मी एकदा आळीत गेलो

चाळ घेऊन बाहेर आलो,

तोंडात भरली सगळी चाळ

मी तर मुलाखाचा वाचाळ

कधी पायांत बांधतो चाळ

उगीच नाचतो सोडून ताळ,

वजन भारी उडते गाळण

पायांचीहि होते चाळण

गाळणे घेऊन गाळतो घाम

चाळणीमधून चाळतो दाम,

चाळीबाहेर दुकान माझे

विकतो तेथे हंसणे ताजे

‘खुदकन् हसू’ चे पैसे आठ

‘खो खो खो’ चे एकशे साठ,

हसवण्याचा करतो धंदा

कुणी निंदा — कुणी वंदा

कुणाकुणाला पडतो पेच

ह्याला कां नाही लागत ठेच?

हा लेकाचा शहाणा की खुळा?

मग मी मारतो मलाच डोळा

ःःःःःःःःःःःःःःःः

च्यालेंज

अहो ज्ञानियांच्या राजा।

कशाला फुकाच्या गमजा?

एकेकाळी रचीली ओवी।

व्हाल का हो नवकवी?

मारे बोलवीला रेडा।

रेघ बी. ए. ची ओलाडां!

तुम्ही लिहावी विराणी।

लिहा पाहू फिल्मी-गाणी

म्हणे आळंदी गावात।

तुम्ही चालवली भितं चालवून दावा झणी

एक नाटक कंपनी बाप रखुमादेवीवरा।

आमुचा च्यालेंज स्विकार

ःःःःःःःःःःःःःःःः

फोटोतली तरुणी

माझ्या खोलीतल्या

फोटोतली तरूणी परवा

मला म्हणाली

‘मला चागंलेसे स्थळ

शोधून द्या ना-इथे

माझा जीव टांगल्यासारखं वाटतंय’

ःःःःःःःःःःःःःःःः

प्रश्न

आताशा बुडणा-या सुर्याला

‘बराय उद्या भेटू’

असे म्हणाला की तो मला म्हणतो,

‘कशावरून?

मधल्या रात्रीची

तुला अजूनही इतकी खात्री आहे?

‘सुर्य आता म्हातारा झालाय.’

ःःःःःःःःःःःःःःःः

मी राहतो पुण्यात

मी राहतो पुण्यात

म्हणजे विद्वत्तेच्या ‘ठाण्या’त.

इथल्या मंडईचे देखील विद्यापिठ आहे.

आणि विद्यपीठाची मंडई झाली आहे.

बोलणे आ इथला धर्म आहे

आणि ऎकणे हा दानधर्म आहे.

म्हणून वक्ते उपदेश करतात

आणि स्रोते उपकार करतात.

उपचारांना मात्रा जागा नाही.

कवीता फाडण्याच्या मंत्र

दोन टोके पानांची

दोन चिमटी बोटांच्या

एक कागद गाण्याच्या

दुसरे दिवशी वाण्याच्या

मोडा तोडा ओढा

एक दऊत फोडा

एक पाय खुर्चीचा

एक पाय टेबलाचा

दोन घाव घाला

कवी खाली आला

गाणे चोळामोळा

पावसात जाऊन खेळा!

ःःःःःःःःःःःःःःःः

औषधावर दिलेली लिमलेटची गोळी

आई म्हणजे प्रसादाचा खडीसाखरेचा खडा

शाळेआधी पाटीवर लिहून दिलेला धडा

आई म्हणजे पाठीवरून फिरवलेला हात

मेतकूट कालवलेला मऊ तूपभात

आई म्हणजे देव्हाऱ्यातील लक्ष्मीचे चित्र

सगळ्या मित्रांमधला माझा आवडता मित्र

- शांता शेळके

बोलावु तूज आता मी कोणत्या उपायी ?

नाही जगात झाली आबाळ या जिवाची,

तूझी उणीव चित्‍ती आई, तरीहि जाची.

चित्‍ती तुझी स्मरेना काहीच रूपरेखा,

आई हवी म्हणूनी सोडी न जीव हेका.

ही भूक पोरक्याची होई न शांत आई,

पाहूनिया दुज्यांचे वात्सल्य लोचनांही.

वाटे इथून जावे, तूझ्यापुढे निजावे,

नेत्री तुझ्या हसावे, चित्‍ती तुझ्या ठसावे !

वक्षी तुझ्या परि हे केव्हा स्थिरेल डोके,

देईल शांतवाया हृत्स्पंद मंद झोके ?

घे जन्म तू फिरूनी, येईन मीहि पोटी,

खोटी ठरो न देवा, ही एक आस मोठी !

- माधव ज्यूलियन

तर ती आपली संस्कृती आणि ओळख आहे

या थोर भाषेचा वारसा आपण जपूया

मराठी राजभाषा दिनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!

अमृताहुनीही गोड असणाऱ्या 

आमच्या मराठी भाषेचा जयजयकार असो! 

मराठी राजभाषा दिनानिमित्त 

प्रत्येक मराठी मनाला मानाचा मुजरा

जगाच्या पाठीवर कुठेही गेलो तरी, 

मराठीची गोडी काळजात कायम राहील

आपली मायबोली, आपली शान! 

मराठी राजभाषा दिनाच्या शुभेच्छा

साहित्याचा समृद्ध वारसा लाभलेल्या 

आपल्या मराठी भाषेचा सार्थ अभिमान बाळगूया

मराठी राजभाषा दिनाच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा

मराठी संस्कृती, मराठी बाणा आणि मराठी भाषा... 

हीच आमची खरी ओळख! 

मराठी राजभाषा दिनानिमित्त आपणास खूप खूप शुभेच्छा

मराठी बोलूया, मराठी लिहूया 

आणि मराठी भाषेचा सन्मान वाढवूया

मराठी राजभाषा दिनाच्या आपणा सर्वांना मंगलमय शुभेच्छा

संत ज्ञानेश्वर, तुकाराम महाराजांच्या वाणीतून सजलेली 

आणि शिवरायांच्या शौर्याने गाजलेली आपली मराठी! 

राजभाषा दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा

गर्व आहे मला मी मराठी असल्याचा 

आणि सार्थ अभिमान आहे माझ्या मराठी भाषेचा

मराठी राजभाषा दिन उत्साहात साजरा करूया!

आपली मायबोली, 

आपली ओळख, 

आपला अभिमान

मराठी भाषा हीच आपली खरी ताकद

चला, मराठीचा सन्मान करूया, 

तिचा अभिमान बाळगूया 

आणि पुढील पिढीपर्यंत तिचा वारसा जपूया

मराठी राजभाषा दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

काही पानं खुडायची असतात. - (चहा)

काही पानं वाढायची असतात. - (केळी, भोजन)

काही पानं चिरायची असतात. - (कोथिंबीर)

काही पानं शिजवायची असतात. -(पालक, मेथी)

काही पानं तळायची असतात. -(अळू, कढीपत्ता)

काही पानं खायची-रंगवायची असतात. -(नागवेल, विडा)

काही पानं कुटायची असतात. - (पुदिना)

काही पानं लुटायची असतात. - (आपटा)

काही पानं पुरायची असतात. - (पालापाचोळा कंपोस्ट)

काही पानं जपायची असतात. - (पिंपळ)

काही पानं तोरणात सजवायची असतात. - (आंबा)

काही पानं केसात माळायची असतात. - (केवडा)

काही पान वाहायची असतात. - (बेल)

काही पानं मानाची असतात.- (नागवेली)

काही पानं खमंग फोडणी साठी असतात. - (कढीपत्ता)

काही पानं शेवटी सोबती येतात. - (कडबा)

काही पानं हातावर रंगवण्यासाठी असतात. - (मेहंदी)

काही पानं नैवेद्याच्या परिपुर्णतेसाठी असतात.  - तुळस)

काही पानं फक्त स्वादासाठी असतात. - (पुदिना)

काही पानं मसाल्यासाठी असतात.  - (तेजपत्ता)

काही पानं सुशोभिकरणासाठी असतात. - (नारळाच्या झावळ्या)

काही पानं पत्रावळी बनविण्यासाठी असतात. - (पळस)

काही पानं तल्लफ भागविणारी असतात.- (तंबाखू)

काही पानं सत्यनारायण पूजा साठी उपयुक्त असतात.- (कर्दळी)

काही पानं गणपतीला आवडतात. - (आघाडा, हराळी)

काही पानं भरायची असतात. -  (वही)

काही पानं जोडायची असतात. - (पुरवणी)

काही पानं लपवायची असतात. - (प्रगती पुस्तक)

काही पानं उलटायची असतात. - (भूतकाळ, दुःखाचे क्षण)

काही पान तोंडाला पुसायची असतात. -  (आश्वासन )

तर काही नवीन पानं उघडायची असतात. 

काही पानं खेळायची असतात - (पत्ते)

- सोशल मीडिया

तिच्यात परमेश्वराने दिली आहे सृजनशीलता,

वरदान हे एक परम , आभार त्याचे, सिद्ध केली पात्रता,

एक बालिका म्हणून जन्म घेते पित्याकडे,

धनाची पेटी म्हणून कधी स्वागत, तर कधी कुणाचे तोंड वाकडे,

घरच अंगण मात्र थुईथुई नाचतं,  असली की,एक मुलगी घरात,

येतं चैतन्याला उधाण, तिच्या प्रेमळ सानिध्यात,

आई पण तिचं बालपण जगते, लेकी सोबत,

बोबडे कौतुकाचे बोलाने घरी प्रसन्नता येते,

बापाची ती विशेष लाडकी, कोडकौतुक करवून घेते,

सासरी गेली की दोन्ही घराची मानमर्यादेच भान ठेवते,

सासर माहेर ती मात्र लीलया सांभाळते,

असावी प्रत्येक घरी एक लेक, लळा लावायला,

सृजनतेचं देणं , हळुवारपणे सांभाळायला!

..अश्विनी थत्ते.

आनंदे तिळगुळ देण्याघण्याचा

प्रेमाने गोड गोड बोलण्याचा

हळदीच्या  निखळ सौंदर्याचा

सौभाग्याच्या मंगळ कुंकवाचा

पतंग  दोरी सारख्या नात्याचा

हलव्याच्या दागिन्यांनी नटण्याचा।

स्नेहाने मिळून साजरा करायचा

 सौभाग्याची  वाणं लुटवायचा

चला सगळेजण मिळून सण

साजरा करूया संक्रांतिचा

सौ. सारिका सोनगाँवकर

तिमिरातुनी तेजाकडे

ने दीपदेवा जीवना ॥

ज्योतीपरी शिवमंदिरी

रे जागवी माझ्या मना ॥

दे मुक्तता, भयहीनता

अभिमान दे, दे लीनता

दे अंतरा शुभदायिनी

मलयनिलासम भावना ॥

-कुसुमाग्रज

आयुष्याच्या तव्यावरती

संसाराची पोळी

भाजता भाजता

हाताला किती बसले चटके

आईने मोजलेच नाही...

नवर्‍यासह लेकराबाळांचे 

करता करता

मोठ्यांचा मान राखता राखता

कितीदा वाकले गेले,

आईने मोजलेच नाही...

बाळाला किती झोके

दिले,

बाळा साठी किती रात्री

जागले

आईने मोजलेच नाही...

जरा चुकले की 

घरच्यांची,बाहेरच्यांची

किती बोलणी खाल्ली,

काळजाला किती घरं पडली,

आईने मोजलेच नाही...

याच्यासाठी त्याच्यासाठी

आणखीही कुणासाठी

जगता जगता ,

स्वतःसाठी अशी 

किती जगले,

आईने मोजलेच नाही...

पाखरे गेली फारच दूर

डोळा आहे श्रावणपूर

पैशाचा हा नुसता धूर

निसटून गेले कोणते सूर,

आईने मोजलेच नाही...

सर्व आईंना समर्पित...

-सोशल मीडिया

राजगृहीचा संदेश, विद्वानाचे मोरपिसं. 

पाहुण्यांची तू चाहूल, कोकिळेची किलबिलं ,

कधी तू जटायू, कधी अर्जुनाचे लक्ष.

 तूच प्रभातीचा गजरं, तूच सांजवेळीचा इशारा ,

 तूच चातकाची तहान, तूच श्रावणाचा पिसारा .

  किती तुझे रे सोबती, किती पार किनारे, 

  किती गोडं तुझे रुपं, विसरावे जग सारे. 

आयुष्याची सैर संपता तुझ्याच नभांगणी मावळते प्राणज्योत,

संपता खेळ सारा स्वर्ग दालनाचा तुझ्या नभी स्त्रोत.

जमलेल्या साऱ्या नात्यागोत्यांची तूच साक्ष,

तू शिवला तर साऱ्या इच्छा पूर्ण, म्हणतात प्राप्त झाला मोक्षं.

साऱ्यांचीच होते इच्छा, एकदा व्हावे पाखरू पाखरु, 

 मोठे झाल्यावर वाटे जसे व्हावे पुन्हा लेकरू लेकरू.

   II सौ.अश्विनी कुळकर्णी  II      

कसे रुजावे बियाणे, माळरानी खडकात?

बीजा हवी निगराणी, हवी मायेची पाखर

लख्ख प्रकाश निर्मळ, त्यात कष्टाचा पाझर

हवी अंधारल्या रात्री, चंद्रकिरणांची साथ

कसे रुजावे बियाणे, माळरानी खडकात?

अंकुराचे होता रोप, होई रोपट्याचे झाड

मुळ्या रोवुन रानात, उभे राहील हे खोड

निळ्या आभाळाच्या खाली, प्रकाशाचे गीत गात

कसे रुजावे बियाणे, माळरानी खडकात?

नाही झाला महावृक्ष, जरी नसे कल्पतरु

फुलाफळांचा त्यावरी, नाही आला रे बहरु

क्षणभरी विसावेल वाटसरु सावलीत

कसे रुजावे बियाणे, माळरानी खडकात?

मधुकर पांडुरंग आरकडे

होता टिळकांशी भांडत,

आपल्या अडचणींची कैफियत

होता पोटतिडकीने मांडत ||

देवघरातून तू मला

बाहेर का आणलंस ? 

तुमच्या लाडक्या देवाचं कौतुक

कशाला  चार-चौघात मांडलंस ? 

गायलास तू सुरुवातीला 

ताल-सुरात आरत्या,

केलीस साधी फुलांची आरास

भोवती रंगीत बत्त्या.

खूप मस्त छान असायचं

आनंद वाटायचा येण्यात,

सुख-शांती-समाधान मिळे

चैतन्य तुला देण्यात.

दहा दिवस उत्सवाचे म्हणजे 

असे, दिव्यत्वाची रंगत... 

काल रात्री गणपती बाप्पा 

होता,  टिळकांशी  भांडत ||

पूर्वी प्रवचन, कीर्तन, गायनाने

मंगलमयी वाटायचे,

प्रबोधक, उद्बोधक  भाषणांनी

विचार उंची गाठायचे.

आत्ता सारखा हिडीसपणा 

मुळीच नव्हता तेव्हा,

शांताबाईच्याच नावाचा

आता अखंड धावा.

पीतांबर, शेला, मुकुट 

हे माझे खरे रुप,

शर्ट, पँट, टोपी, पागोटे

धिगाण्याला फक्त  हुरूप.

शाडूची माती... नैसर्गिक रंग

गायब आता झाले कुठे ? 

लायटिंग केलेल्या देखाव्याने

मला दरदरून घाम फुटे ! 

श्रध्दा, भक्तीभाव, आदर मनीचा

गेला ना रे सांडत... 

काल रात्री गणपती बाप्पा 

होता,  टिळकांशी भांडत ||

माणसां-माणसांनी एकत्र यावे

एकमेकांना समजुन घ्यावे,

देव-घेव विचारांची करतांना

सारे कसे एक व्हावे.

जातीभेद नसावा... 

बंधुभाव असावा,

सहिष्णुतेच्या विचारांनी 

नवा गाव वसावा.

मनातला विचार तुझ्या 

खरंच होता मोठा,

पण, आज मात्र खऱ्या विचारांनाच

बघ मिळालाय फाटा.

पूर्वी विचारांबरोबर असायची 

खाण्यापिण्याचीही रेलचेल,

आता मात्र देखाव्यांमागे 

दडलेला असतो काळा खेळ.

पूर्वी बदल म्हणून असायचे 

पोहे-चिवडा-चहा-काॅफी... 

साग्रसंगीत जेवणा सोबत 

लाडू-मोदक-पेढे-बर्फी.

आता, रात्री भरले जातात 

पडद्यामागे, मद्याचे पेले

डी. जे. वर नाचत असतात

माजलेले दादांचे चेले.

नको पडूस तू असल्या फंदात

तेव्हाच मी होतो सांगत... 

काल रात्री गणपती बाप्पा 

होते,  टिळकांशी भांडत ||

कशासाठी उत्सव असा

सांग ना रे  बांधलास ? 

देवघरातून गल्लोगल्ली 

डाव माझा मांडलास ! 

दहा दिवस कानठळ्यांनी 

होतो मला आजार,

व्यवहारी दुनिया इथली, 

इथे चालतो लाखोंचा बाजार.

रितीरिवाज, आदर-सत्कार, 

मांगल्याचा नाही पत्ता,

देवघरा ऐवजी माझा

रस्त्यावरती सजतो कट्टा.

जुगार-दारु-सट्टा-मट्टा - 

अनैतिकतेला येतो ऊत,

देवा ऐवजी दैत्याचेच मग

मानेवरती चढते भूत.

सामाजिक बाजू सोडून सुटतो

राजकारणालाच इथे पेव,

गौरी-गणपती सण म्हणजे - 

गैरव्यवहाराची ठेव-रेव.

नको रे बाबा, नको मला हा

मोठेपणाचा तुझा उत्सव, 

मला आपले तू माझ्या जागी

परत एकदा नेऊन बसव.

कर बाबा कर माझी सुटका 

नको मला ह्यांची संगत... 

काल रात्री गणपती बाप्पा 

होता, टिळकांशी भांडत ||

आपल्या अडचणींची कैफियत

होता पोटतिडकीने  मांडत,

काल रात्री गणपती बाप्पा 

होता,  टिळकांशी भांडत ||

- सोशल मीडिया

उभ्या पीकांतलं ढोर,

किती हांकला हांकला

फिरी येतं पिकांवर.

मन मोकाट मोकाट

त्याले ठायीं ठायीं वाटा,

जशा वार्‍यानं चालल्या

पान्यावर्‍हल्यारे लाटा.

मन लहरी लहरी

त्याले हातीं धरे कोन?

उंडारल उंडारलं

जसं वारा वाहादन.

मन जह्यरी जह्यरी

याचं न्यारं रे तंतर,

आरे इचू, साप बरा

त्याले उतारे मंतर !

मन पांखरू पांखरूं

त्याची काय सांगूं मात ?

आतां व्हतं भुईवर

गेलं गेलं आभायांत.

मन चप्पय चप्पय

त्याले नहीं जरा धीर,

तठे व्हयीसनी ईज

आलं आलं धर्तीवर.

मन एवढं एवढं

जसा खाकसचा दाना,

मन केवढं केवढं ?

त्यांत आभाया मायेना.

देवा, कसं देलं मन

आसं नहीं दुनियांत !

आसा कसा रे यवगी

काय तुझी करामत !

देवा, आसं कसं मन ?

आसं कसं रे घडलं

कुठे जागेपनीं तुले

आसं सपन पडलं !

