घटनेच्या वेळी, उत्तर प्रदेशचे परिवहन मंत्री दयाशंकर सिंह आणि गोसाईगंजचे आमदार अभय सिंह हे देखील यज्ञस्थळी उपस्थित होते. आग लागताच चेंगराचेंगरीसारखी परिस्थिती निर्माण झाली, जी प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधींनी मोठ्या सावधगिरीने नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न केला. मंत्री दयाशंकर सिंह स्वतः बचाव कार्यावर देखरेख करत आहे.

ALSO READ: मुंबई : कांदिवलीच्या चारकोप परिसरात चोरांनी टेम्पोमधून २७ एलपीजी सिलिंडर पळवले

आगीची माहिती मिळताच स्थानिक पोलीस आणि अग्निशमन दलाच्या पथकांनी तातडीने कारवाई सुरू केली. सध्या घटनास्थळी चार अग्निशमन गाड्या तैनात असून आग पूर्णपणे नियंत्रणात आणण्याचे प्रयत्न सुरू आहे. प्राथमिक माहितीनुसार, मंडपाच्या काही भागांचे नुकसान झाले आहे, परंतु कोणतीही जीवितहानी झाल्याची अधिकृत पुष्टी झालेली नाही. आगीचे नेमके कारण अद्याप स्पष्ट झालेले नाही, परंतु शॉर्ट सर्किट किंवा यज्ञवेदीवरील ठिणगीमुळे आग लागल्याचा संशय आहे. भाविकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले आहे.

ALSO READ: परदेशी नागरिकाला लुटल्याप्रकरणी दोन पोलिसांना अटक, आणखी तिघांचा शोध सुरू

Edited By- Dhanashri Naik

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी चैत्र नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी, गुरुवारी, श्री राम जन्मभूमी मंदिरात श्री राम यंत्राची स्थापना केली. राष्ट्रपतींनी नववर्षाच्या निमित्ताने रामलल्लाच्या चरणी नतमस्तक होऊन आरती केली. राज्यपाल आनंदीबेन पटेल आणि मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनीही राष्ट्रपतींसोबत रामलल्लाची पूजनीय पूजा केली. राष्ट्रपती, राज्यपाल आणि मुख्यमंत्री यांनी मंदिर परिसरातील सर्व देवतांसमोर नतमस्तक झाले. राष्ट्रपतींनी श्री राम मंदिर परिसराला भेट देऊन भिंतींवर कोरलेल्या आकृत्यांचे निरीक्षण केले.

चैत्र शुक्ल प्रतिपदेला, पूजनीय संतांच्या उपस्थितीत वैदिक मंत्रोच्चार करत राष्ट्रपतींनी श्री राम जन्मभूमी मंदिराच्या दुसऱ्या मजल्यावर श्री राम यंत्राची औपचारिक स्थापना केली. दोन वर्षांपूर्वी जगद्गुरू शंकराचार्य विजयेंद्र सरस्वती महाराजांनी एका मिरवणुकीद्वारे श्री राम यंत्र अयोध्येला पाठवले होते.

वैदिक गणित आणि भूमितीय आकारांवर आधारित असलेले हे यंत्र देवतांचे निवासस्थान मानले जाते आणि त्यात सकारात्मक ऊर्जा आकर्षित करण्याची क्षमता आहे. दक्षिण भारत, काशी आणि अयोध्या येथील आचार्यांच्या हस्ते मंदिरात श्री राम यंत्रासाठी नऊ दिवसांचा वैदिक विधी आधीच सुरू झाला होता.

ALSO READ: रामजन्मभूमी मंदिरात दर्शनासाठी नवीन नियम जारी, भाविकांसाठी प्रवेश मार्गदर्शक तत्त्वे बदलली

या यंत्र स्थापनेवेळी राज्यपाल आनंदीबेन पटेल, मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ, माता अमृतांनंदमयी, श्री राम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टचे खजिनदार गोविंद देव गिरी, विश्वस्त अनिल मिश्रा, सदस्य गोपालजी इत्यादी उपस्थित होते.

ALSO READ: राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या स्वागतासाठी राम नगरी सज्ज, विमानतळापासून राम मंदिरापर्यंत २० सांस्कृतिक मंच

Edited By- Dhanashri Naik

विमानतळापासून राम मंदिरापर्यंत भव्य स्वागत

सीडीओ कृष्ण कुमार सिंह यांनी सांगितले की, सांस्कृतिक विभागाच्या प्रयत्नांमुळे विमानतळापासून राम मंदिराच्या प्रवेशद्वारापर्यंत भव्य स्वागताचे आयोजन केले जाईल. या काळात शहराच्या रस्त्यांवर सुमारे २० सांस्कृतिक मंच उभारले जातील, जिथे अंदाजे २५० कलाकार आपली कला सादर करतील.

२५० कलाकार रामायणावर आधारित कार्यक्रम सादर करतील

त्यांनी सांगितले की, उत्तर प्रदेशातील विविध जिल्ह्यांतील कलाकार या मंचांवर रामायणावर आधारित सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर करतील. या कार्यक्रमांमध्ये स्वागत गीते, भजने, बढवा, अवधी लोकगीते, लोकनृत्य आणि रामभक्तीला समर्पित पारंपरिक कार्यक्रमांचा समावेश असेल. हे मंच राष्ट्रपतींच्या स्वागत मार्गाच्या दोन्ही बाजूंना उभारले जातील, ज्यामुळे संपूर्ण मार्ग भक्ती आणि संस्कृतीच्या संगीताने दुमदुमून जाईल.

अयोध्याच्या पारंपरिक संस्कृतीची एक झलक

अयोध्याची पारंपरिक संस्कृती सादर करण्यासाठी, रामलीलाचे अंश, अवधी लोकनृत्य, चित्ररथ, ढोल, शंखनाद, वेदपठण आणि भजने यांसारखे कार्यक्रमही आयोजित केले जातील. या कार्यक्रमांमधून अयोध्याच्या प्राचीन धार्मिक, वैदिक आणि सांस्कृतिक परंपरांचे दर्शन घडेल.

शहरातील प्रमुख ठिकाणी मंच उभारले जातील

एअरपोर्ट रोड, नाका, देवकली, चुडामणी चौक, निषाद राज चौक, बृहस्पती कुंडाजवळ आणि राम मंदिराच्या प्रवेशद्वाराजवळील परिसरासह प्रमुख ठिकाणी मंच उभारले जातील. लहान मंचांवर सुमारे ७ कलाकारांचे संघ सादरीकरण करतील, तर मोठ्या मंचांवर सुमारे १५ कलाकारांचे संघ सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर करतील.

ALSO READ: नाशिकच्या तपोवन परिसरात जादूटोणा प्रकार; झाडांवर फोटो लावून खिळे ठोकल्याचा अघोरी प्रकार समोर आल्याने खळबळ उडाली

अयोध्याच्या सांस्कृतिक वारशाला जागतिक व्यासपीठ मिळणार.

सीडीओ कृष्ण कुमार सिंह यांनी सांगितले की, सर्व संघ रामभक्ती, अवधी संस्कृती आणि वैदिक परंपरा यांचे प्रभावी चित्रण सादर करतील. या भव्य कार्यक्रमाचा उद्देश राष्ट्रपतींचे पारंपरिक आणि मनःपूर्वक स्वागत करणे, तसेच राष्ट्रीय आणि जागतिक स्तरावर अयोध्याच्या सांस्कृतिक वारशाला अधिक बळकट करणे हा आहे.

