ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : व्यक्तीचे त्याच्या कृतींवरून मूल्यांकन करणे

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : हरीण आणि शेळीची गोष्ट

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : योग्य आकलन

ALSO READ: जातक कथा : कबुतराची गोष्ट

ALSO READ: जातक कथा : खार आणि जादूचा तलाव

ALSO READ: जातक कथा : गाय आणि वाघ

ALSO READ: लघु कथा : विहिरीतील बेडूक

मला रोज भरपूर अन्न मिळेल!" ती उंदरांना पकडण्याचा मार्ग शोधू लागली. तिने लपून त्यांच्या बाहेर येण्याची वाट पाहण्याचे ठरवले. ती सकाळपासून रात्रीपर्यंत वाट पाहत राहिली. पण तिला एकही उंदीर दिसला नाही. खरं तर, उंदीर खूप हुशार होते. ते खूप काळजीपूर्वक बाहेर पडत असत. रात्र झाली होती. मांजर भुकेने व्याकूळ झाली होती. तिने विचार केला की तिला फसवणूक करून उंदरांना पकडावे लागेल.

ALSO READ: लघु कथा : दोन बेडकांची गोष्ट

म्हणून, एक रिकामी जागा पाहून, ती जमिनीवर आडवी झाली. मांजरीने मेलेल्याचे सोंग केले. एका लहान उंदराने तिला पाहिले आणि म्हणाला, "बघा, तिथे एक मेलेली मांजर आहे!" असे म्हणून तो मांजरीच्या दिशेने धावला. पण एका मोठ्या उंदराने तिला थांबवत म्हटले, "थांब, तिच्या जवळ जाऊ नकोस." तुम्हाला माहित आहे का की मांजरी खूप दीर्घायुषी असतात? 'ही मांजर खूप निरोगी आणि सशक्त आहे. ती अशी मरणार नाही.' तो मांजरीजवळच्या पोत्यांच्या ढिगाऱ्यावर चढला आणि पिठाचे सर्वात वरचे पोते चावू लागला. अचानक, मांजरीवर खूप पीठ पडले. मांजर अजूनही हलली नाही. पण ती जास्त वेळ स्वतःला आवरू शकली नाही, कारण पीठ तिच्या नाकात गेले होते. ती जोरात शिंकली, आणि पिठातून एक पांढरी मांजर बाहेर आली. सगळे उंदीर म्हणाले, 'पळा, पळा, मांजर आली आहे!'

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : गर्विष्ठ हत्ती आणि मुंगीची गोष्ट

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : कापूस चोर

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मोत्याचे झाड

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मोत्याचे झाड

ALSO READ: जातक कथा : कोल्हा आणि उंटाची गोष्ट

ALSO READ: जातक कथा : सिंह आणि तरस

ALSO READ: जातक कथा : मगर आणि सोन्याची नाणी

ALSO READ: नैतिक कथा : कंजूस माणूस

ALSO READ: नैतिक कथा : चिमणी, गरुड आणि सापाची गोष्ट

ALSO READ: नैतिक कथा : खोटे बोलूनही, त्याला सत्य बोलण्याचे पुण्य मिळाले

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : घागरीतला महासागर

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तीन बाहुल्या

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : नवीन परिमाणे

ALSO READ: नैतिक कथा : राक्षसी खेकडा

ALSO READ: नैतिक कथा : भित्रा ससा आणि बेडूक

तात्पर्य : सत्य कधीही बदलत नाही; यामुळे सतत भविष्याची चिंता करणे सोडून द्यावे.
ALSO READ: नैतिक कथा : हत्तीला झाला अहंकार

ते पिल्लू उठून चालायचा प्रयत्न करत होते. चालायला शिकताच ते तबेल्याच्या बाहेर पळून गेले. पण बाहेरच्या गर्दीमुळे ते घाबरले. बाहेर इतका गोंधळ होता की ते घाबरून एका गाय आणि बैलाच्या मध्ये लपले. घोड्याचा मालक त्याला शोधत आला. त्याने आपल्या गोंडस पिल्लाला गाय आणि बैलाच्या मध्ये उभे असलेले पाहिले. त्याने पिल्लाला घेण्यासाठी हात पुढे केला. पण त्याच वेळी गायीचा मालक तिथे आला.

ALSO READ: नैतिक कथा : सिंहाचा दुष्टपणा

तो म्हणाला, "तुम्ही काय करत आहात? याला कुठे घेऊन जात आहात? हे माझे आहे?"

घोडेवाला म्हणाला, "तुम्ही काय म्हणत आहात? हे पिल्लू आहे." हे माझ्या घोड्याचे पिल्लू आहे. 'नाही, ही माझ्या गायीची आहे. बघा तो किती प्रेमाने तिच्या शेजारी उभा आहे,' गायीचा मालक म्हणाला. त्या दोघांमध्ये भांडण सुरू झाले. तेवढ्यातच राजा आला.

गायीचा मालक आणि घोड्याचा मालक राजाकडे आले आणि त्यांनी त्याला त्यांच्या गोष्टी सांगितल्या. दोघांचेही ऐकून राजा म्हणाला, 'या शिंगराला गाय आणि बैल यांच्यामध्ये सुरक्षित वाटत असल्यामुळे, तेच त्याचे आई-वडील आहे.'

घोड्याच्या मालकाला राजाची आज्ञा पाळावी लागली. त्याने ते शिंगरू गायीच्या मालकाला दिले. काही दिवसांनंतर, राजा आपल्या रथातून प्रवास करत होता. त्याने रस्त्याच्या मधोमध एक माणूस बसून मासेमारीचे जाळे पसरवताना पाहिला. राजाला वाटले की तो नक्कीच वेडा असणार. त्याने रस्त्याच्या कडेला गाडी थांबवली आणि त्या माणसाला बोलावले.

राजाने विचारले, 'तू काय करत आहेस? रस्त्याच्या मधोमध जाळे का पसरवले आहेस?'

तो माणूस म्हणाला, "महाराज, मी मासे पकडत आहे." "मासे? रस्त्यावर मासे? तुला वेड लागलंय का?" राजाने विचारले. तो माणूस आदराने म्हणाला, "महाराज, जर गाय आणि बैल सोबत शिंगरू राहू शकते, तर मी रस्त्यावर मासे का पकडू शकत नाही?"

ALSO READ: नैतिक कथा : सोन्याची कोकिळा

राजाने काळजीपूर्वक पाहिले. आता त्याने त्या माणसाला ओळखले. तो दुसरा कोणी नसून, बाजारात भेटलेला घोड्याचा मालक होता. त्याने ताबडतोब आपल्या सैनिकांना आज्ञा दिली, "जा आणि त्या गाय आणि बैलाच्या मालकाला... ताबडतोब बोलवा." गायीच्या मालकाला ते शिंगरू परत करावे लागले. खोटे बोलल्याबद्दल त्याला शिक्षाही झाली.

तात्पर्य :कधीही खोटे बोलू नये; कारण सत्य एकनाएकदिवस सर्वासमोर नक्कीच येते. 

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: नैतिक कथा : दयाळू शेतकरी आणि कोल्हा

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : देव चांगले करतो

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बादशहाची फुले

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : राजाचे कोडे

ALSO READ: नैतिक कथा : स्वतःची तुलना इतरांशी करू नका

ALSO READ: नैतिक कथा : छोटासा ससा

ALSO READ: नैतिक कथा : हत्ती आणि सिंहाची गोष्ट

ALSO READ: लघु कथा : पेन्सिल आणि खोडरबरची मैत्री

ALSO READ: लघु कथा : तुटलेला माठ

ALSO READ: लघु कथा : मांजर आणि शेतकरी

द्रोण स्वतः एक श्रेष्ठ ऋषी होते, पण त्या दिवशी त्यांना एका दिव्य ज्ञानाचा अनुभव आला होता आणि तोच प्रकाश त्यांच्या संपूर्ण अस्तित्वातून बाहेर पडत होता.

वर्गात, गुरुदेवांनी हा अनुभव एका संदेशासह शिष्यांना सांगितला. त्यांनी काल रात्री घडलेला एक प्रसंग सांगितला. काल संध्याकाळी, अर्जुन आश्रमात जेवण करत होता. तो जेवायला थोडा उशिरा बसला, तोपर्यंत इतर शिष्यांचे जेवण संपले होते. संध्याकाळ गडद झाली होती. अर्जुन दिव्याच्या प्रकाशात जेवत होता.

वाऱ्याच्या एका जोरदार झुळकेने दिवा विझला. असे असूनही, अर्जुनने जेवण सुरूच ठेवले.

अंधार असूनही, त्याला जेवताना कोणतीही अडचण आली नाही. जेवण झाल्यावर, अर्जुन उठला आणि त्याने अभ्यास सुरू केला.

गुरु पुढे म्हणाले, "मी हे सर्व शांतपणे पाहत होतो. जेव्हा अर्जुनाने बाण मारायला सुरुवात केली, तेव्हा मी त्याच्याजवळ गेलो." तेव्हा अर्जुनाने सांगितले की, जेवणाच्या वेळी दिवा विझला असूनही त्याला जेवायला काहीच अडचण आली नाही. म्हणून त्याने अंधारात बाण मारण्याची कला आत्मसात करायचे ठरवले आणि पाहा, तुमच्या आशीर्वादाने, या अंधारातही माझे बाण लक्ष्यापर्यंत पोहोचत आहेत.

ALSO READ: पौराणिक कथा : श्री कृष्ण आणि गाय

मग गुरूंनी अर्जुनाला मिठी मारली. वर्गात, शिक्षकांनी अर्जुनाची प्रशंसा करत म्हटले, "अर्जुनाचा हा प्रयत्न अनुकरणीय आहे. हे खरे आहे की दिवा अंधार भेदून प्रकाश पसरवतो. पण खरा दिवा मनाचा दिवा आहे. तो पेटलेला असेल, तर आपण प्रतिकूल परिस्थितीतही आपले ध्येय साध्य करू शकतो. म्हणून, मनाचा प्रकाश आणि हृदयाचा दिवा नेहमी तेवत ठेवा. आयुष्यात यशस्वी होण्यासाठी, आपल्या डोळ्यांसोबत हृदयाचे डोळेही सतर्क ठेवा.खरे यश मिळवण्यासाठी आणि इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळे मिळवण्यासाठी हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे."

ALSO READ: पौराणिक कथा : देवावर श्रद्धा

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: पौराणिक कथा : श्रीरामांची कहाणी

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : तू तर कमालच केलीस!

मग संतापून, बादशहाने कापसाची आयात पूर्णपणे थांबवली. गरीब विणकर हताश झाले. ते मदतीसाठी बिरबलाकडे गेले. बिरबलाने त्यांना आश्वासन दिले आणि परत पाठवले. बिरबल अकबराला म्हणाला, "महाराज! कापसाची आयात थांबवू नका. मी कापूस चोरांना पकडीन." बिरबलाला माहित होते की मध्यस्थच कापूस दाबून ठेवत होते आणि तो जास्त किमतीत विकत होते. त्याने कापूस व्यापाऱ्यांना बोलावून सांगितले, "मागवलेला कापूस अजून सूत कातणाऱ्यांपर्यंत पोहोचलेला नाही.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : ज्ञानापेक्षा मोठा खजिना नाही

काही चोर कापूस आपल्या पगड्यांमध्ये लपवतात. मला माहित आहे की चोर इथेच आहेत. ती पगडीच मला चोराची ओळख पटवून देईल." दोषी व्यापाऱ्यांनी एकमेकांकडे पाहिले. एक जण घाबरून, आपल्या पगडीला काही कापूस चिकटला आहे का हे पाहण्यासाठी ती नीट करू लागला. बिरबलाच्या नजरेने ते लगेच ओळखले. आणि मग चोर पकडला गेला. त्याच्या गोदामातून कापसाच्या गाठी परत मिळवण्यात आल्या. कापसाचे काम पुन्हा सुरू झाले आणि गरीब लोक आपला उदरनिर्वाह करू लागले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : तरंगता महाल

एके दिवशी, एका म्हाताऱ्या आणि अनुभवी बेडकाने त्या हत्तीला प्रेमाने समजावून सांगितले, "अरे भावा, तू रोज इथे पाणी प्यायला येतोस आणि आमच्या अनेक भावांना त्रास देतोस. चालताना खाली का बघत नाहीस?

आम्ही लहान असू, पण आम्हालाही त्रास होतो." हत्ती गर्जना करत म्हणाला, "तुमच्यासारख्या किड्यांची काळजी घेणं माझ्या आवाक्याबाहेरचं आहे.

ALSO READ: नैतिक कथा : हुशार ससा

तुम्ही माझ्या नखाएवढे लहान आहात. तुमच्यापैकी काही मेले तर काय फरक पडणार आहे?" तो बिचारा म्हातारा बेडूक त्या गर्विष्ठ हत्तीला काय बोलणार होता? तो गप्प झाला.

तो जवळच्या लहान प्राण्यांशी बोलला. जवळच्याच एका बिळात काही उंदीर राहत होते.

बेडकाने उंदरांना आपली अडचण सांगितली. एक उंदीर म्हणाला, "अहो, आपण तर फक्त हत्तीच्या नखाएवढेच आहोत. पण जर आपण सगळे एकत्र आलो, तर आपण त्या मोठ्या हत्तीलाही टक्कर देऊ शकतो."

ALSO READ: नैतिक कथा : हरीण आणि सिंह

उंदरांना तलावाजवळील डास माहीत होते. ते डासांशी बोलले आणि ते त्यांच्यात सामील व्हायला तयार झाले. त्या सर्वांनी मिळून एक सैन्य तयार केले. दुसऱ्या दिवशी, जेव्हा हत्ती आला, तेव्हा सगळे आधीच तयार होते. हत्तीने आपली सोंड खाली करताच, एक उंदीर त्याच्या सोंडेला चिकटला. हत्ती दचकला. त्याच क्षणी, दुसरा एक उंदीर त्याच्या सोंडेवर उडी मारून थेट त्याच्या डोळ्यांवर झेपावला. आणि चावायला लागले. हत्ती किंचाळला, आणि मग डासांच्या एका संपूर्ण सैन्याने त्याच्यावर हल्ला केला. काय होत आहे हे हत्तीला कळत नव्हते. तो पळू लागला आणि डास त्याच्या मागे गेले. तो पडेपर्यंत ते त्याला चावतच राहिले. त्या दिवशी तो पुन्हा तिथे कधीच परत आला नाही. अशाप्रकारे, त्या लहान प्राण्यांनी मिळून एका प्रचंड, गर्विष्ठ हत्तीचा पराभव केला.

तात्पर्य : गर्वाचे घर नेहमी खाली असते. 

ALSO READ: नैतिक कथा : हत्ती आणि सिंहाची गोष्ट

"काय झाले, गाढवा?" कोल्ह्याने विचारले.

"मला खूप भूक लागली आहे, आणि मी इथले सर्व काही खाल्ले आहे, तरीही मला भूकच लागली आहे!" गाढव रडत म्हणाले.

गाढवाची दुःखद कहाणी ऐकून कोल्हा म्हणाला, "अरे, तुला माहित आहे का, जवळच ताज्या भाजीपाल्याचे एक मोठे शेत आहे. तू तिथे जाऊन पोटभर खाऊ शकतोस!"

"कृपया मला तिथे घेऊन चला!" गाढव म्हणाले. हे ऐकून कोल्हा गाढवाला शेताकडे घेऊन गेला. भाजीपाल्याच्या शेतात पोहोचल्यावर, ते शांतपणे ताज्या भाज्या खाऊ लागले.

तेवढ्यातच, त्यांना कोणीतरी जवळ येत असल्याचा आवाज आला. तो आवाज ऐकून, ते दोघेही पळून गेले. तेव्हापासून, ते दोन्ही प्राणी रोज भाजीच्या शेतात जाऊन पोटभर खाऊ लागले.

ALSO READ: लघु कथा : दोन बेडकांची गोष्ट

पण एके दिवशी त्यांचे नशीब खराब होते; एका शेतकऱ्याने त्यांना पाहिले आणि हाकलून दिले. त्या दिवशी, ते दोन्ही प्राणी भुकेले होते. रात्र झाल्यावर, कोल्ह्याने त्यांना पुन्हा भाजीच्या बागेत जाऊन पोटभर खाण्याचा सल्ला दिला. रात्र झाल्यावर, गाढव आणि कोल्हा गुपचूप शेतात शिरले आणि पुन्हा पोटभर खाऊ लागले.

खाताना गाढवाला एक कल्पना सुचली आणि तो म्हणाला, "अरे, त्या स्वादिष्ट काकड्या आणि चंद्र बघ! किती सुंदर आहे हे, मला एक गाणे गावेसे वाटते." हे ऐकून कोल्हा म्हणाला, "आता नाही! तू इथे गाऊ शकत नाहीस!" "पण, मला गायचे आहे," गाढव रागाने म्हणाला.

कोल्ह्याने त्याला समजावण्याचा प्रयत्न केला, "शेतकरी त्याचे ऐकेल, आणि त्यांना पकडले जाण्याची भीतीही वाटते." जेव्हा गाढवाने ऐकले नाही, तेव्हा तो निघून गेला.

गाढवाने उसासा टाकला आणि गाणे म्हणायला सुरुवात केली. थोड्याच अंतरावर, शेतकऱ्याला आणि त्याच्या कुटुंबाला गाढवाचे ओरडणे ऐकू आले.

त्यांनी काठ्या घेतल्या आणि गाढवाच्या दिशेने धावले. त्यांनी गाढवाला मारले आणि त्याला पटकन शेतातून हाकलून दिले.  गाढव वेदनेने कण्हत कोल्ह्याकडे परत आले आणि त्याला सर्व काही सांगितले.

ALSO READ: लघु कथा : लांडगा आणि कोकरूची गोष्ट

त्याचे ऐकून कोल्हा म्हणाला, "आम्ही शेताच्या बाहेर जाईपर्यंत तू गाण्यासाठी थांबायला हवं होतं! पण तू माझं अजिबात ऐकलं नाहीस. शेवटी तुला मार खावा लागला. चल, तुला आराम करायला हवा! ही चूक पुन्हा करू नकोस." असे म्हणून कोल्हा निघून गेला. गाढवाला त्याच्या कृत्याबद्दल शिक्षा मिळाली, पण त्याला एक मौल्यवान धडाही शिकायला मिळाला.

तात्पर्य : प्रत्येक गोष्टीसाठी एक योग्य वेळ आणि जागा असते. 

ALSO READ: लघु कथा : मांजर आणि जादूची कांडी

बदकसुद्धा आपल्या सोबती, कावळ्यासोबत निघाले. वाटेत, एक दूधवाला दह्याचे भांडे घेऊन जात होता. दह्याचे भांडे पाहताच कावळ्याच्या तोंडाला पाणी सुटले.

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा: धूर्त कोल्हा आणि हत्ती

मग, तो मोठ्या आनंदाने उडता उडता दह्यावर चोच मारू लागला. दूधवाल्याला जेव्हा दिसले की एक पक्षी त्याच्या दह्यावर चोच मारत आहे, तेव्हा त्याने दह्याचे भांडे जमिनीवर ठेवले आणि तो पाहण्यासाठी वळला.

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा : कावळा, हरीण आणि कोल्ह्याची गोष्ट

कावळा खूप चपळ होता आणि वेगाने उंच उडाला. ते बिचारे बदक इतके उंच कसे उडाले असेल? ते दूधवाल्याच्या हातात पडले आणि क्षणातच त्या दूधवाल्याने त्याला ठार मारले. बिचारे बदक जीवानिशी गेले.

तात्पर्य : धूर्त लोकांची संगत नेहमी वाइटापर्यंतच नेते. 

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा : कोल्ह्याची कमाल

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा: उंट आणि झेब्राची गोष्ट

मग राजकुमाराने तोच प्रश्न त्या विशाल वडाच्या झाडाला विचारला. त्याने उत्तर दिले, "जे किलबिलाट करणारे पक्षी रोज सकाळी आपल्या मधुर गाण्यांनी तुला जागे करतात, ते माझ्या फांद्यांवर विसावतात. तुझ्या मेंढ्या आणि गायी माझ्या पसरलेल्या फांद्यांखाली विसावतात." "शाब्बास," राजकुमार म्हणाला.

मग राजकुमाराने गवताला विचारले, "तू माझ्यासाठी काय करतोस?" गवताने उत्तर दिले, "आम्ही तुझ्या मेंढ्या आणि गायींचे पोषण करण्यासाठी स्वतःचा त्याग करतो."

राजकुमाराने विचारले, "उत्तम."

मग राजकुमाराने एका लहानशा फूलाला विचारले, "बाळा, तू माझ्यासाठी काय करत आहेस?"

फूलाने उत्तर दिले, "काही नाही. मी तुम्हाला गोड फळे देत नाही, किंवा तुमच्या पक्ष्यांसाठी घरट्याची जागाही देऊ शकत नाही. जर मी काही करू शकत असेन, तर ते म्हणजे माझ्या क्षमतेनुसार सर्वोत्तम लहान फूल बनणे." या शब्दांनी राजकुमाराचे हृदय हेलावले.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : तीन पर्वतांची गोष्ट

गुडघे टेकून, त्याने त्या लहान फुललं हृदयाशी लावले आणि म्हणाला, "शाब्बास, लहान फुला. तुझ्यासारखे दुसरे कोणी नाही. मी तुला नेहमी माझ्या पोशाखाच्या बटण-छिद्रामध्ये ठेवीन, जेणेकरून मला हे महान सत्य नेहमी आठवत राहील: माझ्या क्षमतेनुसार सर्वोत्तम बनण्याची इच्छाशक्ती जोपासणे. हे माझ्या आयुष्यातील सर्वोच्च यश असेल."  