- बहिणाबाई चौधरी

गुरुसाक्षात परब्रम्ह तस्मै श्री गुरुवे नमः

दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा

निघालो घेवून दत्ताची पालखी, आम्ही भाग्यवान आनंद निधान

झुलते हळूच दत्ताची पालखी, निघालो घेवून दत्ताची पालखी ॥धृ॥

दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा

रत्नांची आरास साज मखमली, त्यावर सुगंधी फुले गोड ओली

झुळूक कोवळी चंदनासारखी, निघालो घेवून दत्ताची पालखी

दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥1॥

सात जन्मांची ही लाभली पुण्याई, म्हणून जाहलो पालखीचे भोई

शांतमाया मूर्ती पहाटे सारखी, निघालो घेवून दत्ताची पालखी

दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥2॥

वाट वळणाची जीवाला या ओढी, दिसते समोर नरसोबाची वाडी

डोळियात गंगा जाहली बोलकी, निघालो घेवून दत्ताची पालखी

दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥3॥

गीतकार - प्रवीण दवणे

संगीतकार - नंदू होनप 

गायक - अजित कडकडे

उघड दार देवा ॥टेर॥

पिते दूध डोळे मिटूनी, जात मांजराची

मनी चोरट्याच्या का रे, भीती चांदण्याची

सरावल्या हातांनाही, कंप का सुटावा... उघड दार देवा आता ॥1॥

उजेडात होते पुण्य, अंधारात पाप

ज्याचे त्याचे हाती आहे, कर्तव्याचे माप

दृष्ट दुर्जनांची कैसी, घडे लोकसेवा... उघड दार देवा आता ॥2॥

स्वार्थ जणु भिंतीवरचा, आरसा बिलोरी

आपुलीच प्रतिमा होते, आपुलीच वैरी

घडोघडी अपराधाचा, तोल सावरावा... उघड दार देवा आता ॥3॥

तुझ्या हाती पांडुरंगा, तिजोरी फुटावी

मुक्तपणे भक्ती माझी, तुझी तू लुटावी

मार्ग तुझ्या राऊळीचा, तो मला कळावा

.. उघड दार देवा आता ।।4।।

भलेपणासाठी कोणी, बुरेपणा केला

बंधनात असुनी वेढा, जगी मुक्त झाला

आपुल्याच सौख्यालागी, करील तो हेवा

... उघड दार देवा आता ।।5।।

सानंद ट्रस्टचे अध्यक्ष श्री. जयंत भिसे व मानद सचिव श्री. संजीव वावीकर यांनी सांगितले की देशातील किराणा घराण्याचे अव्वल गायक, पं. जयतीर्थ मेवुंडी, सुवर्णा माटेगावकर यांची कन्या आणि महाराष्ट्रातील तरुण गायिका आणि अभिनेत्री केतकी माटेगावकर त्यांच्या साथीदारांसह अभंग गायन सादर करणार आहेत. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन विदुषी डॉ. धनश्री लेले करणार आहेत. कार्यक्रमात यांसोबत येणारे सहकारी कलाकार म्हणजे तबला-प्रशांत पाध्ये, पखावज-सुखद मुडे, हार्मोनियम-आदित्य ओक, बासरी-शदाज गोडखिंडी, तालवादक-सूर्यकांत सुर्वे. प्रमुख पाहुणे म्हणून देवी अहिल्या विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. राकेशजी सिंघाई कार्यक्रमासाठी उपस्थित राहतील.

भारतीय समाजात प्राचीन काळापासून आपल्या इष्ट देवात विलीन होण्यासाठी आणि आपले जीवन परिपूर्ण करण्यासाठी तीर्थयात्रेची परंपरा चालत आली आहे. या परंपरेचे एक अद्भुत उदाहरण म्हणजे महाराष्ट्राचे इष्ट देव, पंढरपूरचे देव 'श्री विठ्ठल' यांची 'वारी'. वारी एका विशिष्ट काळात होते, ज्यामध्ये आळंदीहून संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पादुका आणि देहू येथून संत तुकाराम महाराजांच्या पादुका श्री क्षेत्र पंढरपूरला निघतात, ज्यामध्ये लाखो भाविक थेट आमंत्रणाशिवाय जातात.

वारीसाठी पायी चालणाऱ्याला वारकरी म्हणतात. कालांतराने, वारीने अनेक रूपे घेतली आहेत, जसे की देश-विदेशातील भक्त महाराष्ट्राचे कुलदैवत श्री विठ्ठल यांचे दर्शन घेण्यासाठी येत आहेत आणि संगीत प्रेमी त्यांच्या देवाची भक्तीने पूजा करत आहेत. संगीत हे आनंददायी अनुभवाचे, भक्तीत बुडण्याचे, मन शांत करण्याचे, आनंदी होण्याचे माध्यम आहे.

भारतीय शास्त्रीय संगीताचे अनेक भाग भगवान विठ्ठलाला समर्पित लोकगीते आणि अभंगांशी खोलवर जोडलेले आहेत. 'बोलावा विठ्ठल' हा आपल्या तरुण पिढीला महान संत आणि कवींनी पाळलेल्या पारंपारिक मूल्यांच्या आणि जीवन तत्वज्ञानाच्या जवळ आणण्याचा प्रयत्न आहे. बोलावा विठ्ठल सादर करणे म्हणजे देव आणि श्रोता भक्तांमध्ये एक दिव्य संबंध प्रस्थापित करण्यासारखे आहे.

सानंद न्यास, इंदूर आणि पंचम निषाद, मुंबई या 'वारी'मध्ये श्रोता भक्तांना हार्दिक आमंत्रित करत आहे. चला, हरि नामाचा जप करत देवाच्या भक्तीत मग्न होऊया, मंत्रमुग्ध होऊया आणि भक्तीमय वातावरणाचा आनंद घेऊया.

हा कार्यक्रम येत्या 29 जून 2025 रोजी, रविवार रोजी सायंकाळी 5 वाजता स्थानिक देवी अहिल्या विश्वविद्यालय सभागृह, खंडवा रोड, इंदूर येथे सादर केला जाईल, जो सर्व रसिकांसाठी विनामूल्य आणि खुला असेल.

प्रसंग निघाला स्वभावें । 

बागेमध्ये काय लावावे ।

म्हणूनि घेतली नावे । 

काही एक ॥

कांटी रामकांटी फुलेकांटी । 

नेपती सहमुळी कारमाटी ।

सावी चीलारी सागरगोटी । 

हिंवर खैर खरमाटी ॥

पांढरफळी करवंदी तरटी ।

आळवी तोरणी चिंचोरटी ।

सिकेकाई वाकेरी घोंटी । 

करंज विळस समुद्रशोक ॥

अव्हाटी बोराटी हिंगणबेटी ।

विकळी टांकळी वाघांटी ।

शेर निवडुंग कारवेटी । 

कांटेशेवरी पांगेरे ॥

निरगुडी येरंड शेवरी । 

कासवेद कासळी पेरारी ।

तरवड उन्हाळ्या कुसरी । 

शिबी तिव्हा अंबोटी ॥

कांतुती काचकुहिरी सराटी ।

उतरणी गुळवेल चित्रकुटी ।

कडोची काटली गोमाटी । 

घोळ घुगरी विरभोटी ॥

भोंस बरु वाळा मोळा । 

ऊंस कास देवनळा ।

लव्हे पानि पारोस पिंपळा । 

गुंज कोळसरे देवपाळा ॥

वेत कळकी चिवारी । 

ताड माड पायरी पिंपरी ।

उंबरी अंबरी गंभिरी । 

अडुळसा मोही भोपळी ॥

साव सिसवे सिरस कुड । 

कोळ कुंभा धावडा मोड ।

काळकुडा भुता बोकडा । 

कुरंडी हिरंडी लोखंडी ॥

विहाळ गिळी टेंभुरणी । 

अवीट एणके सोरकिन्ही ।

घोळी दालचिनी । 

कबाबचीनी जे ॥

निंबारे गोडे निंब । 

नाना महावृक्ष तळंब ।

गोरक्षचिंच लातंब । 

परोपरीची ॥

गोधनी शेलवंटी भोंकरी । 

मोहो बिब्बा रायबोरी ।

बेल फणस जांब भरी । 

चिंच अंबसोल अंबाडे ॥

चांफे चंदन रातांजन । 

पतंग मैलागर कांचन ।

पोपये खलेले खपान । 

वट पिंपळ उंबर ॥

आंबे निंबे साखरनिंबे । 

रेकण्या खरजूरी तूंते दाळिंबे ।

तुरडे विडे नारिंगे । 

शेवे कविट अंजीर सीताफळे ॥

जांब अननस देवदार । 

सुरमे खासे मंदार ।

पांढरे जंगली लाल ।

पुरे उद्वे चित्रकी ॥

केळी नारळी पोफळी । 

आवळी रायआवळी जांभळी ।

कुणकी गुगुळी सालफळी ।

वेलफळी माहाळुंगी ॥

भुईचांफे नागचांफे मोगरे ।

पारिजातक बटमोगरे ।

शंखासुर काळे मोगरे ।

सोनतरवड सोनफुले ॥

जाई सखजाई पीतजाई । 

त्रिविध शेवंती मालती जुई ।

पाडळी बकुळी अबई । 

नेवाळी केतकी चमेली ॥

सुर्यकमळिणी चंद्रकमळिणी ।

जास्वनी हनुमंतजास्वनी ।

केशर कुसुंबी कमळिणी । 

बहुरंग निळायाति ॥

तुळसी काळी त्रिसेंदरी । 

त्रिसिंगी रायचचु रायपेटारी ।

गुलखत निगुलचिन कनेरी ।

नानाविध मखमाली ॥

काळा वाळा मरुवा नाना । 

कचोरे गवले दवणा ।

पाच राजगिरे नाना । 

हळदी करडी गुलटोप ॥

वांगी चाकवत मेथी पोकळा ।

माठ शेपु खोळ बसळा ।

चवळी चुका वेल सबळा ।

अंबुजिरे मोहरी ॥

कांदे मोळकांदे माईणमुळे ।

लसूण आलें रताळें ।

कांचन कारिजे माठमुळे । 

सुरण गाजरें ॥

भोंपळे नाना प्रकारचे । 

लहानथोर पत्रवेलीचे ।

गळ्याचे पेढ्या सांगडीचे । 

वक्र वर्तुळ लंबायमान ॥

गंगाफळ काशीफळे क्षीरसागर ।

सुगरवे सिंगाडे देवडांगर ।

दुधे गंगारूढे प्रकार । 

किनऱ्या रुद्रविण्याचे ॥

वाळक्या कांकड्या चिवड्या ।

कोहाळे सेंदण्या सेंदाड्या ।

खरबूजा तरबुजा कलंगड्या ।

द्राक्षी मिरवेली पानवेली ॥

दोडक्या पारोशा पडवळ्या ।

चवळ्या कारल्या तोंडल्या ।

घेवड्या कुही-या खरमुळ्या ।

वेली अळूचमकोरे ॥

अठराभार वनस्पती । 

नामे सांगावी किती ।

अल्प बोलिलो श्रोतीं । 

क्षमा केली पाहिजे ॥

कवी लोकं कशी काय उतरवतात कागदावरी?

तर कधी स्वप्नात कवी फिरून आलेला असतो,

करायचं असतं खूप काही ते राहतं मनात,

शेवटी काव्य रूपानें लिहिलं जातं वहीच्या पानात,

एखादी घटना विचलित करते , उलथापालथ होते,

काव्य स्फुरते त्यावर, मन थोडं हलकं होते,

सुंदर ता ही डोळ्यात भरते चटकन,

ओळी होतात तयार अन कविता  सुचते पटकन,

कुणाचं करायचं असतं कौतुक भरभरून,

साथ घ्यावी लागते शब्दांची,दरी निघते भरून,

प्रेम व्यक्त करायचा तर हा रामबाण उपाय ,

आकाशातले तारे येतात हातात, आणि काय काय!

चार ओळीत सुद्धा काम भागत केव्हा केव्हा,

पान च्या पान निळी होतात, मन भरत नाही जेव्हा!

अशी असते बाबा ही दुनिया थोडी वेगळी,

कवी लोकांची तऱ्हा जरा न्यारी असते सगळी!

....अश्विनी थत्ते
 

पत्रीकेच्या पाठीमागे हा छोटासा, 

सुंदर संदेश वजा कानमंत्र लिहिता होता.

मनाला भावला म्हणून पाठवला.

नारी शक्त्ति महान

आम्ही करतो सन्मान

आरंभ पण मीच, आणि अंत पण मीच

सासरी जाणाऱ्या मुलीला असा कानमंत्र 

सर्व आई-वडीलांनी द्यावा

हिच बदलत्या काळाची गरज आहे

मतलबी जाळ्यात नवऱ्याला फसवून 

अलिप्त संसार थाटू नको, 

स्वार्थाच्या हेके खोर शस्त्राने

सासरच्या नात्यास छाटु नको. 

आई झाल्यावर मुली तुला

आईपणाचे भान राहु दे, 

एकत्रित कुटुंबाचे संस्कार 

तुझ्या बाळांच्या मनावर होऊ दे

सासुशी उडणाऱ्या खटक्यात

बाळांना उगीच ओढू नको, 

आजी नातवाच्या नात्यावर

त्याचा राग काढू नको,

सासऱ्याच्या म्हातारपणावर 

रागे वैतागे घसरु नको, 

नव्या-जुन्या मधील दुवा 

तुच आहे हे विसरु नको.

अगदी या भावासारखे

दिराबरोबर तुझे भांडण होईल.

पण तुझ्या लाडक्यांना खेळणीही

तोच काका घेउन येईल

लहान असो नाहीतर मोठी 

नणंद चेष्टेने त्रास देणारंच 

मांडीवर घेत तुझ्या पिलांना,

चिऊ-काऊचा घास भरवणारंच

तुझे-माझे भेदभावनेने 

जावेच्या पोरांचा द्वेष करु नको 

वेळ प्रसंगी तिच्या लाडक्यांना,

दोन घास जास्त देण्या मागे सरु नको

घरातल्या क्षुल्लक कुरबुरींना 

द्वेष पुर्ण उत्तर देऊन काय करशील? 

अगं जशास तसे उत्तर देऊन,

एक दिवस घराचे घरपण मारशील

नातेवाईकाना धरुन राहिली तर

सर्वाच्या मनात घर करुन रहाशील

तुझ्या पाखरांची उंच भरारी तूं

सर्वाबरोबर आनंदात पाहशिल

शेवटी जोडण्याचे संस्कार केले, तर

मुलांच्या मनात तुकडे होणार नाही 

आणि तुझ्या म्हातारपणाचे दिवसही, 

वृद्धाश्रमात कधीच जाणार नाहीत

कारण तुच आहे आरंभ,

आणि तुच आहे अंत

- सोशल मीडिया

ALSO READ: Women's Day Wishes in Marathi 2025 महिला दिन शुभेच्छा संदेश मराठी

नागिण होऊनी कुठे टाकते कालकुटाच्या चुळा

कुठे प्रकटतो हिच्याच देही इश्वरतेचा हात

... उषा होऊनी कधी करितसे प्रतिभेची लावणी

कधी शालूसम नेसून बसते ही अवसेची रात

हसणे रुसणे कधी दावते दवबिंदूची कुळी

कधी खडकावर कठोरतेने करी लीलया मात

ही रसरंगित करी सुगंधित जीवन म्हणती जया

हीच ठेविते फ़ुटकळ मरणे किनखापी बटव्या

 - कुसुमाग्रज

************** 

मौन

शिणलेल्या झाडापाशी

कोकिळा आली ,

म्हणाली गाणं गाऊ का ?

झाड बोललं नाही

कोकिळा उडून गेली

शिणलेल्या झाडापाशी

सुगरण आली

झाड बोललं नाही

सुगरण निघून गेली

शिणलेल्या झाडापाशी

चंद्रकोर आली

म्हणाली जाळीत लापु का ?

झाड काही बोललं नाही

चंद्रकोर मार्गस्थ झाली

शिणलेल्या झाडापाशी

बिजली आली

म्हणाली मिठीत येऊ का ?

झाडाचं मौन सुटलं

अंगाअंगातुन

होकारच तुफान उठलं   

- कुसुमाग्रज

*******************

दूर मनोर्‍यात

वादळला हा जीवनसागर – अवसेची रात

पाण्यावर खळबळा लोळतो रुसलेला वात

भांबावुनी आभ्रांच्या गर्दित गुदमरल्या तारा

सुडाने तडतडा फाडतो उभे शीड वारा

पिंजुनिया आयाळ गर्जती लाटा भवताली

प्रचंड भिंगापरी फुटते जळ आदळुनी खाली

प्रवासास गल्बते आपुली अशा काळरात्री

वावटळीतिल पिसांप्रमाणे हेलावत जाती

परन्तु अन्धारात चकाके बघा बंदरात

स्तम्भावरचा प्रकाश हिरवा तेजस्वी शांत

किरणांचा उघडून पिसारा देवदूत कोणी

काळोखावर खोदित बसला तेजाची लेणी

उज्ज्वल त्याची पहा प्रभावळ दूर मनोर्‍यात

अन् लावा ह्रुदयात सख्यांनो आशेची वात

 - कुसुमाग्रज

*******************

अनंत

एकदा ऐकले काहींसें असें

असीम अनंत विश्वाचे रण

त्यात हा पृथ्वीचा इवला कण

त्यांतला आशिया भारत त्यांत

छोट्याशा शहरीं छोट्या घरांत

घेऊन आडोसा कोणी 'मी' वसें

क्षुद्रता अहो ही अफाट असें!

भिंतीच्या त्रिकोनी जळ्मट जाळी

बांधून राहती कीटक कोळी

तैशीच सारी ही संसाररीती

आणिक तरीही अहंता किती?

परंतु वाटलें खरें का सारें?

क्षुद्र या देहांत जाणीव आहे

जिच्यात जगाची राणीव राहे!

कांचेच्या गोलांत बारीक तात

ओतीत रात्रीत प्रकाशधारा

तशीच माझ्या या दिव्याची वात

पाहते दूरच्या अपारतेंत!

अथवा नुरलें वेगळेंपण

अनंत काही जेंत्याचाच कण!

डोंगरदऱ्यांत वाऱ्याची गाणीं

आकाशगंगेत ताऱ्यांचे पाणीं

वसंतवैभव उदार वर्षा

लतांचा फुलोरा

केशरी उषा....प्रेरणा यांतून सृष्टीत स्फुरे

जीवन तेज जें अंतरी झरे

त्यानेच माझिया करी हो दान

गणावे कसे हें क्षुद्र वा सान?

       - कुसुमाग्रज

*******************

स्वप्ननगरच्या सुंदर माझ्या

स्वप्ननगरच्या सुंदर माझ्या, राजस राजकुमारा

अपार माझ्या काळोखाला दिलास जीवनतारा

सुंदर आता झाली धरती, सुंदर नभ हे वरती

वैराणावर उधळीत आला श्रावण सुंदर मोती

मनात माझ्या मोरपीसांचा फुलला रंग पिसारा

रात्र एक मी अथांग होते नव्हता दीप उशाला

जागही नव्हती, नीजही नव्हती, नव्हता अर्थ कशाला

हारपलेल्या या नौकेला गवसे आज किनारा

 - कुसुमाग्रज

*******************

स्वार

घनदाट अरण्यांमधुनी

बेफाम दौडतो स्वार

अवसेच्या राक्षस रात्र

साचला नाभी अंधार

स्तब्धात नाडिती टापा

खणखणत खडकावरती

निद्राला तरूंच्या रांगा

भयचकित होऊनि बघती

गतिधुंद धावतो स्वार

जखमांची नव्हती जण

दुरांतील दीपांसाठी

नजरेत साठले प्राण

मंझिल अखेरी आले

तो स्फटिकचिरांचा वाडा

पाठीवर नव्हता स्वार

थांबला अकेला घोडा

       - कुसुमाग्रज

*******************

सागर

आवडतो मज अफाट सागर अथांग पाणी निळे

निळ्याजांभळ्या जळात केशर सायंकाळी मिळे

फेसफुलांचे सफ़ेद शिंपित वाटेवरती सडे

हजार लाटा नाचत येती गात किनार्‍याकडे

मऊ मऊ रेतीत कधी मी खेळ खेळतो किती

दंगल दर्यावर करणार्‍या वार्‍याच्या संगती

संथ सावळी दिसती केव्हा क्षितिजावर गलबते

देश दूरचे बघावयाला जावेसे वाटते

तुफान केव्हा भांडत येते सागरही गर्जतो

त्या वेळी मी चतुरपणाने दूर जरा राहतो

खडकावरुनी कधी पाहतो मावळणारा रवी

ढगाढगाला फुटते तेव्हा सोनेरी पालवी

प्रकाशदाता जातो जेव्हा जळाखालच्या घरी

नकळत माझे हात जुळोनी येती छातीवरी

दर्यावरची रंगीत मखमल उचलुन घेते कुणी

कृष्ण सावल्या भुरभुर पडती गगनाच्या अंगणी

दूर टेकडीवरी पेटती निळे तांबडे दिवे

सांगतात ते मजला आता घरी जायला हवे

  - कुसुमाग्रज

*******************

कोलंबसचे गर्वगीत 

हजार जिव्हा तुझ्या गर्जु दे प्रतिध्वनिने त्या

समुद्रा, डळमळू दे तारे !

विराट वादळ हेलकावूदे पर्वत पाण्याचे

ढळुदे दिशाकोन सारे !

ताम्रसुरा प्राशुन मातुदे दैत्य नभामधले

दडुद्या पाताळी सविता

आणि तयांची ही अधिराणी दुभंग धरणीला

करायला पाजुळुदे पलीता !