ALSO READ: उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी दिल्लीत पंतप्रधान मोदींची भेट घेतली

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: कुंभमेळ्यात बिगर हिंदूंचे स्टॉल लावू नयेत; मंत्री नितेश राणे यांचे वादग्रस्त विधान

शिवाय, जर एखाद्या व्यक्तीसोबत सुरक्षा कर्मचारी असतील तर त्यांनाही संकुलात प्रवेश दिला जाणार नाही. राम मंदिर संकुलात रिव्हॉल्व्हर, तलवार किंवा बंदुका यासारखी परवानाधारक शस्त्रे बाळगण्यासही सक्त मनाई आहे. तथापि, आपल्या शीख बांधवांच्या हक्कांनुसार, फक्त एक लहान कृपाण, जी कायदेशीररित्या परवानगी आहे, गळ्यात घालता येते. ही सूट विशेषतः शीख समुदायाच्या सदस्यांसाठी आहे.

ALSO READ: वडिलांनी आपल्या ३ वर्षांच्या मुलीला २३ व्या मजल्यावरून खाली फेकले; नंतर स्वतः उडी मारत केली आत्महत्या

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: या १२ देशांतील लोक अमेरिकेत प्रवास करू शकणार नाहीत, सोमवारपासून नवीन नियम लागू केले जाणार

समारंभ कधी सुरू होणार?

प्राण प्रतिष्ठा सोहळा सकाळी ११ वाजता सुरू होईल आणि विशेष पूजा, हवन आणि वैदिक जप दरम्यान देवतांच्या मूर्तींची स्थापना केली जाईल. राम मंदिराच्या पहिल्या मजल्यावर असलेल्या भव्य राम दरबारात आणि गर्भगृहाच्या चारही कोपऱ्यात बांधलेल्या परकोटातील सात इतर मंदिरांमध्येही प्राण प्रतिष्ठा केली जाईल. हा कार्यक्रम १०१ वैदिक आचार्य आयोजित करतील.

ALSO READ: महायुतीत सर्व काही ठीक नाही का? उपमुख्यमंत्री शिंदे ७ मोठ्या बैठकांना उपस्थित राहणार नाहीत

संतांनी मुख्यमंत्री योगी यांचे कौतुक का केले?

संत आणि महंतांनी योगी आदित्यनाथ यांचे कौतुक केले आणि म्हटले की त्यांच्या नेतृत्वाखाली अयोध्या एक आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक राजधानी म्हणून उदयास आली आहे. शरयू त्रयोदशी जन्मोत्सवानिमित्त नदीकाठावर विशेष आरती आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन देखील केले जाईल. या भव्य कार्यक्रमासाठी प्रशासनाने कडक सुरक्षा आणि व्यवस्था केली आहे. या ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार होण्यासाठी देश-विदेशातील हजारो भाविक अयोध्येत पोहोचू लागले आहे.

Edited By- Dhanashri Naik 

ALSO READ: इको-फ्रेंडली बकरीद! राणेंच्या विधानामुळे राजकीय भूकंप, म्हणाले - ठाकरे नाही तर आदित्य खान-शेख

ALSO READ: भटक्या कुत्र्यांच्या हल्ल्यात ९ वर्षांच्या मुलाचा मृत्यू

ALSO READ: देशातील सात राज्यांमध्ये ४८ तासांत मुसळधार पावसाचा इशारा

राम ही राष्ट्राची संस्कृती आहे,

राम हा राष्ट्राचा प्राण आहे,

राम मंदिराचा अर्थ

ही भारताची नवनिर्मिती आहे.

जय श्री राम

रामलल्ला मूर्ती प्रतिष्ठापनाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

श्री राम ज्यांचे नाव आहे,

अयोध्या ज्यांचे धाम आहे,

एक वचनी, एक वाणी,

मर्यादा पुरूषोत्तम,

अशा रघु नंदनाला आमचा प्रणाम आहे..

रामलल्ला मूर्ती प्रतिष्ठापनाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

"रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति वा स्मरन्।

नरो न लिप्यते पापै: भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

रामलल्ला मूर्ती प्रतिष्ठापनाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

ALSO READ: कलियुगात श्रीरामापेक्षा रामाचे नाव श्रेष्ठ का आहे?

राम नावाचा अर्थ जो जाणत नाही 

तो या जगातील सगळ्यात मोठा अज्ञानी,

ज्याच्या मनात राम नाही 

तो सगळ्यात मोठा दुर्भागी…

रामलल्ला मूर्ती प्रतिष्ठापनाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

मुकुट शिरावर कटि पीतांबर,

वीर वेष तो श्याम मनोहर,

सवे जानकी सेवातत्पर मेघ:शामा हे श्रीरामा..

राम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

प्रभू रामाला जीवनाचे सत्य माना

आणि मार्गक्रमण करत राहा

तुम्हाला नक्कीच यश मिळेल.

श्रीराम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त

तुमच्या कुटुंबाला हार्दिक शुभेच्छा!

एक बाणी, एक वचनी,

मर्यादा पुरुषोत्तम असे

आहेत आमचे प्रभू श्री राम,

राम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

प्रभू रामाला जीवनाचे परम सत्य माना

आणि आयुष्यात पुढे जा.. आनंदच मिळेल

राम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा

ALSO READ: रामरक्षा स्तोत्र मराठी अर्थासहित Ram Raksha Stotra

शोक उच्च आहे, स्थिती उच्च आहे

रामभक्तांपुढे हे जग नतमस्तक आहे !

श्री राम जय राम जय जय राम

श्रीराम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठाच्या पहिल्या वर्धापन दिनानिमित्त 

अयोध्या में रामलला की प्राण-प्रतिष्ठा की प्रथम वर्षगांठ पर समस्त देशवासियों को बहुत-बहुत शुभकामनाएं। सदियों के त्याग, तपस्या और संघर्ष से बना यह मंदिर हमारी संस्कृति और अध्यात्म की महान धरोहर है। मुझे विश्वास है कि यह दिव्य-भव्य राम मंदिर विकसित भारत के संकल्प की सिद्धि में एक… pic.twitter.com/DfgQT1HorT

— Narendra Modi (@narendramodi) January 11, 2025

ALSO READ: आज मुंबई रामनामाने गुंजणार, श्री रामलला मूर्तीच्या स्थापनेच्या पहिल्या वर्धापनदिनानिमित्त धार्मिक विधींचे आयोजन

ALSO READ: दिल्लीत काँग्रेस एकटी पडली, उद्धव ठाकरेंनी सपाप्रमाणे केजरीवालांना पाठिंबा दिला

मिळालेल्या माहितीनुसार एका कथित व्हिडिओ संदेशात पन्नू म्हणाले की, 16-17 नोव्हेंबरला अयोध्येतील राम मंदिरात रक्तपात होईल. तसेच आता 18 नोव्हेंबरला राम मंदिरात राम विवाह उत्सव होणार असल्याने अयोध्या प्रशासन अधिक सतर्क झाले आहे. त्यात उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे.