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : चला आनंद वाटूया

तसेच निसर्गाच्या सौंदर्याने मोहित झालेल्या राजकुमाराने, स्वतःमधील सर्वोत्तम बनण्याची इच्छाशक्ती विकसित केली.

तात्पर्य : सर्वोत्तम होण्याची इच्छाशक्ती विकसित करा

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: जातक कथा : न्याय

ALSO READ: जातक कथा : अहंकारी उंदीर आणि कबुतर

ALSO READ: जातक कथा : मेजवानी

राजाने आपली बंदूक गिधाडावर रोखली. तेव्हा गिधाड म्हणाले, "हे राजा, मला मारू नका. मी तुम्हाला कोणतीही इजा करणार नाही. तुमची इच्छा असेल तर मला तुमच्यासोबत घेऊन जा. जर तुम्ही मला एक वर्ष तुमच्यासोबत ठेवले, तर तुम्ही जगातील सर्वात महान राजा व्हाल."

राजाचा गिधाडावर विश्वास बसला नाही, पण त्याने विचार केला की बोलणाऱ्या गिधाडाचे शब्द ऐकून बघायला हवेत. म्हणून त्याने गिधाडाला आपल्यासोबत नेले. गिधाड राजवाड्यात पोहोचताच त्याने अन्नाची मागणी केली. राजाने त्याला त्याने मागितलेले सर्व काही दिले. गिधाड दररोज इतके अन्न खात असे की हळूहळू, त्याला खायला घालण्यासाठी राजाची सर्व संपत्ती संपली.

तरीही, त्याने आपले वचन पाळले. आपले कष्ट सोसूनही, त्याने त्या गिधाडाला एक वर्षभर आपल्याजवळ ठेवले. एक वर्षानंतर, गिधाड म्हणाले, "आता तुला तुझे बक्षीस देण्याची वेळ आली आहे.

ALSO READ: जातक कथा : दयाळू मासा

माझ्या पाठीवर बस. मला तुला कुठेतरी घेऊन जायचे आहे." राजा गिधाडाच्या पाठीवर बसला. गिधाडाने आपले मोठे पंख पसरवले आणि ते उडून गेले. ते राजाच्या महालापासून दूर उडून गेले. हळूहळू, सर्व गावे आणि शहरे मागे पडत गेली. आता गिधाड समुद्रावरून उडत होते. राजाने खाली पाहिले आणि तो भयभीत झाला. खाली समुद्राचा अथांग विस्तार होता आणि ते खूप उंच उडत होते. घाबरून राजा देवाला प्रार्थना करू लागला. काही वेळाने, जेव्हा गिधाड खाली उतरले, तेव्हा राजाने देवाचे आभार मानले. गिधाड म्हणाले, "महाराज, मी तुम्हाला तीन भेटवस्तू दिल्या आहे. कृपया त्या सुरक्षित ठेवा."

"तीन भेटवस्तू?" राजाने आश्चर्याने विचारले. हो, तीन देणग्या. मी तुला तीन गोष्टी शिकवल्या आहे. ह्या माझ्या तीन देणग्या आहे.

पहिली देणगी: दयाळू असणे, दुसरी: वचन पाळणे, आणि तिसरी: देवाच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवणे.

ALSO READ: जातक कथा : पुजारी आणि सर्प

सर्वस्व गमावल्यानंतरही, तू तुझे वचन पाळलेस, तू माझ्या प्रार्थना ऐकून माझ्यावर दया दाखवलीस आणि मला ठार मारले नाहीस, आणि कठीण काळात तू देवावर विश्वास ठेवलास. आता तुझ्यामध्ये एक चांगला राजा होण्याचे सर्व गुण आहे. तुझ्या राजवाड्यात परत जा आणि तुझ्या प्रजेची सेवा कर.” जेव्हा राजा आपल्या राजधानीत परत आला, तेव्हा त्याने पाहिले की गिधाड पाळण्यावर खर्च केलेली त्याची सर्व संपत्ती परत आली होती.

ALSO READ: जातक कथा : बुद्धिमान पोपट

हा देवाचा एक चमत्कार होता. त्याने आपल्या एका दूताला गिधाडाच्या रूपात पाठवले होते. त्या राजाने अनेक वर्षे राज्य केले. त्याची प्रजा नेहमी आनंदाने राहत असे कारण त्यांचा राजा एक चांगला आणि नीतिमान राजा होता.

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : सिंह आणि माकडाची गोष्ट

बऱ्याच काळासाठी त्याला वाटत होते की हा भयानक साप त्याचा पाठलाग करत आहे. थोडे अंतर गेल्यावर त्याने मागे वळून पाहिले, पण त्याला कुठेही साप दिसला नाही. खरं तर, सापाची शंभर डोकी इतकी जड होती की तो आपल्या जागेवरून हलूही शकत नव्हता. केवळ त्याच्या आकारानेच तो सर्वांना घाबरवत होता. शिकाऱ्याने सुटकेचा निःश्वास टाकला. तो किनाऱ्यावर पोहोचणारच होता, तेवढ्यात त्याच्यासमोर दुसरा एक प्राणी प्रकट झाला.

शिकाऱ्याने पाहिले की त्याला फक्त एकच डोके होते. त्याला वाटले की या प्राण्याला सहज वश करता येईल. म्हणून, किनाऱ्यावर पोहोचल्यावर शिकाऱ्याने त्याला आव्हान दिले. पण त्याला हे माहीत नव्हते की या प्राण्याला फक्त एक डोके आणि शंभर पाय होते.

ALSO READ: लघु कथा : खरी मित्रता

म्हणून त्याने शिकाऱ्यावर इतक्या वेगाने झडप घातली की शिकारी घाबरून पळून गेला. सुदैवाने, जवळच एक उंच झाड होते. शिकाऱ्याने त्यावर चढून आपला जीव वाचवला. पण या घटनेतून तो एक धडा शिकला. तो म्हणजे, केवळ आदेश देणारी शंभर डोकी असण्यापेक्षा, तुमच्या आज्ञा पाळणारे शंभर पाय असणे अधिक चांगले आहे. 

तात्पर्य : काही मिळवायचे असेल, तर तुम्हाला शंभर पायांची ऊर्जा तुमच्या पायांमध्ये आणावी लागेल. 

ALSO READ: लघु कथा : ज्ञानी ऋषी

Edited By- Dhanashri Naik

त्याने सर्व प्राण्यांना बोलावले आणि म्हणाला, "बंधूंनो, मी आता म्हातारा झालो आहे.

मी नेहमी तुमची शिकार केली आहे. आता मला साधे जीवन जगायचे आहे. मी ठरवले आहे की यापुढे प्राण्यांना मारायचे नाही आणि शाकाहारी व्हायचे." सर्व प्राणी खूप आनंदित झाले. सिंह म्हणाला, "पण तुम्हाला माझी मदत करावी लागेल."

ALSO READ: नैतिक कथा : जादूचे झाड आणि राजकुमारी

"आम्ही तयार आहोत," ते सर्व म्हणाले. सिंह पुढे म्हणाला, "बघा, मी अशक्त झालो आहे, त्यामुळे मला स्वयंपाक करणे अवघड जाते. मला तुमच्यापैकी कोणीतरी रोज माझ्यासाठी जेवण बनवावे असे वाटते. त्यामुळे, मला तुम्हाला प्राण्यांना मारावे लागणार नाही आणि माझे पोटही भरेल."

प्राणी तयार झाले. त्या दिवसापासून, दररोज एक प्राणी अन्न घेऊन सिंहाच्या गुहेत जाऊ लागला. सिंह अन्न आणणाऱ्या प्राण्यांना पकडून, त्यांना मारून खात असे. अशाप्रकारे, तो दुष्ट सिंह आपले पोट भरत असे, आणि तेही कोणत्याही श्रमाशिवाय. हे अनेक दिवस चालू राहिले. जंगलातील प्राणी कमी होऊ लागले. मग एका कोल्ह्याला काहीतरी गडबड असल्याचे जाणवले. तो ती इतर प्राण्यांना म्हणाला, "आज मी अन्न नेते."

कोल्हा सिंहाच्या गुहेबाहेर पोहचला. त्याने सिंहाला हाक मारून म्हटले, "मी अन्न आणले आहे." सिंह म्हणाला, "आत ये. मला खूप भूक लागली आहे." कोल्हा म्हणाला, "मी अन्न बाहेर ठेवत आहे. तुला भूक लागली असेल तर बाहेर येऊन घे. तुझी युक्ती मी ओळखली आहे. तू हुशारीने प्राणी पकडतेस."

ALSO READ: नैतिक कथा : रागीट पोपटची गोष्ट

कोल्ह्याला हे कसे कळले याचे सिंहाला आश्चर्य वाटले. त्याने विचारले, "तू असे का म्हणत आहेस?" मग कोल्हा दुरून म्हणाला, "तुझ्या गुहेत आत जाणारे अनेक पावलांचे ठसे आहे,

ALSO READ: नैतिक कथा : भित्रा ससा आणि बेडूक

पण बाहेर येणारा एकही नाही. याचा अर्थ असा की, जो प्राणी एकदा आत जातो तो कधीच बाहेर येत नाही." असे म्हणून कोल्हा जंगलात पळून गेला. त्याने इतर प्राण्यांना सिंहाच्या दुष्टपणाबद्दल सांगितले. त्या दिवसानंतर, कोणताही प्राणी सिंहाच्या गुहेजवळ कधीच गेला नाही.

तात्पर्य: बुद्धीने अनेक संकटांवर मात करता येते. 
Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : बुद्धिमान कासव आणि धूर्त कोल्हा

ALSO READ: लघु कथा : एक होती चिमणी
Edited By- Dhanashri Naik

पण मला झोप येत नाही. "मला बाहेर जाऊन खेळायचं आहे," छोटा ससा म्हणाला.

"बाळा, तू उद्या सकाळी खेळू शकतोस. रात्री बाहेर गेलास तर आजारी पडशील," आईने समजावून सांगितले. तिचा सल्ला ऐकून छोटा ससा येऊन झोपला.

पण त्याला अजिबात झोप लागली नाही. तो थोडा वेळ झोपून राहिला. मग, आई-वडिलांपासून गुपचूप बाहेर पडून तो जंगलात भटकू लागला. तो चालत राहिला. तो यापूर्वी कधीही अशाप्रकारे जंगलात आला नव्हता. पण तो वाटेकडे काळजीपूर्वक लक्ष ठेवून होता. चिखलात लहान पावलांचे ठसे उमटत होते.

'यांच्या आधारे मला घरी परत जाण्याचा मार्ग सापडेल,' असा त्याने विचार केला. तो बराच दूर आला होता. तेवढ्यात, एक जोरदार वादळ सुरू झाले. फक्त त्याचे पावलांचे ठसेच त्याला परत जाण्याचा मार्ग सांगू शकत होते. पण त्या जोरदार वादळामुळे इतकी धूळ उडाली होती की पावलांचे ठसे पुसले गेले. तो घाबरून इकडेतिकडे धावू लागला. त्याला काय करावे हे कळत नव्हते. तो खूप घाबरला होता. धावताना, त्याचे समोरच्या तलावाकडे लक्षही गेले नाही. आणि मग तो तलावात पडला. पाण्याचा एक आवाज झाला. तो मदतीसाठी ओरडू लागला.

ALSO READ: नैतिक कथा : चिमणी आणि झाडाची गोष्ट

एक हरिणी आणि तिचे पिल्लू तिथून जात होते. त्यांनी त्या लहान छोटा ससाला संकटात पाहिले आणि ते थांबले. त्यांनी कसेबसे त्या सशाला बाहेर काढले. तो थंडीने थरथरत होता. हरिणीने छोटा ससाला पटकन त्याच्या घरी नेले. जेव्हा ते घरी पोहोचले, तेव्हा हरिणीच्या आईने त्याला आपल्या मांडीवर घेतले आणि प्यायला दूध दिले. छोटा ससाला आता बरे वाटत होते.

पण त्याला घराची आठवण येऊ लागली होती. जेव्हा हरिणीने त्याला त्याच्या घराविषयी विचारले, तेव्हा त्याने त्यांना सांगितले की त्याला फारसे काही माहीत नाही.

ALSO READ: नैतिक कथा : स्वतःची तुलना इतरांशी करू नका

दरम्यान, छोटा सश्याच्या आई-वडील तो कुठे गेला असेल याबद्दल काळजीत पडले होते.

ते त्याला शोधायला निघाले. हरिणीसुद्धा छोटा सश्याला जंगलात घेऊन गेली. वाटेत, पिलू सश्याचे आई-वडील दुरून येताना दिसले. ते धावत गेले आणि त्यांनी त्याला मिठी मारली.

ALSO READ: नैतिक कथा : वाईट कृत्यांचे वाईट परिणाम

तू कुठे गेला होतास? आई रडत होती. आम्हाला न सांगता तू असा जाऊ शकत नाहीस, बाबा म्हणाले. पिलू सश्याने त्यांची माफी मागितली. पिलू सश्याच्या आई-वडील हरणाचे आभार मानले. 

तात्पर्य : आपल्या पालकांचे म्हणणे नेहमी ऐकावे. 
Edited by-Dhanashri Naik

ALSO READ: पंचतंत्र : राक्षसाची भीती

ALSO READ: पंचतंत्र : हत्तीची सायकल

ALSO READ: पंचतंत्र : गर्वाचे डोके खाली

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : देव चांगले करतो

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बादशहाची फुले

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मूर्खांकडून शहाणपण...

तिने त्या छोट्या उंदराला सांगितले होते. मांजरी किती धोकादायक असतात. तो मोकळ्या मैदानात इकडेतिकडे फिरू लागला. हिरवीगार झाडे, निळे आकाश, छोटे पक्षी, सर्व काही त्याला अद्भुत वाटत होते. मग त्याने एक मोठा प्राणी पाहिला. हा प्राणी खूप भयानक होता.  त्याला मोठी, पिवळी आणि तपकिरी पिसे होती. त्याला टोकदार चोच आणि लाल तुरा होता. त्याला टोकदार नखेही होती. तो तिथे राहणारा एक कोंबडा होता.

ALSO READ: नैतिक कथा : हत्ती का हरला

उंदीर भीतीने लपला. "किती भयानक प्राणी आहे!" त्याने विचार केला. "ही नक्कीच मांजर असणार." मग अचानक एक मांजर प्रकट झाली. तिचे केस मऊ होते, डोळे सुंदर होते आणि शेपूट दाट व केसाळ होती. मांजरीची शेपटी उंदराला घासली. उंदराला ते खूप आवडले.

तो घरी परत आला. त्याने जे पाहिले होते ते आपल्या आईला सांगितले. "आई, तो मऊ केसाळ प्राणी खूप गोंडस होता," तो म्हणाला. तेव्हा त्याची आई म्हणाली, "बाळा, तो भयानक प्राणी एक कोंबडा होता, जो तुझ्याशी काही बोलत नाही? आणि ती मऊ केसाळ मांजर आपला शत्रू होती. बाळा, बाह्यरूपावर कधीही विश्वास ठेवू नकोस. जे बाहेरून दिसते ते नेहमीच खरे नसते." उंदराला वाटले, "अरे देवा, सुदैवाने मांजरीने मला पाहिले नाही. नाहीतर माझे काय झाले असते!"

तात्पर्य : बाह्यरूपावर कधीही विश्वास ठेवू नये जे बाहेरून दिसते ते नेहमीच खरे नसते.

ALSO READ: नैतिक कथा : गरजू राजा आणि ऋषी

ALSO READ: नैतिक कथा : हुशार ससा

एके दिवशी, एक व्यक्ती त्याच्या दरबारात आला. व्यक्तीने त्याला सांगितले की राणी फुलचे ग्रह राजापेक्षाही चांगले आहे. त्याने असेही सांगितले की काही वर्षांत राणी राज्याची सूत्रे हाती घेण्याची शक्यता आहे. राजाला हे अजिबात आवडले नाही. त्या दिवसापासून त्याला राणीचा मत्सर वाटू लागला.

एके दिवशी, तो इतका संतापला की त्याने राणीला ताबडतोब राजवाडा सोडून जाण्याचा आदेश दिला. तो राणीला म्हणाला, "तुम्ही ताबडतोब हा राजवाडा सोडून तुमच्या माहेरी जा."

ALSO READ: नैतिक कथा : लोभी सिंहाची कहाणी

हे ऐकून राणीला खूप दुःख झाले. तिला रडताना पाहून राजा म्हणाला, "हा महाल आणि इथल्या सुखसोयी सोडताना तुला अस्वस्थ वाटेल.

तुझी इच्छा असेल तर, तू तुझी सर्वात मौल्यवान वस्तू सोबत घेऊन जाऊ शकतेस, बस्स! आम्ही तुला यापेक्षा जास्त काही देऊ शकत नाही." असे म्हणून राजा निघून गेला. त्या रात्री, राजा राणीशी एकही शब्द न बोलता आपल्या खोलीत जाऊन झोपला. सकाळी जेव्हा तो जागा झाला, तेव्हा आपण कुठे आहोत हे त्याला कळत नव्हते. आजूबाजूला पाहिल्यावर त्याला एवढेच समजले की हा त्याचा महाल नाही. त्याला खूप आश्चर्य वाटले. तेवढ्यात राणी तिथे आली.

राणीला पुन्हा पाहून तो रागावला आणि म्हणाला, "आपण कुठे आहोत? आपण इथे कसे आलो? आणि तू इथे काय करत आहेस?"

राणी हसून म्हणाली, “महाराज, हे माझ्या आई-वडिलांचे घर आहे. मी तुमच्या आज्ञेनुसार येथे आले आहे. तुम्ही स्वतःच म्हणाला होतात की मी माझी सर्वात अनमोल आणि प्रिय वस्तू माझ्यासोबत आणू शकते.

ALSO READ: नैतिक कथा : खरे सौंदर्य

मी तसेच केले. तुम्हीच माझी सर्वात अनमोल आणि प्रिय वस्तू आहात. म्हणूनच, काल रात्री तुम्ही झोपलेले असताना, सैनिकांच्या मदतीने मी तुम्हाला तुमच्या पलंगासह येथे आणले, जेणेकरून तुम्हाला कोणताही त्रास होऊ नये.”

हे ऐकून राजा भावूक झाला. त्याला आपली चूक लक्षात आली. त्याने राणीची माफी मागितली. राजा श्रीनिवास  आणि राणी फुल त्यांच्या महालात परतले आणि कायमचे प्रेमाने एकत्र राहिले.

तात्पर्य : कधीही आपल्या माणसांचा द्वेष करू नये. कारण संकटकाळी तेच आपले साथी असतात. 
Edited by-Dhanashri Naik

ALSO READ: नैतिक कथा : सोन्याची कोकिळा

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : हिरवा घोडा

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : जगातील सर्वात मोठी गोष्ट

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : राजाचे कोडे

काही दिवसांनंतर, पावसाळा सुरू झाला. वारे जोराने वाहत होते. जीवन खूप घाबरला होता. त्याला भीती वाटत होती की तो आपल्या झाडापासून वेगळा होईल. पण आपली स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी, प्रत्येकाला आपल्या सुरक्षित क्षेत्राबाहेर पडावे लागते. वारा जीवनला वारंवार धडकत होता. जीवनाने वाऱ्याला विचारले, "तू इतक्या जोरात का धडकत आहेस?" वारा म्हणाला, "जीवना! तुझी स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी किंवा तुझे कर्तव्य पार पाडण्यासाठी, तुला जोरदार प्रहार करावाच लागेल. माझ्यासोबत नवीन बीजे वाहून नेणे आणि त्यांना वाढण्यासाठी नवीन जमीन देणे हे माझे कर्तव्य आहे. विचार कर! मी कितीतरी झाडांना, फुलांना, बियांना आणि दगडांना प्रहार करत असतो. मला वेदना होत नाहीत का? होतात! पण तू तुझे कर्तव्य आणि तुझी स्वप्ने संकटांपेक्षा आधी ठेवली पाहिजेत. जर तुलाही झाड व्हायचे असेल, तर काळाच्या संकटांना सामोरे जायला शिक. स्वतःला सांभाळायला शिक. कठोर परिश्रम करायला शिक." वाऱ्याचे शब्द ऐकून जीवनाला धैर्य आले. आता, आपल्या भीतीवर मात करून, तो वाऱ्यासोबत अज्ञात प्रदेशात उडण्यास तयार झाला. जेव्हा वाऱ्याने जीवनाला वाहून नेले.

वारा धूळही उडवत होता आणि जीवनला झाकून टाकत होता. थोड्या वेळाने, जीवन पूर्णपणे धुळीने माखला. आता, त्याला पुन्हा एकदा भीती वाटू लागली. पण, वाऱ्याचे शब्द आठवून त्याने स्वतःला सावरले. अंधाराची भीती न बाळगता, तो प्रकाशाची वाट पाहू लागला. काही वेळाने पाऊस पडला. मातीच्या अंधारात जीवाला काहीही दिसत नव्हते. तथापि, त्याला आपल्यावरील मातीत झिरपणारे पाण्याचे थेंब जाणवत होते. क्षणातच ते पूर्णपणे भिजले. पाऊस थांबला, पण ओल्या मातीने झाकलेले असल्यामुळे ते सुकू शकले नाही.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : राजा आणि चिमणी

आतापर्यंत जीवाला हे समजले होते की, जर त्याला फूल व्हायचे असेल, तर त्याला या प्रक्रियेतून जावेच लागेल. संयमाने, ते स्वतःमध्ये बदल होताना पाहू लागले. असे वाटत होते की, पाऊस आणि मातीने त्याला कोणताही त्रास देण्याऐवजी, वाढण्यास अधिक मदतच केली होती. काही दिवसांनंतर, त्याच्या शरीरातून मुळे आणि खोड फुटू लागले. मुळे मातीत खोलवर जाऊ लागली आणि खोड जमिनीतून वर येऊ लागले. अखेरीस, जीव पृथ्वीबाहेर आपली ओळख प्रस्थापित करण्याच्या मार्गावर होता. सुरुवातीला ते एखाद्या लहान कीटकासारखे अगदी लहान होते. काही महिन्यांत त्याचे एका लहान रोपट्यात रूपांतर झाले आणि एका वर्षात ते एक लहान झाड बनले. आता ती वेळ आली होती जेव्हा ते बहरणार होते. जेव्हा ऋतू आला, तेव्हा जीवन बहरले. ते सुगंध, रंग आणि नवीन जीवनाच्या क्षमतेने भरलेले होते. त्याचे स्वप्न पूर्ण झाले होते. जेव्हा जीवनाच्या फुलांचे बियांमध्ये रूपांतर झाले.  