की स्वर्गातुन कोसळलेला, सुड समाधान

मिळाया प्रमत्त सैतान

जमवुनी मेळा वेताळांचा या दर्यावरती

करी हे तांडव थैमान

पदच्युता, तव भिषण नर्तन असेच चालु दे

फुटू दे नभ माथ्यावरती

आणि, तुटु दे अखंड ऊल्का वर्षावत अग्नी

नाविका ना कुठली भिती

सहकाऱ्यानो, का हि खंत जन्म खलाशांचा

झूंजण्या अखंड संग्राम

नक्षत्रापरी असीम नभामध्ये संचरावे

दिशांचे आम्हांला धाम

काय सागरी तारू लोटले परताया मागे

असे का हा आपुला बाणा

त्याहुनी घेऊ जळी समाधि, सुखे कशासाठी

जपावे पराभुत प्राणा ?

कोट्यावधी जगतात जीवाणू जगती अन मरती

जशी ती गवताची पाती

नाविक आम्ही परंतु फ़िरतो सात नभांखाली

निर्मीतो नव क्षितिजे पूढती !

मार्ग आमुचा रोधू न शकती ना धन, ना दारा

घराची वा वितभर कारा

मानवतेचे निशाण मिरवू महासागरात

जिंकुनी खंड खंड सारा !

चला उभारा शुभ्र शिडे ती गर्वाने वरती

कथा या खुळ्या सागराला

"अनंत अमुची ध्येयसक्ती अनंत अन आशा

किनारा तुला पामराला” 

  - कुसुमाग्रज

************************* 

माझे जगणे होते गाणे 

जाता जाता गाईन मी

गाता गाता जाईन मी

गेल्यावरही या गगनातील

गीतांमधुनी राहीन मी

माझे जगणे होते गाणे

कधी मनाचे कधी जनाचे

कधी घनाशय कधी निराशय

केवळ नाद तराणे

आलापींची संथ सुरावळ

वा रागांचा संकर गोंधळ

कधी आर्तता काळजातली

केव्हा फक्त बहाणे

राईमधले राजस कूजन

कधी स्मशानामधले क्रंदन

अजणातेचे अरण्य केव्हा

केव्हा शब्द शहाणे

जमले अथवा जमले नाही

खेद खंत ना उरले काही

अदृष्यातील आदेशांचे

ओझे फक्त वाहणे

तिन्ही सांजच्या धुक्यात

किती कळशी घेऊन

कुंकाउ कापली भरून

गेलीस तू

वाट पाहून माझे

शेवाळलेले डोळे

पाय भयभीत वाले नदीकडे

तेथे काळे तुझा डाव

घाट पदे घाटावर

तिमिरातुनी तेजाकडे 

तिमिरातुनी तेजाकडे...

तिमिरातुनी तेजाकडे

ने दीपदेवा जीवना ॥

ज्योतीपरी शिवमंदिरी

रे जागवी माझ्या मना ॥

दे मुक्तता, भयहीनता

अभिमान दे, दे लीनता

दे अंतरा शुभदायिनी

मलयनिलासम भावना ॥

- कुसुमाग्रज

************************* 

बर्फाचे तट पेटुनि उठले 

बर्फाचे तट पेटुनि उठले सदन शिवाचे कोसळते

रक्त आपुल्या प्रिय आईचे शुभ्र हिमावर ओघळते

असुरांचे पद भ्रष्ट लागुनी आज सतीचे पुण्य मळे

अशा घडीला कोण करंटा तटस्थतेने दूर पळे ?

कृतांत ज्वाला त्वेषाची ना कोणाच्या हृदयात जळे ?

साममंत्र तो सरे, रणाची नौबत आता धडधडते

सह्यगिरीतिल वनराजांनो या कुहरातुन आज पुढे

रक्त हवे जर स्वतंत्रतेला, रक्ताचे पडतील सडे

एक हिमाचल राखायास्तव करा हिमालय लक्ष खडे

समरपुराचे वारकरी हो समरदेवता बोलविते

खडक काजळी घोटुनि तुमचे मनगट-बाहू घडलेले

कडेकपारीमधील वणवे उरात तुमच्या दडलेले

काबुल-कंदाहार पथावर डंके तुमचे झडलेले

शिवतेजाची दीपमाळ पाठीशी अपुल्या पाजळते

कोटि कोटि असतील शरीरे मनगट अमुचे एक असे

कोटि कोटि देहांत आज या एक मनिषा जागतसे

पिवळे जहरी सर्प ठेचणे - अन्य मना व्यवधान नसे

एक प्रतिज्ञा, विजय मिळेतो राहिल रण हे. धगधगते

– कुसुमाग्रज

*********************** 

जीर्ण पाचोळा 

आडवाटेला दूर एक माळ

तरू त्यावरती एकला विशाळ

आणि त्याच्या बिलगूनिया पदास

जीर्ण पाचोळा पडे तो उदास

उषा येवो शिंपीत जीवनासी

निशा काळोखी दडवु द्या जगासी

सूर्य गगनातुनि ओतु द्या निखारा

मूक सारे हे साहतो बिचारा

तरूवरची हसतात त्यास पाने

हसे मुठभर ते गवतही मजेने

वाटसरु वा तुडवीत त्यास जात

परि पाचोळा दिसे नित्य शांत

आणि अंती दिन एक त्या वनांत

येइ धावत चौफेर क्षुब्ध वात

दिसे पाचोळा घेरुनी तयाते

नेइ उडवुनि त्या दूर दूर कोठे

आणि जागा हो मोकळी तळाशी

पुन्हा पडण्या वरतून पर्णराशी

चार होत्या पक्षिणी त्या 

चार होत्या पक्षिणी त्या, रात होती वादळी

चार कंठी बांधलेली एक होती साखळी

दोन होत्या त्यात हंसी, राजहंसी एक ती

आणि एकीला कळेना जात माझी कोणती

बाण आला एक कोठुन जायबंदी हो गळा

सावलीला जाण आली जात माझी कोकिळा

कोकिळेने काय केले ? गीत झाडांना दिले

आणि मातीचे नभाशी एक नाते सांधले

ती म्हणाली, एकटी मी राहिले तर राहिले

या स्वरांचे सूर्य झाले, यात सारे पावले

निरोप 

गर्दीत बाणासम ती घुसोनि

चाले, ऊरेना लव देहभान

दोन्ही करांनी कवटाळूनीया

वक्ष:स्थळी बालक ते लहान

लज्जा न, संकोच नसे, न भीती

हो दहन ते स्त्रीपण संगरात

आता ऊरे जीवनसूत्र एक

गुंतोनी राहे मन मात्र त्यात

बाजार येथे जमला बळींचा

तेथेही जागा धनिकांस आधी

आधार अश्रूसही दौलतीचा

दारिद्र्य दु:खा दुसरी उपाधी

चिंध्या शरीरावरी सावरोनी

राहे जमावात जरा उभी ती

कोणी पहावे अथवा पुसावे?

एकाच शापातून सर्व जाती

निर्धार केला कसला मानसी

झेपाउनी ये ठिणगीप्रमाणे

फेकूनिया बाळ दिले विमाने

व्हावे पुढे काय प्रभूच जाणे

"जा बाळा जा, वणव्यातुनी या

पृथ्वीच आई पुढती तुझी रे

आकाश घेईं तुजला कवेंत

दाही दिशांचा तुज आसरा रे"

ठावे न कोठे मग काय झाले

गेले जळोनीं मन मानवाचे

मांगल्य सारे पडले धुळीत

चोहीकडे नर्तन हिंस्त्रतेचे!

माझे जीवनगाणे 

माझे जगणे होते गाणे

सुरेल केंव्हा, केंव्हा बेसुर

तालावाचून वा तालावर

कधी तानांची उनाड दंगल

झाले सुर दिवाणे

कधी मनाचे कधी जनाचे

कधी धनास्तव कधी बनाचे

कधी घनाशय कधी निराशय

केवळ नादतराणे

आलापींची संथ सुरावळ

वा रागांचा संकर गोंधळ

कधी आर्तता काळजातली

केंव्हा फक्त बहाणे

राईमधले राजस कूजन

कधी स्मशानामधले क्रन्दन

अजाणतेचे अरण्य केंव्हा

केंव्हा शब्द शहाणे

जमले अथवा जमले नाही

खेद खंत ना उरली काही

अदॄश्यातिल आदेशांचे

ओझे फक्त वाहणे

सुत्रावाचून सरली मैफल

दिवेही विझले सभागॄहातिल

कशास होती आणि कुणास्तव

तो जगदीश्वर जाणे

– कुसुमाग्रज

*********************** 

अखेर कमाई

मध्यरात्र उलटल्यावर शहरातील पाच पुतळे

एका चौथऱ्यावर बसले आणि टिपं गाळू लागले.

ज्योतिबा म्हणाले ,शेवटी मी झालो

फ़क्त माळ्यांचा.

शिवाजीराजे म्हणाले ,

मी फ़क्त मराठ्यांचा.

आंबेडकर म्हणाले ,

मी फ़क्त बौद्धांचा.

टिळक उद्गारले ,

मी तर फ़क्त

चित्पावन ब्राम्हणांचा .

गांधींनी गळ्यातला गहिवर आवरला

आणि ते म्हणाले ,

तरी तुम्ही भाग्यवान.

एकेक जातजमात तरी

तुमच्या पाठीशी आहे.

माझ्या पाठीशी मात्र

फ़क्त सरकारी कचेऱ्यातील भिंती !

– कुसुमाग्रज

*********************** 

अजूनही 

अजूनही

निळया जांभळ्या नदीला

आंबेवनाची सावली

भेट पहिली वहिली

अकल्पित

... भेट दुरस्थपणाची

गर्भरेशमी क्षणाची

सौदामिनीच्या बाणाची

देवघेव.

गुलबक्षीच्या फुलानी

गजबजले कुपण

वेचू लागला श्रावण

मोरपिसे

ओल्या आभाळाच्या खाली

इद्रचापाचे तुकडे

तुझा करपाश पडे

जीवनास.

कधी रेताडीचे रस्ते

कधी मोहरली बाग

कधी प्रासादास आग

कर्पुराच्या

सप्तसुरातुनी गेले

माझ्या जीवनाचे गीत

तुझ्या सारगीची तात

साथ झाली.

बर्फवाट शिशिराची

आता पुढलिया देशी

तुझ्या मिठीची असोशी

अजूनही.

– कुसुमाग्रज

*********************** 

गाभारा 

दर्शनाला आलात? या......

पण या देवालयात, सध्या देव नाही

गाभारा आहे, चांदीचे मखर आहे.

सोन्याच्या समया आहेत, हिर्यांची झालर आहे.

त्यांचही दर्शन घ्यायला हरकत नाही.

वाजवा ती घंटा, आणि असे इकडे या

पाहीलात ना तो रिकामा गाभारा?

नाही......तस नाही, एकदा होता तो तिथे

काकड आरतीला उठायचा, शेजारतीला झोपायचा,

दरवाजे बंद करुन, बरोबर बाराला जेवायचा

दोन तास वामकुक्षी घ्यायचा

सार काही ठीक चालले होते.

रुपयांच्या राशी, माणिक मोत्यांचे ढीग

पडत होते पायाशी..

दक्षिण दरवाज्याजवळ, मोटारीचे भोंगे वाजत होते

मंत्र जागर गाजत होते

रेशीम साड्या, टेरीनचे सुट समोर दुमडत होते.

बॅंकेतले हिशेब हरीणाच्या गतीने बागडत होते.

सारे काही घडत होते.. हवे तसे

पण एके दिवशी...... आमचे दुर्दैव

उत्तर दरवाज्याजवळ अडवलेला

कोणी एक भणंग महारोगी

तारस्वरात ओरडला “बाप्पाजी बाहेर या”

आणि काकड आरतीला आम्ही पाहतो तर काय

गाभारा रिकामा

पोलीसात वर्दी, आम्ही दिलीच आहे..

परत? कदाचित येइलही तो

पण महारोग्याच्या वस्तीत, तो राहिला असेल तर

त्याला पुन्हा..

प्रवेश द्यावा की नाही, याचा विचार करावा लागेल,

आमच्या ट्रस्टींना,

पत्रव्यवहार चालु आहे.. दुसर्या मुर्तीसाठी

पण तुर्त गाभार्याचे दर्शन घ्या.

तसे म्हटले तर, गाभार्याचे महत्व अंतिम असत,

कारण गाभारा सलामत तर देव पचास.

 - कुसुमाग्रज

– कुसुमाग्रज

*********************** 

लिलाव

उभा दारी कर लावुनी कपाळा

दीन शेतकरी दावुनी उमाळा,

दूत दाराशी पुकारी लिलाव,

शब्द कसले ते-घणाचेच घाव !

पोसलेले प्राशून रक्त दाणे

उडुनि जाती क्षणी पाखरांप्रमाणे

निघत मागुनि वाजले आणि थाळि,

गाडग्यांची ये अखेरीस पाळी !

वस्तुवस्तूवर घालुनिया धाड

करित घटकेतच झोपडे उजाड

स्तब्ध बाजूला बसे घरधनीण

लाल डोळ्यातिल आटले उधाण

भुके अर्भक अन् कवळुनी उरास

पदर टाकुनि त्या घेइ पाजण्यास

ऊर उघडे ते तिचे न्याहळोनी

थोर थैलीतिल वाजवीत नाणी

“आणि ही रे !” पुसतसे सावकार,

उडे हास्याचा चहुकडे विखार

- कुसुमाग्रज

*******************

कणा

ओळखलत का सर् मला पावसात आला कोणी

कपडे होते कर्दमलेले केसावरति पाणी

क्षणभर बसला नंतर हसला बोलला वरती पाहुन

गंगामाई पाहुणि आलि गेली घरटयात राहुन

माहेरवाशिण पोरिसारखी चार भिंतित नाचली

मोकळ्या हाती जाईल कशी बायको माञ वाचली

भिंत खचली चूल वीझली होते नव्हते नेले

प्रसाद म्हणुन पापण्यांमधे पाणी माञ ठेवले

कारभारणीला घेऊण संगे सर आता लढतो आहे

पडकी भिंत बान्धतो आहे चिखल गाळ काढतो आहे

खिशाकडे हात जाताच हसत हसत उठला

पैसे नको सर जरा एकटेपणा वाटला

मोडून पडला संसार तरि मोडला नाहि कणा

पाठीवरती हात ठेउन नुसते लढ म्हणा.

- कुसुमाग्रज

*******************

कधी तुझ्यास्तव

कधी तुझ्यास्तव

मनांत भरते

मेघ पिणारे

चांदल नाते

दवांत जे घर

बांधुनि राही

पण ते नाही

प्रेम वगैरे!

तव शरीरातुन

कधी पेटती

लाल किरमिजी

हजार ज्योती

त्यात मिळाया

पतंग होतो

परी नसे तो

काम वगैरे!

कधी शिवालय

पांघरुनी तू

समोर येता

विरती हेतू

मनात उरते

मात्र समर्पण

मी नसतो पण

भक्त वगैरे!

रंगीत असले

धुके धराया

सार्थ शब्द हे

अपरे वाया

त्या पलिकडचा

एक जरासा

दिसे बरासा

फक्त वगैरे!

- कुसुमाग्रज

*******************

काही बोलायाचे आहे, पण बोलणार नाही

काही बोलायाचे आहे, पण बोलणार नाही

देवळाच्या दारामध्ये, भक्ती तोलणार नाही

माझ्या अंतरात गंध कल्प कुसुमांचा दाटे

पण पाकळी तयांची, कधी खुलणार नाही

नक्षत्रांच्या गावातले मला गवसले गुज

परि अक्षरांचा संग त्याला मिळणार नाही

मेघ जांभळा एकला राहे नभाच्या कडेला

त्याचे रहस्य कोणाला कधी कळणार नाही

दूर बंदरात उभे एक गलबत रुपेरी

त्याचा कोष किनार्‍यास कधी दिसणार नाही

तुझ्या कृपाकटाक्षाने झालो वणव्याचा धनी

त्याच्या निखार्‍यात कधी तुला जाळणार नाही

- कुसुमाग्रज

*******************

सरणार कधी रण प्रभु तरी

सरणार कधी रण प्रभु तरी

हे कुठवर साहू घाव शिरी ?

दिसू लागले अभ्र सभोती

विदीर्ण झाली जरि ही छाती

अजून जळते आंतर-ज्योती

कसा सावरू देह परी ?

होय तनूची केवळ चाळण

प्राण उडाया बघती त्यातुन

मिटण्या झाले अधीर लोचन

खड्ग गळाले भूमिवरी

पावन-खिंडित पाउल रोवुन

शरीर पिंजेतो केले रण

शरणागतिचा अखेर ये क्षण

बोलवशिल का आता तरी ?

- कुसुमाग्रज

*******************

अखेर कमाई

मध्यरात्र उलटल्यावर

शहरातील पाच पुतळे

एका चौथऱ्यावर बसले

आणि टिपं गाळू लागले.

ज्योतिबा म्हणाले ,शेवटी मी झालो

फ़क्त माळ्यांचा.

शिवाजीराजे म्हणाले ,

मी फ़क्त मराठ्यांचा.

आंबेडकर म्हणाले ,

मी फ़क्त बौद्धांचा.

टिळक उद्गारले ,

मी तर फ़क्त

चित्पावन ब्राम्हणांचा.

गांधींनी गळ्यातला गहिवर आवरला

आणि ते म्हणाले ,

तरी तुम्ही भाग्यवान.

एकेक जातजमात तरी

तुमच्या पाठीशी आहे.

माझ्या पाठीशी मात्र

फ़क्त सरकारी कचेऱ्यातील भिंती !

कुसुमाग्रज

*******************

अहि नकुल

ओतीत विखारी वातावरणी आग

हा वळसे घालित आला मंथर नाग,

मधुनीच उभारी फणा, करी फुत्कार

ये ज्वालामुखीला काय अचानक जाग !

कधी लवचिक पाते खड्‌गाचें लवलवते,

कधी वज्र धरेवर गगनातुनी कडकडते,

कधी गर्भरेशमी पोत मधे जरतार,

प्रमदेचे मादक वस्त्र जणूं सळसळते.

मार्गावर याच्या लवत तृणाची पाती

पर्णावर सुमने मोडुनी माना पडती

थरथरती झुडुपे हादरती नववेली

जग गुलाम सारे या सम्राटापुढती.

चालला पुढे तो-काय ऐट ! आनंद !

अग्नीचा ओघळ ओहळतो जणुं मंद,

टाकली यमाने कट्यार वा कनकाची

चालली बळींचा वेध घेत ही धुंद.

वा ताण्डव करता सोम प्राशुनी काली

रक्तांत नाहली, शिरमुंडावळ भाली,

थयथया नाचता नरड्यांवर प्रेतांच्या,

हे कंकण निखळुनि पडले भूवर खाली.

चालला पुढे तो लचकत मुरडत मान,

अवतरे मूर्तिमान् मल्हारांतिल तान

चांचल्य विजेचे दर्याचे गांभीर्य

चालला मृत्युचा मानकरीच महान !

हा थांब-कुणाची जाळीमधे चाहूल

अंगावर-कणापरी नयन कुणाचे लाल,

आरक्त ओठ ते ध्वजा जणू रक्ताच्या,

रे नकूल आला ! आला देख, नकूल !

थबकलाच जागीं सर्प घालुनी वळसा,

रिपु समोर येता सोडुनी अन् आडोसा,

भूमीस मारुनी मागे तीव्र तडाका,

घे फणा उभारुन मरणाचा कानोसा.

पडलीच उडी ! कि तडितेचा आघात

उल्केपरि तळपत कण्यात घुसले दात,

विळख्यावर विळखे कसून चढवी सर्प

फुंफाट करी अन् पिशापरी त्वेषांत !

रण काय भयानक-लोळे आग जळांत

आदळती, वळती, आवळती क्रोधांत,

जणु जिंकायासी गगनाचे स्वामित्व

आषाढघनाशी झुंजे वादळवात !

क्षणि धुळीत गेली वहात ती विषधार

शतखंडित झाले ते गर्वोन्नत ऊर

विच्छिन्न तनूंतुनि उपसुनी काढुनी दात

वार्‍यापरी गेला नकुल वनांतुनी दूर।

संग्राम सरे, रक्ताचे ओघळ जाती,

आनंदे न्हाती त्यात तृणाची पाती,

पिंजून कापसापरी पडे तो नाग,

ते खंड गिळाया जमले कीटक भोती !