ALSO READ: अचलपूरमध्ये मल्लिकार्जुन खरगे आणि काँग्रेसला योगी आदित्यनाथ यांचे प्रत्युत्तर

तसेच अयोध्येचे वरिष्ठ पोलिस अधीक्षक आर.के. नय्यर यांनी सांगितले की, "या माहितीनंतर आम्ही सुरक्षा वाढवली आहे आणि  धमकीची माहिती मिळाल्यानंतर, कडक सुरक्षा व्यवस्था करण्यात आली आहे." अयोध्येचे महापौर गिरीश पती त्रिपाठी यांनी या धमकीवर प्रतिक्रिया देताना सांगितले की, अयोध्येचे संरक्षण हनुमानजी करत आहे, त्यामुळे येथे कोणीही हल्ला करण्याचे धाडस करू शकत नाही.

Edited By- Dhanashri Naik 

Ayodhya

श्री रामजन्मभूमी मंदिर अयोध्येचे मुख्य पुजारी आचार्य सत्येंद्र दास यांनी दिवाळी सणाबद्दल आनंद व्यक्त केला आणि सांगितले की हा दिव्यांचा सण विशेष आहे, कारण हा रामललाच्या अभिषेक सोहळ्यानंतर साजरा केला जात आहे. तसेच ते पुढे म्हणाले की, कोणत्याही भाविकांना दर्शन घेताना कोणतीही अडचण येऊ नये यासाठी सर्व तयारी करण्यात आली आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी बुधवारी सर्वांना या भव्य सोहळ्यात सहभागी होण्यासाठी आणि दिवे लावून विश्वविक्रमी प्रयत्न पाहण्यासाठी आमंत्रित केले आहे. दीपोत्सवानिमित्त उत्तर प्रदेशातील अयोध्येत 25 लाखांहून अधिक दिवे लावून गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड बनवण्याचा यूपी सरकारचा प्रयत्न आहे. आज सणाच्या आरती दरम्यान, आणखी एक विक्रम करण्याचा प्रयत्न केला जाईल कारण 1,100 हून अधिक लोक शरयू घाटावर एकत्रितपणे सर्वात मोठी आरती करतील. तसेच अयोध्येच्या 55 घाटांवर आयोजित करण्यात येणाऱ्या विश्वविक्रमाच्या प्रयत्नात 30 हजाराहून अधिक स्वयंसेवक मदत करतील. मिळालेल्या माहितीनुसार आज शोभा यात्राही काढण्यात येणार आहे. यामध्ये सुमारे 6 देश आणि 16 भारतीय राज्यांतील कलाकार सहभागी होणार असून 18 झलक दाखवण्यात येणार आहे. 

Edited By- Dhanashri Naik 

देशभरात आता दिवाळीचा उत्साह आहे. हिंदूंचा सर्वात महत्त्वाचा सण दिवाळी साजरी करण्यासाठी लोकांनी तयारी सुरू केली आहे. अयोध्येतील दीपोत्सवाअंतर्गत शरयू नदीच्या काठावर 28 लाख दिवे प्रज्वलित करून विश्वविक्रम करण्याच्या तयारीत असताना, यावेळी रामललाच्या मंदिरात विशेष प्रकारचा दिवा लावण्यात येणार आहे. 

मिळालेल्या माहितीनुसार अयोध्यामध्ये 28 लाख दिव्यांची सजावट करण्यासाठी 30 हजारांहून अधिक स्वयंसेवक तैनात करण्यात आले आहे. यावेळी मंदिराला आकर्षक फुलांनी सजवण्यात येणार आहे. अशी माहिती समोर आली आहे. 

श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्ट या दिवाळीत केवळ विशेष कार्यक्रम आयोजित करत नाही तर पर्यावरण रक्षणाचा संदेश देण्याचा प्रयत्न करत आहे. यासाठी शरयू नदीच्या 55 ​​घाटांवर स्वयंसेवकांचा मोठा बंदोबस्त ठेवण्यात आला आहे. या संपूर्ण यंत्रणेवर देखरेख ठेवण्यासाठी दोन हजारांहून अधिक पर्यवेक्षक, समन्वयक, घाट प्रभारी, दिवा मोजणी व इतर सदस्य असणार आहे.तसेच दिव्यांचा हा महोत्सव आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरणार आहे.

अयोध्या रामनगरीत भगवान श्रीकृष्ण जन्मोत्सव मोठ्या थाटामाटात साजरा करण्याची तयारी सुरू आहे. श्रीकृष्णाची जयंतीही भव्य राम मंदिरात पारंपारिक पद्धतीने उत्साहात साजरी करण्यात येणार आहे. यासाठी श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टने तयारी पूर्ण केली आहे. यंदा रामनवमी आणि झूलोत्सवानंतर नवीन मंदिरात कृष्ण जन्माष्टमीही साजरी होणार आहे.  

भगवान श्रीकृष्णाची जयंती 26 ऑगस्टलाच राम मंदिरात साजरी होणार आहे. 27 ऑगस्ट रोजी अयोध्येतील विविध मंदिरांमध्ये श्रीकृष्ण जन्मोत्सवाचा मुख्य कार्यक्रम होणार आहे. कृष्ण जन्मोत्सव पूर्वीप्रमाणेच साजरा होणार असल्याचे ट्रस्टचे सदस्य डॉ.अनिलकुमार मिश्रा यांनी सांगितले. कान्हाच्या जन्मानिमित्त रामललाला दीड क्विंटल पंजिरी अर्पण करण्यात येणार असून भजन-कीर्तन आदी कार्यक्रम सादर होणार आहेत.

Edited By- Dhanashri Naik 

अयोध्या मध्ये राममंदिरात पहिल्यांदा भव्य दिव्य रामनवमी साजरी केली जाणार आहे. तसेच रामनवमी या पर्वावर मोठ्या संख्येने भक्तगण अयोध्यामध्ये दाखल होत आहे. गर्दीला पाहता सुरक्षा वाढवण्यात आली आहे. रामनवमीच्या या पवित्र पर्वावर लाखो भक्तगण राममंदिरात येत आहेत. गर्दी बघता ट्रस्टने हा निर्णय घेतला आहे की, सोमवार पासून vip दर्शन बंद राहील. तसेच ऑनलाईन बनवलेले पास देखील रद्द होतील. 

तसेच रामनवमीच्या या पर्वावर अयोध्या मध्ये vip दर्शन बंद तर राहील तसेच, मोबाईल नेण्यास देखील बंदी असणार आहे. रामनवमीच्या या पर्वावर अयोध्यामध्ये भव्य रामजन्म राममंदिरात साजरा केला जाणार आहे, व गर्दी पाहता सुरक्षा देखील वाढवण्यात आली आहे. तसेच राममंदिर ट्रस्टचे महासचिव चंपत राय म्हणाले की, ऑनलाईन बुकिंगला रद्द करण्यात आले आहे. अयोध्येमध्ये राममंदिराच्या प्राणप्रतिष्ठे नंतर   राममंदिर परिसर रंगीबेरंगी फुलांनी सजवला जात आहे. तसेच रामनवमीच्या दिवशी भव्य दिव्य उत्सवाचे आयोजन केले जाणार आहे असून यादिवशी भक्तगणांना रामलल्लाचे दर्शन होईल. 