तात्पर्य : एक चांगल व्यक्तिमत्व घडवून स्वप्न देखील साकार करता येतात. 

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : ज्ञान नेहमीच नतमस्तक होऊनच मिळते

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सूर्य आणि वारा

ALSO READ: पंचतंत्र : सिंहाचे अपहरण

ALSO READ: पंचतंत्र : खोडकर माकड आणि हत्तीची गोष्ट

ALSO READ: पंचतंत्र : बगळा आणि खेकड्याची गोष्ट

ALSO READ: लघु कथा : मांजर आणि शेतकरी

ALSO READ: लघु कथा : एकतेचे बळ

ALSO READ: लघु कथा : महात्माजींची मांजर

ALSO READ: नैतिक कथा : शब्दांचा प्रभाव

ALSO READ: नैतिक कथा : खोडकर मासा

ALSO READ: नैतिक कथा : खोटे बोलूनही, त्याला सत्य बोलण्याचे पुण्य मिळाले

ALSO READ: लघु कथा : धाडसाची ओळख

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : सिंह आणि माकडाची गोष्ट

ALSO READ: नैतिक कथा : शब्दांचा प्रभाव

ALSO READ: नैतिक कथा : एका गरीब राजाची गोष्ट

ALSO READ: नैतिक कथा : हत्ती आणि सिंहाची गोष्ट

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : नवीन परिमाणे

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : सिंह पकडला गेला

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तीन बाहुल्या

राजकुमाराचे वडील, जे त्या ठिकाणचे राजे होते, ते दरवर्षी एक स्पर्धा आयोजित करत असत, ज्यात सहभागींच्या बुद्धिमत्तेची आणि दूरदृष्टीची चाचणी घेतली जात असे.

सहभागी होण्यासाठी दूरदूरवरून राजकुमार येत असत. आपले शिक्षण पूर्ण झाल्यावर, राजकुमाराने शेतकऱ्याच्या मुलाला स्पर्धेत भाग घेण्यासाठी आमंत्रित केले, पण तिथे बोलावून त्याचा अपमान करण्यात आला.

जेव्हा शेतकऱ्याचा मुलगा स्पर्धेच्या ठिकाणी पोहोचला, तेव्हा राजकुमार आणि इतर राजकुमारांनी त्याला आपल्यामध्ये बसू देण्यास नकार दिला. अखेरीस, शेतकऱ्याचा मुलगा बाजूला बसला. राजाने विचारले: "जर तुझ्यासमोर एक जखमी सिंह आला, तर तू त्याला सोडून देशील की त्याच्यावर उपचार करशील?"

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : राजाचा प्रश्न

सर्व राजपुत्रांचे एकच उत्तर होते: "सिंह हा एक क्रूर प्राणी आहे; आम्ही त्याच्यावर उपचार करण्यासाठी आमचा जीव धोक्यात घालणार नाही." पण शेतकऱ्याचा मुलगा म्हणाला, "मी सिंहावर उपचार करीन, कारण त्या वेळी एका जखमी प्राण्याला वाचवणे हे माझे परम कर्तव्य असेल. एक माणूस म्हणून, हे माझे कर्तव्य आहे."

सिंहाचे कर्तव्य मांस खाणे आहे; तो बरा झाल्यावर माझ्यावर नक्कीच हल्ला करेल. म्हणून मी शहाणपणाने वागले पाहिजे. मी सिंहावर उपचार करीन. जेव्हा मला वाटेल की त्याच्या जीवाला आता धोका नाही, तेव्हा सिंह पूर्णपणे स्वतःच्या पायावर उभा राहण्यापूर्वीच मी ताबडतोब एका सुरक्षित ठिकाणी लपून बसेन. अशा प्रकारे, मी सिंहाचा आणि माझा दोघांचाही जीव वाचवीन.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : दोन उंदरांची गोष्ट

एका साध्या शेतकऱ्याच्या मुलाच्या अशा शहाणपणाच्या शब्दांनी राजा खूप प्रभावित झाला. त्याने त्याला विजेता घोषित केले आणि त्याला मंत्रिपद बहाल केले. 

तात्पर्य : एखाद्या व्यक्तीचे मूल्यमापन त्याच्या कपड्यांवरून किंवा जीवनशैलीवरून नव्हे, तर त्याच्या विचारांवरून आणि कृतींवरून केले पाहिजे.

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : प्रामाणिकपणाची देणगी

जर कोणी असा महाल बांधला, तर मी त्याला एक हजार सोन्याची नाणी बक्षीस म्हणून देईन." अकबराच्या सल्लागारांनी त्याला हे अशक्य असल्याचे पटवून देण्याचा प्रयत्न केला, पण त्याने ऐकले नाही. निराश होऊन त्यांनी बिरबलाचा सल्ला घेतला.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बिरबलाची खिचडी

काही दिवसांनी, एक गरीब माणूस अकबराकडे आला आणि म्हणाला, "महाराज, माझे सर्व पैसे चोरीला गेले आहे."अकबराने विचारले, "तुझे पैसे कोणी चोरले?" "महाराज, काल रात्री तुम्ही माझे पैसे चोरले. मी स्वप्नात पाहिले की तुम्ही माझ्या घरी आलात आणि पाच हजार सोन्याची नाणी चोरली."

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : तू तर कमालच केलीस!

"मूर्खा! स्वप्ने खरंच खरी होतात का?" "जर तुमच्या तरंगत्या महालाचे स्वप्न खरे होऊ शकते, तर माझे का नाही?" मग त्या माणसाने आपले खरे रूप प्रकट केले. सर्वांनी पाहिले की तो दुसरा कोणी नसून बिरबल होता. “महाराज! मला तुम्हाला सांगायचे होते की, तुमची इच्छा पूर्ण होणे शक्य नाही.” यावर महाराज म्हणाले-“होय, बिरबल, मला आताच ते समजले आहे.” 

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मूर्खांकडून शहाणपण...

त्याला वाटले की तो आता घाबरणार नाही. तो स्वतःशीच म्हणाला, "मी शूर आहे. मी भित्रा नाही." तेवढ्यातच, एक लहानसा आवाज ऐकू आला आणि तो ससा घाबरून पळू लागला.

सवयी इतक्या लवकर बदलत नाहीत. पळत पळत तो एका तलावाच्या काठावर पोहोचला.

तिथे काही बेडूक खेळत होते. कोणीतरी जवळ येत आहे हे ऐकताच, ते घाबरून लगेच पाण्यात उडी मारत. सशाला हायसे वाटले. तो विचार करू लागला, "बरं झालं, निदान कोणीतरी मला घाबरतंय." याचा अर्थ असा की, जगात प्रत्येकजण कोणाला ना कोणाला घाबरतो आणि अगदी सर्वात शक्तिशाली व्यक्तीसुद्धा देवाला घाबरते.

तात्पर्य : संकट देखील स्वतःला स्थान ठेवावे; घाबरून जाऊ नये. 

Edited By- Dhanashri Naik

एके दिवशी त्याला खूप भूक लागली. तेव्हा त्याने एक कासव पाहिले. कोल्ह्याने त्यावर झडप घातली आणि त्याला उचलले. कोल्हा कासवाला खायला बसला. पण  त्याला कासवाचे दगडासारखे कवचसुद्धा हलवता येत नव्हते.

ALSO READ: लघु कथा : एका लहान पक्ष्याचे उड्डाण

कासव पूर्णपणे वळून आत लपले होते. ते कोल्ह्याला म्हणाले, "बघ, मी किती मजबूत आहे.

तू मला असे खाऊ शकणार नाहीस. तुला हवे असेल तर, मी तुला एक सोपा मार्ग सांगतो."

"हो, हो, मला पटकन सांग," कोल्हा म्हणाला. कासव म्हणाले, "मला थोडा वेळ पाण्यात भिजव. जेव्हा मी मऊ होईन, तेव्हा मला पाण्यातून बाहेर काढ आणि खा." कोल्ह्याला ही कल्पना खूप आवडली. ती कासवाला नदीकाठी घेऊन गेला. त्याने कासवाला पाण्यात सोडताच, ते कवचातून बाहेर आले आणि पोहून दूर निघून गेले.

ALSO READ: लघु कथा : श्रीकृष्ण आणि गोवर्धन पर्वताची कथा

नदीच्या मध्यभागी पोहोचल्यावर, कासवाने पाण्यातून आपले डोके बाहेर काढले आणि कोल्ह्याला म्हणाला, "या जगात तुझ्यापेक्षा बुद्धिमान  माणसे आहे, तुला कळतंय का?"

तात्पर्य : धूर्तपणा कधीही करू नये; कारण बुद्धिमान समोर धुर्तपणा नेहमी हरतो.

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : मांजर आणि जादूची कांडी

ALSO READ: लघु कथा : राणी मुंगीची शक्ती

ALSO READ: लघु कथा : बोलणारे प्राणी

ALSO READ: लघु कथा : बोलणारे झाड

जेव्हाही ते कोणाला वेदनेत किंवा दुःखात पाहत, तेव्हा ते तात्काळ मदतीचा हात पुढे करत. त्यांच्या नैसर्गिक प्रतिभेमुळे, सामान्य जनतेमध्ये त्यांचा आदर होता, परंतु विद्वत्तापूर्ण जगात असेही अनेक होते जे त्यांचा हेवा करत.

ALSO READ: नैतिक कथा : रागीट पोपटची गोष्ट

अशाच एका हेवा करणाऱ्या व्यक्तीने एकदा त्या संतांना चर्चेसाठी आमंत्रित केले. त्या संतांना हरवण्यासाठी त्यांनी दूरदूरवरून विद्वानांची फौजच बोलावली.

जेव्हा संत मंचावर पोहोचले, तेव्हा अचानक प्रेक्षकांमधील एका व्यक्तीला पोटात तीव्र वेदना होऊ लागल्या आणि तो वेदनेने विव्हळू लागला. संत तात्काळ मंचावरून खाली उतरले आणि त्या व्यक्तीचे दुःख कमी करण्याचा प्रयत्न करू लागले.

त्यांना असे करताना पाहून, टीकाकार म्हणू लागले, "महात्माजी! तुम्ही इथे चर्चा करायला आला होतात." ते त्यातून बाहेर पडले आणि सेवा करू लागले. असे दिसते की तुम्हाला चर्चेची भीती वाटते. हे ऐकून संत शांत स्वरात म्हणाले, "मी सर्व जीवांना माझेच मानतो आणि त्यांना दुःखात पाहणे मला सहन होत नाही. जर तुमचा मुलगा तुमच्यासमोर अशा प्रकारे दुःख भोगत असता, तर तुम्ही अस्वस्थ झाला नसता का?"

ALSO READ: नैतिक कथा : चिमणी आणि झाडाची गोष्ट

हे ऐकून टीकाकारांचा तो गट लज्जेने गप्प झाला. मग संत म्हणाले, "वादविवाद कोणीही करू शकतो, पण पीडितांची सेवा नाही. माझे कर्तव्य आहे की आधी पीडितांची सेवा करावी, नंतर वादविवाद करावा."

तात्पर्य : कीर्तीपेक्षा कामाला नेहमी प्राधान्य दिले पाहिजे. योग्य रीतीने काम केल्याने कीर्ती आपोआपच मिळते.

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: नैतिक कथा : हत्ती आणि सिंहाची गोष्ट

गृहमंत्र्याने या कामासाठी राजकोषातून मोठी रक्कम घेतली. लवकरच, राजाच्या आदेशानुसार शहरात अनेक विहिरी पूर्ण झाल्या. एके दिवशी, राजाने शहराचा दौरा केला आणि स्वतः काही विहिरींची पाहणी केली. आपला आदेश पूर्ण झालेला पाहून तो समाधानी झाला.

उन्हाळ्यात एके दिवशी, शहराबाहेरील काही गावकरी गृहमंत्र्याविरुद्ध तक्रारी घेऊन तेनालीरामाकडे आले. तेनालीरामाने त्यांच्या तक्रारी ऐकल्या आणि त्यांना न्याय मिळवण्याचा एक मार्ग दाखवला.

दुसऱ्या दिवशी तेनाली रामा राजाला भेटला आणि म्हणाला, "महाराज! मला विजयनगरमधील काही चोरांविषयी माहिती मिळाली आहे. ते आपल्या विहिरी चोरत आहेत."

राजा म्हणाला, "तेनालीराम , तू काय बोलतो आहेस! एक चोर विहीर कशी चोरू शकतो?"

"महाराज! हे आश्चर्यकारक आहे, पण खरे आहे. त्या चोरांनी आतापर्यंत अनेक विहिरी चोरल्या आहे," तेनालीराम निरागसपणे म्हणाला.

त्याचे बोलणे ऐकून दरबारात उपस्थित असलेले सर्व दरबारी हसू लागले.

राजा म्हणाला, "तेनालीराम, तू ठीक आहेस. आज तू काय मूर्खपणा करत आहेस? तुझ्या बोलण्यावर कोणीही विश्वास ठेवणार नाही."

"महाराज, मला माहित होते की तुम्ही माझ्यावर विश्वास ठेवणार नाही, म्हणून मी काही गावकऱ्यांना माझ्यासोबत आणले आहे. ते सर्व बाहेर उभे आहेत. जर तुमचा माझ्यावर विश्वास नसेल, तर तुम्ही त्यांना दरबारात बोलावून विचारू शकता. ते तुम्हाला सर्व काही तपशीलवार सांगतील."

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : मूठभर धान्य

राजाने बाहेर उभ्या असलेल्या गावकऱ्यांना दरबारात बोलावले. एक गावकरी म्हणाला, "महाराज, बांधलेल्या सर्व विहिरी गायब झाल्या आहे; तुम्ही स्वतःच पाहू शकता."

राजा सहमत झाला, आणि गृहमंत्री तेनालीराम, काही दरबारी आणि गावकरी विहिरींची पाहणी करण्यासाठी निघाले. संपूर्ण शहराची पाहणी केल्यावर त्याला आढळले की राजधानीच्या आसपासच्या इतर भागांमध्ये आणि गावांमध्ये एकही विहीर नव्हती.

हे कळल्यावर राजाला धक्का बसला. खरे तर, त्याने फक्त काही विहिरी बांधण्याचा आदेश दिला होता. उरलेले पैसे त्याने स्वतःच्या चैनीवर खर्च केले होते.

आतापर्यंत राजाला तेनालीरामच्या बोलण्याचा अर्थ समजला होता. तो मंत्र्यांवर रागावू लागला होता, तेव्हा तेनालीराम मध्येच म्हणाला, "महाराज! यात त्याचा दोष नाही. खरे तर, त्या जादुई विहिरी होत्या, ज्या बांधल्यानंतर काही दिवसांतच हवेत विरून गेल्या."

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : कर्जाचे ओझे

आपले भाषण संपवून तेनालीरामने मंत्र्यांकडे पाहिले. मंत्र्यांनी शरमेने मान खाली घातली.

राजाने मंत्र्यांना चांगलेच फटकारले आणि आणखी शंभर विहिरी बांधण्याचा आदेश दिला. या कामाची संपूर्ण जबाबदारी तेनालीरामवर सोपवण्यात आली.

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : गठ्ठ्याचे प्रेम

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आदर्श बंधु भरत

मच्छीमार खूप गरीब होता, मासे पकडून त्याचा उदरनिर्वाह चालत नव्हता. आज त्याने एक खूप मोठा मासा पकडला. तो तो घरी घेऊन गेला आणि त्याच्या पत्नीला दाखवला. त्याची पत्नी मासे पाहून आश्चर्यचकित झाली आणि म्हणाली, "एवढा मोठा मासा! तो खूप जास्त किमतीला विकेल." पण मच्छीमार म्हणाला, "हा मासा खूप मोठा आहे, तो त्याच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये का विकू नये?"

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : कावेरी नदीची निर्मिती

असे म्हणत, मच्छीमाराने माशाचे पोट कापले आणि त्याला एक चमकणारी वस्तू दिसली. त्याने ती उचलली आणि ती सोन्याची अंगठी होती ज्यावर राजाचे नाव कोरलेले होते. मासेमाराला माहित होते की अंगठी राजाची आहेत. त्याने ताबडतोब ती अंगठी आणि मासे राजाकडे नेले. राजाला त्याची अंगठी सापडताच तो खूप आनंदित झाला. मच्छीमाराची प्रामाणिकता पाहून राजाने त्याला अनेक दागिने आणि नाणी भेट दिली. मच्छीमार खूप आनंदी झाला आणि त्याची गरिबीही कमी झाली.

तात्पर्य : प्रामाणिकपणापेक्षा मोठा रत्न नाही.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : एका दगडाची किंमत

"महाराज! जगातले सर्वात मोठे शस्त्र म्हणजे आत्मविश्वास," बिरबलाने उत्तर दिले.

बिरबलाचे शब्द ऐकून सम्राट अकबराने ते मनात साठवून ठेवले आणि एके दिवशी त्याची परीक्षा घेण्याचे ठरवले.

एके दिवशी, योगायोगाने एक हत्ती पिसाळला. अशा परिस्थितीत, त्या हत्तीला साखळदंडांनी बांधून ठेवण्यात आले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : दिव्याखालील अंधार

बिरबलाच्या आत्मविश्वासाची परीक्षा घेण्यासाठी, सम्राट अकबराने बिरबलाला बोलावून घेतले आणि हत्तीच्या माहुताला आज्ञा दिली की, बिरबल जवळ येत असल्याचे दिसताच त्याने हत्तीचे साखळदंड सोडावेत.

बिरबलाला याची कल्पना नव्हती. जेव्हा तो सम्राट अकबराला भेटायला दरबारात जात होता, तेव्हापर्यंत त्या पिसाळलेल्या हत्तीला आधीच सोडण्यात आले होते. बिरबल आपल्याच तंद्रीत मग्न होऊन चालत होता, तेव्हा त्याला एक हत्ती चिंकारत त्याच्या दिशेने येताना दिसला.

बिरबल चतुर, अत्यंत हुशार, धूर्त आणि आत्मविश्वासू होता. त्याला समजले की सम्राट अकबराने त्याचा आत्मविश्वास आणि बुद्धिमत्ता तपासण्यासाठीच त्या  हत्तीला सोडले होते.

सोंड उंचावून तो हत्ती वेगाने बिरबलच्या दिशेने येत होता. बिरबल अशा ठिकाणी उभा होता की तो पळून जाऊनही सुटू शकत नव्हता. त्याच वेळी, बिरबलला एक कुत्रा दिसला. हत्ती अगदी जवळ आला होता, इतका जवळ की त्याने बिरबलला आपल्या सोंडेत गुंडाळले असते.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : वाळू आणि साखर

बिरबलने पटकन कुत्र्याचे मागचे पाय पकडले, त्याला आपल्या पूर्ण ताकदीने फिरवले आणि हत्तीवर फेकून दिले. जेव्हा तो घाबरलेला, किंचाळणारा कुत्रा हत्तीला धडकला, तेव्हा त्याच्या भयानक किंकाळ्यांनी हत्तीसुद्धा घाबरला, मागे फिरला आणि पळून गेला. सम्राट अकबराला बिरबलचे हे म्हणणे कळले आणि बिरबलने जे सांगितले ते खरे होते हे त्याला मान्य करावे लागले. आत्मविश्वास हे सर्वात मोठे शस्त्र आहे.

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बिरबलाची खिचडी

दररोज आपल्या गाई राखताना, तो त्या योगीला ध्यानात बसलेले पाहत असे. एके दिवशी, तो त्यांच्याजवळ गेला आणि म्हणाला, "महात्मा, मला देवापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग सांगू शकाल का?"

योगी नम्रपणे म्हणाला, "तू एक चांगला गोपाळ आहे सध्या तुझे कर्तव्य तुझ्या गाईंची काळजी घेणे आहे. देवाला समजून घेणे हे एक मोठे कार्य आहे ते तुझ्यासाठी सोपे नसेल."

तो गुराखी निघून गेला, पण त्याच्या हृदयात देवाला जाणून घेण्याची तीव्र इच्छा निर्माण झाली. आता, त्याला नीट जेवणही जात नव्हते आणि झोपही लागत नव्हती.

काही दिवसांनी, तो योगीकडे परत आला आणि म्हणाला, "कृपया, मला देवाविषयी काहीतरी शिकवा."

योगीने एक दीर्घ श्वास घेतला. गुराखीच्या खऱ्या भावना पाहून, त्याला त्याचे ऐकावेच लागले.

योगी म्हणाला, "ठीक आहे, मी तुला देवाविषयी सांगेन."

गुराखीने उत्साहाने विचारले, "देव कसा आहे? त्याचे स्वरूप काय आहे?"

योगी हसला आणि हळू आवाजात म्हणाला, "देव तुझ्या कळपातील मोठ्या बैलासारखा आहे शक्तिशाली, दयाळू आणि नेहमी तुझ्यासोबत. त्याच्याबद्दल असा विचार कर; तुला समजायला सोपे जाईल."