– कुसुमाग्रज

*******************

अन्यथा

तत्त्वज्ञान त्याचे विवेचन करील

पण कविता त्याचा शोध लावते

कारण

तो आणि आपण

यांच्यातील संबंध

नाही मीमांसेचा,

तो आहे फक्त

काव्याचा

आणि म्हणूनच

बेबलच्या सनातन मनोर्‍यामधे

जेव्हा नेति – अस्तीचे वादंग

मीमांसक माजवीत असतात,

तेव्हा –

केवळ कवीसाठी

तो करतो स्वत:चा सारांश

इंद्रियसुंदर स्वरुपात

सृष्टीतून उतरतो खाली,

रहस्यदुर्गाच्या उग्र सावल्यांतून

पहारे चुकवीत बाहेर निसटणार्‍या

कलंदर राजपुत्रासारखा,

आणि

कवीच्या संवादी हातात घालून

रागदरीतील महत्तम स्वरासारखा

भ्रमण करतो

अस्तित्वाच्या सर्व हद्दीपर्यंत

– अन्यथा

तुकारामांचा अभंग

संभवलाच नसता

-‘मुक्तायन’ कुसुमाग्रज

*******************

निवास

खुप खुप वर्षांपूर्वी

आकाशाशी

माझा करार झाला

आणि आकाशगंगेतील

ती छोटी तारका,

निळ्या पारख्या प्रकाशाचा,

पिसारा फुलवणारी,

माझ्या मालकीची झाली

तेव्हापासून

पृथ्वीवर जेव्हा

ज्वालामुखीच्या उद्रेकांनी,

उसालेली उद्यानं

दग्ध होतात

किंवा कोकीळांची कूजनं

बाकीच्या प्रपातात,

गोठून पडतात,

तेव्हा

माझा निवास

त्या तारकेवर असतो,

व्यवहारापुरत

मी येथे

वावरत असलो तरी

-‘मुक्तायन’ कुसुमाग्रज

*******************

सातवा

चमच्यांच्या स्टँडवर

सात चमचे होते

एक चमचा एक दिवशी

गहाळ झाला

उरलेल्या सहांच्या गळ्यातून

प्रथमच

अनावर हुंदका फुटला

‘ ती असती तर’ – ते उद्गारले,

तो हरवला नसता

मीही अनावरपणे

सातवा चमचा झालो

आणि त्याची रिकामी जागा घेउन

सहांच्या हुंदक्यात

सामील झालो – आणि

पुटपुटलो;

खरं आहे, मित्रांनो

ती असती तर

मी हरवलो नसतो.

-‘मुक्तायन’ कुसुमाग्रज

*******************

तेव्हा

पहाटेच्या काळोखी फांद्यातून

अवेळी जागलेल्या कोणाएका

कोकिळेने

भ्रमिष्टपणे

दिली भिरकावून आकाशावर

कोठल्या स्वप्नाच्या स्पंजात रुतणारी

चौधारी

पल्लेदार स्वरावळ

नंतर सारं स्तब्ध….

संगमरवरी स्तंभाला टेकून

उभी राहिलेली व्याधाची चांदणी

किंचित हसली,

आणि रुपेरी वस्त्राचे हेम

अलगद उचलून

उतरायला लागली पहिली पायरी

क्षितिजाच्या तळाकडे…..

तेव्हा चारही वाजले नव्हते

-‘मुक्तायन’ कुसुमाग्रज

*******************

मी एक रात्रि त्या नक्षत्रांना पुसले

मी एक रात्रि त्या नक्षत्रांना पुसले

“परमेश्वर नाही घोकत मन मम बसले

परि तुम्ही चिरंतन विश्वातील प्रवासी

का चरण केधवा तुम्हास त्याचे दिसले?

तो आहे किंवा नाही कुणा न लागे ठाव

प्रज्ञेची पडते जिथे पांगळी धाव

गवसे न किनारा, फिरे जरी दर्यात

शतशतकांमधुनी शिडे उभारून नाव!”

स्मित करून म्हणाल्या मला चांदण्या काही

“तो मुक्त प्रवासी फिरत सदोदित राही

उठतात तमावर त्याची पाऊलचिन्हे-

त्यांनाच पुससि तू, आहे की तो नाही!”

– कुसुमाग्रज

*******************

आयुष्य खूप सुंदर आहे

आयुष्य खूप सुंदर आहे

आयुष्य खूप सुंदर आहे,

सोबत कुणी नसलं तरी,

एकट्यानेच ते फुलवत रहा,

वादळात सगळं वाहून गेल,

म्हणुन रडत बसू नका,

वेगळ अस काही, माझ्यात खास नाही असं म्हणून उदास होऊ नका

मृगाकडे कस्तुरी आहे,

फुलात गंध आहे,

सागराकडे अथांगता आहे,

माझ्याकडे काय आहे, असं म्हणून रडू नका,

अंधाराला जाळणरा एक सूर्य तुमच्यातही लपला आहे.

आव्हाहन करा त्या सूर्याला!!!!! मग उगवेल तो तुमच्या आयुष्यात नवीन क्षितिज घेऊन.

अंधारामय रात्र संपवून सोनेरी किरणांनी सजून

मग रोजच उगवेल एक नवी सकाळ,

उत्साह ध्येयाने भारुन म्हणून म्हणते………

आयुष्य खूप सुंदर आहे,

सोबत कुणी नसल तरी

एकट्यानेच ते फुलवत रहा……

– कुसूमाग्रज

वाट पाहणार दार असतं।

खरच सांगतो त्या

दाराच नाव आई असतं।

उबदार विसाव्याचं ते

एकमेव स्थान असतं।

प्रत्येक घराला एक

वाट पाहणार दार असतं।

वाट पाहणाऱ्या या दाराला

आस्थेच महिरपी तोरण असतं। 

घराच्या आदरातिथ्याच

ते एक परिमाण असतं। 

नीतिमत्तेच्या उंबरठ्याआड

मर्यादेचं त्याला भान असतं।

प्रत्येक घराला एक

वाट पाहणार दार असतं।

दारिद्र्याच्या दशावतारात

हे दार कधीच मोडत नसतं।

कोत्या विचारांच्या वाळवीनं

ते कधी सडत नसतं।

ऐश्वर्याच्या उन्मादात

ते कधी फुगत नसतं।

प्रत्येक घराला एक

वाट पाहणार दार असतं।

सुना नातवंडांच्या आगमनाला ते

तुकडा पाणी घेऊन सज्ज असतं।

लेकीची पाठवणी करताना

अश्रूंना वाट करून देतं।

व्यसनात अडखळणाऱ्या पावलांना

ते जरबेनं ताळ्यावर आणतं।

प्रत्येक घराला एक

वाट पाहणार दार असतं।

मित्रांनो,

उभ्या आयुष्यात फक्त

एकच गोष्ट जपा।

उपहासाची करवत

या दारावर कधी चालवू नका।

मानापमानाचे छिन्नी हातोडे

या दारावर कधी मारू नका। 

स्वार्थी अपेक्षांचे खिळे 

या दारावर कधी ठोकू नका।

घराचं रक्षण करणाऱ्या या दाराला

कधीच मोडकळीला आणू नका।

- सोशल मीडिया

चाळ घेऊन बाहेर आलो

तोंडात भरली सगळी चाळ

मी तर मुलखाचा वाचाळ !

कधी पायात बांधतो चाळ

उगीच नाचतो सोडून ताळ

वजन भारी होते गाळणं

पायाचीही होते चाळण !

गाळणी घेऊन गाळतो घाम

चाळणी घेऊन चाळतो दाम

चाळी बाहेर दुकान माझे

विकतो तेथे हंसणे ताजे !

' खुदकन ' हसूचे पैसे आठ

' खो-खो-खो ' चे एकशे साठ

हसवणुकीचा करतो धंदा

कुणी निंदा, कुणी निंदा-कुणी वंदा !

कुणा कुणाला पडतो पेच

ह्याला का नाही लागत ठेच

हा लेकाचा शहाणा की खुळा

मग मी मारतो मलाच डोळा !!

पु. ल. देशपांडे

आणि दिव्य किरण तुझे २ अंतरी शिरावे

कुठुनि कुठे सांग जाशि २ उधळित आनंद राशि २

आळवीत, गौरवीत दीप राग भावे

चपल तुझे चरण जरा या घरी स्थिरावे

श्रीहरिचे नाभिकमल २ ब्रह्म्याचे प्रज्ञास्थल २

तृतिय रूद्रनयन तूचि २ प्रकटिशी प्रभावे

चपल तुझे चरण जरा या घरी स्थिरावे

शककर्त्या शुभवचनी २ प्रमदांच्या रतिनयनी २

सज्जन मन वृंदावनि किती तुला भजावे

चपल तुझे चरण जरा या घरी स्थिरावे

तव चंचल मृदूचरणी २ सांकुर कुसुमित धरणी २

बघुनि मुदित स्थिरचर का मी उगि रहावे

चपल तुझे चरण जरा या घरी स्थिरावे

मम जीवन घुंगुर सर २ बांधिन तव पदि सत्वर २

क्षणभरि तरि तव भ्रमणी त्यानि नादवावे

चपल तुझे चरण जरा या घरी स्थिरावे

आणि दिव्य किरण तुझे २ अंतरी शिरावे

चपल तुझे चरण जरा या घरी स्थिरावे

रचना: बा. भ. बोरकर

गायन : पु ल देशपांडे

तना पेक्षा मनांत आंत तो ओला वून गेला,

हिरव्यागार पानांत, हरवलं माझं मन,

खळबळ वाहणाऱ्या ओढ्यातून वाहून गेलं आपणहून,

धरित्री ही नटली होती, काय सौंदर्य वर्णाव,

बाहेर निघाल्या खेरीज, कसं बरं दिसावं?

एक आगळा गंध होता सर्वदूर पसरलेला,

मनसोक्त बरसला होता "तो",अन वेड लावून गेला.

थंडगार वारं, अंगाशी खेळत होत अवखळ,

ऐकू येत होती कानी, पानांची सळसळ,

एक रम्य आठवण घेऊन परतले घरी,

माझ्या मनात मात्र कोसळत होत्या पावसाच्या सरी!!

..अश्विनी थत्ते

बसायला आराम खुर्ची आहे 

हातामध्ये पुस्तक आहे 

डोळ्यावर चष्मा आहे 

इतके मला पुरे आहे  ।।१।।

निसर्गामध्ये सौंदर्य आहे 

निळे आकाश आहे 

हिरवी झाडी आहे 

सूर्योदय, पाऊस, इंद्रधनुष्य आहे 

इतके मला पुरे आहे ।।२।।

जगामध्ये संगीत आहे 

स्वरांचे कलाकार आहेत 

कानाला सुरांची जाण आहे 

इतके मला पुरे आहे ।।३।।

बागांमध्ये फुले आहेत 

फुलांना सुवास आहे 

तो घ्यायला श्वास आहे 

इतके मला पुरे आहे ।।४।।

साधे चवदार जेवण आहे 

सुमधुर फळे आहेत 

ती चाखायला रसना आहे 

इतके मला पुरे आहे ।।५।।

जवळचे नातेवाईक आहेत 

मोबाईलवर संपर्कात आहेत 

कधीतरी भेटत आहेत 

इतके मला पुरे आहे ।।६।।

डोक्यावरती छत आहे 

कष्टाचे दोन पैसे आहेत 

दोन वेळा दोन घास आहेत 

इतके मला पुरे आहे ।।७।।

देहामध्ये प्राण आहे 

चालायला त्राण आहे 

शांत झोप लागत आहे 

इतके मला पुरे आहे ।।८।।

याहून जास्त आपल्याला काय हवे आहे ?

जगातील चांगले घेण्याचा,

आनंदी आशावादी राहण्याचा

विवेक हवा आहे !!!

इतके मला पुरे आहे ।।९।।

विधात्याचे स्मरण आहे 

प्रार्थनेत मनःशांती आहे 

परमेश्वराची कृपा आहे 

इतके मला पुरे आहे ।।१०।।

- सोशल मीडिया

Veer Savarkar

स्वतंत्रते भगवति त्वामहम् यशोयुतां वंदे ॥

स्वतंत्रते भगवती या तुम्ही प्रथम सभेमाजीं ।

आम्ही गातसों श्रीबाजीचा पोवाडा आजी ॥

चितूरगडिंच्या बुरुजानो त्या जोहारासह या ।

प्रतापसिंहा प्रथितविक्रमा या हो या समया ॥

तानाजीच्या पराक्रमासह सिंहगडा येई ।

निगा रखो महाराज रायगड की दौलत आयी ॥

जरिपटका तोलीत धनाजी संताजी या या ।

दिल्लीच्या तक्ताचीं छकलें उधळित भाऊ या ॥

स्वतंत्रतेच्या रणांत मरुनी चिरंजीव झाले ।

या ते तुम्ही राष्ट्रवीरवर या हो या सारे ॥

लोट धुळीचा सुटला अवचित दीन शब्द उठला ।

लगट करुनि शिद्दिनें पन्हाळा गड वेढुनि धरिला ॥

लक्ष्मीचे मृदु कमल शारदासुंदरिचा वीणा ।

स्वतंत्रतेचा कलिजा अडके गडांत शिवराणा ॥

अफझल्याच्या वधा स्मरोनी फाजल सुत त्याचा ।

करितो पण कीं शिवभूपाला जिवंत धरण्याचा ॥

बापासि तुझ्या जो खडे । चारि रोकडे । जाशि त्याकडे ।

जीवंत धरुं तरि साचा ।

जीवंत पवन धरण्याचा ।

अभ्यास आधिं कर याचा ।

खुशाल हरिणा मग तूं धावें धरण्या वणव्याला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

बाजि लागला शिवभूपाच्या थोडा कानाला ।

हातीं भाला एक मावळा गडाखालिं आला ॥

शिद्दि पाहतां चुकुनि हात तरवारीला गेला ।

दाबुनि त्याला मुजरा केला धीट नीट वदला ॥

शिवाजि राजा जिवंत येतो तुमच्या गोटाला ।

उद्यां सकाळीं करुं गड खालीं कळवी तुम्हांला ॥

ऐकुनी शिद्दि बहु फुगला । रिपूजन भुलला । परस्पर वदला ।

अजि खान, खानखानाजी ।

हुए शिकस्त मराठे आजी ।

फिर लढना क्यौंकर आजी ।

चलो शराब उडायें ताजी ।

आप लेवजी, नहीं आप लेवजी ।

आप गाजि आप तो रणगाजी ।

झिंगविला अरि सर्प फुंकुनी पुंगी गुंगविला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

गुंगवुनी अरि-सर्प शिवा गारुडी गडावरि तो ।

प्रहर रात्र उलटतां मराठी जादू मग करितो ॥

कृष्णपक्षिच्या काळ्या काळ्या रात्रीं त्या दडल्या ।

गर्द झाडिला भिउनि चांदण्या बाहेरि न पडल्या ॥

अशा तमीं किलकिलें दार का तटावरी झालें ।

बाजि निघाले श्री शिव आले आले शत भाले ॥

भाला खांद्यावरी मराठा घोडयावरि स्वारी ।

भरतां घोडा थै थै नाचे तोंचि शीळ झाली ॥

वीर हो टाच घोडयाला । बाण हा सुटला । हटविणें त्याला ।

रिपु तुडवित व्हा व्हा पार ।

चौक्यासि तुम्हा दावील ।

काजवा चोर कंदील ।

गेला गडतळ गेला सत्तर मैल भूप आला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

तुरी शिद्धिच्या हातीं देउनि सुटता शिवनृपती ।

‘अब्रह्मण्यम्’ कितिक भाबडीं भोळिं भटें वदतीं ॥

अब्रह्मण्यम् यांत कायरे दोष कोणता तो ।

आला ठक ठकवाया उलटा भला ठकविला तो ॥

साप विखारी देश-जननिला ये घ्याया चावा ।

अवचित गांठुनि भुलवुनि ठकवुनी कसाही ठेचावा ॥

ये यथा प्रपद्यंते माम् । भजाम्यहं तान् । तथैव; श्रीमान् ।

भारतीं कृष्ण वदला हें ।

अधमासि अधम या न्यायें ।

रक्षिलें राष्ट्र शिवरायें ।

राष्ट्ररक्षका सावध रे रिपु हुडकित तुज आला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

हात जोडितों पाया पडतों बाजि तुझ्या राया ।

गड अवघड रांगणा तिथें तुम्ही जाणें या समया ॥

राष्ट्रदेविचा हस्त कुशल तूं तरि लाखों भाले ।

अम्हासारिखे मिळतील; चिरतिल चरचर रिपु सारे ॥

जाऊं काय मी बाजि मृत्युमुखिं ढकलुनि तुम्हाला |

कधीं शिवा जातिचा मराठा मृत्यूला भ्याला ॥

चढा गड तुम्ही यशोदायिनी तोफ पांच करा ।

तोंवरि लढवूं गनीम अडवूं खिंड करुं निकरा ॥४॥

वसुदेव तूंचि शिवराया । कंस कपटा या । करुनियां वाया ।

स्वातंत्र्य-कृष्ण-चिन्मूर्ती ।

जा घेउनि अपुल्या हातीं ।

गड गोकुळांत नांदो ती ।

गडीं चालला शिव तो खिंडित ‘दीन’ शब्द उठला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

आले आले गनीम खिंडिंत चवताळुनि आले ।

झाले झाले सज्ज मराठे सरसावुनि भाले ॥

संख्या दुप्पट रिपुची, परि ते निकरानें लढती ।

हर हर गर्जुनि समर रंगणीं तुटोनियां पडती ॥

खङगाचे खणखणाट त्या मधिं शर सणसण येती ।

मारण मराणावीण नेणती वीर रणीं रंगती ॥

तो हर हर एकचि झाला । वदति रे चला । म्लेंछ हा हटला ।

चला चढवा नेटाचा हल्ला ।

वीरश्रीचा करा रे हल्ला ।

निकराचा चालु द्या हल्ला ।

मारित हाणित हटवित म्लेंछा खिंडिपार केला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपुवरी घाला ॥

म्लेंछ हटवितां बाजी वळुनी गडाकडे पाहे ।

श्री शिव चाले मागे बघुनियां वीर गर्जताहे ॥

गडांत जाईल राष्ट्रदेविचा जिवलग शिवराणा ।

तोंवरि लढवूं खिंड शूर हो हा अपुला बाणा ॥

त्या बाण्याच्या आधिं रणांगणि जरी घडे मरणें ।

पुनर्जन्म घेउनी तत्क्षणीं पुनः पुन्हा लढणें ॥

रघुराया रावणहरणा । कंसमर्दना । भो जनार्दना ।

लाडक्या देश जननीचे ।

स्वातंत्र्य रक्षणीं साचे ।

हे प्राण दान जरि अमुचे ।

पवित्र हे जरि त्वत्प्रिय हे जरि दे तरि सुयशाला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

आले आले गनीम चालुनि पुनरपि तों आले ।

झाले जाले सज्ज पुनरपी उठावले भाले ॥

दीन दीन रण शब्दा हर हर महादेव भिडला ।

भिडला ओष्ठीं दंत मस्तकीं खङग वक्षिं भाला ॥

हल्ला चढवित परस्परावरि पुनः पुन्हा लढती ।

नटती योद्धे समरभाजनीं वीररसा लुटिती ॥

कचरला मराठी भाला । बाजि तों आला ।तोलुनी धरिला ।

रणिं रंग पुन्हा ये साचा ।

गर्जती मराठे रिपुचा ।

घ्या सूड म्लेंच्छ मत्तांचा ।

त्याचा मस्तक चेंडू साचा ।

समररंगणीं चेंडूफळीचा डाव भरा आला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

डाव उलटला म्लेंच्छावरी तो पुन्हा परत हटला ।

जय झाला परि वीर मराठा बहुतांशी पडला ॥

तिकडे गडिंच्या तोफा अजुनी पांच कां न सुटती ।

वीर मराठे सचिंत आशाबद्ध सर्व बघती ॥

तशांत घेउनि ताजी टोळी फाजलखां येतो ।

धन्य बाजिची; पुन्हा उसळुनी अशनी सम पडतो ॥

खिंड तोफ तिज मधुनी सुटला गोळा श्री बाजी ।

रणीं तळपतो वीरश्रीचा रणनवरा बाजी ॥

तों गोळी सूं सूं आली । अहो त्या काली । मर्मिं ती शिरली ।

श्री बाजी विव्हळ पडला ।

मागुती तत्क्षणी उठला ।

बेहोष वीर परि वदला ।

तोफे आधीं न मरे बाजी सांगा मृत्यूला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