राम मंदिराच्या गर्भगृहात बसवल्या जाणाऱ्या रामायणाचा खर्च सुमारे 5 कोटी रुपये आहे. चेन्नईतील एका ज्वेलर्सने ते तयार केले आहे. गर्भगृहातील रामललाच्या मूर्तीपासून 15 फूट अंतरावर असलेल्या दगडी पीठावर याला ठेवण्यात आले आहे. त्यावर रामाचा चांदीचा पट्टाभिषेक आहे. रामायणाचे वजन दीड क्विंटलपेक्षा जास्त आहे. तांब्यापासून बनविलेले, प्रत्येक पृष्ठ 14 बाय 12 इंच आहे. प्रत्येक पान 24 कॅरेट सोन्याने मढवलेले आहे. त्यावर राम चरित मानसातील श्लोक कोरलेले आहेत. रामायणात 500 पानांचे 10,902 श्लोक आहेत. ते तयार करण्यासाठी 151 किलो तांबे आणि तीन ते चार किलो सोने वापरले गेले.

रामनवमीसाठी विशेष व्यवस्था

राम मंदिरात रामनवमीनिमित्त भाविकांसाठी विशेष व्यवस्था करण्यात येत आहे. गर्दी लक्षात घेता 15 ते 17 एप्रिल या कालावधीत जवळून दर्शनाची व्यवस्था रद्द करण्यात येणार आहे. अयोध्येत 100 ठिकाणी रामनवमीचे थेट प्रक्षेपण एलईडी स्क्रीनवर होणार आहे.

प्रसादासोबत ओआरएस घोळ मिळेल

उन्हाळ्यात रामजन्मभूमी पथापासून मंदिर परिसरापर्यंत 50 ठिकाणी भाविकांसाठी पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था करण्यात येणार आहे. प्रसादासोबत ओआरएस द्रावणही दिले जाईल. ज्यूट कार्पेट टाकण्यात येणार आहे. सावलीसाठी जर्मन हँगर्स बसवले जात आहेत.

हा अशोक वाटिकेचा परिसर उंचावर असून नुवारा एलियापासून सुमारे 5 किलोमीटर अंतरावर आहे. असं म्हटलं जातं की, या ठिकाणी सीतेचे पहिलं मंदिर बांधण्यात आलं होतं. नुवारा एलियातून निघालं की बदुल्ला नामक रस्ता सुरू होतो. या रस्त्याच्या डाव्या बाजूला हे मंदिर आहे. या मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते पर्वतरांगांमध्ये बांधलेलं आहे.

असं म्हणतात की, रावणाने सीतेचं हरण करून जवळपास 11 महिने तिला या वाटिकेत लपवून ठेवलं होतं. नंतर हनुमान सीतेच्या शोधात श्रीलंकेत आले. त्यांनी सीतेला अशोक वाटिकेत ज्या ठिकाणी पाहिलं अगदी त्याच ठिकाणी हे मंदिर बांधल्याचं म्हटलं जातं.

सीतेच्या मंदिराजवळील एका दगडावर 'हनुमान पदम' नावाचं प्रतीक कोरल्याचं दिसतं. त्या ठिकाणी हनुमानाची मूर्ती स्थापन केली असून दररोज इथली पूजा केली जाते. तसेच, मंदिराजवळ एक सुंदर कुंड आहे. असं म्हणतात की, या ठिकाणी सीता स्नान करायची. मंदिराला भेट देणारे भाविक या पवित्र पाण्यात स्नान करतात, काहीजण आपले हातपाय धुतात.

मंदिरासमोरील डोंगर रांगेत हनुमानाच्या चेहऱ्यासारखे आकार दिसतात. भाविकांच्या श्रद्धेनुसार लक्ष्मणासाठी संजीवनी घेऊन जात असताना डोंगराचा एक भाग याठिकाणी पडला होता. मंदिर व्यवस्थापनाने माहिती देताना सांगितलं की, या भागात आजही अशोकाची झाडं आढळतात, ज्याला 'अशोक वाटिका' म्हणतात मंदिराजवळील परिसरात मोठ्या प्रमाणात अशोकाची झाडे आहेत. हे अशोक वृक्ष विशेषत: मंदिराजवळील नदी आणि ज्या ठिकाणी हनुमान सीतेला भेटले त्याठिकाणी आढळतात. या झाडांवर माकडं राहत असल्याने यातील एखादं माकड हनुमानाचा अवतार असेल अशी भाविकांची श्रद्धा दिसते.

मंदिरातील मूर्ती

या मंदिराच्या गाभाऱ्यात राम, सीता आणि लक्ष्मण यांच्या मूर्ती आहेत. सोबतच गणपती, हनुमान आदी देवतांच्या मूर्ती देखील पाहायला मिळतात. मंदिराचे पुजारी सुदर्शन शर्मा सांगतात की, राम, सीता आणि लक्ष्मणाच्या मूर्ती स्वयंभू आहेत. रामायणातील एका श्लोकाप्रमाणे, याच ठिकाणी हनुमानाने सीतेला पहिल्यांदा पाहिलं होतं. ते सीतेला शोधण्यासाठी लंकेत आले होते. मंदिराचे पुजारी सुदर्शन शर्मा सांगतात, की अशोक वनात ज्याठिकाणी हनुमानाचं पहिलं पाऊल पडलं त्याच ठिकाणी त्यांनी सीतेला आपलं विश्वरूप दाखवलं आणि तिच्यापुढे नतमस्तक झाले.

पवित्र गंगा  
पुजारी सुदर्शन शर्मा पुढे सांगतात की, "या ठिकाणी जी गंगा वाहते तिलाही पवित्र मानलं जातं. सीतेने या गंगेत स्नान केलं होतं असं म्हणतात. त्यामुळे या नदीला आजही सीतेच्या नावाने हाक मारली जाते. या गंगेला 'सीता बवित्रा गंगा' असं म्हटलं जातं. शर्मा म्हणतात की, "ही अशोकाची झाडं सीतेच्या उपस्थितीचा पुरावा म्हणून आजही उभी आहेत." 

मूळ मूर्ती

"अशोक वनातील या सर्व मूर्ती स्वयंभू मूर्ती असल्याचं आढळून आलं आहे. स्वयंभू म्हणजे स्वतः अवतरलेल्या. राम, सीता आणि लक्ष्मणाच्या मूर्ती स्वयंभू आहेत." मंदिराचे पुजारी सुदर्शन शर्मा म्हणाले की, इतर मंदिरांमध्ये मूर्तींना अभिषेक केला जातो. पण या मंदिरात दोन मूर्ती आहेत. एक म्हणजे प्रतिष्ठापना केलेली मूर्ती आणि दुसरी स्वयंभू मूर्ती.

भारतीय यात्रेकरूंच्या संख्येत वाढ

सीता अम्मान मंदिरात केवळ श्रीलंकेतील भाविकच नाही तर परदेशी भाविकही मोठ्या प्रमाणात भेट देत असल्याचं दिसून येतं. भारतातून भाविक मोठ्या प्रमाणावर येत असतात. भारताच्या उत्तरेकडील राज्यातील अनेक लोक या ठिकाणी भेट देत असल्याचं दिसून येतं. भेट देणाऱ्या भाविकांनी मंदिराविषयी नेमकं काय वाटतं याबद्दल बीबीसी तमिळला आपला अनुभव सांगितला आहे.

भारतातून इथे आलेल्या रोणू महत्ता सांगतात की, "आम्ही राम, सीता आणि हनुमान यांच्याबद्दल खूप काही ऐकलंय. त्यातील रामायण आणि सुंदर कांड आम्ही पुस्तकात वाचलं आहे. मला लहानपणापासूनच श्रीलंकेत येऊन अशोक वाटिकेला भेट द्यायची होती. आज माझं ते स्वप्न पूर्ण झालं आहे."