गुराखीला खूप आनंद झाला. तो धावत गेला आणि दररोज त्या बैलाची पूजा करू लागला. तो त्याला हिरवे गवत खाऊ घालायचा, त्याच्या शेजारी बसायचा, त्याच्याशी बोलायचा आणि आपल्या सर्व प्रेमाने त्याची सेवा करायचा. त्याचे संपूर्ण मन त्यात गुंतले होते. दिवसांचे महिने झाले आणि महिन्यांची वर्षे झाली.

एके दिवशी, तो बैलाच्या शेजारी बसला असताना, त्याला एक आवाज ऐकू आला "माझ्या मुला, माझ्या मुला." त्याला धक्का बसला. "बैल बोलला का? हे कसे शक्य आहे!"

पण तो आवाज पुन्हा आला आणि यावेळी त्याला जाणवले की तो बाहेरून नाही, तर त्याच्या आतून येत होता. देवाला जाणून घेण्याच्या त्याच्या तीव्र इच्छेने त्याच्यातील देवाला जागृत केले होते.

तो चेहऱ्यावर शांती आणि आनंद घेऊन योगीकडे धावत गेला.

योगीला आश्चर्य वाटले आणि त्याने विचारले, "तुझ्या चेहऱ्यावर इतके तेज कसे आले?"

गुराखी  म्हणाला, "तुम्हीच मला हे वरदान दिले होते."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : प्रामाणिकपणाची देणगी

योगी म्हणाला, "तू जास्त प्रश्न विचारू नयेस म्हणून मी तसे म्हटले होते!"

गुराखी हसला आणि म्हणाला, "मी तुमचे शब्द मनावर घेतले. मी त्या बैलामध्ये देवाला पाहिले आणि अखेरीस त्याला माझ्या आत शोधले."

तात्पर्य : जेव्हा आपण खऱ्या प्रेमाने आणि भक्तीने देवाची सेवा करतो, तेव्हा देव कोणत्याही रूपात आढळू शकतो. 

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : ज्ञान नेहमीच नतमस्तक होऊनच मिळते

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : राजा विक्रमादित्यने प्रजेला दिव्य मार्ग दाखवला

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : काहीही नाही

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : राजा आणि शिकारी

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : महामूर्खाची उपाधी

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मूर्खांकडून शहाणपण...

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : दिव्याखालील अंधार

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बादशहाची फुले

एक वर्षानंतर ते मला भेटायला आले. तिन्ही शिष्यांनी आपापल्या जुड्या घेतल्या आणि ते निघून गेले.

पहिल्या शिष्याने जुडी उघडली आणि पाहिले की त्यात फक्त हरभऱ्याचे दाणे होते. त्याने ते दाणे घेतले आणि "हा आपल्या गुरूंनी आपल्याला दिलेला प्रसाद आहे," असे म्हणत पूजेच्या ठिकाणी ठेवले आणि तो रोज त्यांची पूजा करू लागला.

दुसऱ्या शिष्याने हरभऱ्याचे दाणे पाहिले, म्हणून त्याने त्यापासून डाळ शिजवली. त्याने ती स्वतः खाल्ली आणि आपल्या कुटुंबालाही खाऊ घातली.

तिसऱ्या शिष्याने ते पाहिले आणि विचार केला की, गुरूंनी त्याला हे डाळीचे दाणे दिले आहे, तर यामागे नक्कीच काहीतरी रहस्य असले पाहिजे. त्याने ते दाणे जमिनीत पुरले, ज्यामुळे एका वर्षाच्या आत एक मोठे शेत तयार झाले आणि त्यात डाळीचे भरपूर पीक आले. ते भेटायला येणाऱ्या प्रत्येकाला डाळ आणि पोळ्या खाऊ घालत असत.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : कावेरी नदीची निर्मिती

एका वर्षानंतर, ते तिन्ही शिष्य गुरूंकडे परत आले. आणि एकामागून एक, त्या तिघांनीही गुरुजींना सांगितले की त्यांनी त्या गठ्ठ्याचे काय केले.

गुरुजी म्हणाले की, मी सर्वांना तेच ज्ञान दिले आहे, पण प्रत्येकाने ते ज्ञान आपापल्या श्रद्धेनुसार घेतले.

तात्पर्य : आपण आपली बुद्धी किती स्थिर करतो, आपण आपल्या मेंदूचा कसा वापर करतो, यावरून आपल्या जीवनाची दिशा ठरते.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : ज्ञान नेहमीच नतमस्तक होऊनच मिळते

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सापाचा राग

ALSO READ: नैतिक कथा : फुलपाखराचा संघर्ष

तात्पर्य : कधीही कोणाचाही हेवा करू नये. 

ALSO READ: नैतिक कथा : चिमणी आणि झाडाची गोष्ट

ALSO READ: नैतिक कथा : रागीट पोपटची गोष्ट

ALSO READ: लघु कथा : मांजर आणि शेतकरी

ALSO READ: लघु कथा : सिंह आणि माकडाची गोष्ट

ALSO READ: लघु कथा : एक होती चिमणी

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : मूठभर धान्य

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : गठ्ठ्याचे प्रेम

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : जादूगरचा अहंकार

ALSO READ: पंचतंत्र : दोन मित्रांची गोष्ट

ALSO READ: पंचतंत्र : खोडकर माकड आणि हत्तीची गोष्ट

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सूर्य आणि वारा

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : मुंगीचा संघर्ष

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : तीन पर्वतांची गोष्ट

ते दोघेही ध्यान करत या सुंदर दृश्याचा आनंद घेत होते, तेव्हा त्यांना राजवाड्याच्या दरवाजाबाहेर काहीतरी आवाज ऐकू आला.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : कोण पहिले आले कोंबडी की अंडी?

त्या दोघांनी त्या दिशेने पाहिले. काही चोर प्रवाशांना लुटत होते. अकबराने चोरांना पकडण्यासाठी ताबडतोब आपल्या रक्षकांना पाठवले, पण रक्षक त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्याआधीच चोर पळून गेले.

अकबराला प्रचंड राग आला. बिरबलाकडे वळून तो म्हणाला, "अशा घटना केवळ प्रशासनाच्या निष्काळजीपणामुळेच घडतात.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : जादूचा गाढव

एका राजासाठी ही शरमेची गोष्ट नाही का, की त्याच्या डोळ्यांदेखत लोकांना लुटले जात आहे आणि तो काहीही करू शकत नाही?" बिरबल अकबराला शांत करत म्हणाला, "महाराज! दिवा सगळीकडे प्रकाश पसरवतो, पण त्याच्या खाली अंधार राहतो." बिरबलाच्या मार्मिक उत्तराने अकबर समाधानी झाला. त्याने प्रवाशांना मोबदला दिला.

मोबदला मिळाल्यानंतर, प्रवासी आपल्या मार्गाला लागले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : पिंजऱ्यातील सिंह

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : लांडगा आणि कोकरूची गोष्ट

ALSO READ: लघु कथा : श्रीकृष्ण आणि गोवर्धन पर्वताची कथा

ALSO READ: लघु कथा : संगीताची जादू

ते जेवणासोबत नेहमी आंबट दही, आंबट ताक, लोणची इत्यादी खात असत. या सगळ्यामुळे त्यांचा खोकला आणखीच वाढला.

वैद्यांनी राजाला काही दिवस आंबट पदार्थ टाळण्याचा सल्ला दिला, जेणेकरून त्यांनी दिलेले औषध लागू पडेल, पण राजाने ऐकले नाही.

निराश होऊन राजवैद्याने राजदरबारातील विदूषक तेनालीरामाला बोलावून आपली समस्या सांगितली. तेनालीने त्याचे ऐकून घेतले आणि लवकरच ही समस्या सोडवण्याचे आश्वासन देऊन निघून गेला.

दुसऱ्या दिवशी दरबारात परतल्यावर तेनालीराम  राजाला म्हणाला, "महाराज! काल मी बेल्लमकोंडा येथील प्रसिद्ध वैद्यांना भेटलो. मी त्यांना तुमच्या खोकल्याबद्दल सांगितले आणि त्यांनी त्यावर एक उपाय सुचवला आहे.

त्यांनी तुम्हाला काहीही खाण्याची परवानगी दिली आहे." तुम्ही तुमचा आवडता आंबट पदार्थही खाऊ शकता.

मग तेनालीरामने आपल्या खिशात हात घालून एक औषध काढले आणि राजाला दिले. राजाने काही दिवस ते औषध घेतले आणि त्यासोबत आंबट पदार्थ खाणे सुरू ठेवले.

काही दिवसांनी, तेनालीने राजा कृष्ण देव राय यांना पुन्हा त्यांच्या प्रकृतीबद्दल विचारले.

"खोकला वाढलेला नाही, पण तो कमीही होत नाहीये," राजाने समजावून सांगितले. तेनालीराम  म्हणाला, "तुम्ही या औषधासोबत नियमितपणे आंबट पदार्थ खात आहात. यामुळे तुम्हाला तीन फायदे होतील."

"ते कोणते?" राजाने उत्सुकतेने विचारले.

"पहिले, जो कोणी आंबट पदार्थांसोबत हे औषध घेईल, त्याच्या घरी कधीही चोरी होणार नाही. दुसरे, त्याला कधीही कुत्रा चावणार नाही. तिसरे, तो कधीही म्हातारा होणार नाही," तेनालीने राजाला सांगितले.

"ही खूप चांगली गोष्ट आहे." "पण आंबट पदार्थ खाण्याचा या गोष्टींशी काय संबंध आहे हे मला कळत नाही," राजाने विचारले.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : दूध न पिणारी मांजर

जर एखाद्या व्यक्तीने हे औषध आंबट पदार्थांसोबत घेतले, तर त्याचा खोकला कधीच बरा होणार नाही.

जर ते रात्रंदिवस खोकत राहिले, तर त्यांच्या घरात चोर शिरण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. एक दिवस, खोकल्यामुळे त्यांचे शरीर इतके अशक्त होईल की त्यांना काठी घेऊन चालावे लागेल.

त्या काठीच्या भीतीने, एकही कुत्रा त्यांच्या जवळ फिरकणार नाही. जर एखादी व्यक्ती या खोकल्यामुळे तरुणपणीच मरण पावली, तर ती म्हातारपणाला कशी सामोरे जाईल?

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तेनालीराम आणि स्वर्गाचा शोध

तेनालीरामने राजाला समजावून सांगितले. तेनालीचे शब्द ऐकून राजा कृष्णदेवराय निःशब्द झाले. त्यांना तेनालीरामच्या शब्दांमागील गहन अर्थ समजला होता.

अगदी थोड्या काळासाठी का होईना, राजाने आंबट पदार्थ खाणे सोडून दिले आणि आपल्या खोकल्यावर योग्य उपचार करून घेतले. लवकरच, ते पूर्णपणे बरे झाले.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : मृत्युदंडाची शिक्षा

ALSO READ: लघु कथा : महात्माजींची मांजर

एकदा हत्ती झोपलेला होता. मुंगी हळूच हत्तीच्या सोंड मध्ये शिरली आणि त्याला आतमधून चावायला लागली. ज्यामुळे हत्तीला खूप दुखायला लागले. हत्ती रडायला लागला व मदत मागायला लागला. पण कोणीही त्याला त्याच्या स्वभावामुळे मदत केली नाही. आता मुंगी हत्तीच्या सोंड मधून बाहेर आली. हत्तीने मुंगीची माफी मागितली.हत्ती आता पूर्णपणे बदलला. व त्याने ठरवले की, तो आता कोणालाही त्रास देणार नाही व सर्वांची मदत करेल. 

तात्पर्य :  आपल्या शक्तीवर कधीही अहंकार करू नये. 

ALSO READ: लघु कथा : श्रीकृष्ण आणि गोवर्धन पर्वताची कथा

तो आपल्या आयुष्यात समाधानी होता, पण मग त्याने जंगलात एका हंसाला पाहिले आणि त्याला लगेच वाटले, "हा प्राणी किती सुंदर आहे! मी यापूर्वी असा प्राणी कधीच पाहिला नाही! किती स्वच्छ आणि पांढराशुभ्र."

तो या जंगलातील इतरांपेक्षा खूपच जास्त पांढरा आणि सुंदर आहे, म्हणून तो नक्कीच खूप आनंदी असणार.

कावळा हंसाकडे गेला आणि त्याने विचारले, "भाऊ, तू इतका सुंदर आहेस, म्हणून तू नक्कीच खूप आनंदी असशील?"

हंसाने उत्तर दिले, "हो, मी खूप आनंदी होतो, जोपर्यंत मी पोपट पाहिला नाही. त्याला पाहिल्यानंतर, मला वाटते की पोपट पृथ्वीवरील सर्वात सुंदर प्राणी आहे. आमच्या दोघांच्या शरीराचा रंग सारखाच आहे, पण पोपटाच्या शरीरावर दोन रंग आहे. त्याच्या मानेभोवती एक लाल वलय आणि एक चमकदार हिरवा रंग आहे. तो खरोखरच सुंदर होता." आता कावळ्याला वाटले की हंस पोपटास सर्वात सुंदर म्हणत आहे, म्हणून त्याला त्याला बघायलाच हवे होते.

कावळा पोपटाकडे गेला आणि त्याने विचारले, "भाऊ, दोन रंग असल्यामुळे तू खूप आनंदी असशील ना?"

पोपटाने उत्तर दिले, "हो, जोपर्यंत मी मोराला पाहिले नाही तोपर्यंत मी आनंदी होतो. माझ्या अंगावर फक्त दोनच रंग आहे, पण मोराच्या अंगावर अनेक वेगवेगळे रंग आहे."

ALSO READ: नैतिक कथा : लोभी शेतकरी

कावळ्याने विचार केला, "सर्वात आनंदी कोण आहे ते मी शोधून काढेन. म्हणून, मला मोराला भेटायलाच हवे."

कावळ्याने जंगलात मोराचा शोध घेतला, पण त्याला एकही सापडला नाही. मोराचा शोध घेत असताना तो प्राणीसंग्रहालयात पोहोचला. त्याने पाहिले की मोराला बघायला बरेच लोक आले होते आणि त्याच्याभोवती मोठी गर्दी जमली होती.

सर्वजण निघून गेल्यावर, कावळ्याने मोराला विचारले, "भाऊ, तू जगातला सर्वात सुंदर आणि रंगीबेरंगी प्राणी आहेस. लोक तुझ्यासोबत फोटो काढत होते. तू खूप आनंदी असशील, आणि तू जगातला सर्वात आनंदी प्राणी असशील ना?"

हे ऐकून मोर उदासपणे म्हणाला, "दादा, मी सुंदर असून काय फरक पडतो?"

ALSO READ: नैतिक कथा : हुशार ससा

"लोक मला या प्राणिसंग्रहालयात कैद करून ठेवतात, पण तुला कोणीही कैद करून ठेवत नाही आणि तुला पाहिजे तिथे तू मुक्तपणे फिरू शकतोस. त्यामुळे, तू जगातला सर्वात समाधानी आणि आनंदी प्राणी असशील, कारण तू मुक्तपणे जगतो." दुसऱ्या कोणीतरी त्याच्या आयुष्याचे महत्त्व समजावून सांगितल्यामुळे कावळ्याला आश्चर्य वाटले.

तात्पर्य : दुसऱ्यांचे छोटे आनंदही आपल्याला मोठे वाटतात, तर आपण आपल्या स्वतःच्या मोठ्या आनंदाकडे दुर्लक्ष करतो.

ALSO READ: नैतिक कथा : जादूचे झाड आणि राजकुमारी

Edited By- Dhanashri Naik

चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवव्या दिवशी, पुनर्वसू नक्षत्र आणि शुभ ग्रहांच्या विशेष संयोगाने, माता कौशल्या यांना तेजस्वी निळ्या रंगाच्या बाळाचा, श्रीरामांचा जन्म झाला. त्यानंतर, राणी कैकेयीने भरताला आणि राणी सुमित्रेने लक्ष्मण व शत्रुघ्न यांना जन्म दिला.

संपूर्ण अयोध्या राज्य आनंदाने भरून गेले होते; देवांनी फुलांचा वर्षाव केला आणि गंधर्वांनी गाणी गायली. महर्षी वसिष्ठांनी चार मुलांचा नामकरण सोहळा पार पाडला. ते चार भाऊ असीम प्रेमाने वाढले आणि लहान वयातच सर्व शास्त्रे व शस्त्रचालनात पारंगत झाले.

ALSO READ: पौराणिक कथा : सीतेचा स्वयंवर

त्रेता युगात, भगवान विष्णूंनी अधर्माचा नाश करण्यासाठी, रावणाचे अत्याचार संपवण्यासाठी आणि जगात धर्माची स्थापना करण्यासाठी रामाचा अवतार घेतला. म्हणूनच, चैत्र नवमी दरवर्षी रामनवमी म्हणून साजरी केली जाते.

ALSO READ: पौराणिक कथा : राम आणि रावण यांच्यातील युद्ध, सत्य आणि धर्माचा विजय

Edited By- Dhanashri Naik

ती अनेकदा ते दगड गठ्ठ्यातून बाहेर काढून त्यांच्याकडे पाहायची. चांगले दगड पाहून, भूतकाळात घडलेल्या चांगल्या गोष्टी आठवून तिला आनंद व्हायचा. आणि वाईट दगड पाहून तिला दुःख व्हायचे.

ती हे रोज करायची. जसे जसे ती दगड गोळा करत गेली, तसा तसा तिचा गठ्ठा जड होत गेला. काही दिवसांनी, त्या जड गठ्ठ्यामुळे तिला उडणे कठीण होऊ लागले.

ALSO READ: लघु कथा : धाडसाची ओळख

पण तिला हे समजत नव्हते की ती का उडू शकत नाही. आणखी काही काळ गेला, आणि तो गठ्ठा आणखी जड झाला. आता तर तिला जमिनीवर चालणेही कठीण होऊ लागले होते.

आणि एक दिवस असा आला की, ती स्वतःसाठी अन्न आणि पाण्याची सोयही करू शकली नाही आणि दगडांच्या ओझ्याखाली दबून मरण पावली.

ALSO READ: लघु कथा : बहादूर छोटा उंदीर

ALSO READ: लघु कथा : तुटलेला माठ

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मेणाचा सिंह

अचानक, बिरबलने आपल्या मित्राला हसताना पाहिले आणि विचारले, "हे काय आहे?

मित्रा, तू का हसतो आहेस?"

मित्राने उत्तर दिले, "अरे! मी त्या दिवसाचा विचार करत आहे

जेव्हा मी आनंदी होईन."

बिरबलने उत्सुकतेने विचारले, "तो दिवस केव्हा येईल?"

मित्र म्हणाला, "अरे! ज्या दिवशी समुद्राजवळ माझे एक मोठे घर असेल, एक मोठी

आरामदायक घोडागाडी, खजिन्यात भरपूर पैसा,

एक सुंदर पत्नी, चार मुलगे आणि एक मुलगी, जी शिकून खूप कमवेल..."

"थांब, थांब... मग तू काय करशील?" बिरबलने डोके खाजवत विचारले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बिरबलाची खिचडी

मित्र म्हणाला, "मग मी पलंगावर पडून समुद्राच्या वाऱ्याचा आणि चेहऱ्यावर ऊन घेत आराम करीन." हे ऐकून बिरबल हसू लागला. "मित्रा, तू पण आता तेच करत नाहीस का?"

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : हिरवा घोडा

Edited By- Dhanashri Naik

एके दिवशी, त्या मुंगीने तिच्या मित्रांना तिच्या स्वप्नाबद्दल सांगितले. जवळ बसलेले काही कीटक आणि टोळ तिची चेष्टा करू लागले. एक टोळ हसून म्हणाला, "अगं मुंगी, तू किती लहान आहेस आणि हा डोंगर किती मोठा आहे! तू कधीच शिखरावर पोहोचणार नाहीस."

त्या मुंगीने त्यांचे ऐकले, पण तिने हार मानली नाही. ती हसून म्हणाली, "मी लहान असेन, पण माझे धैर्य मोठे आहे. जे प्रयत्न करतात ते कधीही हार मानत नाहीत." हे ऐकून काही कीटक शांत झाले, पण इतर हसतच राहिले. त्या मुंगीने विचार केला, "मी कोणाकडेही लक्ष देऊ नये. मला फक्त माझ्या ध्येयावर लक्ष केंद्रित करायचे आहे."

दुसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर, मुंगीने हिम्मत गोळा केली आणि डोंगर चढायला सुरुवात केली. सूर्यकिरण डोंगरावर पडत होते. मुंगी आपल्या चिमुकल्या पायांनी एकेक पाऊल टाकत होती. सुरुवातीला सगळं ठीक होतं. ती हळूहळू चढत होती, पण डोंगरावरचे खडक खूप निसरडे होते. अचानक तिचा पाय घसरला आणि ती धपकन खाली कोसळली.

मुंगीला वेदना झाली. तिला थोडे वाईट वाटले, पण ती स्वतःशीच म्हणाली, "ही तर फक्त सुरुवात आहे. मला पुन्हा प्रयत्न करायलाच हवा." तिने आपले चिमुकले शरीर झटकले आणि पुन्हा तयार झाली. जवळचे कीटक तिला पाहत होते. काही म्हणाले, "ही पुन्हा प्रयत्न करणार आहे? ही वेडी झाली आहे!" पण मुंगीने त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केले.

मुंगी पुन्हा चढू लागली. यावेळी, तिने पूर्वीपेक्षा जास्त लक्ष दिले. ती प्रत्येक पाऊल काळजीपूर्वक टाकत होती. हळूहळू, ती थोडी वर पोहोचली. तिला वाटले, "कदाचित यावेळी तरी मला यश मिळेल!" पण तेवढ्यात वाऱ्याचा एक जोरदार झोत आला. मुंगीने आपले पाय घट्ट रोवण्याचा प्रयत्न केला, पण ती पुन्हा घसरली आणि पडली.