थांबा बाजी जखम तरि पुरी बांधूं द्या थांबा ।

हर हर रणिंचा ऐकुनि वीरा उसळुं नका थांबा ॥

जखम कुठें रे असे फक्त मी तृषाक्रांत थोडा ।

रिपुरक्ताते पितों घटघटा सोडा मज सोडा ॥

खरी जखम भू-आईस माझ्या, फोडी हंबरडा ।

ओढुनि अरिची अंतडी बांधुया पट्टि तिला सोडा ॥

भले मराठे लढा तसेची आलो मी सोडा ।

प्रखर आपुली भूक शमविण्या रिपु नरडी फोडा ॥

होईल तोफ शिवबाची । क्षणीं दो क्षणिंची । खिंड लढवावी ।

फेडाया ऋण या भूचें ।

अजि उष्ण बिंदु रक्ताचे ।

द्या मुद्दल मोजुनि साचें ।

व्याज तिला स्वातंत्र्य देउनी फेडा कर्जाला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

काय वाजलें ? बाजीराया बार न गडिं झाला ।

शिला कोसळे, पान सळसळे, पक्षी ओरडला ॥

लढा तरी मग वीर चला हो रणांत घुसलों मी ।

रक्तें मढवूं लढवूं खिंडिची तसू तसू भूमी ॥

शपथ तुम्हाला वृक्ष, पक्षि, जल, शिला तेज, वारे ।

मरतां आम्ही तोफेपूर्वी लढा तुम्ही सारे ॥

देहबंध तो तुटला बाजीराय धरे पडला ।

वीरवराचा विव्हल आत्मा नयनाशीं भिडला ॥

तों बार धडाधड झाले । प्राण परतले ।हास्य मुख केलें ।

हा पहिला बार शिवाचा ।

हा दुसरा निजधर्माचा ।

हा तिसरा निजदेशाचा ।

हा चवथा कर्तव्याचा |

बार पांचवा धडाडला हर बोला ज्या झाला ।

चला घालुं स्वातंत्र्य संगरीं रिपूवरीं घाला ॥

दिव्य द्युतिचा चकचकाट आकाशीं कोंदटला ।

रथ श्रीमती स्वतंत्रतेचा भूवरती आला ॥

ऊठ चितोडा ऊठ देविला उत्थापन द्याया ।

प्रतापसिंहा प्रथित विक्रमा उठि मंगल समया ॥

भूमातेच्या तान्ह्या उठि कां वीतचिंत व्हाना ? ।

असे कुशल रांगण्यांत तुमचा जिवलग शिवराणा ॥

स्वांतत्र्याचा पोवाडा हा ऐकाया आलां ।

उठा सर्व स्वातत्र्यवीरवर जयमंगल बोला ॥

श्री स्वतंत्रता भगवती । बाजिला नेती । आपुल्या रथीं ।

गंधर्व तनन तैं करिती ।

दुंदुभी नभीं दुमदुमती ।

श्री बाजी स्वर्गा जाती ।

करी चराचर विश्व बाजिच्या जयजयकाराला ।

चला घालुं स्वांत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

चला मराठे रणीं पहुडले जे आणिक सुर ते ।

पावन खिंडिंत बसून तीसह जाति नभः पंथे ॥

श्री बाजीचें रक्त पेरिलें खिंडिंत त्या काळा ।

म्हणुन रायगडिं स्वातंत्र्याचा थोर वृक्ष झाला ॥

अहो बंधु हो पूर्वज ऐसे स्वतंत्र रणगाजी ।

स्वतंत्र त्या पूर्वजां शोभतां वंशज कां आजी? ॥

विनवि विनायक समजुनि घ्यावें यांतिल अर्थाला ।

स्वदेश नाहीं स्वराज्य नाहीं धिक् या देहाला ।

चला घालुं स्वातंत्र्यसंगरीं रिपूवरी घाला ॥

– स्वातंत्र्यवीर सावरकर

चाटती जवा गाय

तवा मले तिच्यामंदी 

दिसती माझी माय

आया बाया सांगत व्हत्या 

व्होतो जवा तान्हा

दुष्काळात मायेच्या माजे

आटला व्हाता पान्हा

पिठामंदी पाणी टाकून 

पाजत जाय

तवा मले पिठामंदी 

दिसती माझी माय

कान्याकाट्या येचायला 

माय जाई रानी

पायात नसे वहान तिच्या 

फिरे अनवाणी

काट्याकुट्यालाही तिचं 

मानत नसे पाय

तवा मले काट्यामंदी 

दिसती माझी माय

बाप माझा रोज लावी 

मायच्या मागं टुमनं

बास झालं शिक्षान आता 

घेऊदी हाती कामं

शिकून श्यानं कुठं मोठा

मास्तर होणार हाय

तवा मले मास्तरमंदी 

दिसती माझी माय

दारू पिऊन मायेला मारी 

जवा माझा बाप

दारू पिऊन माये मारी जवा माझा बाप

थर थर कापे आन 

लागे तिले धाप

कसायाच्या दावनीला

बांधली जसी गाय

तवा मले गायीमंदी 

दिसती माझी माय

बोलता बोलता येकदा

तिच्या डोळा आलं पानी

सांग म्हणे राजा तुझी

कवा दिसलं रानी

भरल्या डोळ्यान

भरल्या डोळ्यान कवा पाहीन 

दुधावरची साय

तवा मले सायीमंदी 

दिसती माझी माय

म्हणून म्हणतो आनंदानं 

भरावी तुझी वटी

पुन्हा येकदा जन्म घ्यावा

माये तुजे पोटी

तुझ्या चरनी ठेवून माया

धरावं तुझं पाय

तवा मले पायामंदी

दिसती माझी माय

कवी - स. द. पाचपोळ

मी म्हणते बिनधास्त जग 

चिंता नको करू 

कुणा बद्दल मना मध्ये 

राग नको धरू     ll

जे काय वाईट घडलं 

त्याला लाव काडी 

वर्तमानात जग जरा 

मजा घे थोडी       ll

संकट येत राहतील 

घाबरून नको जाऊ 

कोणत्याच गोष्टीचा 

करू नको बाऊ     ll

भिऊ भिऊ रोजच जगतेस 

जरा मोकळा श्वास घे 

मित्र-मैत्रिणी जवळ कर 

आणि थोडी मजा घे        ll

चौकटीत राहून राहून 

कंटाळा येणारच 

चार चौघात बसल्यावर 

दुःख पळून जाणारच  ll

स्त्री झाली म्हणून काय 

तिला मन नसतं का ?

गुलाबी , लाल रंगाचं 

तिचं वाकडं असतं का ?

शेजारणींनी , मैत्रिणींनी 

एकत्र आलं पाहिजे 

रंग खेळून मन कसं 

चिंब झालं पाहिजे   ll

मोठं झाल्या नंतर सुद्धा 

लहान होता येतं

मुखवटा न घालता 

आयुष्य जगता येतं     ll

गप्पा मार , जोक सांग 

खळखळून हास 

अर्धी भाकरी जास्त घे 

म्हणू नको बास        ll 

मन मोकळं जगल्यानं

ब्लडप्रेशर होतं कमी 

अटॅक बिटॅक येणार नाही 

याची अगदी नक्की हमी     ll

गप्पातल्या lnsulin ने 

Sugar कमी होते 

हृदयाच्या ठोक्यांची 

गती धीमी होते 

धुळवड साजरी करणं म्हणजे 

वाया जाणं नसतं 

गडगडाटी हंसणं म्हणजे 

खरं Tonic असतं 

एक दिवस पत्ते खेळल्यानं 

जुगारी थोडंच होतं 

टेन्शन कमी झालं की 

जगणं सोपं होतं       ll

कितीही चांगलं वागलं तरी 

जग वाईटच म्हणणार आहे 

तुझा कोण भव्य - दिव्य 

पुतळा वगैरे उभारणार आहे  ?  ll

म्हणून म्हणते आता तरी

मनावरचं ओझं झुगारून दे

मोकळेपणाने श्वास घेऊन बघ

आणि.....थोडं जगून घे    ।।

- सोशल मीडिया

किती कळशी घेऊन

कुंकाउ कापली भरून

गेलीस तू

वाट पाहून माझे

शेवाळलेले डोळे

पाय भयभीत वाले नदीकडे

तेथे काळे तुझा डाव

घाट पदे घाटावर

रेषा कुंकवाच्या चार पाण्यावरी

– कुसुमाग्रज

friendship

ग्रुप मैत्रांचा केला स्धापन

केले त्याचे नामकरण

म्हणती याला मैत्रांगण  ।।

विविध क्षेत्री रमुनी येती

सगळे येथे विश्रांतीला

सुख दुःखे ही वाटून घेती

आधार देती परस्पराला  ।।

कुणी टाकतो समर्थवाणी

कुणी मराठी हिंदी गाणी

कधी गीता अन् कधी कविता

तर कधी तुकयाची अभंगवाणी ।।

कधी हळहळ तर कधी अभिनंदन

स्मृतीदिनी कधी  थोरा वंदन

कधी किस्से,कधी वार्ता ताजी

समजून येते,होते रंजन  ।।

कधी चालते खेचाखेची

कधी शब्दांनी बाचाबाची 

कुणी कधी बसतो रागावून

आणती त्याला प्रेमे परतून  ।।

नकोच ईर्षा नको आगळिक

करु कागाळ्या लाडिक लाडिक

लगेच पण त्या विसरुन जाऊ

एकमेका समजून घेऊ ।।

मित्रांची या तऱ्हाच न्यारी

कुणी लावती नित्य हजेरी

कुणी मधे जाती डोकावून

कुणी ठेवती लक्ष दुरुन।।

किती किती  हे रंग वेगळे

प्रत्येकाचे ढंग आगळे

या सगळ्यांना सामावून

झुलत राहुदे मैत्रांगण  ।।

फुलत राहू दे मैत्रांगण   ।।

- सोशल मीडिया

पसरली पैंजणे सैल टाकूनी अंग,

दुमडला गालिचा, तक्के झुकले खाली

तबकात राहीले देठ, लवंगा, साली

झुंबरी निळ्या दीपात ताठली वीज

का तुला कंचनी, अजुनी नाही नीज?

थांबले रसिकजन होते ज्याच्यासाठी

ते डावलूनी तू दार दडपिले पाठी

हळुवार नखलिशी पुन: मुलायम पान

निरखीशी कुसर वर कलती करुनी मान

गुणगुणसि काय ते? गौर नितळ तव कंठी

स्वरवेल थरथरे, फूल उमलले ओठी.

साधता विड्याचा घाट उमटली तान

वर लवंग ठसता होसि कशी बेभान?

चित्रात रेखिता चित्र बोलले ऐने

"का नीर लोचनी आज तुझ्या गं मैने?"

त्या अधरफुलांचे ओले मृदुल पराग

हालले, साधला भावस्वरांचा योग

घमघमे जोगिया दवांत भिजुनी गाता

पाण्य़ात तरंगे अभंगवेडी गाथा

मी देह विकुनिया मागून घेते मोल

जगविते प्राण हे ओपुनीया 'अनमोल'

रक्तांत रुजविल्या भांगेच्या मी बागा

ना पवित्र, देही तिळाएवढी जागा

शोधीत एकदा घटकेचा विश्राम

भांगेत पेरुनी तुळस परतला श्याम

सावळा तरुण तो खराच गं वनमाली

लाविते पान... तो निघून गेला खाली

अस्पष्ट स्मरे मज वेडा त्याचा भाव

पुसलेही नाही मी मंगल त्याचे नाव

बोलला हळू तो दबकत नवख्यावाणी

'मम प्रीति आहे जडली तुजवर राणी'

नीतिचा उघडिला खुला जिथे व्यापार

बावळां तिथें हा इष्कां गणितो प्यार;

हासुनी म्हणाले, 'दाम वाढवा थोडा...

या पुन्हा, पान घ्या... निघून गेला वेडा!

राहिलें चुन्याचे बोट, थांबला हात

जाणिली नाहि मी थोर तयाची प्रीत

पुन:पुन्हा धुंडिते अंतर आता त्याला

तो कशास येइल भलत्या व्यापाराला?

तो हाच दिवस हो, हीच तिथी, ही रात

ही अशीच होत्यें बसलें परि रतिक्लांत

वळुनी न पाहतां, कापित अंधाराला

तो तारा तुटतो - तसा खालती गेला

हा विडा घडवुनी करितें त्याचे ध्यान

त्या खुळ्या प्रीतिचा खुळाच हा सन्मान;

ही तिथी पाळितें व्रतस्थ राहुनि अंगे

वर्षात एकदा असा 'जोगिया' रंगे

कवी : ग. दि. माडगूळकर

धवल लवण हे पुढे वाढले, मेतकूट मग पिवळे सजले

आले लोणचे बहु मुरलेले, आणि लिंबू रसरसलेले

किसून आवळे मधुर केले, कृष्णा काठचे वांगे आणले

खमंग त्याचे भरित केले, निरनिराळे चटके नटले

चटण्यांचे बहु नवे मासले, संमेलनची त्यांचे भरले

मिरची खोबरे ती सह ओले, तीळ भाजूनी त्यात वाटले

कवठ गुळाचे मिलन झाले, पंचामृत त्या जवळी आले

वास तयांचे हवेत भरले, अंतरी अण्णा अधीर जाहले!

भिजल्या डाळी नंतर आल्या, काही वाटल्या काही मोकळ्या

काही वाटुन सुरेख तळल्या, कोशिंबिरी च्या ओळी जमल्या

शुभ्र काकड्या होत्या किसल्या, मुळा कोवळा मिरच्या ओल्या 

केळी कापून चकल्या केल्या, चिरुन पेरुच्या फोडी सजल्या

एकरूप त्या दह्यात झाल्या, भाज्या आल्या आळू-घोसाळी

रान कारली वांगी काळी, सुरण तोंडली आणि पडवळी

चुका चाकवत मेथी कवळी, चंदन बटवा भेंडी कवळी

फणस कोवळा हिरवी केळी, काजुगरांची गोडी निराळी

दुधी भोपळा आणि रताळी, किती प्रकारे वेगवेगळी

फेण्या, पापड्या आणि सांडगे, कुणी आणुनी वाढी वेगे

गव्हल्या नकुल्या धवल मालत्या, खिरी तयांच्या शोभत होत्या

शेवयांच्या खिरी वाटल्या, आमट्यांनी मग वाट्या भरल्या

सार गोडसे रातंब्याचे, भरले प्याले मधुर कढीचे

कणीदार बहू तूप सुगंधी, भात वाढण्या थोडा अवधी.........

कवी : ग. दि. माडगुळकर

ओटीत घातली मुलगी विहिणबाई

सांभाळ करावा हीच विनवणी पायी

वधुमाय तुम्ही ही तुम्हां सारे ठावे

वाटते तरीही आर्जवुनी सांगावे

मी पदर पसरते जन्मदायिनी आई

माहेर आपुले सत्पुरुषांच्या वंशी

सासरी वाढत्या सतत सुखांच्या राशी

पाठिशी आपुल्या नित्य उभी पुण्याई

लाडकी लेक ही माझी पहिली-वहिली

भाग्येच तियेच्या सून आपुली झाली

तुम्हीच यापुढे तिजसी माझ्या ठायी

- ग.दि.माडगूळकर

जा बाळे जा, सुखे सासरी

नको गुंतवू मन माहेरी

भाग्यवती तू मुली खरोखर

लाखामधले एक मिळे घर

पणावाचुनी पूर्ण स्वयंवर

पुरुषार्थाची होसी सहचरी

शब्दांवाचून असते भाषा

जाण पतीचे भाव, मनीषा

सखी सचिव तू होई शिष्या

वडील गुरुंची करी चाकरी

तुझा लाडका अल्लड वावर

आता कुठुनी माझ्या घरभर

द्राक्षरसाचा मधूर तुझा स्वर

पडेल कानी कुठुनी दिनभरी

- ग.दि.माडगूळकर

खोल अर्थ असणारी मात्र हलक्या फुलक्या पद्धतीने साजरी होत असलेली कविता मराठी रसिकांच्या पदरात पडली आणि त्यांच्या मनाला भावून गेली. संकर्षण आणि स्पृहा प्रेक्षकांना बालपण, तारुण्य, प्रेम, मैत्री, नाती, जीवनातील महत्त्वाचे प्रसंग अशा जिव्हाळ्याच्या प्रवासाला घेऊन गेले. बालगीत ''असावा सुंदर चॉकलेटचा बंगला'' असो वा आई आणि माहेरपणाचा विषय असो सर्व वयोगटातील लोक खूप रोमांचित होते. सोप्या भाषेत सुंदर मांडणी केल्यामुळे श्रोता सहज प्रसंगाशी जुळत होते.

इंदूरात सानंद न्यास द्वारे आयोजित फुलोरा या कार्यक्रमात ही मैफिल सजली. मुख्य पाहुणे अभय गीद आणि सुप्रिया गीद यांनी कार्यक्रमास सुरुवात केली आणि सानंद ट्रस्टचे अध्यक्ष श्री. श्रीनिवास कुटुंबळे आणि मानद सचिव श्री. जयंत भिसे यांच्याद्वारे अतिथी स्वागत केल्यानंतर संकर्षण आणि स्पृहा यांनी मंचाची जबाबदारी घेतली. काही क्षणातच त्यांनी इंदूर शहरातील मराठी भाषिकांना आपलेसे केले. संकर्षण आपले किस्से सांगत बालपणात घेऊन गेले तर स्पृहाने अभ्यास आणि परीक्षेवर आपल्या आयुष्यातील पहिली कविता ऐकवली. 

संकर्षण यांनी प्रसिद्ध मराठी कवि ग. दि. माडगूळकर लिखित कविता ''ओटीत घातली मुलगी'' याची सुंदर प्रस्तुती देऊन प्रेक्षकांना भावूक केले. दोघांनी अडीच तास सर्वांना जणू बांधूनच ठेवले. कार्यक्रमाचा आस्वाद घेण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात रसिक आपल्या कुटुंब आणि मित्रांसह उपस्थित होते.

त्याचा आवाज होत नाही, 

याचा अर्थ असा नाही की त्याला इजा होत नाही'...

"प्राजक्त" किंवा "पारिजातक" 

किती नाजुक फुलं..!

कळी पूर्ण उमलली की, इतर फुलझाडांप्रमाणे फुल खुडायचीही गरज नसते. डबडबलेल्या डोळ्यांतून अश्रु ओघळावा, तसं देठातुन फुल जमिनीवर ओघळतं.

"सुख वाटावे जनात,

दुःख ठेवावे मनात"

हे या प्राजक्ताच्या फुलांनी शिकवलं.

एवढसं आयुष्य त्या फुलांचं..!

झाडापासुन दूर होतानाही गवगवा करीत नाहीत.

छोट्याशा नाजुक आयुष्यात आपल्याला भरभरुन आनंद देतात.

आणि केवळ आपल्यालाच नाही तर 

आपल्या कुंपणात लावलेल्या झाडाची फुलं शेजारच्यांच्या अंगणातही पडतातच की. 

खरंच... ! माणसाचं आयुष्यही असंच... एवढसं... क्षणभंगुर प्राजक्तासारखं... !

कधी ओघळून जाईल माहीत नाही.

आज आहे त्यातलं भरभरुन द्यावं हेच खरं...!!

- सोशल मीडिया

भूमातेच्या चरणतला तुज धूतां । मी नित्य पाहिला होता

मज वदलासी अन्य देशिं चल जाऊ । सृष्टिची विविधता पाहू

तइं जननी-हृद् विरहशंकितहि झालें । परि तुवां वचन तिज दिधलें

मार्गज्ञ स्वयें मीच पृष्टि वाहीन । त्वरित या परत आणीन

विश्वसलो या तव वचनी । मी

जगदनुभव-योगे बनुनी । मी

तव अधिक शक्त उध्दरणी । मी

येइन त्वरें कथुन सोडिलें तिजला । सागरा, प्राण तळमळला

शुक पंजरिं वा हरिण शिरावा पाशीं । ही फसगत झाली तैशी

भूविरह कसा सतत साहु यापुढती । दशदिशा तमोमय होती

गुण-सुमनें मी वेचियली ह्या भावें । कीं तिने सुगंधा घ्यावें

जरि उध्दरणी व्यय न तिच्या हो साचा । हा व्यर्थ भार विद्येचा

ती आम्रवृक्षवत्सलता । रे

नवकुसुमयुता त्या सुलता । रे

तो बाल गुलाबही आता । रे

फुलबाग मला हाय पारखा झाला । सागरा, प्राण तळमळला

नभि नक्षत्रें बहुत एक परि प्यारा । मज भरतभूमिचा तारा

प्रासाद इथे भव्य परी मज भारी । आईची झोपडी प्यारी

तिजवीण नको राज्य, मज प्रिय साचा । वनवास तिच्या जरि वनिंच्या

भुलविणें व्यर्थं हें आता । रे

बहु जिवलग गमतें चित्ता । रे

तुज सरित्पते । जी सरिता । रे

तद्विरहाची शपथ घालितो तुजला । सागरा, प्राण तळमळला

या फेन-मिषें हससि निर्दया कैसा । का वचन भंगिसी ऐसा

त्वत्स्वामित्वा सांप्रत जी मिरवीते । भिउनि का आंग्लभूमीतें

मन्मातेला अबल म्हणुनि फसवीसी । मज विवासनातें देशी

तरि आंग्लभूमी-भयभीता । रे

अबला न माझिही माता । रे

कथिल हें अगस्तिस आता । रे

जो आचमनी एक पळीं तुज प्याला । सागरा, प्राण तळमळला

गीत : स्वातंत्र्यवीर सावरकर

संगीत : पं. हॄदयनाथ मंगेशकर

स्वर : मंगेशकर बंधू – भगिनी

देव अजुन पावला नाही…

कुठं राहतो कुणांस ठाऊक,

अजुनपर्यंत घावला नाही..||धृ ||

मंदिरासमोर लुटली इज्जत,

हा बघत बसला पोरीला,

रक्षण करतो म्हणाला,

अन् स्वत:च गेला चोरीला,

हातात असुन धारदार शस्र,

कधी चोरामागे धावला नाही..