"आताच अशोकवन पाहिलं. इथे खूप सकारात्मक ऊर्जा आहे. इथे येऊन अर्ध्या तासाहून अधिक काळ लोटला, पण इथून निघून जावंसं वाटत नाही. आम्ही हनुमानाचे पाय पाहिले आणि त्यांना नमस्कार केला. माझे डोळे भरून आले. आम्ही राम, सीता आणि हनुमान यांची प्रार्थना केली."

या मंदिराला भेट देणाऱ्या विजयवाडा येथील आणखी एक भाविक मदन कुमार यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "आम्ही अशोकवाटिकेला भेट देण्यासाठी आलो आहोत. याच ठिकाणी सीतेने रामाची वाट पहिली. या ठिकाणाला भेट दिल्याबद्दल आम्हाला अभिमान वाटतो. सीतेने आम्हाला आशीर्वाद दिला आहे. तिने या वनात राहून स्त्रियांसाठी एक आदर्श निर्माण केला आहे."

ते म्हणतात, "आपल्या समोर कितीही संकटं आली तरी आपण सीतेसारखं धाडसी बनून जीवनात यश मिळवलं पाहिजे. हनुमान एवढ्या दुरून इथे आले आणि रामाला सीतेच्या अवस्थेची माहिती दिली, या ठिकाणी भेट देणं हे माझं सौभाग्य आहे." तसेच, आंध्रातील गंगाधर यांनी सीता मंदिराबद्दल त्यांच्या भावना व्यक्त केल्या.

"अशोकवनात सीता ज्या ठिकाणी होती त्याच ठिकाणी हे मंदिर बांधण्यात आलंय. इथेच हनुमानाने सीतेची भेट घेतली आणि रामाचा निरोप घेतला. इथली नदी पवित्र असून याच ठिकाणी सीतेने स्नान केलं होतं. त्यात खूप थंड पाणी आहे."

सीता मंदिरातून अयोध्येसाठी पाठवलेले दगड

अयोध्येत बांधण्यात आलेल्या मंदिरासाठी सीतेच्या मंदिरातून एक दगड पाठवण्यात आला होता. सीता मंदिराचे प्रमुख असलेले खासदार व्ही. राधाकृष्णन यांनी कोलंबोतील भारतीय उच्चायुक्तालयामार्फत हा दगड पाठवला होता. 18 मार्च 2021 रोजी हा दगड संसद सदस्य व्ही. राधाकृष्णन यांनी भारतीय उच्चायुक्तांना सुपूर्द केला.

व्ही. राधाकृष्णन सांगतात की,अयोध्येतील राम मंदिरासाठी श्रीलंकेतून एक दगड पाठवण्यात आला होता.भारत सरकारच्या मदतीने सीतेच्या मंदिराच्या पुनर्बांधणीचं काम सुरू असल्याचंही ते सांगतात. हे ठिकाण रामायणातील सुंदरकांडातील सर्वात प्रसिद्ध ठिकाण आहे. या मंदिराचा कुंभभिषेक 17 एप्रिल रोजी रामनवमीला होणार आहे. व्ही. राधाकृष्णन सांगतात की, "हे मंदिर प्रसिद्ध असल्याने आजच्या घडीला अनेक भारतीय भाविक दर्शनासाठी इथे येत असतात. त्याचप्रमाणे भारताच्या पंतप्रधानांनी मंदिराच्या कुंभभिषेकला भेट द्यावी यासाठी निमंत्रण पाठविण्यात आलं आहे."

इतिहासाचे प्राध्यापक काय म्हणतात?

सीतेचं हरण करून अशोक वाटिकेत कैद करण्यात आलं होतं. मात्र ती जागा हीच आहे का याचे ठोस पुरावे शोधण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचं इतिहासाचे प्राध्यापक सांगतात. पौराणिक कथेच्या आधारे सीतेला याच ठिकाणी कैद करण्यात आलं होतं. मात्र रामायणात सांगितल्याप्रमाणे श्रीलंकेत अशा घटना घडल्याचा कोणताही पुरावा नसल्याचं इतिहासाचे प्राध्यापक सांगतात. 

Published By-Dhanashri Naik 

नवरात्री आणि रामनवमी उत्सवात हजारो भाविक या मंदिराला भेट देतात. हे मंदिर सुमारे 100 वर्षे जुने असल्याचे मानले जाते.

माता जानकीचे जन्मस्थान

भारतात जानकी माता म्हणजेच सीतेच्या जन्मस्थानाला मोठे आध्यात्मिक आणि पौराणिक महत्त्व आहे. पौराणिक कथेत असे म्हटले आहे की सीतामढीतील पुनौरा नावाच्या ठिकाणी राजा जनक शेतात नांगरणी करत असताना पृथ्वीच्या आतून एक मुलगी सापडली, तिचे नाव सीता होते. हे ठिकाण सीतामढी जिल्हा मुख्यालयापासून सात ते आठ किमी अंतरावर आहे. हे ठिकाण सीतामढीच्या पवित्र धार्मिक स्थळांपैकी एक आहे, जिथे हजारो पर्यटक भेट देतात.

जानकी मंदिर

हे मंदिर पुनौरा येथेच आहे, जिथे एक अतिशय भव्य जानकीजी मंदिर आहे. प्राचीन काळी पुंडरिका ऋषींचाही येथे आश्रम होता असे म्हणतात. या मंदिराच्या संकुलात गायत्री मंदिर, विवाह मंडप, उद्यान आणि म्युझिकल फाउंटन धबधबा आणि कारंजे देखील आहे. दरवर्षी येथे 'सीतामढी महोत्सव' नावाचा सांस्कृतिक कार्यक्रमही आयोजित केला जातो, जो पाहण्यासाठी दूरदूरवरून पर्यटक येतात. तसेच पुनौरा मध्ये अनेक पिकनिक स्पॉट्स देखील आहे.

जानकी कुंड

जानकी मंदिरानंतर जर कोणती गोष्ट सर्वात पवित्र मानली जात असेल तर ती म्हणजे जानकी कुंड. माता सीतेचा जन्म इथेच झाला असे म्हणतात. इथे येणारा प्रत्येक पर्यटक या तलावाच्या पाण्यासमोर डोकं टेकवतो. उर्विजा कुंडही याच संकुलात आहे. या तलावाच्या मधोमध राजा जनक नांगरणारा आणि घागरीतून बाहेर पडणारी सीता यांची मूर्ती आहे.

हलेश्वर ठिकाण

हे ठिकाण सीतामढीपासून ५ ते ७ किमी अंतरावर आहे. मिथिला राज्यातील भीषण दुष्काळापासून मुक्ती मिळावी म्हणून या ठिकाणी शिवलिंगाची स्थापना करून हलेष्टी यज्ञ केला जात असे. मंदिराच्या स्थापनेनंतर ते हलेश्वरनाथ महादेव म्हणूनही ओळखले जाऊ लागले. येथे नेहमीच भाविकांची मोठी गर्दी असते. एवढेच नाही तर शिवरात्री आणि श्रावण सोमवारी हलेश्वरमध्ये मोठी यात्रा भरते. याशिवाय तुम्ही सीतामढीमधील उर्बिजा कुंड, बगही मठ, पंथ पाकडलाही भेट देऊ शकता.