यावेळी ती आणखी थोडी खाली घरंगळली. तिचे छोटेसे शरीर दुखत होते. ती पूर्णपणे थकून गेली होती. जवळच असलेला एक कीटक म्हणाला, "मुंगी, आता हार मान. हे तुझ्या आवाक्याबाहेरचे आहे." पण तो छोटा कीटक किंचित हसला आणि म्हणाला, "पडणे म्हणजे पराभव नव्हे. पराभव तेव्हा होतो, जेव्हा आपण प्रयत्न करणे थांबवतो." असे म्हणून तिने पुन्हा हिंमत गोळा केली.

मुंगी अधिक संयमाने चढू लागली. यावेळी ती खूप सावध होती. प्रत्येक दगडाकडे काळजीपूर्वक पाहून आणि पाऊल ठेवण्यापूर्वी विचार करून ती पुढे जात होती. हळूहळू ती डोंगराच्या अर्ध्या उंचीवर पोहोचली. जवळच्या काही मुंग्या तिला पाहत होत्या. एक मुंगी म्हणाली, "व्वा, या लहानग्यामध्ये किती हिंमत आहे!" पण दुसरी मुंगी हसली आणि म्हणाली, "हे वेडेपणाचे आहे. ती कधीच शिखरावर पोहोचणार नाही."

मुंगीने त्याकडे लक्ष दिले नाही. ती फक्त आपल्या गंतव्यस्थानाकडे पुढे जात राहिली. पण मग एक गुळगुळीत दगड दिसला. त्या लहानग्याचा पाय त्यावर घसरला आणि ती पुन्हा खाली घरंगळली. यावेळी ती जवळजवळ आपल्या सुरुवातीच्या ठिकाणी पोहोचली होती. तिच्या लहानशा हृदयात दुःख दाटून आले. तिच्या डोळ्यांत अश्रू दाटून आले. तिला प्रश्न पडला, "मी खरंच इतकी कमजोर आहे का?"

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : गुरूंचे स्थान

पण मग ती स्वतःशीच म्हणाली, "नाही, मी हार मानणार नाही. जर मी आता हार मानली, तर मला आयुष्यभर पश्चात्ताप होईल." तिने डोळे पुसले आणि पुन्हा उभी राहिली.

आता त्या मुंगीने काहीही झाले तरी हार न मानण्याचा निश्चय केला होता. तिने एक दीर्घ श्वास घेतला आणि पुन्हा चढायला सुरुवात केली. ह्या वेळी ती अधिकच सावध होती. जिथे दगड गुळगुळीत होते, तिथे तिने आपले पाय घट्ट रोवले. जेव्हा वाऱ्याचा जोरदार झोत आला, तेव्हा ती थांबली आणि वारा शांत होण्याची वाट पाहू लागली. हळूहळू, ती पुन्हा चढू लागली.

आता आकाशात सूर्य तळपत होता. मुंगी थकत होती, पण तिचे धैर्य जराही कमी झाले नव्हते. जवळ उभे असलेले प्राणी आणि कीटक आता शांतपणे तिला पाहत होते. तिची मेहनत आणि समर्पण पाहून ते थक्क झाले होते. एक तास गेला, मग दोन. मुंगी अडखळत पुढे जात राहिली.

अखेरीस तो क्षण आला. मुंगी पर्वताच्या शिखरावर पोहोचली. तिने आकाशाकडे पाहिले. हवा थंड होती आणि आकाश निळे होते. मुंगी अभिमानाने हसली आणि म्हणाली, "मी हे करून दाखवलं! कठोर परिश्रम आणि धैर्याने कोणतेही ध्येय दूर नाही."

जंगलातील सर्व प्राणी, ज्यांनी पूर्वी तिची थट्टा केली होती, ते आता लाजेने म्हणाले, "मुंगी, तू आम्हाला खोटं ठरवलंस. तुझ्या कठोर परिश्रमाने हे सिद्ध झाले आहे की काहीही अशक्य नाही."

मुंगी हसली आणि उत्तरली, "जे वारंवार पडल्यानंतरही उठतात, तेच आपले ध्येय गाठू शकतात. जे हार मानतात, तेच खऱ्या अर्थाने पराभूत होतात."

तात्पर्य : कठोर परिश्रम आणि समर्पणाने प्रत्येक ध्येय साध्य करता येते.  

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सूर्य आणि वारा

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आज्ञाधारक मंत्री

लोक आपल्या समस्या घेऊन त्याच्याकडे येत असत. तो त्यांचे म्हणणे लक्षपूर्वक ऐकत असे आणि आपल्या परीने त्या सोडवण्याचा प्रयत्न करत असे. त्याच्या दयाळू आणि उदात्त स्वभावामुळे तो लोकांचा लाडका बनला होता. तथापि, पैशाच्या कमतरतेमुळे आपण आपल्या प्रजेसाठी फार काही करू शकत नाही, या गोष्टीचे राजाला नेहमीच दुःख होत असे.

एके दिवशी, एक भिक्षू त्याच्या राज्यात आला. लांबच्या प्रवासाने थकून, तो भूक आणि तहानने व्याकूळ होऊन रस्त्याच्या कडेला बसला होता. त्याच क्षणी, राजा नेहमीप्रमाणे आपल्या प्रजेची विचारपूस करण्यासाठी दौऱ्यावर बाहेर पडला होता. त्याचे लक्ष त्या भिक्षूकडे गेले. तो त्याच्याजवळ गेला आणि त्याने त्याची विचारपूस केली. भिक्षू म्हणाला की त्याला खूप भूक लागली आहे. राजा त्याला आपल्या महालात घेऊन गेला आणि त्याला भोजन दिले.

राजाच्या दयाळू स्वभावाने ऋषी खूप प्रसन्न झाले आणि त्यांचे आभार मानून त्यांनी विचारले, "महाराज, तुम्ही इतके उदास का दिसत आहात?"

राजाने त्यांना सांगितले की, त्याला आपल्या प्रजेच्या कल्याणासाठी खूप काही करायचे होते, पण त्याच्याकडे पैसा नव्हता. त्यामुळेच तो दुःखी होता.

ALSO READ: नैतिक कथा : हत्ती आणि गाढव

ऋषींनी समजावून सांगितले, "महाराज! तुमच्याकडे दया आणि सद्भावनेची सर्वात मोठी संपत्ती आहे, जी तुम्ही तुमच्या प्रजेसोबत वाटून घेता. तुमच्याकडे जे काही आहे, त्यातून तुम्ही तुमच्या प्रजेच्या हितासाठी आणि त्यांच्या समस्या सोडवण्यासाठी शक्य ते सर्व काही करता. तुमची हीच वृत्ती तुम्हाला सर्वात श्रीमंत बनवते. म्हणूनच, तुमच्या कमतरता असूनही, तुमची प्रजा तुमच्या राजवटीत आनंदी आणि समृद्ध राहते."

ALSO READ: नैतिक कथा : चिमणी, गरुड आणि सापाची गोष्ट

ऋषींच्या या शब्दांचा राजावर खूप खोलवर परिणाम झाला. त्याने आपल्या परिस्थितीत समाधानी राहण्याचा आणि आपल्या प्रजेसोबत आनंदी राहण्याचा निर्णय घेतला. त्याला समजले की जीवनातील सर्वात मोठी संपत्ती म्हणजे आंतरिक आनंद.

तात्पर्य : प्रामाणिकपणा, चांगुलपणा आणि दयाळूपणाच्या जोरावर आपले जीवन आनंदी बनवू शकतो.

ALSO READ: नैतिक कथा : गरजू राजा आणि ऋषी

एकदा, रागाच्या भरात राजाने तेनाली रामाला मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली, पण तेनाली रामाने आपल्या विलक्षण बुद्धिमत्तेने आणि चातुर्याने त्याचा जीव वाचवला.

एकदा, तेनाली रामाने राजाने दिलेली मृत्युदंडाची धमकी कायमची संपवण्यासाठी एक योजना आखली.

तो थट्टाचारींकडे गेला आणि म्हणाला, "महाशय, शहरात एक सुंदर नर्तकी आली आहे.

तिला तुमच्यासारख्या महान व्यक्तीला भेटायचे आहे.

तिने तुमच्याबद्दल खूप स्तुती ऐकली आहे.

तुम्ही आज रात्री तिच्या घरी जाऊन तिला भेटलेच पाहिजे, पण अपमान टाळण्यासाठी, तिने तुम्हाला स्त्रीवेषात तिच्याकडे जाण्यास सांगितले आहे."

थट्टाचारींनी तेनाली रामाचे म्हणणे मान्य केले.

मग तेनाली राम राजाकडे गेला आणि त्याला तीच गोष्ट सांगितली.

राजाला अनेक बायका होत्या आणि त्याला आणखी एक हवी होती, म्हणून तोही स्त्रीवेषात आलेल्या नर्तकीला भेटायला तयार झाला.

संध्याकाळ झाल्यावर, तेनालीरामने ज्या खोलीत राजगुरू आणि राजाला बोलावले होते, तिथले सर्व दिवे बंद केले. स्त्रीवेषात थट्टाचारी सर्वात आधी आला आणि अंधाऱ्या खोलीत बसला.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : जादूगरचा अहंकार

तिथे वाट पाहत असताना, त्याला पैंजणांचा किणकिणाट ऐकू आला.

त्याने एका स्त्रीला खोलीत प्रवेश करताना पाहिले, पण अंधारामुळे त्याला तिचा चेहरा स्पष्ट दिसला नाही.

वास्तविक, राजगुरूंना जी व्यक्ती स्त्री वाटली होती, ती स्त्री नसून, संभाषणाची सुरुवात होण्याची वाट पाहणारा राजा स्वतःच होता.

थोड्या वेळाने, खोलीच्या खिडकीजवळ उभ्या असलेल्या तेनालीरामला एक आवाज ऐकू आला.

"प्रिये, तू तुझा सुंदर चेहरा मला का दाखवत नाहीयेस?" तो टवाळखोर पुरुषी आवाजात म्हणाला.

राजाने राजगुरूंचा आवाज ओळखला आणि म्हणाला, "राजगुरू, तुम्ही इथे काय करत आहात?"

राजगुरूंनी राजाचा आवाज ओळखला.

लवकरच त्या दोघांच्या लक्षात आले की तेनाली रामाने त्यांना फसवले होते.

त्या दोघांनी खोलीतून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न केला, पण तेनाली रामाने बाहेरून दरवाजा बंद करून कुलूप लावले होते.

तो खिडकीतून ओरडला, "जर तुम्ही दोघे भविष्यात जीवे मारण्याची धमकी न देण्याचे वचन दिले, तर मी दरवाजा उघडीन."

तेनाली रामाच्या धृष्टतेमुळे राजाला प्रचंड राग आला, पण या परिस्थितीत, अंधाऱ्या खोलीत ते हतबल होते आणि तेनाली रामाला त्याच्या कृत्याबद्दल शिक्षा देऊ शकत नव्हते.

त्या दोघांनाही अपमानाची भीती वाटत होती आणि त्यांच्याकडे दुसरा कोणताही पर्याय उरला नव्हता, म्हणून त्यांनी तेनाली रामाचा प्रस्ताव मान्य केला.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : काहीही नाही

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : हिऱ्यांबद्दलचे सत्य

दरबारी म्हणाला, "यात वाळू आणि साखरेचे मिश्रण आहे."

"ते कशासाठी?" सम्राट अकबराने पुन्हा विचारले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : अधिक चतुर

"माफी मागतो, महाराज," दरबारी म्हणाला. "आम्हाला बिरबलच्या क्षमतेची परीक्षा घ्यायची आहे. आम्हाला त्याच्याकडून वाळूतून साखरेचा प्रत्येक कण वेगळा करून घ्यायचा आहे."

आता राजा बिरबलला म्हणाला, "बघ, बिरबल, दररोज तुझ्यासमोर एक नवीन समस्या ठेवली जाते. आता तुला ही वाळू पाण्यात न विरघळवता त्यातून साखर वेगळी करायची आहे."

"काही हरकत नाही, महाराज," बिरबल म्हणाला. "हे तर माझ्यासाठी अगदी सोपे आहे." असे म्हणून बिरबलने ती बरणी उचलली आणि दरबारातून बाहेर निघून गेला!

बिरबल बागेत थांबला आणि त्याने बरणीतील मिश्रण एका मोठ्या आंब्याच्या झाडाभोवती विखुरले. "तुम्ही काय करत आहात?" एका दरबारीने विचारले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : तीन प्रश्न

बिरबल म्हणाला, "उद्या कळेल."

दुसऱ्या दिवशी, ते सर्वजण परत आंब्याच्या झाडाजवळ गेले. आता तिथे फक्त वाळू होती. मुंग्यांनी साखरेचे सर्व दाणे गोळा करून आपल्या बिळांमध्ये नेले होते. काही मुंग्या अजूनही साखरेचे दाणे ओढत नेत असल्याचे दिसत होते!

"पण सगळी साखर गेली कुठे?" दरबारीने विचारले.

"ती वाळूपासून वेगळी झाली," बिरबल म्हणाला.

सर्वजण खळखळून हसले.

राजाने दरबारीला सांगितले, "जर तुला आता साखर हवी असेल, तर वारुळात जा."

सर्वजण खळखळून हसले आणि त्यांनी बिरबलच्या बुद्धिमत्तेची प्रशंसा केली.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मोत्याचे झाड

Edited By- Dhanashri Naik

त्या दुसऱ्या माणसाने हत्तीच्या मालकाला विचारले, "एवढ्या मोठ्या प्राण्याला हलकी दोरी तोडता येत नाही आणि तो अजूनही तुमच्या मागे कसा येत आहे?"

ALSO READ: नैतिक कथा : सोन्याची कोकिळा

हत्तीच्या मालकाने समजावून सांगितले की, जेव्हा हत्ती लहान होता, तेव्हा त्याला दोरीने बांधले होते. त्यावेळी त्याने दोरी तोडण्याचा प्रयत्न केला, पण त्याला ते जमले नाही. 

ALSO READ: नैतिक कथा : सिंहाचे कुटुंब आणि शिकारी

वारंवार प्रयत्न करूनही ते दोरी तोडू शकला नाही. त्यामुळे हत्तीला वाटते की, तो हा दोरी तोडू शकत नाहीत, आणि मोठे झाल्यावर ते प्रयत्न करणे सोडून देतो.

तात्पर्य : आपणही अनेक नकारात्मक विचारांना आपल्या मनात रुजू देतो, जे आपण करू शकत नाही आणि आपण स्वतःला अशा एका दोरीने बांधून घेतो, जी प्रत्यक्षात अस्तित्वातच नसते. 

ALSO READ: नैतिक कथा : हुशार ससा

Edited By- Dhanashri Naik

कोल्ह्यांचा एक नेता असतो. त्याने सर्व कोल्ह्यांची बैठक बोलावली आणि घोषणा केली, "पाहा मित्रांनो,

जोपर्यंत हा हत्ती या जंगलात आहे तोपर्यंत आपल्याला कोणताही शिकार सापडणार नाही.

म्हणूनच, मी म्हातारा झालो आहे आणि मी तुमचा नेता आहे. मी माझ्या बुद्धिमत्तेचा वापर करून या हत्तीला मारेन."

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा : कावळा, हरीण आणि कोल्ह्याची गोष्ट

"ठीक आहे, आम्ही तुमच्यासोबत आहोत."

सर्व कोल्हे एकसुरात म्हटले.

म्हातारा कोल्हा थेट हत्तीकडे गेला, त्याला नमस्कार केला आणि म्हणाला, "हे देवा, कृपया माझ्याकडे दयाळूपणे पहा."

"तू कोण आहेस? तू कुठून आला आहेस? तुला माझ्याकडून काय हवे आहे?...?"

हत्ती रागाने बोलला.

"महाराज, मी एक कोल्हा आहे. जंगलातील सर्व प्राण्यांनी मला तुमच्याकडे पाठवले आहे."

"त्यांनी का पाठवले आहे?"

"महाराज, जंगलातील प्राणी म्हणतात की आपल्या जंगलात राजा नाही आणि राजाशिवाय राज्य अस्तित्वात येऊ शकत नाही.

कारण या जंगलात तुमच्यापेक्षा शक्तिशाली प्राणी नाही, म्हणून आम्ही सर्वांनी मिळून तुम्हाला राजा बनवण्याचा निर्णय घेतला आहे, कारण शास्त्रांमध्ये फक्त तोच राज्यासाठी पात्र मानला गेला आहे." हे बोलून म्हातारा कोल्हा निघून गेला.

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा: आंधळा गिधाड आणि दुष्ट मांजर

राजा बनण्याच्या इच्छेने हत्ती आंधळा झाला. तो उठला आणि कोल्ह्याच्या मागे गेला.

तो त्याच्या आनंदी होता. कोल्ह्याच्या मागे जाताना, हत्ती खोल चिखलात अडकला.

त्याचे पळून जाण्याचे सर्व प्रयत्न व्यर्थ ठरले. काही अंतरावर उभा असलेला म्हातारा कोल्हा मोठ्याने हसला आणि म्हणाला 

"का, तू राजा झालास का? तू या जंगलातील प्राण्यांना त्रास दिला आहेस. आता त्या पापांचे परिणाम भोग. पापी एके दिवशी स्वतःच्याच जाळ्यात अडकतो. माझ्या शहाणपणाने तुझ्यासारख्या हत्तीला चिखलात अडकवले." अशा प्रकारे, हत्ती चिखलात अडकून मरण पावला.

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा : माकड आणि घंटा

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : हरीण आणि शेळीची गोष्ट

मग कोणीतरी त्याला एका संतांबद्दल सांगितले. तो लगेच त्याच्याकडे गेला आणि त्याला स्वतःबद्दल सर्व काही सांगितले आणि विचारले, "मी माझ्या वाईट सवयी कशा सोडू शकतो?"

पण संताने  त्याच्याकडे दुर्लक्ष केले. व्यापारी देखील दृढनिश्चयी होता. तो दररोज संतांकडे येऊन विचारत राहिला. संताने त्याला अनेक दिवस थांबविले.

एके दिवशी, जेव्हा तो हट्टी झाला, तेव्हा संत म्हणाला, "मी तुला कोणता मार्ग दाखवू?

तुझे आयुष्य चाळीस दिवसांपेक्षा जास्त नाही. इतक्या कमी वेळात तू कसा सुधारशील?"

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : देवावर श्रद्धा

हे ऐकून व्यापारी तणावग्रस्त झाला. पुढील चाळीस दिवस तो दुःख, भीती, पश्चात्ताप आणि प्रार्थनेत बुडाला. चाळीस दिवस संपायला एक दिवस शिल्लक असताना, संत यांनी त्याला बोलावून विचारले, "या एकोणचाळीस दिवसांत तुम्ही किती वेळा वाईट कृत्ये केली?"

व्यापाऱ्याने म्हटले, "हे आश्चर्यकारक आहे की या सर्व दिवसांत एकदाही माझ्या मनात चुकीचा विचार आला नाही." प्रत्येक क्षणी मृत्यूची भीती कायम राहिली.

मग संतांनी त्यांना समजावून सांगितले, "वाईटापासून दूर राहण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे प्रत्येक क्षणी मृत्यूचे स्मरण करणे आणि आत्म्याला शांती देणारी कामे करणे."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : तीन पर्वतांची गोष्ट

व्यापाऱ्याने संताची सुधारणेची पद्धत समजून घेतली आणि कृतज्ञता व्यक्त करून पापरहित जीवन जगण्याचा संकल्प केला.

तात्पर्य : मानवी जीवन क्षणभंगुर आहे, म्हणून नेहमी चांगले विचार करा आणि चांगली कृत्ये करा.
Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: पंचतंत्र कहाणी : बोलणारी गुहा

ALSO READ: पंचतंत्र : ब्राह्मण आणि खेकड्याची गोष्ट

ALSO READ: पंचतंत्र : बेडूक आणि साप

तेनालीराम म्हणाला, "तुमच्या समस्येवर माझ्याकडे उपाय आहे, पण मी सांगतो तसे तुम्ही करावे." वासुराव सहमत झाला.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तेनालीराम आणि स्वर्गाचा शोध

वासु, हे करा! तुमच्या गोठ्यात असलेल्या कोंबड्या, मेंढ्या, घोडे आणि गायी तुमच्या घरात आणा. "आजपासून ते सर्व तुझ्यासोबत घरात राहतील, गोठ्यात नाही." तेनालीने वासूला म्हटले.

हा कसला उपाय आहे? तेनालीला मनापासून त्रास झाला होता का? वासूने विचार केला. पण त्याने तेनालीरामला त्याचे वचन दिले होते, म्हणून त्याला जे काही करता येईल ते करावे लागेल.

तेनालीरामचा सल्ला ऐकून, वासूने सर्व प्राणी त्याच्या घरात आणले. खोलीत हलण्यासाठी जागा उरली नव्हती. दोन दिवसांनी, तो तेनालीरामकडे परतला आणि त्याच्या दुर्दशेबद्दल दुःख व्यक्त केले. "मित्रा, तू मला अडकवले आहेस. आता मी त्या घरात श्वासही घेऊ शकत नाही."