कुठं राहतो कुणांस ठाऊक,

अजुनपर्यंत घावला नाही…||१||

सगळं काही तोच देतो,

तोच पुरवतो सगळ्यांची हौस…

शेतक़री बघतो आभाळांकडं,

मग गेला कुठं पाऊस…

खुप केलं हरी हरी तरी,

मुखांत कधी मावला नाही…

कुठं राहतो कुणांस ठाऊक,

अजुनपर्यंत घावला नाही…||२||

कधी स्वत: राहून उपाशी,

भुक त्याची भागवली…

हा म्हणे नैवद्यावर थोडी,

साखर का नाही मागवली…

आहार त्याचा वाढतं गेला,

कधी एका बक-यावर भागला नाही…

कुठं राहतो कुणांस ठाऊक,

अजुनपर्यंत घावला नाही…||३||

आंघोळ करतो दुधाने,

जणू सगळ्याच गाई त्याच्या बापाच्या…

तोच घागरी भरतो म्हणे,

पुण्य अन् पापाच्या…

पाप-पुण्याचा हीशोब कधी,

मला त्यानं दावला नाही…

कुठं राहतो कुणांस ठाऊक,

अजुनपर्यंत मला घावला नाही…||४||

घालवलेला क्षण, पुन्हा जिवंत होऊन जगायला लावतात,

रमवतात त्या काळात पुन्हा, आनंद देतात,

कधी कधी डोळ्यात टचकन पाणीही आणतात,

क्षुल्लक ही असतील त्या, पण त्याक्षणी फारच अमूल्य,

ज्याचा तोच जाणतो, त्याचं खरं मूल्य,

कोणीही नाही सुटलं, या अजब परिस्थितीतून,

अजब गजब असलं तरीही, बघावं लागत अनुभवून.!

..अश्विनी थत्त

करायची नाही कुणीच चिंता,

प्रत्येक दिवस मजेत जगायचा

वाढवायचा नाही अपेक्षांचा गुंता. 

वय झालं म्हातारपण आलं,

उगाच कोकलत बसायचं नाही.

विनाकारण बाम लावून,

चादरीत तोंड खुपसायचं नाही.

तुम्हीच सांगा छंद जोपासायला,

वयाचा संबंध असतो कां ?

रिकामटेकडं घरात बसून

माणूस आनंदी दिसतो कां ?

पोटा-पाण्यासाठी पोरं-सुना

घर सोडून जाणारच, 

प्रत्येकाच्या आयुष्या मध्ये

असे रितेपण येणारच. 

करमत नाही करमत नाही

सारखे-सारखे म्हणायचे नाही,

आवडत्या कामात दिवस घालवायचा

उगाचच कुढत बसायचं नाही.

घरातल्या घरात वा बागेत

हिंडाय-फिरायला जायचं,

वय जरी वाढलं असलं तरी

मनपसंत गाणं मनमोकळं गायचं.

गुडघे गेले, कंबर गेली

नेहमी नेहमी कण्हायचं नाही,

आता आपलं काय राहिलं?

हे फालतू वाक्य कधीच म्हणायचं नाही.

पिढी दर पिढी चालीरीतीत

थोडे फार बदल होणारच, 

पोरं-पोरी त्यांच्या संसारात 

कळत नकळत गुंतणारच. 

तू-तू, मै-मै, जास्त अपेक्षा

कुणाकडूनही करायची नाही,

मस्तपैकी जगायचं सोडून

रोज थोडं थोडं मरायचं नाही.

स्वत:च स्वत:ला समजवायचं असतं

पुढे पुढे चालत राहायचं असतं,

वास्तू तथास्तू म्हणत असते

हे उमजून निरामय जगायचं असतं.

- सोशल मीडिया

ती हाक येई कानी। मज होय शोककारी

नोहेच हाक माते। मारी कुणी कुठारी

आई कुणा म्हणू मी?। आई घरी न दारी!

ही न्यूनता सुखाची। चित्ता सदा विदारी

स्वामी तिन्ही जगाचा। आईविना भिकारी.

चारा मुखी पिलांच्या। चिमणी हळूच देई

गोठ्यात वासरांना। या चाटतात गाई

वात्सल्य हे पशूंचे। मी रोज रोज पाही

पाहून अंतरात्मा। व्याकूळ मात्र होई!

वात्सल्य माउलीचे। आम्हा जगात नाही

दुर्भाग्य याविना का?। आम्हास नाही आई

शाळेतुनी घराला। येता धरील पोटी

काढून ठेवलेला। घालील घास ओठी

उष्ट्या तशा मुखाच्या। धावेल चुंबना ती

कोणी तुझ्याविना गे। का ह्या करील गोष्टी ?

तुझ्याविना न कोणी। लावील सांजवाती

सांगेल ना म्हणाया। आम्हा ‘शुभं करोति’

ताईस या कशाची। जाणीव काही नाही

त्या सान बालिकेला। समजे न यात काही

पाणी तरारताना। ‘आम्हास नाहि आई’

ते बोल येति कानी। ‘आम्हास नाहि आई’

आई! तुझ्याच ठायी। सामर्थ्य नंदिनीचे

माहेर मंगलाचे। अद्वैत तापसांचे

गांभीर्य सागराचे। औदार्य या धरेचे

नैत्रात तेज नाचे। त्या शांत चंद्रिकेचे

वात्सल्य गाढ पोटी। त्या मेघमंडळाचे

वात्सल्य या गुणांचे। आई तुझ्यात साचे

गुंफूनि पूर्वजांच्या। मी गाईले गुणाला

सार्‍या सभाजनांनी। या वानिले कृतीला

आई ! करावया तू। नाहीस कौतुकाला

या न्यूनतेमुळे ही। मज त्याज्य पुष्पमाला

पंचारती जनांची। ना तोषवी मनाला

परि जीव बालकाचा। तव कौतुका भुकेला

येशील तू घराला। परतून केधवा गे !

दवडू नको घडीला। ये ये निघून वेगे

हे गुंतले जिवाचे। पायी तुझ्याच धागे

कर्तवय् माउलीचे। करण्यास येइ वेगे

रुसणार मी न आता। जरि बोलशील रागे

ये रागवावयाही। परि येइ येइ वेगे

कवी - यशवंत दिनकर पेंढारकर

ANI

अडकलेत बंधू आपले, सापडले संकटात,

परी ना खचली हिंमत त्यांची, आहेत धैर्यवान,

तळमळीने प्रयत्न चालले, ते करणारे ही महान,

यश मिळो हे देवा, अन बंधू माझे येवोत सुखरूप घरी,

त्यांचे कुटुंब ही आसुसले, राहिली करायची दिवाळी साजरी,

कष्टकरी आहेत सारे, कष्टच त्यांची सेवा,

शुभेच्छा अन प्रार्थना सर्वांच्या कामी येऊ दे गा देवा!

घेतील श्वास मोकळा, हे  सुपुतभारताचे ,

काळजीपूर्वक बाहेर काढतील त्यांना, होईल सोने कष्टाचे!

..अश्विनी थत्ते.

कपडे होते कर्दमलेले केसावरति पाणी

क्षणभर बसला नंतर हसला बोलला वरती पाहुन

गंगामाई पाहुणि आलि गेली घरटयात राहुन

माहेरवाशिण पोरिसारखी चार भिंतित नाचली

मोकळ्या हाती जाईल कशी बायको माञ वाचली

भिंत खचली चूल वीझली होते नव्हते नेले

प्रसाद म्हणुन पापण्यांमधे पाणी माञ ठेवले

कारभारणीला घेऊण संगे सर आता लढतो आहे

पडकी भिंत बान्धतो आहे चिखल गाळ काढतो आहे

खिशाकडे हात जाताच हसत हसत उठला

पैसे नको सर जरा एकटेपणा वाटला

मोडून पडला संसार तरि मोडला नाहि कणा

पाठीवरती हात ठेउन नुसते लढ म्हणा.

_कुसुमाग्रज

कारण, आई ची ऊब,

आई ची माया,

आईचा ओलावा,

आईपरि गोडवा,

फक्त आईत असतो..

आपली सगळी नाटकं..

आपले फालतू चे हट्ट..

आपल्या रागाचा पारा..

आपल्या मुड स्वींग चा मारा..

फक्त आई झेलणार सारा..

सासरी ना, ती आई शोधायची नसते..

ती आई स्वतःत उतरवायची असते.

आग्रहाचे दोन घास आपण सर्वांना भरवायचे,

सर्वांच्या सेवेस आई परि तत्पर रहायचे..

पन्नाशीतल्या किंवा साठीतल्या सासु ची आपणच आई व्हायचं..

त्यांना आरामात कसं ठेवता येईल यासाठी झटायचं..

त्यांनी सांभाळली ना सर्वांची वेळापत्रकं इथवर, आता, आपण सांभाळायचं..

नसते त्यांना शुद्ध स्वतःच्या खाण्यापिण्याची..

थोडं चिडायचं ही हक्काने, कारण त्याशिवाय आई पुर्ण होत नाही .. 

जगासमोर खुप कठोर असणार्‍या सासर्‍यांना ही असतो एक हळवा कोपरा..

आई होऊन त्यांची, बोलतं करायचं असतं त्यांना..

असते त्यांना काळजी घरातल्या प्रत्येकाची,

आपणच तर द्यायची असते ना त्यांना निवृत्ती...! 

आपली आई असतेच की माहेरी,

पण त्या दोघांची आई गेलेली असते देवाघरी..

त्यांना त्या मायेची अन् आधाराची गरज आपल्या पेक्षा जास्त असते..

म्हणून सासरी आई शोधायची नसते, ती आई स्वतःत उतरवायची असते..

- सोशल मीडिया

अध्ये मध्ये ते आपल्याला भेट देतात,

कारण त्यांच्यामुळे जीवन अपूर्णच राहील,

पण नाही अन परंतु नाही, तर काय बरं मजा राहील,

तर असा आहे आपला "पण", सदैव अपूर्ण,

"परंतु"च्या मात्रे शिवायही होतं का काही पूर्ण?

असं "पण " झालं असतं तर काय मज्जा आली असती!

"परंतु"नशिबी असावं लागतं ना सर्व, ही भाषा कशी कानावर आली असती?

..अश्विनी थत्ते.

जे सुरू आहे ते जाऊन नवीन पायंडा ते पाडतात,

जशी गरज असेल तसं तसं बदलत जातं,

कालाय तस्मय नमः, म्हणतं ते ही आत्मसात होतं,

काय बदलत नाही हो?सर्वच गोष्टी बदलतात,

काळाच्या ओघात सर्वच वाहू लागतात,

पण हेचं तर जीवन आहे, निरंतर वाहणे,

मग साचून राहात नाही काही, स्वच्छ होतं जाणे,

माणसं बदलतात, त्यांचे स्वभावही बदलतात,

वस्तू बदलतात, त्या वापरायच्या पद्धतीतही बदल घडतात,

एवढंच काय देवाची मर्जी ही बदलते बरं,

त्याला जेंव्हा जे वाटतं ते तो बदलवून आणतो सारं !

..अश्विनी थत्ते.

भेटताना एकमेकांना सर्वंच स्वच्छ  पाहिजे असले!

शहाणी मंडळी असतात, ते एकमेकांना भेटतात,

आवडी निवडी न अपेक्षा आपल्या सांगू लागतात,

दोघेही धास्तावले, आपलं स्वातंत्र्य हिरावणार आता,

लग्न करायच म्हणजे, त्याच्या सोबत आलं पाहीजे जगता,

कित्ती ही हे करणार नाही ते करणार नाही सांगून  व्हा मोकळे, 

एकमेकांचे विचार कधीच पटत नसतात सगळे,

अन ते बंधनच वेगळे असते, हे मात्र खरं,

अमुकच करायचं न तमुकच व्हायला हवं, असं नसतं बर!

कोणतीही परिस्थिती समोर येते अकस्मात,

एकमेकांच्या ओढीनं उडी घ्यायची असते त्याच्यात,

तिढा आत्मीयतेने सोडवायचा असतो,

प्रत्येक वादाचा तोडगा न्यायालया जवळ नसतो,

जाऊ द्यावा काळ थोडा, परस्परांना द्या वेळ,

अपेक्षाच अपेक्षा लादून, जमत नसतो संसारात मेळ!

..अश्विनी थत्ते.

नकळत आपण ही बदलत असतो,

बदल कधी नक्की घडला सांगता नाही येत,

आपणही ते कधी मनावर नाही घेत,

पण काळच शिकवतो, रीत जगाची,

शिकवण देतो, कुठं न कशी वागायची,

सुरवातीला मन धजत नसतं, काळानुसार वागायला,

पण नंतर ते ही बेडर होतं, न लागतं ते  करायला,

सगळेच म्हणतात तू आधी अशी नव्हती वागत,

पण आलेले अनुभव, तेच असतात न सोबत!

मागे वळून बघितलं की आपल्यास ही समजतं,

कोण होतो आपण अन काय झालो, तेही कळतं!

..अश्विनी थत्ते.

वरवर बघता त्या कुणास नाही उमगत,

काही वेदना विव्हळायला भाग पडतात,

काही मात्र त्या व्यक्तीस अंतर्मुख करतात,

काळाच्या ओघात काहींची तीव्रता कमी होते,

कित्तीही काळ लोटला, तरीही काहींची तीव्रता तीच राहते,

आपलेच लोक न बोलता त्या देत राहतात,

परके ही कधी गंगेत हात धुवून घेतात,

चेऱ्यावर साफ दिसते वेदनेची सल आलेली,

काही मात्र जाणीवपूर्वक असते त्यानं लपवलेली,

हसण्याच्या मागची वेदना, फार मोठं प्रकरण असतं,

मुखवटे वेगळेच असतात, आत काही अलगच निघत.

पण काहीही झालं तरी वेदना या असतातच,

त्याच फक्त आपल्या असतात, अन त्या सोसाव्या लागतातच!

..अश्विनी थत्ते.

sunset

दिनकरा चा निरोपाची, निघे ह्रदयात सल,

मन उगाच कातर होई, वाटे कावरेबावरे,

मनाची ही अवस्था होण्यास, काय कारण असावे बरे?

पण सूर्योदय बघता, मन पुन्हा भरारी घेते,

नव्या कल्पनेला अजून धुमारी फुटते,

उत्साह संचारतो, त्या तेजोवलयाला बघून,

नवं काव्यही स्फुरते मज, रविराजाला पाहून!

..अश्विनी थत्ते.

हेलकाव्यांचा आवेग काही वेगळंच सांगतोय,

कुणाला बघून इतका तू आलास उचम्बळून ,

तालावर नाच चाललाय तुझा, गेलाय तू रमून,

एक बेभान प्रियकर दिसतोय मला तुझ्यात,

ओढ झालीय अनावर, प्रेमच प्रेम तुझ्या लाटात,

दिसायला सगळं कसं दिसतंय अप्रतीम,

भाषा तुझी कळतेय आम्हांस, कळतंय प्रेम निस्सीम,

असाच राहा रे तू, नाच आपल्याच तालात,

खळखळून हसणारा तू आज मात्र हसतोय गालात!

..अश्विनी थत्ते.

Navratri

देवीच्या सामर्थ्या ला शरण जा, मगच कुठं शुभ होतं,

एकमेकींना हिनवण्यात च तर सारं आयुष्य ग चाललं,

परपुरुषाशी नातं अनैतिक तूच तर ग जमवलं,

तेंव्हा कुठं गेली स्त्री तुझ्या ग मनातली,

फक्त दाखवायला उपवास करून का तू नवरात्री जागवली?

विचार तूच स्वतः ला, कित्ती कारस्थानं घडविले,

सतत दुसऱ्यास दुखवुन खूप खेळ मांडले,

दाखवते वरवर एक, अन आत वेगळीच असते,

स्वतः च घर सांभाळते, पण दुसऱ्याच्या घरात आग तूच लावते,

मन शुद्ध कर अन कबूल कर सारे अपराध,

आत लपलेल्या राक्षसाचा तूच कर आता वध,

मग कर नवरात्र साजरे, बघ कसं होईल  मंगल मंगल,

 मग बघ कशी ताठ मानेने तुही इथंच जगशील,!!

..अश्विनी थत्ते.

मरणाने केली सुटका जगण्याने छळले होते !

ही दुनिया पाषाणांची बोलून बदलली नाही,

मी बहर इथे शब्दांचे नुसतेच उधळले होते !

गेलेल्या आयुष्याचा मधुमास गडे विसरू या,

पाऊल कधी वाऱ्याचे माघारी वळले होते ?

मी ऐकवली तेव्हाही तुज माझी हीच कहाणी-

मी नाव तुझे तेव्हाही चुपचाप वगळले होते !

याचेच रडू आले की जमले न मला रडणेही

मी रंग तुझ्या स्वप्नांचे अश्रूंत मिसळले होते

नुसतीच तुझ्या स्मरणांची एकांती रिमझिम झाली-

नुसतेच तुझे हृदयाशी मी भास कवळले होते !

घर माझे शोधाया मी वाऱ्यावर वणवण केली-

जे दार खुले दिसले ते आधीच निखळले होते !

मी एकटाच त्या रात्री आशेने तेवत होतो-

मी विझलो तेव्हा सारे आकाश उजळले होते !

- सुरेश भट

पत्ता: देवाचे घर,

तुझा हात हवा होता

सदा माझ्या उश्यावर,

थोपटून मला झोपवायला

अचानक जाग आल्यावर.

मी अजून सुद्धा दचकून

जागा होतो मधिच,

तुझी काळजी रात्रभर       

सतावत राहते उगीच.

तू का इतक्या लवकर

सोडून गेलीस गाव माझं,

'आईविना पोर' असं

घेतात लोकं नाव माझं.

वरवरच्या पदार्थांची मला

चवच लागत नाही,

काय करू तुझ्या दुधाविना माझी भूकच भागत नाही.

पोरकेपणाची माझ्या भोवती

का ठेऊन गेलीस जाळ,

का खरंच इतकी कच्ची

होती, तुझ्या माझ्यातली नाळ.

तिथं कुणी आहे तुझ्याशी

बोलायला भरपूर,

उगाच रडत राहू नकोस

दाबून स्वतःचा  ऊर.

बघ आई आता मी

रडत नाही पडलो तरी,

मला ठावूक आहे तू

गेली आहेस  देवाघरी. 

भूक लागली तरी

बिलकूल मी रडत नाही,

कारण मी हसल्या शिवाय

तुला चैन पडत नाही.

पण रोज रात्र झाली कि तुझ्या आठवणींचा थवा येतो,

अंथरुणात लपून,  पुसून डोळे, मी गप्प झोपी जातो.

बघ तुझं बाळ किती

समजूतदार झालं आहे,

आणि वय कळण्याआधी   

वेडं वयात आलं आहे.

अजिबात म्हणजे अजिबात

त्रास देत नाही पप्पाला,

तुझी काळजी तेवढी मात्र घ्यायला सांग बाप्पाला.

आणि सांग कि

हे शहाण बाळही आहे हट्टी,

जर का काही झालं तुला तर घेईल म्हणावं कट्टी.

मी आता थकलोय

तुला ढगांमध्ये पाहून,

ये आता भेटायला      

नजर तिथली चुकवून.

जमलं जर का सुट्टी घ्यायला

तर ये निघून अशीच,

पोट भरतं ग रोज

पण मायेची भूक अजून तशीच....

मायेची भूक अजून तशीच....

मायेची भूक अजून तशीच....