कसे पोहचाल-

हवाई मार्ग- सर्वात जवळचे विमानतळ पटना विमानतळ आहे, लोक नायक जयप्रकाश विमानतळापासून सुमारे 180 किलोमीटर अंतरावर आहे जे संपूर्ण देशाशी अतिशय चांगले जोडलेले आहे.

रेल्वे मार्ग- सीतामढी रेल्वे स्थानक ये़थून सुमारे 1.5 किमी अंतरावर आहे.

रस्ता मार्ग- सीतामढी बस स्थानक सुमारे 1.5 किमी अंतरावर आहे.

नव्याने बांधण्यात आलेल्या राम मंदिराच्या गर्भगृहात बसवण्यात आलेली रामजींची मूर्ती आपण बनवली नसल्याचं अरुण योगीराज यांनी म्हटलं आहे. ते म्हणाले की, हे मी तयार केलेली मूर्ती नाही. एका टीव्ही मुलाखतीत योगीराजांचे हे वक्तव्य ऐकून सर्वांनाच धक्का बसला आहे. देशभरात विविध प्रकारच्या चर्चा रंगू लागल्या आहेत.

योगीराजांना काय म्हणायचे आहे: वास्तविक शिल्पकार योगीराज त्यांचे शब्द वेगळ्या पद्धतीने सांगत होते. गर्भगृहाबाहेरही त्यांच्या मूर्तीची प्रतिमा वेगळी असल्याचे त्यांनी सांगितले. पण मूर्ती गर्भगृहात प्रवेश करताच तिची आभा बदलली. मलाही हे जाणवलं. हा दैवी चमत्कार आहे की आणखी काही, हे मी गर्भगृहात माझ्यासोबत उपस्थित असलेल्या लोकांनाही सांगितले होते. पण मूर्तीत बदल झाला. आज तक वाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत अरुण योगीराज म्हणाले की, हे माझ्या पूर्वजांच्या 300 वर्षांच्या तपश्चर्येचे फळ आहे. कदाचित देवाने मला याच हेतूने पृथ्वीवर पाठवले असावे. या जन्मी प्रभू श्री रामलल्लाची मूर्ती घडवावी हे माझ्या नशिबात होते. मी सध्या कोणत्या भावनांमधून जात आहे ते मी शब्दात व्यक्त करू शकत नाही.

इतिहासात प्राण प्रतिष्ठाची नोंद : भारताच्या इतिहासात 22 जानेवारीची नोंद झाली. या दिवशी रामलाला अयोध्येत पूर्ण विधीपूर्वक प्रतिष्ठित करण्यात आले. या संपूर्ण सोहळ्यादरम्यान देशभरातून लोक दर्शन घेण्यासाठी अयोध्येत पोहोचले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, आरएसएसचे मोहन भागवत आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या उपस्थितीत या भव्य आणि पवित्र कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते.

मूर्ती बनवताना योगीराजांनी काय केले : अरुण योगीराज सांगतात की, दररोज रामललाची मूर्ती बनवताना मी लोकांच्या भावनांचा विचार केला. प्रभू रामलला मला बालक या रूपात आशीर्वाद देताना दिसत आहेत असे मी अनुभवण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या डोळ्यात माणसे पाहून श्रद्धेची, भक्तीची आणि आस्था ही भावना दिसून आली. यासाठी मी मुलांसोबत बराच वेळ घालवला. हसल्यावर त्याच्या डोळ्यातील चमक समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. त्याच्या गालावर येणारे उभार जाणून घेतले. त्या आधारावर मूर्तीला फिनिशिंग टच देण्यात आला आहे.

माझी मूर्ती निवडल्याचे मला माहीत नव्हते : अरुण योगीराज यांनीही गर्भगृहात मूर्ती बसवण्याच्या मुद्द्यावरून मोठा खुलासा केला आहे. ते म्हणाले की, राम मंदिर ट्रस्टने 29 डिसेंबर रोजी मला माझ्या मूर्तीच्या निवडीची माहिती दिली. यानंतर मी रामललाच्या मूर्तीला फिनिशिंग टच देण्यास सुरुवात केली. राम मंदिराच्या गर्भगृहात रामललाच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना करण्यात आली.

तलवार घेऊन आलेल्या भाविकांपैकी निलेश अरुण सक्कर म्हणाले, "मी नवी मुंबई, महाराष्ट्रातून आलो आहे आणि मी ऐतिहासिक शस्त्रास्त्रांचा संग्राहक आहे. मी अनेक ठिकाणी माझ्या शस्त्रास्त्रांचे प्रदर्शन केले आहे. आज मी तलवार घेऊन आलो आहे." खडग (तलवार) नंदक खडग ​​(भगवान विष्णूची तलवार) सारखीच आहे जी भगवान रामाला समर्पित आहे. या तलवारीची खास गोष्ट म्हणजे तिचे वजन 80 किलो आहे आणि ती 7 फूट 3 इंच लांब आहे.

तलवारीच्या तपशिलाबाबत पुढे बोलताना ते म्हणाले, "तुम्ही बारकाईने पाहिल्यास, तुम्हाला असे आढळून येईल की, खडक भगवान विष्णू नारायणाला समर्पित करून तयार करण्यात आला आहे आणि त्यामध्ये त्यांचे सर्व 'दशावतार' सामावलेले आहेत. ही तलवार स्टीलची आहे. हँडल सोन्याने मढवलेले पितळेचे बनलेले आहे."

22 जानेवारीला अयोध्येत राम मंदिराच्या उद्घाटनाच्या दिवशी देशभरात उत्साहाचं वातावरण होतं. शिवाय सोशल मीडियावरही रामाच्याच पोस्टची गर्दी पाहायला मिळाली. पण देशाच्या दक्षिण भागातील तामिळनाडूमध्ये रावणाच्या पोस्ट पाहायला मिळाल्या. यात अनेकांनी रावणाच्या संदर्भात वर्णन करणाऱ्या पोस्ट केलेल्या पाहायला मिळाल्या. रामायणातील रामाचा मुख्य विरोधक रावण तसा भारतासाठी नवा नाही. भारतात अनेक मंदिरांमध्ये रावणाचीही पूजा केली जाते. त्याचं कारण म्हणजे रावण अत्यंत पवित्र अशा कथेचा भाग आहे.

पण तमिळनाडूमध्ये रावणाची पूजा करण्यामागं असलेलं कारण अगदी वेगळं आहे.

तामिळनाडूवर रामायणाचा प्रभाव केव्हा पडू लागला?

वाल्मिकी रामायणावर आधारित तामिळ भाषेतील कंब रामायण हे सर्वात महत्त्वाचं मानलं जातं. कंब रामायणाची रचना नवव्या आणि 12 व्या शतकादरम्यान करण्यात आली होती, असं मानलं जातं. रचनेनंतरच्या काळात हे अत्यंत प्रभावी असं महाकाव्य ठरलं आहे. पण अभ्यासकांच्या मते कंब रामायणाची रचना करण्याच्याही आधीपासून तामिळमध्ये रामायणाच्या कथेचं अस्तित्त्व होतं. एस वैयापुरी पिल्लई यांच्या तमिलार पानपादू पुस्तकातील माहितीनुसार रामायणाच्या कथेचा प्रभाव सीतापथिकारमच्या काळापासून पाहायला मिळतो. त्याशिवाय पुराणनुरु, अकनानुरु, मदुरैक कांची आणि परिबादल यातही रामायणातील पात्र, घटना आणि वर्णनांचं चित्र रुपात सादरीकरण करण्यात आलं असल्याकडंही त्यांनी लक्ष वेधलं आहे. तिरुज्ञानसंबंधरच्या थिरुनीरू पधिगममध्येही "रावण मेलेतू नीरू" असा उल्लेख असून ते शैव पंथाचे असल्याचे संकेतही मिळतात.