काळजी करू नकोस. घरी जा आणि ते सर्व प्राणी त्यांच्या गोठ्यात परत कर,' तेनालीरामने शांतपणे उत्तर दिले. वासुराव ताबडतोब घरी परतला आणि ते सर्व प्राणी त्यांच्या गोठ्यात परत केले.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : गठ्ठ्याचे प्रेम

जेव्हा तो परतला आणि त्याच्या घरात प्रवेश केला तेव्हा ते आश्चर्यकारक होते. प्राणी निघून जाताच त्याचे घर मोठे आणि शांत वाटले. अशा प्रकारे, एकही पैसा खर्च न करता, तेनालीरामने त्याची समस्या सोडवली.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : कावळे मोजणे

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : जेव्हा बिरबल लहान झाला

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : चोराच्या दाढीतला एक ठिपका

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : ज्ञानापेक्षा मोठा खजिना नाही

ALSO READ: नैतिक कथा : संतांची शिकवण

ALSO READ: नैतिक कथा : चिमणी, गरुड आणि सापाची गोष्ट

ALSO READ: नैतिक कथा : खोडकर मासा

ALSO READ: नैतिक कथा : दोन शेळ्यांची गोष्ट

ALSO READ: नैतिक कथा : हुशार ससा

ALSO READ: नैतिक कथा : राक्षसी खेकडा

ALSO READ: जातक कथा : मेजवानी

ALSO READ: जातक कथा : बुद्धिमान पोपट

ALSO READ: जातक कथा : अनुकरणाशिवाय ज्ञान

सश्याने उंदीरला सर्व काही सांगितले. उंदीर त्याला जंगलाबाहेर एका शेतात घेऊन गेला, जिथे सश्याला भरपूर गाजर सापडले. ससा आता आनंदी होता आणि त्याचा आनंद पाहून उंदीर देखील खूप आनंदी होता.

ससा उड्या मारत गाजर घेऊन जंगलात परत जात होता तेव्हा त्याला कोणीतरी वेदनेने ओरडताना ऐकू आले. हा आवाज जवळच्या आंब्याच्या झाडाचा येत होता. संशयाने झाडाला त्याच्या वेदनांचे कारण विचारले.

झाड म्हणाला, "या फळांच्या वजनामुळे माझे खोड वाकत आहे आणि मला खूप वेदना होत आहे."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : खरा आनंद

ससा धावत गेला आणि हत्तीला हाक मारली. हत्तीने  झाडावरून अनेक आंबे पाडले.

झाड खूप समाधानी झाले आणि त्याने हत्तीचे आभार मानले. झाडाला आनंदी पाहून ससा आणि हत्ती देखील खूप आनंदी झाले. त्यांनी अर्धे आंबे आपापसात वाटून घेतले.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : नदी आणि जीवन

हत्ती, त्याच्या सोंडेत आंबे धरून, आपल्या घराकडे निघाला. वाटेत त्याला काही माकडे दिसली जी अनेक दिवसांपासून उपाशी होती. हत्तीने त्याचे सर्व आंबे त्या माकडांना दिले. माकडांनी मोठ्या आनंदाने आंबे खाल्ले. त्यांना आनंदी आणि समाधानी पाहून हत्ती खूप आनंदी झाला. त्याला यापूर्वी कधीही इतके आनंदी वाटले नव्हते.

तात्पर्य : जेव्हा आपण इतरांना आनंदी करण्याचा प्रयत्न करतो तेव्हा आपला स्वतःचा आनंद देखील वाढतो. 
Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: नैतिक कथा : लोभी शेतकरी

ALSO READ: नैतिक कथा : जादूचे झाड आणि राजकुमारी

ALSO READ: नैतिक कथा : लोभी सिंहाची कहाणी

ALSO READ: पौराणिक कथा : कृष्णाचे लोणीवरील प्रेम

ALSO READ: पौराणिक कथा : देवावर श्रद्धा

बेडूक राजा खूप उत्साहित झाला आणि त्याने सर्व बेडकांना हे सांगितले. सर्व बेडूक सापाच्या पाठीवर उडी मारून निघाले.

दुसऱ्या दिवशी, साप म्हणाला, "माझ्याकडे खाण्यासाठी काहीही नाही. मी पुरेसा वेगाने रेंगाळू शकत नाही."

ALSO READ: पंचतंत्र : साधू आणि चोराची गोष्ट

बेडूक राजा म्हणाला, "तुम्ही तुमच्या शेपटीच्या मागे बसलेल्या सर्वात लहान बेडकाला खाऊ शकता." सापाने तसे केले. काही दिवसांत, सापाने सर्व बेडकांना एक एक करून खाल्ले. फक्त बेडूक राजा राहिला.

दुसऱ्या दिवशी, बेडूक राजा पुन्हा म्हणाला, "तुम्ही तुमच्या शेपटीच्या मागे बसलेल्याला खाऊ शकता." सापाने लगेच त्याला खाल्ले.

तात्पर्य : कधीही शहानिशा केल्याशिवाय कोणावरही विश्वास ठेऊ नये. 

ALSO READ: पंचतंत्र : बगळा आणि मुंगूस

ALSO READ: पंचतंत्र : माकड जंगलाचा राजा बनला

मृगनैनी तिच्या आईसोबत जंगलात फिरत असे. एके दिवशी, मृगनैनी तिच्या आईसोबत फिरत असताना, दोन कोल्हे आले. त्यांना मृगनैनीला मारून खायचे होते.सुरीलीने तिच्या शिंगांनी मारून दोन्ही कोल्हेंना रोखण्याचा प्रयत्न केला.

ALSO READ: लघु कथा : संगीताची जादू

पण कोल्हे हार मानण्यास नकार दिला. अचानक, हरणांचा एक मोठा कळप दिसला. हरीण कोल्हेचा पाठलाग करू लागली. कोल्हे पळून गेला आणि स्वतःचा जीव घेतला.

सुरीली आणि मृगनैनीचे जीव आज त्यांच्या कुटुंबियांनी वाचवले.

तात्पर्य : एकत्र राहिल्याने सर्वात कठीण आव्हानांवरही मात करता येते.

ALSO READ: लघु कथा : मांजर आणि जादूची कांडी

ALSO READ: लघु कथा : बलवान कासवाचा मूर्खपणा

एके दिवशी, हरीण आणि शेळी नदीकाठी भेटले. ते पाणी पिण्यासाठी आले होते.   हळूहळू, त्यांची घनिष्ठ मैत्री झाली. हरीणाने शेळीकडून कडून  संयम आणि अडचणींना तोंड देण्याची कला शिकली, तर शेळीने हरीणाकडून वेगवान आणि अधिक चपळ होण्यासाठी काही युक्त्या शिकल्या.

एके दिवशी, एक धूर्त कोल्हा जंगलात आला, तो प्राण्यांना सापळ्यात अडकवून त्यांची शिकार करत होता. त्याने हरीण आणि शेळीमधील मैत्री पाहिली आणि त्याला वाटले की जर त्याने त्यांना वेगळे केले तर त्याची शिकार करणे सोपे होईल.

कोल्हा प्रथम शेळीजवळ गेला आणि म्हणाला, "शेळी, मी ऐकले आहे की हरीण तुझ्या पाठीमागे तुझी चेष्टा करतो आणि म्हणतो की तू खूप आळशी आहेस."

शेळीला हे ऐकून खूप राग आला, पण तिने लगेच प्रतिसाद दिला नाही. तिने प्रथम हरीणाशी बोलण्याचे ठरवले.

मग कोल्हा हरीणाकडे गेला आणि म्हणाला, "हरीण, तुला माहित आहे का की शेळी  तुझ्याबद्दल असे म्हणते की तू फक्त तुझ्या सौंदर्याचा अभिमान बाळगतोस आणि कोणतेही काम करत नाहीस?"

हे ऐकून हरीण देखील आश्चर्यचकित झाले.आता त्यांचे संभाषण थांबले. खूप दिवसांनी, जेव्हा हरीण आणि शेळी नदीकाठी भेटायचे तेव्हा त्यांनी कोल्हा त्यांच्याकडे पाहत हसताना पाहिला.

हरीणाने शेळीला विचारले, "तुला खरोखर वाटते का की मी तुझी चेष्टा करत आहे?" शेळीने उत्तर दिले, "नाही, मला तसे वाटत नाही. पण कोल्ह्याने तसे म्हटले."

हरीण म्हणाला, "माझ्या बाबतीतही असेच घडले. कदाचित कोल्ह्याने आपल्याला वेगळे करण्याची युक्ती केली असेल."

दोघांनाही कळले की हे सर्व कोल्ह्याची चाल आहे. त्यांनी त्यांची मैत्री पुन्हा जागृत करण्याचा आणि कोल्ह्याला धडा शिकवण्याचा निर्णय घेतला.

हरीण आणि शेळीने एक योजना आखली. ते नदीकाठी गेले आणि भांडण्याचे नाटक केले. त्यांच्या कृती पाहणाऱ्या कोल्ह्याने त्यांच्याकडे जाऊन म्हटले, "तुम्ही दोघे का भांडत आहात?" हरीण म्हणाला, "आम्ही दोघेही एकमेकांना कंटाळलो आहोत."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आचरण महत्वाचे की ज्ञान?

कोल्ह्याला आनंद झाला आणि त्याला वाटले की ती त्या दोघांनाही सहजपणे अडकवू शकते. पण कोल्ह्याने त्यांच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न करताच, हरीण आणि शेळीने त्याच्यावर हल्ला केला. कोल्ह्याला त्यांचा सामना करता आला नाही. त्याने माफी मागितली आणि पुन्हा कधीही कोणालाही अडकवण्याचा प्रयत्न न करण्याचे वचन दिले. हरीण आणि शेळीने त्याला जाऊ दिले.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : गुरूंचे स्थान

हरीण आणि शेळीची मैत्री आणखी घट्ट झाली. त्यांना कळले की खरे मित्र ते असतात जे एकमेकांवर विश्वास ठेवतात आणि कठीण काळात एकमेकांना सोडत नाहीत.

तात्पर्य : खऱ्या मैत्रीमध्ये विश्वास आणि समजूतदारपणा महत्त्वाचा असतो.  

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : दयाळूपणाची देणगी

झेब्राला त्याच्या सौंदर्याचा खूप अभिमान होता. त्याने उंटाकडे पाहिले. जाड कातडी, लांब मान, पाठीवर कुबड, डोळ्यांवर मोठ्या पापण्या आणि कुरूप खुर असलेल्या उंटाला पाहून झेब्राने विचार केला, "किती कुरूप आहे. माझ्यासारख्या सुंदर प्राण्यालाही एक सुंदर मित्र असावा." त्याने उंटाशी मैत्री करण्यास नकार दिला.

"मी खूप सुंदर प्राणी आहे. मी तुझ्यासारख्या कुरूप प्राण्याशी मैत्री करू शकत नाही."असे झेब्रा म्हणाला.  झेब्राच्या वागण्याने उंटाला खूप वाईट वाटले. तो शांतपणे निघून गेला.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सापाचा राग

काही वेळ गेला आणि उन्हाळा आला. नद्या आणि तलाव सुकू लागले. प्राणी पाण्यासाठी हताश झाले होते आणि प्रत्येकजण जंगलातून निघून जाऊ लागला. जंगलातील सर्व प्राणी काळजीत होते. पाण्याअभावी झेब्रा देखील जीवन-मरणाच्या समस्येला तोंड देत होता. पण जेव्हा जेव्हा तो उंट पाहत असे तेव्हा तो अगदी सामान्य वाटत असे. एके दिवशी त्याने उंटाला विचारले, "या कडक उन्हात सर्वांना पाण्याची चिंता वाटते. पण तुला काळजी वाटत नाही."

"कारण मी कुरूप आहे," उंटाने हसून उत्तर दिले. झेब्रा समजू शकला नाही. मग उंट म्हणाला, "माझ्या पाठीवरचा हा कुबडा दिसतोय? ते विचित्र दिसते, पण मी त्यात पाणी साठवू शकतो. त्यामुळे, मी पाण्याशिवाय बराच काळ आरामात जगू शकतो. मी वासाने सहज एक तलाव शोधू शकतो. चला, मी तुम्हाला तिथे घेऊन जातो. तुम्हाला तिथे तहान लागली नाही."

झेब्रा उंटासोबत चालायला लागला. सूर्य तापत होता. झेब्राला अस्वस्थ वाटत होते. मग उंटाने त्याला त्याच्या प्रचंड शरीराच्या आडून चालण्यास सांगितले. झेब्राला उष्णतेपासून थोडीशी सुटका मिळाली. ते पुढे सरकताच त्यांना एका वाळूच्या वाळवंटात सापडले. तिथे वाळूचे वादळ येऊ लागले. उंट म्हणाला, "माझ्या मोठ्या पापण्या अशा वाळूच्या वादळांना तोंड देणे सोपे करतात. माझी त्वचा देखील जाड आहे, जी मला सूर्य आणि वादळांपासून वाचवते."

ते थोडे पुढे गेले आणि गरम वाळूने झेब्राचे पाय जाळायला सुरुवात केली. उंटाला गरम वाळूवर आरामात चालताना पाहून उंटाने विचारले, "तुम्ही गरम वाळूवर कसे चालता?" उंट म्हणाला, "हे कुरूप खुर पहा? ते मला गरम वाळूवर चालण्यास मदत करतात. तुमचे पाय जळत असतील. चला, मी तुम्हाला माझ्या पाठीवर घेऊन जातो."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आज्ञाधारक मंत्री

उंटाने झेब्राला त्याच्या पाठीवर ठेवले आणि निघाला. तिथे पोहोचल्यावर, उंटाने झेब्राला त्याच्या पाठीवरून सोडले आणि म्हणाला, "ही जागा पाण्याने भरलेली आहे. तुम्ही येथे आरामात राहू शकता." झेब्राने उंटाचे त्याच्या मदतीबद्दल आभार मानले आणि त्याच्या वागण्याबद्दल माफी मागितली आणि म्हणाला, "मला माफ कर. मी तुला कुरूप समजत होतो म्हणून तुझ्याशी मैत्री केली नाही. मला माहित नव्हते की ज्या वैशिष्ट्यांना मी कुरूप मानत होतो तेच तुझे शारीरिक गुणधर्म आहे आणि म्हणूनच तू वाळवंटात इतक्या आरामात राहू शकतोस." उंटाने झेब्राला माफ केले. त्या दिवसापासून ते चांगले मित्र बनले.

तात्पर्य :कधीकधी, कुरूप गोष्टी देखील उपयुक्त ठरू शकतात.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सापाचा राग

त्याच्या सरायमध्ये सर्व सुविधा, स्वादिष्ट जेवण, उत्तम राहण्याची व्यवस्था आणि स्वच्छता होती, परंतु तरीही, त्यात पाहिजे तितके ग्राहक नव्हते. सरायचा खर्च भागवणे कठीण होते.

निराश झालेल्या तिरुमलने एके दिवशी त्याचा मित्र तेनालीरामाचा सल्ला घेण्याचे ठरवले.

तेनालीरामाने तिरुमलचे लक्षपूर्वक ऐकले आणि म्हणाला, "ते खूप सोपे आहे. तुम्ही फक्त सरायचे नाव बदला. ते अशक्य आहे." तिरुमल म्हणाला, "पिढ्यानपिढ्या, ही सराय विजयनगर राज्यात याच नावाने प्रसिद्ध आहे."

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तेनाली राम आणि रसगुल्लाचे मूळ

मला हे सर्व माहित नाही. जर तुम्हाला ही सराय चांगली चालवायची असेल तर तिचे नाव बदला."

याला "पंचवणी" असे नाव द्या आणि सरायच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर सहा मोठ्या घंटा लावा.

तेनालीराम म्हणाला.

सहा मोठ्या घंटा! तू काय म्हणतोस मित्रा! ही एक विचित्र कल्पना आहे. नाव पंचवणी आहे, आणि सहा घंटा लावा. तिरुमला आश्चर्यचकित झाला.

हे करून पहा आणि मग मला सांगा,' तेनालीराम हसत म्हणाला.

बरं, तिरुमलाने तेनालीने सांगितल्याप्रमाणे केले आणि मग असे काहीतरी घडले...

सरायजवळून जाणारा कोणताही प्रवासी - जो कोणी सरायचे नाव वाचेल आणि सहा घंटा पाहील - तो सरायच्या मालकाला नाव दुरुस्त करण्याचा सल्ला देण्यासाठी धावत आत जायचा.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तीन बाहुल्या

प्रत्येकाला वाटले की कदाचित यापूर्वी कोणीही चूक लक्षात घेतली नसेल.

सरायच्या आतील स्वच्छतेमुळे आणि मालकाच्या आदरातिथ्याने खूश झालेले बहुतेक प्रवासी तिथेच राहतील.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : म्हातारा भिकारी आणि राजा कृष्णदेवरायाची उदारता

तिरुमलची सराय लवकरच हंपीमधील सर्वात मोठी बनली. प्रवाशांची सतत गर्दी होती.

तेनालीरामाच्या थोड्याशा हुशारीने थिरुमलचे नशीब बदलले.

Edited By- Dhanashri Naik

हरीण धष्टपुष्ट होते. जंगलातील अनेक प्राणी त्याच्या मांसाची इच्छा बाळगत असत. पण जेव्हा जेव्हा प्राणी  हरणाची शिकार करण्याचा  प्रयत्न करत असत तेव्हा कावळा हरीणाला सावध करत असे आणि हरीण पळून जायचे.

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा: म्हातारा वाघ आणि वाटसरूची कहाणी

एकदा जंगलात राहणाऱ्या एका कोल्ह्यालाही हरीणाचे मांस चाखायचे होते. पण कावळा असल्याने ते शक्य नव्हते. एके दिवशी, त्याने विचार केला, "हरीणाशी मैत्री का करू नये आणि त्याचा विश्वास का मिळवू नये? मग, संधी मिळाल्यावर, मी त्याला दूर नेऊन मारून टाकेन. मग, मी त्याचे मांस खाईन."

त्या दिवसापासून,कोल्हा हरीण एकटे असताना आणि कावळा नसताना संधी शोधू लागला. शेवटी एके दिवशी त्याला ती संधी मिळाली. त्याला जंगलात एकटेच भटकताना हरीण दिसले. कोल्हा त्याच्या जवळ गेला आणि म्हणाला, "मित्रा! मी दुसऱ्या जंगलातून आला आहे. इथे माझे कोणतेही मित्र नाहीत. तू माझा मित्र होशील का? मी तुला जंगलाच्या पलीकडे असलेल्या हिरव्यागार शेतात घेऊन जाईन. तिथे तू मनापासून चारा खाऊ शकतोस."

कोल्ह्याच्या गोड बोलण्याने हरीण मोहित झाले आणि त्याच्याशी मैत्रीने वागू लागले. त्या दिवसापासून कोल्ह्याने दररोज त्याला भेटायला यायचे आणि त्याच्याशी खूप बोलायचे.

एके दिवशी, एका कावळ्याने हरीण कोल्ह्याशी बोलताना पाहिले. कोल्ह्याचा हेतू समजण्यास त्याला जास्त वेळ लागला नाही. कोल्ह्या निघून जाताच तो हरीणाकडे गेला आणि त्याला इशारा दिला, "मित्रा! हा कोल्ह्या वाईट आहे. तो तुला मारून खाण्याचा विचार करतो. जर तुला तुझा जीव वाचवायचा असेल तर त्याच्यापासून अंतर राख."

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा: हंस, कावळा आणि एक प्रवासी

हरीण म्हणाले, "मित्रा! सगळ्यांकडे संशयाने पाहणे योग्य नाही. कोल्हा नेहमीच माझ्याशी मैत्रीपूर्ण राहिला आहे. माझ्यावर विश्वास ठेव, तो शत्रू नाही, तो मित्र आहे. त्याने मला इजा करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. खात्री बाळगा."

हरीणाचे उत्तर ऐकून कावळा निघून गेला. पण त्याला कोल्ह्यावर अजिबात विश्वास नव्हता. तो दुरून हरीणावर लक्ष ठेवू लागला.

एके दिवशी, कोल्ह्याने पाहिले की शेतकऱ्याने मक्याच्या शेतात मक्याच्या चोराला पकडण्यासाठी सापळा लावला होता. हरीणाला पकडण्याची ही एक उत्तम संधी होती. कोल्ह्याने लगेच हरीणाकडे जाऊन म्हटले, "मित्रा! आज मी तुला मक्याच्या शेतात घेऊन जाईन."

हरीण लगेच होकार दिला. दोघे जंगलाजवळील एका मक्याच्या शेतात पोहोचले. पण शेतात प्रवेश करताच, हरीण जाळ्यात अडकले. त्याने पळून जाण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण तो अयशस्वी झाला.

त्याने कोल्ह्याला मदतीसाठी विनंती केली. पण कोल्हा शेताच्या मालकाची वाट पाहत होता की तो हरीणाला मारेल जेणेकरून त्याला त्याचे मांसही चाखता येईल. त्याने हरणाला उत्तर दिले, "मी इतके मजबूत जाळे तोडण्यास सक्षम नाही. तू इथेच थांब, मी मदत आणतो."

असे म्हणत, कोल्हा शेताच्या जवळच्या काही झुडुपांच्या मागे लपला आणि शेताच्या मालकाच्या येण्याची वाट पाहू लागला.

दरम्यान, कावळा, त्याचा मित्र हरण सापडला नाही, म्हणून तो त्याला शोधत मक्याच्या शेतात आला. हरीण जाळ्यात अडकलेले पाहून तो त्याच्याकडे गेला आणि म्हणाला, "मित्रा! काळजी करू नकोस. मी तुझ्यासोबत आहे. मी तुझा जीव वाचवीन. आता मी सांगतो तसे कर. श्वास रोखून जमिनीवर स्थिर राहा, जणू काही तू निर्जीव आहेस. शेताचा मालक, तुला मृत समजून, जाळे काढताच, मी तुला हाक मारीन आणि तुला इशारा करेन. क्षणाचाही वाया न घालवता, पळून जा."

ALSO READ: हितोपदेशातील मनोरंजक कथा : माकड आणि घंटा

हरिणाने तेच केले. शेताच्या मालकाने जाळे काढून टाकताच, ते मृत वाटले, कावळ्याने इशारा केला आणि हरण पळून गेला. हरण पळून जाताना पाहून मालकाने त्याच्यावर असलेली कुऱ्हाड पूर्ण ताकदीने फेकली आणि ती झुडुपाच्या मागे लपलेल्या कोल्ह्याच्या डोक्यावर लागली आणि तो जागीच ठार झाला. कोल्ह्याला त्याच्या दुष्टपणाचे फळ मिळाले.