- सोशल मीडिया

नेमकं सांगायचं कसं ते उमगत नसत,

जेंव्हा तिची अतिशय गरज असते ना, तेंव्हा ती येत नाही,

नसते गरज तिची अजिबात, तेंव्हा काही केल्या थांबत नाही,

जांभया वर जांभया येतात, नकोस होतं,

तिला थांबवणं केवळ अशक्यच असतं,

कधी कधी आराधना करवी लागते निद्रादेवीची,

कड परतवून परतवून थकतो आपण, पण मात्रा लागू नसते कशाची,

परीक्षेच्या काळात येणारी झोपेच वर्णन ते काय करावं,

आयुष्यात पुन्हा येत नाही ती अशी, असंच समजावं,

असतात काही लोकं, जे पडल्या पडल्या निजतात,

काही मात्र अंथरुणावरून आढयाकडे बघत बसतात,

एखाद्या कार्यक्रमात जावं, थंड वातावरण असतं,

निद्रादेवीला तिथं अगदी यायचंच असतं,

डोळे जड होतात कधी ते कळत नाही,

कार्यक्रम कुठं चाललंय हे आपल्यास कळतही नाही,

प्रवासात बसल्या बसल्या कित्येक जण , कधी न झोपल्या परी झोपतात,

दुसऱ्याला त्याचा त्रास होतोय, हे ही विसरतात,

तर असं अजबगजब तंत्र या झोपेचं,

पण त्यावरचं अवलंबून असत, घड्याळ माणसाचं!!

..अश्विनी थत्ते.

स्वतःच विस्कटून जातो आपण, पण तो एकत्र होईना!

कधी न कसा हा पसारा वाढतो, कळतच नाही,

गुंततो आपण कशात ते कधी समजत नाही,

परिणामी काहीही करायला जा, तो वाढतच जातो,

पण मात्र नंतर तो आपणासच नकोसा वाटतो,

नातीगोती असोत की आणिक काही,

नाही म्हणायची आपली हिम्मत कधीच होत नाही,

पेलत नसतात कधी कधी , ते निभावणं,

पण कसोटी स्वतः ची लावून, आवश्यक असते  सर्व पार पडण,

स्वतः च्याच छांदिष्ट पणाचा नुसता राग राग येतो,

आयुष्याचा चांगला काळ मात्र त्यातच व्यतीत होतो,

थांबू या आता तरी, मनांतुन आलाय आवाज,

शांत विचार करून ठरवू अन मुक्त होऊन जाऊ आज.

..अश्विनी थत्ते.

moon

चांद भरली रात आहे, प्रियकराची साथ आहे

मोगर्‍याच्या पाकळ्यांची मखमली बरसात आहे

मंद वाहे गंध वारा

दूर चंदेरी किनारा

अमृताच्या सागरातून जीव-नौका जात आहे

ना तमा आता तमाची

वादळाची वा धुक्याची

आजला हातात माझ्या साजणाचा हात आहे

Lyrics - Kusumagraj कुसुमाग्रज

Music - Sriniwas Khale श्रीनिवास खळे

Singer - Ashalata Wabgaokar आशालता वाबगावकर

Natak - Vidushak विदूषक

स्वीकारतो आपण नकळत त्यास, आपल्यास ही न समजू देता,

सोबतीस असतो जो कोणी, त्याची एखादी सवय अंगवळणी पडते,

आपणही तसंच करायला लागतो, जी सवय त्यास असते,

बोलण्यातला शब्द असो, की लकब एखादी,

आपसूकच आपणही करतो तसंच, सुरू होतच  ते कधी न कधी!

एखाद्या मुलुखात काही काळ बघा घालवून,

त्यांचीच भाषा शिकून घेतो आपण, बघा आजमावून!

चांगल्या सवयी कुणाच्या, आकर्षित आपल्याला करतात,

आपण ही त्या आत्मसात करतो, त्या प्रगतीपथावर नेतात,

चांगलं ते जरूर घ्यावं मंडळी, संकोच कशाचा!

वांगल्या मात्र अजिबात नकोय आपल्या जवळ फटकायला!!

..अश्विनी थत्ते.

काहीतरी सुटलं हातून, मनी पक्क होतं,

सोडावस वाटत नाही ते, पकडून ते ठेवावं वाटत,

घट्ट मिठीत आपल्या, जखडून राहावंसं वाटत,

जसं कळतं निरोपाची वेळ जवळ आलीय,

इथलं अस्तित्व संपून, निघण्याची घडी झालीय,

सावरासारव करायला हवी पसाऱ्याची ,

सोडवणूक करायला हवी, गुंतलेल्याची,

सोप्पं व्हायला लागतं मग निरोपाच्या क्षणाला,

वाईट वाटतं पण मन सज्ज झालेलं असतं, समजलेलं असतं स्वतःला!!

..अश्विनी थत्ते.

कधी आपलं खूपच चांगलं, कधी खुप वाईट होतें,

एखाद्या घटनेच ही तसंच कधी असतं,

चांगले वाईट पडसाद उमटतात, सर्व चित्र बदलत,

क्षण एखादा, आत्ता आत्ता पर्यंत सर्वच जवळ असतं,

दुसऱ्याच क्षणाला डोक्यावरून पाणी गेलेलं दिसतं,

दिवस एखादा चांगल्या गोष्टीसाठीच राखीव असतो,

वाईटांची मालिकाच एखादा दिवस घेऊन उजाडतो,

प्रचंड ताकत असते अश्या या एखाद्या मध्ये,

चांगलं वाईट दडलेले असतं त्या सर्वांमध्ये!!

..अश्विनी थत्ते.

Poem

तो कमवायला कष्ट करावे लागतात आपल्याला,

खूप काळ जाऊ द्यावा लागतो, नंतर तो मिळतो,

मग नंतर तिथं उपस्थित जरी नसला तरी काम तो करतो,

पण एकदा का तो उडाला, की मग कठीण काम,

कित्तीही प्रयत्न करा, तरीही इतरांचं मत राहतं ठाम,

कधी भरवश्याच्या माणसावर अवलंबुन राहिलं की पंचाईत होते,

काम तर होतच नाही, पण पत ही खराब होते!

म्हणून तर मंडळी, भरवसा  घेऊ नका हलक्यात !

पण तो मिळवा नक्कीच, ते आहे आपल्या हातात!

..अश्विनी थत्ते.

तोच तो पणा करून, न कंटाळून जाणारे कोणी असतील का?

कंटाळा तेच ते खाण्याचा येतो अगदी सर्वांनाच,

कामातला तोच तो पणाही ठरतो कारणीभूत सदाच,

वेगळेपणा हवा असतो, अगदी प्रत्येकालाच,

मोकळा श्वास हवा असतो, सर्वांनाच,

लहान मुलांपासून, तर अगदी वृद्धांपर्यंत,

कुणीही सुटलं नाही बरं का! हेच सत्य असतं,

काही थोडा ही बदल मिळाला की पुन्हा ताजेतवाने होतात,

तर काही जरा जास्त वेळ घेतात, पण मग तजेलदार दिसू लागतात,

अशी असते  बघा कंटाळवाणी स्थिती माणसाची,

पण कंटाळून कसं चालायचं मंडळी?ही तर गोष्ट आपल्या स नेहमीचीच!!

..अश्विनी थत्ते.

कित्ती ही काम असलं तरीही तो स्वतः च करत बसतो,

आपल्या पेक्षा कुणी चांगलं करूच शकत नाही, अस  त्यांना वाटतं !

त्यांच्या नजरेत कुणीच चांगलं करू शकत नसत,

या उलट काही लोकं, उंटावरून शेळ्या हाकतात,

परस्पर काम दुसऱ्या वर सोपवून मोकळे होतात,

चुकलं माकल कुणाचं तर त्यांना रागावतात,

पण पुन्हा त्यांच्याच करवे काम ते करतात,

आपल्याच इशाऱ्यावर इतरांना नाचवून घेणारे पण खूप असतात,

हुकमाच्या फैऱ्या सोडत, आपण जागेवरच बसतात.

काम केल्याचा आव तर इतका आणतात,

सर्व जगच ह्यांच्या मुळंच चालतं, असच भासवतात!

व्यक्ती तितक्या प्रकृती, हे तर असच चालायचंच,

काम होण्याशी मतलब असतो, आपण फक्त बघायचं.

..अश्विनी थत्ते.

तो जसा करेल, तसं घरही वागत तसंच !

नाचायच असतं त्याला, पण मोठेच  नाचून दाखवतात,

गाडी गाडी करत, स्वतः च भुर्रर्र करतात,

बाऊ बाऊ करताना, उगा तोंडावर घेतात ओढून,

नकळत त्यांच्यातलं लहान मूल ही बघत डोकावून,

त्याच्याशी बोबडे बोलता बोलता खूप मजा लुटतात,

इवल्या इवल्या हाताने, काहीही खाऊन घेतात,

घरी कुणी आलं, की बाळाला काय काय येतं ते कित्तीदा सांगतात,

वारंवार त्याला ते करायला सांगून, बाकीचे विषयच बोलायला  विसरतात,

पण काहीही असो मंडळी, त्यातली मजा ही काही निराळीच असते,

मुलात मुलं होऊन जाणं, ही पण एक कलाच असते.

...अश्विनी थत्ते.

भांडत नका बसू 

डोक्यात राग भरल्यावर 

फुटणार कसं हसू ?

अहंकार बाळगू नका 

भेटा बसा बोला 

मेल्यावर रडण्यापेक्षा

जिवंतपणी बोला

नातं आपलं कोणतं आहे

महत्वाचे नाही

प्रश्न आहे कधीतरी

गोड बोलतो का नाही ?

चुका शोधत बसाल तर

सुख मिळणार नाही 

चूक काय बरोबर काय

कधीच कळणार नाही

काहीतरी खुसपट काढून उगीच नका रुसू

आयुष्य खूप छोटं आहे

भांडत नका बसू .....

चल निघ चालता हो

इथे थांबू नको

हात जोडून विनंती आहे

अशी भाषा नको

दारात पाय नको ठेऊ 

तोंड नाही पहाणार 

खरं सांगा असं वागून 

कोण सुखी होणार ?

तू तिकडे आम्ही इकडे

म्हणणं सोपं असतं

पोखरलेलं मन कधीच 

सुखी होत नसतं

सुखाचा अभास म्हणजे 

खरं सुख नाही 

आपलं माणूस आपलं नसणे

दुसरं दुःख नाही

करमत नाही घरी म्हणून गाळू नका आसु

आयुष्य खूप छोटं आहे

भांडत नका बसू ....

एकतर्फी प्रेम करून

उपयोग आहे का ?

समोरच्याला आपली आठवण

कधी तरी येते का ?

नातं टिकलं पाहिजे असं

दोघांनाही वाटावं

कधी गायीने कधी वासराने 

एकमेकाला चाटावं

तुमची काहीच चूक नाही 

असं कसं असेल 

पारा शांत झाल्यावरच 

सत्य काय ते दिसेल

बघा जरा एकांतात

डोळे मिटून आत

चूक कबूल करतांना

जोडताल दोन्ही हात

अंधारात अश्रू ढाळत खरंच नका बसू

आयुष्य खूप छोटं आहे भांडत नका बसू .....

दुसऱ्याला दोष देणं

खूप सोपं असतं

वेळ आल्यावर कळतं की

कुणी कुणाचं नसतं

भेटत नाहीत बोलत नाहीत

गुन्हा तरी काय ?

जे वाटतं ते बोलून

रड धाय धाय

शक्य आहे ताण जाऊन

वाटेल हलकं हलकं

गुळणी धरून बसू नका

व्हा थोडं बोलकं

कोण चूक कोण बरोबर

हिशोब करून टाका

प्रत्येक क्षण जगून घ्या

घालवू नका मोका

त्याच त्याच गोष्टींचे पत्ते नका पिसू

आयुष्य खूप छोटं आहे भांडत नका बसू ....

आपली मतं दुसऱ्यावर

मुळीच लादू नका

समोरच्या व्यक्तीचा

अंत बघू नका

कोणताही विषय असो

जास्त नका ताणू

मीच शहाणा बाकी मूर्ख

असे नका मानू

कोण म्हणतं गोड बोलून

प्रश्न सुटत नाही

अनेकदा समजूतदार

माणूस भेटत नाही

जिभेवर साखर ठेवा

होणार नाही वाद

आवडल्यावर मनातून

द्या की हो दाद

तडतड बोलून उगीच मनं नका नासु

आयुष्य खूप छोटं आहे

भांडत नका बसू ....

बचतच कामी येते

खर्च कमी कर

जरी मोठा झालास तरी

रहा जमिनीवर

विचार करून पाऊल टाका, कुठे नका फसू

आयुष्य खूप छोटं आहे

भांडत नका बसू ....

ठीक आहे चूक नाही 

तरीही जुळतं घ्या 

बॉडी डेड होण्या आधीच 

आलिंगन द्या

स्मशानभूमीत चांगलं बोलून

काय उपयोग आहे 

जिवंतपणी कसे वागलात

जास्त महत्वाचं आहे

माझ्या कवितेत कोणतंही

तत्वज्ञान नाही 

तुम्ही खुशाल म्हणू शकता

कवीला भान नाही

ठीक आहे तुमचा आरोप

मान्य आहे मला

माझं म्हणणं एवढंच आहे

वाद नको बोला

काय माहीत उद्या आपण असू किंवा नसू

आयुष्य खूप छोटं आहे

भांडत नका बसू ...

- सोशल मीडिया 

साक्षीदार आम्ही आहोत त्याचे, आमची मानवंदना!

भारताचे नाव इतिहासात लिहिले जाणार,

गौरवान्वित भारतीय अन ते वैज्ञानिक होणार!

अभिमान आम्हास ही तितकाच, मान उंचावली,

भारतभूमी ही  आज आनंदित जाहली,

चंद्रावरती चन्द्रयांन3 यशस्वी उतरले,

प्रत्येक भारतीयांच्या चेहेऱ्यावर हसू आज आले!!

...अश्विनी थत्ते.

Senior Citizen Day

कधी डोक्यावर चांदी आली न कळलं,

आत्ता आत्ता पर्यंत काका म्हणायचे, आबा कधी झालो न समजलं,

नौकरी त असतांना वेळेचा अन माझा हिशोब जमेना,

आता तर वेळच वेळ असतो, घालवावा कसा ते उमगे ना!

काळ, कामा च्या गणितात, न जाणे काय काय सुटलं,

पण आता काळ ही गेला न कामही, हाती नक्की काय आलं?

सतत चिडचिड केली, घरातले हळूच मागं सरले,

रिकामा वेळ आहे, पण ते कोणीही माझ्यासाठी न थांबले,

सिनिअर सिटीझन झालो,आयुष्याची संध्याकाळ आली,

काय कमावलं काय गमवल, याची माहिती झाली,

आता वाटतं घराला वेळ द्यायचा होता, न कुटुंब जवळ करायचे होते,

कामाचा व्याप कमी करून, थोडं वेगळं आयुष्य जगायचे होते!

....अश्विनी थत्ते.

पण त्याच नेमक्या आपल्याला कराव्या लागतात,

इतरांच्या हो मध्ये हो मिसळावा लागतो,

आपला जणू नंदी बैलच त्यावेळी होऊन जातो,

उगाचच भांडण नको, तंटा नको म्हणून प्रपंच हा,

एवढ्या साऱ्या तडजोडी केल्यात, अजून एक प्रयत्न हा!

असंच असतं मंडळी जीवन, कधी हो कधी नाही,

पण नेमकं कसं जगावं, शेवट पर्यंत समजत नाही!

...अश्विनी थत्ते.

जाता जाता काही आठवणी तरी वाटतंय, ठेवाव्या जमा करून,

निवांत बसेन जेंव्हा आयुष्या च्या उत्तरार्धात,

हसू आणावं त्यांनी गालावर, एका क्षणात,

हीच शिदोरी पुरेल असं वाटत संपणाऱ्या रस्त्यावर,

पण जसं जवळ करावं क्षणांना, ते उडतात वाऱ्यावर,

हात उंचावून पकडण्याचा एक निरर्थक माझा प्रयत्न,

जे लिहून ठेवलंय नशिबात, तेच असतं होणं,

समजवायच स्वतःलाच पुन्हा गोळा करू आठवणी चांगल्या,

येतीलच त्या अवतीभवती, निवडून घेऊ त्यातल्या!

..अश्विनी थत्ते.

चार क्षण घालवावे स्वतः साठी निवांत,

वावरावे  अस ,जसं आपल्याला वाटत, 

एकांत मिळावा, कधी कधी असं वाटतं मला,

उगाच लोळत पडावं, हाती एखादं  पुस्तक असावं,

आवडत्या गाण्याची धून, ऐकत राहावं,,

एकांत मिळावा,कधी कधी असं वाटतं मला,

मऊ जुने आवडते कडपे असावेत अंगावर,

नसावं आजूबाजूला कुणी म्हणणार, असं जर न तसं कर,

एकांत मिळावा, कधी कधी असं मला....,

एखादा प्रसंग आठवून पुन्हा खळखळून हसावं,

हातून सुटलेल्या काही गोष्टीं साठी मनमुराद वाटत रडावं,

एकांत मिळावा, कधी कधी वाटत असं मला....,

भांडाव स्वतःशीच, का हे घडलं म्हणून,

मागवा जाब, तेव्हां का नाही बोलले म्हणून,

एकांत मिळावा, कधी कधी वाटत अस मला ..,

कदाचित मिळतील उत्तरं, अनुत्तरीत प्रश्नांची,

उलगडेल अढी, गुंतलेल्या माझ्या नात्याची,

एकांत मिळावा, कधी कधी  असं वाटतं मला ...!

..अश्विनी थत्ते.

कधी त्या स्वतः साठी तर कधी इतरांकरता असतात,

कुठं जाण्याची इच्छा, मनी उत्पन्न होते,

काही खाण्याची इच्छा मनी जागृत होते,

काही विशेष घालावं अस वाटून जातं,

ल्यावा एखादा दागिना, खूपदा मनात येतं,

एखाद्या नातेवाईकाची भेट घ्यावी वाटते,

आवडत्या मैत्रिणीची साद आल्यावर जावेसे वाटते,

देवासाठी एक कोपरा असतोच की मनात,

त्याच्या करीता काही करावं, योजना येते अंमलात,

कधी छोट्या तर कधी मोठ्या इच्छा  प्रत्येकाच्या असतात.

आपसूक पूर्ण होतात कधी त्या, कधी विशेष प्रयत्न करावे लागतात.!!

अश्विनी थत्ते.

आणि एक माना चा तुरा, शिरपेचात,

चन्द्रयान झेपावले गगनी, काय तो सोहळा,

रोमांच उभे अंगावर,स्तुतीसुमने येती गळा,

प्रयत्नांची पराकाष्ठा, फळास आली,

कक्षा रुंदावल्या आता, यशश्री पदरात पडली,

शास्त्रज्ञ , आणि सर्वच जणांचे कौतुक,

आणिही प्रगती बघण्यास, आम्हीं ही उत्सुक!

...अश्विनी थत्ते.

कुणाचा खूपच खराब, कुणाचा थोडा बरा!,

तापट भयंकर असतं कुणी,कोणी कोमल हृदयी,

काहीचा स्वभाव बदलत असतो ठायी ठायी,

संशय असतो सतत सोबत कुणा कुणाच्या,

असमाधान स्वभावात जात्याच बऱ्याच जणांच्या,

कित्ती ही दुःख असो, कधी ते दाखवत नाही,

संतुष्ट, आनंदी स्वभाव असतो वेगळाच काही,

अश्या विविधतेने मानवी स्वभाव असतो,

 अश्याच लोकांनी समाज तयार होतो!

...अश्विनी थत्ते.

kavita

ते निस्तरण्यात च निघून जात अख्ख आयुष्य,

शारीरिक दुखणी तर असतातच असतात,

बाहेरून आलेली दुखणी काय कमी ताप देतात !

डोक्याला ताप देणारं दुःख जगू देत नाही,

आकस्मिक दुखणी डोकं वर काढतील, सांगू शकत नाही,

मन पण दुखतं, कोणाच्या टोचून बोलण्यान,

कधी कधी विचित्र वागतात लोकं,

दुखत ते त्यानं,

शारीरिक दुखण्यावर ही औषध आहे,

मानसिक दुखण्यावर एक फुंकर पर्याप्त आहे,

शोधा मलम  सर्वच जण दुखण्यावरचा ,

पळतील दुःख सारेच, होईल प्रवास सुखकर आमचा!

..अश्विनी थत्ते.

Love poems

त्या सवयी शिवाय, संपूर्ण असते त्याची अभिव्यक्ती,

जिथं जिथं तो जातो, घेऊन जातो सवयीला,

कितीही नाही म्हटलं तरीही तीच असते सोबतीला,

दोन प्रकार असतात न त्यात!वाईट अन चांगली,

कळतंच नाही आपल्याला ती कशी काय लागली!