तामिळनाडूमध्ये रावणाचा उत्सव कसा सुरू झाला?

विश्लेषक स्टॅलिन राजंगम यांच्या मते, रावणाला सर्वात महत्त्वाचं प्रतिक म्हणून सादर करण्याची सुरुवात 19व्या शतकात झाली. "19व्या शतकातील नियतकालिक तत्ताविवेवेसिनीमध्ये मसिलमणि मुदलियार यांनी काही ठिकाणी रावणाचं गौरवशाली किंवा सकारात्मक वर्णन केलं आहे. त्याचप्रकारे अयोध्या दास यांच्या लेखनातही रावणाबाबत सकारात्मक उल्लेख आहेत. त्यानंतर 20व्या शतकात द्रविड आंदोलनात रावणाला अत्यंत सकारात्मक पात्राच्या रुपात लोकांसमोर मांडायची सुरुवात झाली," असं ते सांगतात. द्रविड कवी भारतीदासन यांनी एक गीत लिहिलं होतं, त्याची सुरुवात "तेनरेसाई पार्किरिनेन" नं होते. हे संपूर्ण गाणं रावणाच्या स्तुतीत लिहिण्यात आलं आहे. भारतीदासन यांनी या गाण्यात "एंथमिशर भगवान रावणकन" असा उल्लेख केला आहे.

अयोध्यादासाच्या लेखनातही रावणाचे सकारात्मक संदर्भ सापडतात

त्यानंतर द्रविड चळवळीचे सर्वात मुख्य नेते अन्ना यांच्या काळात रावणाची मांडणी ही रामापेक्षा जास्त सकारात्मक पर्यायाच्या स्वरुपात केली जाऊ लागली, असं स्टॅलिन राजंगम सांगतात. त्यांच्या मते, "सुरुवातीच्या काळामध्ये रावण मुख्य प्रवाहातील परंपरांच्या व्यतिरिक्त इतर विचारसरणींशी संलग्न होते. पण विसाव्या शतकात तमिळ पुनर्जागरणानंतर द्रविड-तमिळ संस्कृतीचा संदर्भ देऊन रावणाचं सादरीकरण केलं जाऊ लागलं."

खरं तर तामिळ साहित्य परंपरेनुसार रावणाच्या संदर्भात कोणतीही परंपरा आढळत नाही. वेलसामी यांनीही हा सर्व प्रकार विसाव्या शतकात सुरू झाला असंच मत मांडलं. "बिगर-ब्राह्मण आंदोलनानं तामिळनाडूमध्ये अधिक जोर धरला त्यावेळी तामिळनाडूमध्ये कंब रामायणाचा प्रचंड प्रभाव होता. रामाचं सादरीकरण एका अत्यंत महत्त्वाच्या प्रतिकाच्या रुपात करण्यात आलेलं होतं. त्यामुळं त्याचा सामना करण्यासाठी द्रविड आंदोलनानं रावणाचं प्रतिक पुढं आणलं. त्यांनी रामाला नकारात्मक पात्र ठरवत त्यावर टीका करण्यास सुरुवात केली," असं वेलसामी सांगतात. 1950 च्या दशकाच्या सुरुवातीला द्रविड नाडूमध्ये एका लेखात एक प्रश्न उपस्थित कण्यात आला होता. रामलीला आयोजित करण्याऐवजी रावण लीला आयोजित करणं आणि रामाच्या पुतळ्याचं दहन करणं शक्य आहे का? असा तो प्रश्न होता. यानंतर रावणलीलाचा काळ संपुष्टात येईल असं अण्णा दुराई, एम करुणानिधी म्हणाले होते. अण्णांच्या 'कंब रसम' या पुस्तकात रामायणाच्या विरोधातील द्रविड चळवळीची भूमिका मांडलेली होती. पण स्टॅलिन राजंगम यांच्या मते, रामाच्या प्रतिमेला कडाडून विरोध करणाऱ्या पेरियार यानी रावणाची ओळखही स्वीकारली नाही. पेरियार यांच्या मृत्यूनंतर मनिअम्मैयार यांच्या नेतृत्वातील द्रविड कळघमनं त्यांच्या पहिल्या पुण्यतिथीला रावण लीला आयोजित करण्याची घोषणा केली. त्याला प्रचंड विरोध झाल्यानंतरही याचं आयोजन करण्यात आलं. त्यानंतरही अनेक वेळा आंदोलनांमध्ये रावण लीला आयोजित करण्यात आली आहे. यादरम्यान 1946 मध्ये द्रविड नाट्य लेखक प्राध्यापक बुलावर काव्यम यांनी लिहिलेलं 'रावण काव्यम' प्रकाशित झालं. त्यात रावणाचं सकारात्मक तर राम आणि लक्ष्मणाचं नकारात्मक वर्णन करण्यात आलं. त्यामुळं मोठा वाद निर्माण झाला आणि 2 जून 1948 ला तमिळनाडू सरकारनं या पुस्तकावर बंदी घातली. 1972 मध्ये ही बंदी हटवण्यात आली होती. रावणाचे चांगले गुण आणि प्रतिभावान चारित्र्य असलेली प्रतिमा निर्माण करण्यात या पुस्तकाची मोठी भूमिका आहे. 2010 मध्ये रामायणावर आधारित मणिरत्न दिग्दर्शित विक्रम आणि ऐश्वर्या राय यांच्या भूमिका असलेल्या रावण चित्रपटातही रावणातील चांगल्या गुणांचं वर्णन करण्यात आलं होतं. रावण या चित्रपटाने रावणात चांगले गुण असल्याचे दाखवले.

"पण सामान्य लोकांनी याकडं गांभीर्यानं पाहिलं नाही. त्यांनी नेहमीप्रमाणेच रामायणाच्याच दृष्टिकोनातून त्याकडं पाहिलं," असं वेलसामी म्हणतात. 1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात भाजपचा उदय, नवं आर्थिक धोरण, देशाच्या विविध भागातील गरिबांचा संघर्ष आणि मंडल आयोगाच्या शिफारसीच्या अंमलबजावणीच्या काळात पर्याय म्हणून रावणाच्या प्रतिमेला फारसं महत्त्वं मिळालं नाही. आता राम मंदिराच्या निर्मितीनंतर पुन्हा एकदा रावणाची ओळख समोर येऊ लागली आहे.

