायनान्शियली स्वतंत्र असणे :

काम करणाऱ्या महिला आपल्या कामाचे पैसे हे स्वतःपुरते खर्च न करता आपल्या घरात राहणाऱ्या वृद्ध किंवा आजारी लोकांसाठीही किंवा गरजेच्या वस्तूंसाठी वापरला जावा. जरी आपण फायनान्शियली स्वतंत्र असलेली महिला असे म्हणत असू तरीही घरातील पुरुषांप्रमाणेच महिलेनीही अशी जबाबदारी आपल्या खांद्यावर घ्यावी. 

आपल्याला वित्तीय नियोजनाची गरज आहे हे समजून न घेणे :

कित्येकदा असं होतं की शिकलेली महिलासुद्धा तिच्या नियोजनात गफलत करते. आपल्याला काही वित्तीय नियोजनाची गरज नाही, महिन्याला आपलं सर्व छान सुरू आहे असं महिलांना वाटत असतं, पण घर आणि बाकी जबाबदाऱ्या यशस्वीपणे पार पाडण्यासाठी वित्तीय नियोजन केल्यास त्याचा फायदा भविष्यात होऊ शकतो ही दूरदृष्टी लक्षात घेतली पाहिजे.

आजच्या धावपळीच्या आणि महागाईच्या जीवनात पैशाचा योग्य तो वापर करणे गरजेचे आहे. पुरुषप्रधान संस्कृती जरी असली तरी घराचा संपूर्ण भार हा आजही एक स्त्रीच उचलते. एकविसाव्या शतकातील महिला "चूल आणि मुल" या संकल्पनेबाहेर गेलेल्या दिसत आहेत आणि खास त्या महिलांसाठी पैशांचे "मॅनेजमेंट" करणे हे खूप महत्वाचे आहे.

WD

PR

MH News

WD WD

WD WD

WD WD