तात्पर्य : मित्र निवडताना नेहमी काळजी घ्या. 
Edited By- Dhanashri Naik

एके दिवशी खार झाडावर उड्या मारत खेळत होती. तेवढ्यात अस्वल दिसला. खार  उडी मारून त्याच्या पाठीवर बसली.

अस्वल म्हणाले, खार ताई तू अजूनही नेहमीसारखीच खोडकर आहेस. मागच्या वेळी, तुझ्यामुळे माझा पाय घसरला आणि मी चिखलात पडलो. हे ऐकून खार हसायला लागली.

खार म्हणाली, माफ करा अस्वल दादा मला तुला चिडवायचे आहे, पण मी वचन देतो की आज मी कोणताही खोडी करणार नाही.

अस्वल एका झाडाखाली झोपला आणि विश्रांती घेऊ लागला. थोड्या वेळाने, खारचा आवाज ऐकून तो जागा झाला. खार म्हणाली मला मदत करा, मला मदत करा, मी झाडाच्या फांदीवर अडकली आहे. अस्वल येतो तेव्हा त्याला खार शेपटीला लटकलेली दिसते,  

खार म्हणाले मला वाचवा! मी झाडावर चढत असताना माझी शेपटी दोन फांद्यांमध्ये अडकली." थोड्या वेळाने, जिराफ येतो आणि खारीला झाडावरून सोडवतो. खार सर्वांचे आभार मानते.

एके दिवशी, झाडावर बसून, तिला एक माकड एका फांदीवरून दुसऱ्या फांदीवर उडी मारताना दिसले. हे पाहून, खारीलाही असेच करायचे वाटले.

दुसऱ्या दिवशी, तिने जंगलापासून दूर दुसऱ्या जंगलात खेळायला जाण्याचा निर्णय घेतला. सकाळ होताच, ती सर्वांना चुकवून दुसऱ्या जंगलात पोहोचली. पोहोचताच तिला एक मोठा तलाव दिसला. तिने विचार केला, आधी आंघोळ का करू नये?

ALSO READ: जातक कथा : सोनेरी खार

ती तलावाजवळ पोहोचताच एका पक्ष्याने तिला हाक मारली. ताई, तू या जंगलात नवीन आहेस का? या तलावापासून दूर राहा. जो कोणी त्यात आंघोळ करायला जातो त्याच्या शरीराचा एक भाग जातो. खार म्हणाली व्वा, हे कसे होऊ शकते? तू मला फक्त घाबरवत आहेस. पक्षी म्हणाला ही तुझी इच्छा आहे, मी तुला फक्त इशारा देत होतो. जा आंघोळ करून बघ, तुला कळेल.

ALSO READ: जातक कथा : गर्विष्ठ मोराची कहाणी

खारीने ऐकले नाही, म्हणून तिने तलावात डुबकी मारली. तिला ते खूप आवडले आणि तिने बराच वेळ त्यात आंघोळ केली. ती बाहेर आल्यावर पक्षी तिच्यावर हसले. खार म्हणाली तू का हसत आहेस?, पक्षी म्हणाला तुझी शेपटी कुठे आहे?

खारीने मागे वळून पाहिले आणि पाहिले की तिची शेपटी गेली होती. शेपटीशिवाय ती खूप वाईट दिसत होती. खार रडू लागली. ती तळ्याजवळ गेली आणि तिची शेपटी परत मागू लागली.

सकाळ संध्याकाळ झाली, पण तिला तिची शेपटी परत मिळाली नाही. पराभूत होऊन, खार परत चालू लागली. मग तळ्यातून आवाज आला.

तळे म्हणाले; हा एक जादूचा तलाव आहे. पक्ष्याने तुला येथे आंघोळ करण्यास मनाई केली होती, पण तू ऐकले नाहीस, म्हणून तू तुझी शेपटी गमावलीस. खार म्हणाली मला माफ कर, मी कधीही कोणाच्याही वस्तू न मागता वापरणार नाही.

तळे म्हणाले आता तुझ्या जंगलात जा आणि सर्व प्राण्यांची माफी माग. आजपासून खोड्या खेळणे थांबव. जंगलातील सर्वांना मदत कर, आणि हळूहळू तुझी शेपटी परत येईल.

खार जंगलात परतते. दुसऱ्या दिवशी, सर्वजण शेपटी नसलेल्या खारीची चेष्टा करू लागतात. पण खारीला  वाईट वाटत नाही; ती सर्वांची माफी मागते. मग ती सर्वांना मदत करण्याचे वचन देते. पावसाळ्यात, ती लहान पक्ष्यांसाठी धान्य आणते. ती झाडांवरून फळे तोडते आणि खाली टाकते जेणेकरून अस्वल त्यांना उचलून खाऊ शकेल.

ALSO READ: जातक कथा : सर्पमित्र आणि माकड

अशाप्रकारे, ती सर्व प्राण्यांना मदत करू लागते आणि ते सर्व तिला आशीर्वाद देतात. त्यांच्या आशीर्वादाने तिची शेपटी हळूहळू परत वाढते. हे पाहून खारीला खूप आनंद होतो.

तात्पर्य : विनाकारण कोणालाही त्रास देऊ नये; नेहमी सर्वांची मदत करावी.  
Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : ज्ञानापेक्षा मोठा खजिना नाही

अकबराच्या दरबारातील अधिकाऱ्यांनी हे रहस्य उलगडण्याचा प्रयत्न केला, परंतु सर्व अपयशी ठरले. बिरबल आल्यावर अकबराने त्याला पिंजरा आणि सिंहाबद्दल सांगितले.

पत्र वाचल्यानंतर, बिरबलने पिंजरा आणि सिंहाची तपासणी केली. त्याने त्याच्या नोकराकडे गरम लोखंडी रॉड मागितला. त्याने गरम लोखंडी रॉडने सिंहाला स्पर्श केला. हळूहळू सिंह वितळू लागला आणि पिंजरा रिकामा झाला.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : तीन प्रश्न

आश्चर्यचकित होऊन अकबर म्हणाला, "बिरबल, तुला कसे कळले की सिंह मेणाचा बनलेला आहे?" "पत्रात पिंजरा उघडू नका किंवा त्याला इजा करू नका असे म्हटले होते, परंतु सिंहाला सुरक्षित ठेवण्याचा कोणताही उल्लेख नव्हता. म्हणूनच मला तो मेणाचा सिंह असल्याचा संशय आला," बिरबल म्हणाला. अकबराने तो रिकामा पिंजरा पर्शियन सम्राटाला पाठवला. त्याने बिरबलाच्या बुद्धिमत्तेचे कौतुक केले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : कोण पहिले आले कोंबडी की अंडी?

ALSO READ: जातक कथा : कासवाची गोष्ट

खार ट्रकवर उडी मारली. ट्रकमध्ये भाज्या भरलेल्या होत्या, ज्या गावातून शहरात नेल्या जात होत्या. खारीने आनंदाने ट्रकमधील भाज्या खाल्ल्या आणि शहरात पोहोचली. तिला पुन्हा भूक लागली. ती पुढे चालू लागली. एका ठिकाणी होळीसाठी रंग तयार केले जात होते. दोन मोठ्या ड्रममध्ये चांदी आणि सोनेरी रंगाचे द्रावण होते. खारीला वाटले की ते काहीतरी खाण्यायोग्य आहे. ती ड्रमच्या काठावर बसली आणि ड्रममध्ये पडली. एका माणसाने खारीला बाहेर काढले.खार खूप घाबरली. थोड्या वेळाने, रंग सुकू लागला. 

खार उठली आणि हळू हळू पुढे चालू लागली. चालत असताना, तिने मागे वळून पाहिले आणि पाहिले की तिचे संपूर्ण शरीर सोन्याने मढवलेले आहे. खार खूप आनंदी झाली आणि जंगलात गेली. जंगलातील सर्व प्राणी तिला पाहून आश्चर्यचकित झाले. तेवढ्यात, एक कबुतर तिच्याकडे आले आणि विचारले, "खार, तू कुठून आलीस?"

खारीने उत्तर दिले, "मी एका दूरच्या परीकथेतून आहे. तिथे सर्व प्राणी सोन्याचे बनलेले आहे." सर्व प्राणी, तिला पाहुणे मानून तिची काळजी घेऊ लागले. त्यांनी तिच्यासाठी विविध फळे आणि धान्ये आणली. खार आनंदित झाली. तिने ते सर्व खूप आनंदाने खाल्ले.

ALSO READ: जातक कथा : न्याय

एके दिवशी, खार हिरव्या गवतावर उड्या मारत खेळत होती. अचानक आकाशात काळे ढग जमले आणि मुसळधार पाऊस पडू लागला.  पावसाने तिचा सोनेरी रंग धुवून टाकला आणि तिचा खरा रंग दिसू लागला. पाऊस थांबल्यावर सर्व प्राणी तिच्याकडे आले. त्यापैकी एक, कोल्हा, म्हणाला, "बंधूंनो, खारीने प्राण्यांना मूर्ख बनवले आहे. तिला शिक्षा झाली पाहिजे."

खार ओरडली, "नाही, मी खरे सांगत आहे." "येथे अन्न खाल्ल्याने माझा रंग फिका पडला आहे."कोणत्याही प्राण्याला तिच्यावर विश्वास नव्हता. जंगलाचा राजा सिंह तिथे आला. त्याला पाहून खार थरथर कापू लागली. सिंहाने विचारले तेव्हा खारीने त्याला सर्व काही सांगितले. हे ऐकून सर्व प्राणी हसले. सिंहही हसला. तो म्हणाला, "ठीक आहे, आम्ही तुम्हाला माफ करतो, पण तुम्हाला वचन द्यावे लागेल की तुम्ही पुन्हा शहरात जाणार नाही. खार  म्हणाली, "महाराज, आजनंतर मी कुठेही जाणार नाही.  मग सर्व प्राणी आपापल्या मार्गाने निघून गेले.

तात्पर्य : नेहमी खरे वागावे; कधीही कोणालाही फसवू नये. 

ALSO READ: जातक कथा : बुद्धिमान कबुतर

एके दिवशी, चार प्रवासी मंदिरात दर्शनासाठी आले. त्यांनी वृद्ध महिलेकडून काही फुले विकत घेतली. फुले खरेदी करताना, त्यांनी त्यांचे सामान एका गठ्ठ्यात बांधून ठेवले आणि तिला सांगितले की ते ठेवा आणि जेव्हा ते चौघेही एकत्र आले तेव्हा ते त्यांना परत करा. काही वेळाने, एक प्रवासी परत आला आणि खुशामत करून वृद्ध महिलेला फूस लावून गठ्ठा घेतला.

जेव्हा इतर तीन प्रवासी वृद्ध महिलेकडून गठ्ठा घेण्यासाठी आले तेव्हा तिने त्यांना सांगितले की त्यांचा चौथा मित्र तो आधीच घेऊन गेला आहे.

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : बक्षीस आणि शिक्षा

तिन्ही प्रवाशांनी वृद्ध महिलेला कठोरपणे फटकारले आणि तिला राजदरबारात घेऊन गेले. न्यायाची याचना करत त्यांनी राजा कृष्णदेवरायांना संपूर्ण कहाणी सांगितली. राजाने त्यांची विनंती काळजीपूर्वक ऐकली आणि तेनालीरामाला प्रकरण सोडवण्याचा इशारा केला.

महाराज! या म्हातारी बाईने आमच्या वस्तूंची भरपाई करून दिली पाहिजे! तिघेही मित्र एकसुरात ओरडले.

भरपाई का? ती तुम्हाला गठ्ठा परत करेल. तेनालीरामाने त्यांना शांत होण्याचा इशारा केला आणि म्हणाला, "तुम्ही गठ्ठा देण्यापूर्वी जी स्थिती ठेवली होती तीच स्थिती आहे.

ती तुम्हा तिघांना गठ्ठा देणार नाही. तुमच्या चौघांनाही ते देण्याचा करार झाला होता, म्हणून तुमच्या चौथ्या मित्राला आणा आणि तुमचे गठ्ठा घेऊन जा."

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : रसगुल्लाचे मूळ

तेनालीरामाचे शब्द ऐकून तिघेही प्रवासी निराश झाले. तेनालीरामने त्यांना त्यांच्याच शब्दांनी अडकवले होते. आता ते काहीही बोलू शकले नाहीत. डोके खाली ठेवून, तिघेही प्रवासी निघून गेले. अश्याप्रकारे राजाने तेनालीरामाच्या हुशारीचे कौतुक केले. 

ALSO READ: तेनालीराम कहाणी : तेनालीराम आणि स्वर्गाचा शोध

Edited By- Dhanashri Naik

अकबराच्या रागाने दरबारी घाबरले. त्यांनी खोटे बोलले, त्यांनी कधीही खोटे बोलले नाही असे सांगितले. पण जेव्हा बिरबलने खोटे बोलल्याचे कबूल केले तेव्हा अकबराने त्याला कायमचे राज्य सोडण्याचा आदेश दिला.

काही दिवसांनी बिरबल अकबराला भेटायला आला. त्याला पाहून तो खूप आनंदी झाला.बिरबल म्हणाला, "महाराज, मी राज्य सोडत होतो. तेव्हाच, मला एक प्रवाशाची भेट झाली. त्याने मला हे मोती दिले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : अकबरचा पोपट

त्याने सांगितले की जर ते पेरले तर ते मोत्याचे झाड बनतील." अकबर आनंदित झाला आणि त्याने बिरबलला मोती लावण्यास सांगितले. पण बिरबल म्हणाला, "ज्याने कधीही खोटे बोलले नाही तोच ते पेरू शकतो. तुमचे दरबारी ते पेरू शकतात." दरबारी खोटे बोलले आहेत हे जाणून त्याने स्वतः ते पेरण्यास नकार दिला.

मग बिरबल म्हणाला, "महाराज, तुम्ही ते पेरू शकता कारण तुम्ही कधीही खोटे बोलले नाही." 

"बिरबल, मी माझ्या लहानपणी खूप खोटे बोललो."

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : बादशहाची फुले

आता अकबराला त्याची चूक कळली आणि त्याने बिरबलला माफ केले.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : ज्ञानापेक्षा मोठा खजिना नाही

Edited By- Dhanashri Naik

ते एका मोठ्या आणि मजबूत झाडाजवळ गेले. पक्ष्याने नम्रपणे म्हटले, "अरे भाऊ झाडा, पाऊस येत आहे. आम्हाला आमच्या मुलांसाठी घरटे बांधायचे आहे. कृपया आम्हाला तुमच्या एका फांदीवर घरटे बांधण्याची परवानगी द्या. आम्ही तुम्हाला कोणताही त्रास देणार नाही."

झाड शांतपणे म्हणाले, "माफ करा, मी तुम्हाला माझ्या फांदीवर घरटे बांधू देऊ शकत नाही."

हे ऐकून चिमणी जोडीला खूप वाईट वाटले. त्यांना वाटले की झाड खूप अहंकारी आहे. ते निघून जाताना पक्षी म्हणाला, "इतका अहंकार चांगला नाही. एके दिवशी तुमचा अभिमान तुटून पडेल आणि तुम्हीही तुटून पडाल."

झाड प्रतिसाद देण्यापूर्वीच दोन्ही पक्षी उडून गेले.

ते उडत राहिले आणि नदीपासून थोड्या अंतरावर असलेल्या जंगलात पोहोचले. तिथे त्यांना दुसरे झाड सापडले. ते झाड खूप दयाळू वाटत होते. पक्ष्याने पुन्हा तेच म्हटले, "अरे भाऊ झाडा, आम्हाला घरटे बांधण्यासाठी जागा हवी आहे. तुम्ही तुमची एक फांदी आम्हाला देऊ शकाल का?"

झाड हसले आणि म्हणाले, "नक्कीच! माझ्या फांद्या तुमच्यासाठी आहे. आरामात घरटे बांधा आणि आनंदाने राहा."

चिमणी जोडपे खूप आनंदी झाले. त्यांनी त्या झाडाच्या मजबूत फांदीवर एक सुंदर घरटे बांधले. त्यांनी गवत, पाने आणि मऊ साहित्य गोळा केले जेणेकरून ते खूप आरामदायी होईल. लवकरच त्यांची अंडी आणि पिल्ले बाहेर आली. ते सर्व एकत्र खूप आनंदी होते.

मग पावसाळा सुरू झाला. कधी हलका पाऊस पडायचा, कधी मुसळधार पाऊस पडायचा. पण पक्षी कुटुंब त्यांच्या घरट्यात पूर्णपणे सुरक्षित होते. दयाळू झाडाच्या सावलीत त्यांना कोणतेही नुकसान झाले नाही.

एके दिवशी एक भयानक वादळ आले. जोरदार वारे वाहू लागले, वीज पडली आणि पाऊस इतका जोरदार होता की जणू आकाश फाटले आहे असे वाटले. त्याच वादळात, नदीकाठचे पहिले झाड, ज्याने पक्ष्यांना आश्रय दिला नव्हता, ते मुळापासून उखडले आणि मोठ्या आवाजात कोसळले. त्याच्या फांद्या तुटल्या आणि नदीच्या जोरदार प्रवाहात ते वाहू लागले.

वादळ थांबल्यावर पक्ष्यांची जोडी बाहेर आली. ते नदीकडे गेले आणि त्यांनी पाहिले की गर्विष्ठ मानले जाणारे झाड आता पाण्यात तरंगत आहे. तुटलेल्या फांद्या आणि मुळे सर्व विखुरलेली होती. चिमणी सुरुवातीला थोडे आनंदी होते. त्यांना वाटले, "पाहा, आम्ही तुम्हाला सांगितले होते की एक दिवस त्याचा अभिमान तुटून जाईल. आज, तेच घडले. हे त्याच्या वाईट कृत्यांचे परिणाम आहे."

ते झाडाकडे उडून गेले आणि म्हणाले, "आता लक्षात ठेवा, आम्ही तुम्हाला सांगितले होते की एक दिवस तुमचा अभिमान तुटून जाईल. पाहा, आज तुम्ही स्वतः तुटून नदीत तरंगत आहात."

झाडाने कमकुवत आवाजात उत्तर दिले, "माझ्या प्रिय पक्ष्यांनो, तुम्ही मला गैरसमज केला. मी अजिबात अहंकारी नव्हतो. मला आधीच माहित होते की मी जास्त काळ टिकणार नाही. माझी मुळे कमकुवत होती, माती निघून गेली होती आणि माझ्या फांद्या पोकळ होत होत्या. मला माहित होते की हे वादळ येणार आहे आणि मी त्यात तुटून पडेन.

ALSO READ: नैतिक कथा : अस्वल आणि माळी

जर मी तुम्हाला माझ्या फांदीवर घरटे बांधण्याची परवानगी दिली असती तर तुम्ही सर्वजण आज माझ्यासोबत पडले असते. तुमची मुले, तुमचे घरटे - सर्व काही नष्ट झाले असते. तुम्ही सुरक्षित राहावे म्हणून मी तुम्हाला नकार दिला. माझ्या कमकुवतपणामुळे मी तुम्हाला धोक्यात घालू इच्छित नव्हतो. माझ्या नकाराबद्दल तुम्हाला वाईट वाटले याबद्दल मला खूप वाईट वाटते. कृपया मला माफ करा."

ALSO READ: नैतिक कथा : लोभी सिंहाची कहाणी

हे ऐकून चिमणी जोडप्याला खूप शरम वाटली. त्यांना त्यांच्या घाईबद्दल खूप पश्चात्ताप झाला. ते रडू लागले आणि म्हणाले, "आम्हाला माफ करा. आम्ही तुम्हाला अहंकार समजलो. तुमच्या नकारामागे इतके प्रेम आणि काळजी आहे हे आम्हाला माहित नव्हते. तुम्ही आमचे जीव वाचवले. तुम्ही खूप दयाळू आहात."

ALSO READ: नैतिक कथा : दोन शेळ्यांची गोष्ट

झाड हसले आणि म्हणाले, "ठीक आहे. आता तुम्ही सुरक्षित आहेत, आणि हाच माझा सर्वात मोठा आनंद आहे." चिमणी आणि चिमण्याने झाडाचे खूप आभार मानले आणि ते त्यांच्या घरट्यात परतले.  

तात्पर्य : ढोंग आणि सत्य यात खूप फरक आहे. म्हणून, कधीही घाईघाईने कोणाचाही न्याय करू नका.
Edited By- Dhanashri Naik

तसेच भगवान शिव हे हिंदू धर्मातील सर्वात पूजनीय देवतांपैकी एक आहे. ते त्रिमूर्तीचा भाग आहे, ज्यामध्ये ब्रह्मा (निर्माता) आणि विष्णू (पालनकर्ता) देखील समाविष्ट आहे. शिवाला विनाश आणि परिवर्तनाचा देव मानला जातो, जो निर्मिती आणि विनाशाच्या चक्राचे प्रतिनिधित्व करतो. शिव शाश्वत आहे, म्हणजे तो काळाच्या पलीकडे आहे आणि अनंत आहे, म्हणजे त्याला कोणतीही मर्यादा नाही. या गुणांमुळे, भगवान शिव हे परम शक्ती मानले जातात.

ALSO READ: पौराणिक कथा : देवावर श्रद्धा

"शिव" म्हणजे "शुभ". शिव नावाचा अर्थ या शब्दाचे विभाजन करून देखील स्पष्ट केला जाऊ शकतो: "शि" म्हणजे जीवन देणारी ऊर्जा आणि "वा" म्हणजे बदल किंवा सुधारणा. यावरून असे सूचित होते की भगवान शिव हे निर्मिती आणि परिवर्तनाचे देव आहे. तसेच भगवान शिवाचे चित्रण अनेकदा ध्यानस्थ स्थितीत केले जाते, त्यांच्या चेहऱ्यावर शांती आणि शांतीची भावना असते. भगवान शिवाची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये आहे. 