वाईट सवयी आयुष्य उध्वस्त करतात, उठवतात त्यातून,

चांगल्या सवयी तारून नेतात, निखरतं आयुष्य सोन होऊन,

करता करता वाईट सवयीची गुलामी, बुद्धी भ्रष्ट होतें,

आपल्या साठी सवयी की सवयी करता आपण, व्याख्या कठीण होते,

म्हणून चांगलं करायला शिकावं, ते अंगिकाराव,

वाईटा स द्यावी तिलांजली, त्यापासून दूर पळाव !

..अश्विनी थत्ते.

सोबत छत्री नको घेऊस

बरसू दे थेंबांना अंगावर

निथळू दे त्यांना गालावरून

माझ्याकडे तू पहात असतांना

ओघळू दे त्यांना पापण्यांवरून

हे अनमोल क्षण प्रितीचे

नको तू हिरावून घेऊस

तू, मी अन पाऊस

सोबत छत्री नको घेऊस

झोंबेल वारा झोंबू दे

गारवा मनात पसरू दे

गंध मातीचा तुझ्या सवे

मनात माझ्या भिनू दे

घेण्या हातात हात माझा

आज तू नको लाजूस

तू, मी अन पाऊस

सोबत छत्री नको घेऊस

जवळ जरासा ये जरा

अधून मधून खेट जरा

तुझ्या त्या मोहक स्पर्शाने

अंगी वीज चमकेल जरा

गारवा दूर पळून जाईल

नको तू भानावर येऊस

तू, मी अन पाऊस

सोबत छत्री नको घेऊस

स्पर्श कधी नजरेचा तुझा

बेधुंद करेल माझ्या मना

बेभान होऊन जा तूही

ओंजळीत घे या क्षणा

या क्षणांना उरांत भरुनी

जन्मो जन्मीच्या शपथा घेऊ

तू, मी अन पाऊस

सोबत छत्री नको घेऊस..

( खडूस नॉन-रोमँटिक नवरा  )

 तू .... मी अन पाऊस

तू मी अन पाऊस ..

त्यात तुला फिरायची हौस !!

जा तू ,ये हूंदडून 

अन लवकर नको येऊस !!

थेंब बरसता गालावर ..

आणि पसरता अंगभर ..

जर उद्या झाली सर्दी .

तर मला नको सांगूस !!

हे अनमोल क्षण पावसाचे 

नको हिरावून घेऊस !!

जाताना चहा टाकून जा ..

त्यात आले नको विसरूस !!

आराम करेन मी घरी ..

तू जा पावसात खुशाल ..

पण जाताना माझी छत्री 

अजिबात नको नेऊस !!

झोंबेल वारा झोंबू दे ..

गारवा मनात पसरू दे ..

काय वाटेल ते होऊ दे ..

पण नंतर माझे 

डोके नको खाऊस !!

भिजुन ये थिजून ये ..

विजेखाली चमकून ये !!

घालायचा तो 

गोंधळ घालून ये !! 

पण परतल्यावर माझ्याकडे 

बाम नि क्रोसिन नको मागूस !!

अजून एक लक्षात घे ..

हिरमुसून नको जाऊस ..

पण एखाद्या वेळीच 

भिजणे चांगले ....

ऱोज रोज नको जाऊस !!

तू, मी अन पाउस !!

- Social Media

यायचं होतं तुलाही, पण कोंडून  होता ठेवला,

शिक्षा तुला ही झाली की रे, काय गुन्हा केला?

करत कोण अन भरत कोण!अशी ही स्थिती,

आटोक्या बाहेर चाललीय, ही सर्व परिस्थिती,

पण आलास आहे बाबा, तर जरा हुश्श कर,

दमाने घे अन निवांत थांबून पड इथं पावसाळ्या भर,

खेळ उन्हासंग पाठशिवणीचा खेळ, नाही कोण म्हणतं?

फिर ना रानी वनी , कोण तुला आडवत!

लाव हुरहूर प्रेमी जीवांना, मग मिठी मार,

तुही प्रेमात पड ना!प्रेमात नको खाऊस हार!

साचव टपोरे थेंब, नदी नाल्यात तुझे,

भरतील सरोवरे अन धरतीवर होईल फुलापाना चे ओझे,

हिरवाई दिसेल सर्वत्र, बळीराजा ही होईल आनंदी,

पिकेल पिकं शेतात, सणासुदीला चांदी,

वरुण राजा आहेस तू  वाग ना राजापरी ,

धरित्री ही आमची राणी, दिसेल हिरवी साजिरी!

..अश्विनी थत्ते.

तरीही चूप का बसायचं?हा प्रश पडतो मनाला!

आपण भ्यायचं असायचं असतं का?

की कशीबशी बसलेली घडी विस्कटेल का?

मग सत्य असंच मरेल न गुदमरून,

आजवरच्या आपल्या संस्कारांची पायमल्ली करून,

नाही नाही कुठंतरी यावर विचार व्हायला हवा,

हा प्रश आता निकालात काढायला हवा!

समोरचा अजून अजून उद्दाम होईल, निःसंशय,

दाबेल स्त्यास तो, येईल बेईमानी चा प्रलय!

..अश्विनी थत्ते. 

कुणी कधी फजित पडलं, तर लोकं त्यावर हसतात,

कधी कुणी पडतं, कशात तरी अडखळून,

काहींना हसू मात्र येतं त्यावर खळखळून,

कमरेखालची भाषा कुणी वापरली असेल,

समोरच्याची हसून भांबेरी उडालेली दिसेल,

दुसऱ्याच कमीपणा दाखवून ही हसू कमावतात,

वर त्याचे कार्यक्रम करून सर्वांना दाखवतात,

वाट्टेल तसें हावभाव पण हसू आणतात ओढून,

नवरा बायकोचे संवाद, बोलून दाखवतात विनोद म्हणून,

सासू सुनेच नातं तर बदनाम आहे,

विनोदवीर त्याचं ही सादरीकरण करून दाखवतात आहे.

शब्दांच्या कोट्या करून काही विनोदनिर्मिती करतात,

खूप अवलोकन करूनही , त्यावर विनोद तयार करतात,

पण काही असो, माणूस हसतो हे काय कमी आहे,

स्वतः च्या दुःखातून बाहेर पडायला विनोद च कामी पडतो आहे!!

..अश्विनी थत्ते.

येऊन जाऊन मोबाईल मध्येच जीव सारा गुंतवला,

उगीचच मिनटा मिनिटा ला एकदा घेतो बघूनच,

काही आलंय का ? त्या क्षणी जाणून तो घेतोच,

गरज नसते बरं वारंवार त्यास हाताळण्याची,

पण वाईट सवय जडवली त्यात घुसून बसण्याची,

ते एक साधन आहे, आपल्या उपयोगी पडायला,

पण आपण त्याच्याच अधीन झालो, नवं नको सांगायला,

घरोघरी संवाद बंद झालाय, हे दिसून येतं,

मोबाईल नावच खेळणं जो तो घरी हातात घरून बसत!

भांडणं पण होतात त्यावरून, की बोलणं होतं नाही,

एकमेकांना  काही सांगायला त्यांना उसंतही नाही.

तोडगा काढा, आपल्या आपल्या पद्धतीने,

बसवा थोडं कोपऱ्यात मोबाईलला,जगा मोकळेपणाने!

..अश्विनी थत्ते.

विचारावसं वाटतं पण ते तिथंच अडकतात,

का कुणास ठाऊक, त्यावेळी नेमकं काय होतं,

आपण कुणाचं मन जपता जपता, इतकं दुबळ का होतो?

वाटतं विचारलं काही खडसावून की तुटेल आतून काही,

मग ते जोडण्याची संधी येईल की नाही!

मग तो प्रश्नच आपल्या मनात घर करतो,

अन आपणच त्या प्रश्नात अडकून पडतो.

अधिकार नसतो असं अजिबातच नसतं,

पण नंतरच्या प्रसंगास मन धास्तावलेलं असतं.

हेंच चालतं वर्षानुवर्षे एखाद्या च्या बाबतीत,

घडी शाबीत ठेवायला,प्रश्नच ठेवायला लागतात अनुत्तरित!

..अश्विनी थत्ते.

Himalaya mountain

निसर्गाचा चमत्कार, अन त्याची सारी किमया.

कुठं उंच डोंगर वाटेत सोबतीला असतात,

खळखळ नद्या अवखळ वाहत, सोबत करतात.

बर्फाचे पहाड शुभ्र शाल पांघरून दिसतात साधू सम,

अंगावर त्यांच्या रात्री रोज वर्षाव करतो हींम.

हिरवी कुरणे डोलतात, रानफुला सोबत,

गायी गुर चरतात त्यावर, खात कोवळे गवत.

पक्षांचा किलबिलाट  जिवा वेड लावतो,

झुळझुळ वारा, मंद मंद गीत नवे गातो.

असा हा रम्य निसर्ग मज सदाच बोलावी,

रम्य अशी सहल त्याच्यासवे माझी नेहमीच व्हावी!

..अश्विनी थत्ते.

खांद्यावर लटकणारी एक पोतडी जादूची.

काय काय असतं त्या पोतडीत सांगून नाही पटणार,

पण वेळ आली की त्यातलं पटकन काही नाही मिळणार!

कप्पेच कप्पे आत सर्व जग जाऊन बसत,

घरातील अर्ध समान त्यात सामावलेलं असतं,

जिचं तिला च गवसतं, त्यात दडलेलं,

 गरजेचं पण असतं  त्यात असलेलं.

प्रवासात तर हमखास त्यावर हक्क सर्वांचा,

आहोनी दिलेलं सर्व काही त्यात ठेवायचा.

पण गुणांची असते हो ही पर्स बिचारी,

मुकाट सहन करते, अत्याचार  सारी,

आमची जिवाभावाची ही सखी आम्हास प्रिय अती,

सर्वच वेळेस असते ती आमची खरी सोबती!!

...अश्विनी थत्ते.

आई ! थोर तुझे उपकार ।। ध्रु० ।।

वदत विनोदें हांसत सोडी

कोण दुधाची धार ।। १ ।।

नीज न आली तर गीत म्हणे

प्रेम जिचें अनिवार ।। २ ।।

येई दुखणे तेव्हां मजला

कोण करी उपचार ।। ३ ।।

कोण कड़ेवर घेउनि फिरवी

चित्ती लोभ अपार ।। ४ ।।

बाळक दुर्बळ होतों तेव्हां

रक्षण केले फार ।। ५ ।।

त्वांचि शिकविले वाढविले त्वां

आहे मजवर भार ।। ६ ।।

स्मरण तुझ्या या दृढ़ ममतेचें

होंते वारंवार ।। ७ ।।

नित्य करावे साह्य तुला मीं

हा माझा अधिकार ।। ८ ।।

– भास्कर दामोदर पाळंदे

सूर्याशी तुझं भांडण वगैरे झालं की काय?

पार झोडपून काढतोय तू, अगदी पावसाळ्या परी,

सुर्या वर तुझी नाराजगी इतकी नाही बरी,

आमचं तर फावतय रे!, गर्मीतून सुटका झाली,

पण मात्र बळीराजा ची चांगलीच पंचाईत की रे जाहली,

उभी पिकं गेली की रे झोपून, नुकसान कित्ती भारी!

डोळ्यात बिचाऱ्याच्या पाणी, तुझं म्हणणं काय आहे तरी?

अवकाळी कोसळण चांगलं का आहे ?

मिटवून टाक न तुझं भांडण, बरंय का हे?

ज्या त्या ऋतूत , ते ऋतू बरे वाटतात,

सर्वांचच बर चालतं मग, मोकळा श्वास घेतात!

..अश्विनी थत्ते.

संवाद तोडला आहे

म्हणून तो घरा घरात 

एकटा पडला आहे

येत्या काळात ही समस्या

अक्राळविक्राळ होईल 

तेंव्हा आपल्या हातातून

वेळ निघून जाईल

कदाचित माणूस विसरेल

संवाद साधण्याची कला

याच्यामुळे येऊ शकते

मूकं होण्याची बला

पूर्वी माणसं एकमेकांना

भरभरून बोलायचे

पत्र सुद्धा लांबलचक

दोन चार पानं लिहायचे

त्यामुळे माणसाचं मन

मोकळं  व्हायचं

हसणं काय, रडणं काय

खळखळून यायचं

म्हणून तेंव्हा हार्ट मध्ये

ब्लॉकेज फारसे नव्हते

राग असो लोभ असो 

मोकळं चोकळं होतं

पाहुणे रावळे गाठीभेटी

सतत चालू असायचं

त्याच्यामुळे प्रत्येक माणूस

टवटवीत दिसायचं

आता मात्र माणसाच्या

भेटीच झाल्या कमी

चुकून भेट झालीच तर

आधी बोलायचं कुणी ?

ओळख असते नातं असतं

पण बोलत नाहीत

काय झालंय कुणास ठाऊक

त्यांचं त्यांनाच माहीत

घुम्यावणी बसून राहतो

करून पुंगट तोंड

दिसतो असा जसा काही

निवडुंगाचं बोंड

Whatsapp वर प्रत्येकाचेच 

भरपूर ग्रुप असतात

बहुतांश सदस्य तर

नुसते येड्यावणी बघतात

त्यांनी मेसेज वाचल्याच्या

दिसतात निळ्या खुणा

पण रिप्लाय साठी सुटत नाही

शब्दांचा पान्हा 

नवीन नवीन Whatsapp वर

चांगलं बोलत होते

दोनचार शब्द तरी 

Type करत होते

आता मात्र बऱ्याच गोष्टी

इमोजीवरच भागवतात 

कधी कधी तर्कटी करून

इमोजीनेच रागवतात

म्हणून इतर प्राण्यां सारखी

माणसं मुकी होतील का ?

भावना दाबून धरल्या म्हणून

माणसाला शिंग येतील का ?

काय सांगावं नियती म्हणेल

लावा याला शेपटी

वाचा देऊन बोलत नाही

फारच दिसतो कपटी

हसण्यावर नेऊ नका 

खरंच शेपूट येईल

पाठीत बुक्का मारून मग

कुणीही पिळून जाईल

म्हणून म्हणतो बोलत चला

काय सोबत येणार

नसता तुमची वाचा जाऊन

फुकट शेपूट येणार

- सोशल मीडिया

Kids Poem

खूप वर्षांची साथ आहे, म्हणून का कुणी ओळखू येतं,

ज्याला जस वागायचं तसच वागतो की माणूस,

डोळ्यातून पण त्यांच्या अजिबात लागत नाही मागमूस,

आपल्या शी बोलतोय, तेच खरं वाटतं आपल्याला,

पण ठरवून तो बोलतोय आपल्याशी, ते कुठं समजतंय माणसाला,

महाकठीण काम आहे, अश्या लोकांना समजायला,

कसं आपलं म्हणायचं ह्यांना, भितीच वाटते आपल्याला!

सर्वानाच येतो हा अनुभव कुठून ना कुठून,

पण कोण बोलेल ह्यावर, बसतात सर्व मूग गिळून!

...अश्विनी थत्ते.

त्याच्या तळाशी अगदी खाली

जिथे आहेत जुने कपडे

कुंच्या टोपडी शेले शाली

त्यातच आहे घडी करुन

जपून ठेवलेली एक पैठणी

नारळी पदर जरी चौकडी

रंग तिचा सुंदर धानी

माझी आजी लग्नामध्ये

हीच पैठणी नेसली होती

पडली होती सा-यांच्या पाया

हाच पदर धरून हाती

पैठणीच्या अवतीभवती

दरवळणारा सुष्म वास

ओळखीची.. अनोळखीची..

जाणीव गुढ़ आहे त्यास

धूर कापूर उदबत्यांतून

जळत गेले किती श्रावण

पैठणीने जपले

एक तन.. एक मन..

माखली बोटे

पैठणीला केव्हा पुसली

शेवंतीची चमेलीची

आरास पदराआडून हसली

वर्षामागुन वर्षे गेली

संसाराचा सराव झाला

नवा कोरा कडक पोत

एक मऊपणा ल्याला

पैठणीच्या घडीघडीतून

अवघे आयुष्य उलगडत गेले

अहेवपणी मरण आले

आजीचे माझ्या सोने झाले

कधीतरी ही पैठणी

मी धरते ऊरी कवळुन

मऊ रेशमी स्पर्शामध्ये

आजी भेटते मला जवळुन

मधली वर्षे गळुन पडतात

कालपटाचा जुळतो धागा

पैठणीच्या चौकड्यानो

आजीला माझ्या कुशल सांगा

– शांता शेळके

करावी किती भास्करा वंचना

किती काळ कक्षेत धावू तुझ्या मी

कितीदा करु प्रीतीची याचना

नव्हाळीतले ना उमाळे उसासे

न ती आग अंगात आता उरे

विझोनी आता यौवनाच्या मशाली

ऊरी राहीले काजळी कोपरे

परी अंतरी प्रीतीची ज्योत जागे

अविश्रांत राहील अन् जागती

न जाणे न येणे कुठे चालले मी

कळे तू पुढे आणि मी मागुती

दिमाखात तारे नटोनी थटोनी

शिरी टाकिती दिव्य उल्काफुले

परंतु तुझ्या मूर्तीवाचून देवा

मला वाटते विश्व अंधारले

तुवा सांडलेले कुठे अंतराळात

वेचूनिया दिव्य तेजःकण

मला मोहवाया बघे हा सुधांशू

तपाचार स्वीकारुनी दारुण

निराशेत सन्यस्थ होऊन बैसे

ऋषींच्या कुळी उत्तरेला ध्रृव

पिसाटापरी केस पिंजारुनी हा

करी धूमकेतू कधी आर्जव

पिसारा प्रभेचा उभारून दारी

पहाटे उभा शुक्र हा प्रेमळ

करी प्रीतीची याचना लाजुनी

लाल होऊनिया लाजरा मंगळ

परी दिव्य ते तेज पाहून पूजून

घेऊ गळ्याशी कसे काजवे

नको क्षूद्र शृंगार तो दुर्बळांचा

तुझी दूरता त्याहुनी साहवे

तळी जागणारा निखारा उफाळून

येतो कधी आठवाने वर

शहारून येते कधी अंग तूझ्या

स्मृतीने उले अन् सले अंतर

गमे की तुझ्या रुद्र रूपात जावे

मिळोनी गळा घालुनीया गळा

तुझ्या लाल ओठातली आग प्यावी

मिठीने तुझ्या तीव्र व्हाव्या कळा

अमर्याद मित्रा तुझी थोरवी अन्

मला ज्ञात मी एक धुलिःकण

अलंकारण्याला परी पाय तूझे

धुळीचेच आहे मला भूषण

- कुसुमाग्रज

आतां उभारा रे गुढी

नव्या वरसाचं देनं

सोडा मनांतली आढी

गेलसालीं गेली आढी

आतां पाडवा पाडवा

तुम्ही येरांयेरांवरी

लोभ वाढवा वाढवा

अरे, उठा झाडा आंग

गुढीपाडव्याचा सन

आतां आंगन झाडूनी

गेली राधी महारीन

कसे पडले घोरत

असे निस्सयेलावानी

हां हां म्हनतां गेला रे

रामपहार निंघूनी

आतां पोथारा हे घर

सुधारा रे पडझडी

करीसन सारवन

दारीं उभारा रे गुढी

चैत्राच्या या उन्हामधीं

जीव व्हये कासाईस

रामनाम घ्या रे आतां

रामनवमीचा दीस

पडी जातो तो 'पाडवा'

करा माझी सुधारनी

आतां गुढीपाडव्याले

म्हना 'गुढी उभारनी'

काय लोकाचीबी तर्‍हा

कसे भांग घोटा पेल्हे

उभा जमीनीच्या मधीं

आड म्हनती उभ्याले

आस म्हनूं नही कधीं

जसं उभ्याले आडवा

गुढी उभारतो त्याले

कसं म्हनती पाडवा ?

- बहिणाबाई चौधरी यांची ही काव्यरचना आहे.

काय सांगू आहे कशी 

थोडी गोड थोडी तिखट 

कधी गडद , कधी फिकट

पण वाटे नेहमी हवी शी

तुझी माझी मैत्री

काय सांगू आहे कशी

कधी अबोल कधी बडबडी

कधी शांत कधी गडबडीत

पण वाटे  नेहमी हवी शी 

तुझी माझी मैत्री 

काय सांगू आहे कशी

कधी हळवी कधी खंबीर

कधी हसरी कधी गंभीर

पण वाटे नेहमी हवी शी

तुझी माझी मैञी 

काय सांगू आहे कशी

सौ. शिल्पा मोघे