तसेच भगवान शिवाच्या कपाळावर तिसरा डोळा आहे, ज्याला "ज्ञानाचा डोळा" किंवा "ज्ञानचक्षु" असेही म्हणतात. शिवाचा तिसरा डोळा ज्ञान आणि सत्य पाहण्याच्या शक्तीचे प्रतीक आहे. शिवाचा तिसरा डोळा उघडणे म्हणजे खऱ्या ज्ञानातून येणाऱ्या अहंकाराचा नाश होय. भगवान शिवाला "त्र्यंबक" म्हणतात, ज्याचा अर्थ "तीन डोळे" आहे.

भगवान शिवाला त्यांच्या गळ्यात साप गुंडाळलेला चित्रण केले आहे. हे भय आणि अहंकारावरील त्यांचे नियंत्रण दर्शवते. या गुणामुळे, भगवान शिवाला "नागेश्वर" म्हटले जाते, ज्याचा अर्थ "सर्पांचा देव" असा होतो.

ALSO READ: पौराणिक कथा : नंदी भगवान शिवाचे वाहन कसे बनले

भगवान शिवाचे त्रिशूल हे दर्शविते की ते निर्मिती, संरक्षण आणि विनाश या तिन्ही पैलूंवर नियंत्रण ठेवतात. म्हणूनच, भगवान शिव यांना "शूलपाणी" असे म्हणतात, ज्याचा अर्थ "त्रिशूल धारण करणारा" असा होतो.

ALSO READ: पौराणिक कथा : शेषनाग यांची कहाणी

Edited By- Dhanashri Naik

या प्रयत्नात, त्याने स्वतःच्या चेहऱ्याला दुखापत केली, कारण ती वस्तू फक्त एक धारदार करवत होती - जी साप नियंत्रित करू शकत नव्हता. पण रागाने त्याला पकडले आणि त्याने सर्व नियंत्रण गमावले.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : देवावर श्रद्धा

मग त्याने साप नेहमी करतात तेच केले. तो करवतीला घट्ट चिकटून राहिला आणि दाब देऊन त्याचा गळा दाबण्याचा प्रयत्न केला.मग, जे घडायचे होते ते घडले. करवतीच्या तीक्ष्ण धारने त्याचे संपूर्ण शरीर रक्ताने माखले.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : माणसाची किंमत

दुसऱ्या दिवशी, जेव्हा गोदामाच्या मालकाने गोदामा उघडला तेव्हा त्याला करवतीभोवती गुंडाळलेला एक मृत साप आढळला. रागावर नियंत्रण नसल्यामुळे सापाने आपला जीव गमावला होता.

तात्पर्य : राग आपले स्वतःचे सर्वात जास्त नुकसान करतो.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आज्ञाधारक मंत्री

ALSO READ: पंचतंत्र : आजीबाई आणि वाघ

गुहा एका कोल्ह्याची होती. लवकरच संध्याकाळ झाली आणि कोल्हा त्याच्या गुहेत परतला. त्याला गुहेबाहेर सिंहाचे पाऊलखुणा दिसले.

कोल्हा खूप हुशार होता. तो सावध झाला. त्याला सिंहाचे शिकार व्हायचे नव्हते. सिंह गुहेत आहे की नाही हे शोधण्यासाठी त्याने एक युक्ती रचली.

तो मोठ्याने ओरडला, "अरे गुहे! जर तू नेहमीप्रमाणे माझ्याशी बोलला नाहीस तर मी निघून जाईन."

ALSO READ: पंचतंत्र : राक्षसाची भीती

सिंहाने कोल्ह्याच्या आवाज ऐकला तेव्हा तो लोभाने भरला. त्याने गर्जना केली. सिंहाची गर्जना ऐकून हुशार कोल्हा समजला की आतमध्ये नक्कीच सिंह आहे आणि आपला जीव वाचवण्यासाठी पळून गेला.

तात्पर्य : शक्ती पेक्षा युक्ती श्रेष्ठ असते. 

ALSO READ: पंचतंत्र कहाणी : विश्वासघाताचे फळ

Edited By- Dhanashri Naik

"किती सुंदर आहे ते?" राजकवीने बादशहाचे लक्ष एका झुडुपावरील फुलाकडे वेधले.

"माणसे कधीच इतके सुंदर काहीही निर्माण करू शकत नाहीत." "माणूस कधीकधी यापेक्षाही सुंदर काहीतरी निर्माण करू शकतो," बिरबल म्हणाला.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : अधिक चतुर

"मला विश्वास बसत नाही!" सम्राट म्हणाला. "तू पूर्णपणे चुकीचा आहेस, बिरबल."

काही दिवसांनी, बिरबल आग्राहून एका कलाकाराला अकबराकडे घेऊन आला.

त्या माणसाने सम्राटाला संगमरवरी कोरलेल्या फुलांचा गुच्छ भेट दिला.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : कोण शहाणा, कोण मूर्ख ?

सम्राटाने त्याला एक हजार सोन्याची नाणी दिली. तेवढ्यात, एक लहान मुलगा आला आणि सम्राटाला गुलाबांचा गुच्छ दिला. सम्राटाने त्याचे आभार मानले आणि त्याला चांदीचे नाणे दिले. "म्हणून कोरलेली वस्तू मूळपेक्षा अधिक सुंदर होती." बिरबल बोलला.  राजाला समजले की तो पुन्हा एकदा दरबारींच्या बोलण्याला बळी पडला आहे.

ALSO READ: अकबर-बिरबलची कहाणी : मेणाचा सिंह

तो दररोज लोकांना नवीन संकटांनी त्रास देत असे. राजकुमार असल्याने कोणीही त्याच्याबद्दल तक्रार करण्याचे धाडस करत नव्हते. याचा फायदा घेत तो अधिकाधिक हुकूमशाही बनला, परंतु अखेर ही बातमी राजापर्यंत पोहोचली. राजाने त्याला सुधारण्यासाठी अनेक उपाय केले.

ALSO READ: नैतिक कथा : फुलपाखराचा संघर्ष

शिक्षणतज्ज्ञ, तर्कशास्त्रज्ञ आणि मानसोपचारतज्ज्ञ त्याला सुधारू शकले नाहीत. त्याच्या छळामुळे लोक संकटात होते. राजा खूप चिंतेत होता. तो काय करावे हे त्याला कळत नव्हते. सुदैवाने, काही दिवसांनी, औषधाचार्य नावाचे एक ऋषी आले. राजाची दुर्दशा ऐकून त्याने राजकुमाराला पुन्हा योग्य मार्गावर आणण्याचा प्रयत्न केला, परंतु त्याचा काही उपयोग झाला नाही.

एके दिवशी, औषधात निपुण असलेले ऋषी, त्या अनियंत्रित राजपुत्रासोबत बागेत फिरत होते, तेव्हा त्या मुलाने एका कोवळ्या रोपाची पाने तोडली, तोंडात घातली आणि चावू लागला. पाने अत्यंत कडू होती. रागाच्या भरात त्याने रोप उपटून फेकून दिले. या कृतीमुळे ऋषी संतापले आणि त्यांनी त्याला फटकारले.

ALSO READ: नैतिक कथा : अस्वल आणि माळी

अनियंत्रित मुलगा म्हणाला, "त्याच्या पानांनी माझे तोंड कडू केले आहे. म्हणूनच मी ते उपटून फेकून दिले." ऋषी गंभीरपणे म्हणाले, "बेटा, लक्षात ठेवा, हे एक औषधी झाड आहे." त्याच्या पानांच्या अर्कापासून बनवलेले औषध अनेक असाध्य रोगांवर उपचार करते, म्हणूनच ते शाही बागेत लावले गेले आहे. अपचन आणि इतर आजारांसारख्या पोटाच्या आजारांसाठी ते खूप फायदेशीर आहे, जे लहान मुलांचे आरोग्य जपण्यास मदत करते.

ALSO READ: नैतिक कथा : राक्षसी खेकडा

तुम्ही तुमच्या मूर्ख मनाने इतके अमूल्य औषध नष्ट करत आहात; "तुम्हाला त्याची कटुता आवडली नाही, पण तुम्ही कधी तुमच्या स्वतःच्या कटु स्वभावाचा विचार केला आहे का? तुमच्या  बेशिस्त स्वभावाच्या कटुतेमुळे लोकांचे किती नुकसान होत आहे हे तुम्हाला कळते का? तुमच्या वडिलांची लोकांमध्ये बदनामी होत आहे. ऋषींचे शब्द त्या बेशिस्त मुलाच्या हृदयाला स्पर्शून गेले. त्या क्षणापासून त्याच्या जीवनाची दिशा बदलली. आता तो त्याच्या नीतिमान वडिलांचा खरा उत्तराधिकारी होण्यास पात्र होता.

तात्पर्य : नेहमी सर्वांशी चांगले बोलावे; आपले चांगले बोलणे समोरच्यावर प्रभाव टाकत असते. 
Edited By- Dhanashri Naik

संत हसले आणि म्हणाले, "ठीक आहे, मी तुम्हाला माझा शिष्य म्हणून स्वीकारतो. पण आधी, तुमची सर्वात मोठी समस्या काय आहे ते मला सांगा."

तरुण दुःखाने म्हणाला, "गुरुदेव, माझी समस्या अशी आहे की एक समस्या संपताच दुसरी उद्भवते. मी कोणतेही काम सुरू करतो, पण मला यश मिळत नाही. मी माझ्या आयुष्यात खूप संघर्ष करतो, पण तरीही अपयशाला सामोरे जातो. यामुळे, मी खूप दुःखी आहे आणि काय करावे हे मला कळत नाही."

संताने त्या तरुणाची समस्या लक्षपूर्वक ऐकली आणि हसत म्हणाला, "मी तुमची समस्या नक्कीच सोडवीन. पण आधी तुम्ही माझ्यासोबत या."

तरुणाने मान हलवली आणि संतांसोबत चालत गेला. संत त्याला नदीच्या काठावर घेऊन गेला. तिथे पोहोचल्यावर संत तिथे उभे राहिले आणि म्हणाले, "आपल्याला ही नदी ओलांडायची आहे."

तरुणाने हे ऐकले आणि थोडा वेळ शांतपणे उभा राहिला. पण जेव्हा काही वेळ गेला आणि संत हलले नाहीत, तेव्हा तो तरुण स्वतःवर नियंत्रण ठेवू शकला नाही आणि विचारले, "गुरुदेव, तुम्ही म्हणालात की आपल्याला नदी ओलांडावी लागेल, पण आपण इथे का उभे आहोत? आपण नदी ओलांडली पाहिजे, बरोबर?"

संताने शांतपणे उत्तर दिले, "आपण ही नदी सुकण्याची वाट पाहत आहोत. जेव्हा ती सुकते तेव्हा आपण ती ओलांडू."

हे ऐकून तो तरुण चकित झाला. हे पूर्णपणे विचित्र वाटले. तो लगेच म्हणाला, "गुरुदेव, हे कसे शक्य आहे? ही नदी कधीही सुकणार नाही. जर आपल्याला ती ओलांडायची असेल तर आपल्याला आताच मार्ग शोधावा लागेल. जर आपण तिथेच थांबून वाट पाहिली तर आपण कधीही ओलांडू शकणार नाही."

संत हसले आणि म्हणाले, "हे मी तुला समजावून सांगू इच्छितो, मुला. ही नदी आपल्या आयुष्यातील समस्यांसारखी आहे. आपण अनेकदा विचार करतो की जेव्हा आपले सर्व त्रास संपतील तेव्हा आपण पुढे जाऊ. पण हा विचार पूर्णपणे चुकीचा आहे. समस्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. त्या कधीच संपत नाहीत. जर आपण उपाय शोधण्याऐवजी त्या संपण्याची वाट पाहत राहिलो तर आपण कधीही पुढे जाऊ शकणार नाही."

त्या तरुणाने संताचे लक्षपूर्वक ऐकले. संत पुढे म्हणाले, "जर तुम्हाला वाटत असेल की तुम्हाला अडचणींशिवाय जीवनात यश मिळेल, तर ते ही नदी सुकण्याची वाट पाहण्यासारखे आहे. परंतु जर तुम्ही धैर्य, संयम आणि शहाणपण एकवटले आणि योग्य पद्धती वापरून ती पार करण्याचा प्रयत्न केला तर तुम्हाला नक्कीच यश मिळेल."

त्या तरुणाला हळूहळू संताचा मुद्दा समजू लागला. तो डोके टेकवत म्हणाला, "गुरुदेव, याचा अर्थ मी माझ्या समस्यांपासून पळून जाऊ नये, तर त्यांना तोंड देऊन उपाय शोधावेत?"

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आदर्श बंधु भरत

संताने सहमतीने मान हलवली आणि म्हणाले, "अगदी बरोबर! जेव्हा तुम्ही समस्यांना आव्हान म्हणून पाहता आणि त्यावर उपाय शोधण्याचा प्रयत्न करता तेव्हाच तुम्हाला यश मिळेल. जर तुम्ही एखाद्या समस्येच्या भीतीने थांबलात तर ती नेहमीच तुमच्या मार्गात अडथळा राहील. पण जर तुम्ही पुढे जात राहिलात, प्रत्येक अडचणीवर उपाय शोधत राहिलात तर तुम्ही एक दिवस नक्कीच तुमचे ध्येय गाठाल."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : साधू आणि नर्तकी

त्या तरुणाचे डोळे आता आशेने चमकले. त्याला समजले की जीवनात समस्या स्वाभाविक आहेत, परंतु त्या सोडवण्याचा प्रयत्न केल्यानेच यश मिळू शकते. त्याने संताला नमन केले आणि पुन्हा कधीही थांबण्याचा किंवा हार मानण्याचा संकल्प केला नाही. तो प्रत्येक अडचणीला तोंड देईल आणि पुढे जात राहील.

तात्पर्य : जीवनातील समस्या कधीही संपत नाहीत तर त्यांच्यावर मात करून पुढे जायचे असते.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : आचरण महत्वाचे की ज्ञान?

Edited By- Dhanashri Naik

एके दिवशी, गाय जंगलात चरत असताना, जंगलात जाताना काही अंतरावर एका वाघाने तिला पकडले. वाघी त्याची भूक भागवण्यासाठी गायीला मारू इच्छित होता. गायीने वाघाला विनंती केली,

ALSO READ: जातक कथा : हत्ती आणि मित्र

"माझ्या घरी एक वासरू आहे आणि ते खूप भूक लागले आहे. जर तू मला आता मारलेस तर माझे वासरू उपासमारीने मरेल." म्हणून, तिने वाघाला विनंती केली की तिला थोडा वेळ राहू दे जेणेकरून ती तिच्या वासराला वाढवू शकेल. वाघाने गायीची विनंती ऐकली आणि म्हणाली, "ते अशक्य आहे. जर मी तुला सोडले तर तू कधीही परत येणार नाहीस." गाय वाघाला म्हणाली, "मी माझ्या वासराला चारा देऊन परत येण्याचे वचन देते." वाघाने गायीची कळकळीची विनंती ऐकली आणि शेवटी म्हणाली, "तू जाऊ शकतेस, पण तुला लवकरच परत यायला हवे."

ALSO READ: जातक कथा : अहंकारी उंदीर आणि कबुतर

गाय ताबडतोब तिच्या गावात परतली आणि तिच्या वासराला दूध पाजले. मग ती पुन्हा जंगलात निघून गेली आणि तिच्या वासराला लवकरच परत येईल असे आश्वासन देत ती पुन्हा जंगलात गेली. लवकरच, ती जंगलात पोहोचली आणि रडू लागली. वाघगायीला शोधत होता आणि तिला परत पाहून आश्चर्यचकित झाला. वाघाने कधीही कोणत्याही प्राण्याकडून इतके गांभीर्य, ​​नैतिकता आणि प्रामाणिकपणा अनुभवला नव्हता. गायीच्या प्रामाणिकपणाने तो प्रभावित झाला आणि वाघ म्हणाला, "मी तुला कोणत्याही प्रकारे इजा करू शकत नाही. त्याऐवजी, मी भविष्यात इतर वन्य प्राण्यांपासून तुझे रक्षण करेन." सूर्योदयापूर्वी गाय तिच्या वासराकडे परतली आणि ते आनंदाने जगले.

तात्पर्य : प्रामाणिकपणा नेहमी आपल्याला तेजस्वी बनवत असतो. 

ALSO READ: जातक कथा : मेजवानी

आता शेतकरी त्याच्या कामाचा आनंद घेत होता, कारण त्यामुळे त्याची आर्थिक परिस्थितीही मजबूत होत होती. काही दिवसांपासून, शेतकरी काळजीत होता कारण एका मोठ्या मांजरीने त्याच्या स्वयंपाकघरावर लक्ष केंद्रित केले होते.

शेतकरी जेव्हा जेव्हा स्वयंपाकघरात दूध ठेवायचा आणि आराम करायचा, मांजर दूध पिऊन ते अशुद्ध करायचे. शेतकरी अनेक वेळा मांजरीचा पाठलाग करायचा आणि तिला मारण्याचा प्रयत्न करायचा, पण मांजर लगेच भिंतीवर चढून पळून जायची.

ALSO READ: लघु कथा : संगीताची जादू

एके दिवशी, निराश होऊन, शेतकऱ्याने मांजरीला धडा शिकवण्याचा निर्णय घेतला.

ज्यूटच्या पोत्याचा वापर करून सापळा रचण्यात आला, ज्यामुळे मांजर सहज पकडले गेले. शेतकऱ्याने प्रथम तिला काठीने मारण्याचा विचार केला.

मांजर इतके जोरात पळत होती की शेतकरी त्याच्या जवळ जाऊ शकला नाही. पण आज तिला धडा शिकवावा लागला. शेतकऱ्याने माचीची काडी पेटवली आणि पोत्यावर फेकली.

काही वेळातच पोती जळू लागली आणि मांजर तिच्या सर्व शक्तीनिशी धावली. मांजर जिथे जिथे पळत होती तिथे तिथे पोतीही धावत होती. काही वेळातच मांजर संपूर्ण गावात धावत होती.

ALSO READ: लघु कथा : दोन बेडकांची गोष्ट

"आग... आग... आग... विझवा..." असे ओरड गावभर घुमू लागले. मांजरीने संपूर्ण गाव जळून खाक केले. शेतकऱ्याचे घरही वाचले नाही. त्याचे घर जळताना पाहून शेतकरी डोके धरून बसला आणि आपल्या चुकीचा पश्चात्ताप करत होता. पण खूप उशीर झाला होता.

तात्पर्य : कोणतेही काम करतांना आधी परिणामांची चिंता करावी. 

ALSO READ: लघु कथा : बोलण्याचा परिणाम

Edited By- Dhanashri Naik

पहिल्या पर्वताने वर मागितला: "मी सर्वात उंच होवो, जेणेकरून मी दूरवरून दिसू शकेन."

दुसरा म्हणाला: "मला दाट आणि हिरवळयुक्त बनवा, नैसर्गिक संसाधनांनी भरलेले."

तिसरा पर्वत म्हणाला: "माझी उंची कमी करा आणि दरी सपाट करा, जेणेकरून संपूर्ण परिसर सुपीक होईल."

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : एका दगडाची किंमत

देवतांनी वरदान दिले आणि ते निघून गेले. एक वर्षानंतर जेव्हा ते त्या भागात परतले तेव्हा त्यांनी पाहिले की पहिला पर्वत खूप उंच झाला होता, परंतु कोणीही त्यापर्यंत पोहोचू शकले नाही.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : सूर्य आणि वारा

दुसरा पर्वत इतका दाट आणि हिरवागार झाला होता की सूर्यप्रकाश त्यात प्रवेश करू शकत नव्हता, त्यामुळे कोणीही आत जाण्याचे धाडस करत नव्हते.

तिसऱ्या पर्वताची उंची लक्षणीयरीत्या कमी झाली होती आणि खंदक भरल्यामुळे त्याच्या सभोवतालची जमीन सुपीक झाली होती, म्हणून लोक तिथे वस्ती करू लागले.

देवतांनी तिसऱ्या पर्वताच्या नावावरून त्या भागाचे नाव ठेवले.  

तात्पर्य : जे समाजाच्या विकासासाठी आपले गुण आणि संपत्ती वापरतात तेच आदरास पात्र असतात.

ALSO READ: प्रेरणादायी कथा : शूर योद्धा रुद्रसेनची गोष्ट

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: लघु कथा : राजाच्या दरबारातील न्याय

त्याच्या स्वभावामुळे विंचूने संताला चावा घेतला आणि चावण्याच्या प्रक्रियेत तो त्याच्या हातातून निसटला आणि पुन्हा नाल्यात पडला. संताने हाताने विंचू बाहेर काढला.

पण विंचूने संताला पुन्हा चावा घेतला. हे आणखी दोन-तीन वेळा घडले. वैद्यराजांचे घर जवळच होते. तो संताकडे पाहत होता.

ALSO READ: लघु कथा : मूर्ख राजा आणि हुशार ब्राह्मण

वैद्यराज धावत आला. त्याने काठीने विंचू फेकून दिला. तो संताला म्हणाला, "तुम्हाला माहिती आहे की विंचूचा स्वभाव हानी पोहोचवणे आहे. तरीही तुम्ही त्याला तुमच्या हाताने वाचवले. तुम्ही असे का केले?" संत म्हणाले, "जर तो त्याचा स्वभाव बदलू शकत नसेल तर मी माझा कसा बदलू शकतो?" संतांचे शब्द ऐकून, वैद्याने त्यांना नमस्कार केला.

तात्पर्य : कठीण परिस्थितीतही माणसाने आपला स्वभाव बदलू नये.

ALSO READ: लघु कथा : बलवान कासवाचा मूर्खपणा