भाजपशासित राज्यांचे मुख्यमंत्री अयोध्या जाऊन दर्शन घेतील. महाराष्ट्र कॅबिनेट 5 फेब्रवारी रोजी रामललाचे दर्शन घेणार आहे. यावेळी संपूर्ण मंत्रिमंडळही दर्शन करणार असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

22 जानेवारीला रामलल्लाच्या प्राणप्रतिष्ठेवेळी राज्यातून कोणी उपस्थित नव्हते मात्र आता अयोध्या दौऱ्याचा प्लॅन भाजपने तयार केल्याची माहिती सूत्रांनी दिली आहे. संपूर्ण मंत्रीमंडळ, खासदार, आमदार, लोकप्रतिनिधी आणि राज्यातील रामभक्त अशा सर्वांना घेऊन प्रभू श्री रामाचं दर्शन आम्ही घेणार आहोत. अयोध्येतल्या दर्शनाची तारीख आणि वेळ लवकरच ठरवत आहोत. अशी माहिती मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी एक्स अकांऊटवरुन दिली होती.

सकाळी 7 ते 10 या वेळेत सकाळच्या शिफ्टमध्ये दर्शन घेतले जाईल. अधिकृत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मंदिराच्या दर्शनासाठी सुमारे पाच लाख भाविक अयोध्येत तळ ठोकून असून, भाविकांची आवक सुरूच आहे. मात्र राम लल्लाच्या भोग प्रसाद आणि आरतीसाठी काही काळ दरवाजे बंद राहतील. राम मंदिराबाहेर भाविकांची गर्दी पाहता ही व्यवस्था करण्यात आली आहे. श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टने ही प्रणाली तातडीने लागू केली आहे.

यापूर्वी राम मंदिरात रामललाच्या दर्शन आणि पूजेचे वेळापत्रक निश्चित करण्यात आले होते. रामलला पहाटे चार वाजता उठतील अशी व्यवस्था होती. त्यानंतर त्यांचे स्नान, तप व शृंगार व आरती होईल. यानंतर सकाळी 8 ते सायंकाळी 7 वाजेपर्यंत रामलला भाविकांना दर्शन देतील. त्यातही दुपारच्या वेळी भोगप्रसादासाठी दरवाजे बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली होती. मंगळवारी सकाळी मंदिराचे दरवाजे उघडताच भाविकांची एवढी गर्दी झाली की व्यवस्था करणे कठीण झाले.

रात्री दहा वाजेपर्यंत रामलला दर्शन देतील

अशात श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टने नवी व्यवस्था केली आहे. यामध्ये रामललाची जागरणाची वेळ सारखीच राहणार असली तरी आठ वाजल्याऐवजी सात वाजल्यापासूनच ते भाविकांना दर्शन देण्यास सुरुवात करतील, अशी तरतूद करण्यात आली आहे. त्याचप्रमाणे दुपारच्या भोग आरतीची वेळही कमी करण्यात आली आहे. रात्री दहा वाजेपर्यंत दर्शन सुरू राहणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. मंदिर व्यवस्थापनानुसार राम मंदिरात दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांची रांग कमी होत नाहीये.

वृद्धांना दोन आठवड्यांनी येण्याचे आवाहन

अशात वृद्ध आणि दिव्यांग लोकांना आधीच थांबविण्यात आले आहे. त्यांना दोन आठवड्यांनी येण्यास सांगण्यात आले आहे. तसेच इतर भाविकांनाही परिस्थिती लक्षात घेऊन थोड्या प्रतीक्षेनंतर येण्यास सांगण्यात आले आहे. यासह मंदिर प्रशासनाने प्रभूच्या दर्शन आणि पूजेचा कालावधी वाढवला आहे. मंदिर प्रशासनाच्या म्हणण्यानुसार, रामललाचे दर्शन सकाळी 7 ते 11.30 या वेळेत करता येईल. यानंतर भोग प्रसादाची वेळ असेल. 

Lord Rama Ayodhya Statue

आपण रामललाला कधी पाहू शकतो?

आज म्हणजेच 22 जानेवारीला अयोध्या राम मंदिराचे उद्घाटन आणि अभिषेक झाल्यानंतर 23 जानेवारीपासून मंदिराचे दरवाजे भाविकांसाठी खुले करण्यात आले आहेत. यानंतर भाविकांना मंदिरात प्रवेश करून रामललाचे वैयक्तिक दर्शन घेता येईल आणि त्यांच्या आरतीत सहभागी होता येईल. रामललाच्या स्वागतासाठी लाखो लोक जल्लोषात होते, त्यानंतर दर्शनासाठी भाविकांची गर्दी होणार आहे, याचा अंदाज बांधणे अवघड नाही. रामजन्मभूमीवर वसलेले असल्याने रामभक्तांसाठी या मंदिराचे महत्त्व अधिकच वाढते. मंदिरात गर्भगृहात मरियदा पुरुषोत्तम श्री राम यांच्या बालस्वरूपाची मूर्ती स्थापित करण्यात आली आहे.

आरतीची वेळ किती?

अयोध्या राम मंदिराच्या अधिकृत वेबसाइटनुसार, श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र, भाविक सकाळी 7 ते 11:30 पर्यंत मंदिरात दर्शनासाठी येऊ शकतात. यानंतर तुम्ही दुपारी 2 ते 7 या वेळेत सायंकाळच्या दर्शनासाठी येऊ शकता. रामललाच्या दर्शनासोबतच तुम्ही त्यांच्या सकाळ-संध्याकाळच्या आरतीतही सहभागी होऊ शकता. मात्र यासाठी तुम्हाला पास बुक करावे लागतील. आरतीसाठी मिळणारे पास मोफत आहेत, मात्र त्यासाठी तुम्हाला आधी बुकिंग करून पास घ्यावा लागेल. ऑनलाइन आणि ऑफलाइन अशा दोन प्रकारे पास बुक करता येतात. ऑनलाइन पास बुकिंग राम मंदिराच्या वेबसाइटवर केले जाईल आणि ऑफलाइन बुकिंगसाठी तुम्ही श्री रामजन्मभूमीच्या कॅम्प ऑफिसमध्ये जाऊ शकता. यासाठी तुम्हाला वैध सरकारी ओळखपत्र दाखवावे लागेल, तरच तुम्हाला पास मिळेल. सकाळच्या शृंगार आरतीसाठी, तुम्हाला एक रात्र आधी बुक करावी लागेल आणि संध्याकाळच्या आरतीसाठी, तुम्हाला अर्धा तास आधी जावे लागेल. पासशिवाय तुम्हाला मंदिरात प्रवेश दिला जाणार नाही. त्यामुळे तुम्हाला रामललाचे दर्शन घ्यायचे असेल तर पास बुक करा आणि तुमचा सरकारी ओळखपत्र सोबत घ्या.

मंदिराच्या उद्घाटनासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि इतर अनेक व्हीव्हीआयपींना आमंत्रित करण्यात आले होते. रामललाच्या 51 इंच उंचीच्या पुतळ्याचे पंतप्रधानांनी उद्घाटन केले. भगवान विष्णूचे दहा अवतार आणि सनातन धर्माची महत्त्वाची प्रतीकेही या मूर्तीवर कोरलेली आहेत. सुंदर कपडे आणि दागिन्यांमध्ये रामललाची प्रतिमा दिसते. प्राणप्रतिष्ठेसाठी, संपूर्ण अयोध्या वधूप्रमाणे सजली होती, सर्वत्र फुलांनी आणि प्रभू रामाच्या कापलेल्या आऊटने. त्यामुळे तुम्हीही एकदा रामललाच्या दर्शनाला नक्की जावे.

सकाळ सात वाजेपासून मंदिरात दर्शन सुरु झाले होते पण गर्दीमुळे सुरळीत व्यवस्था करणे अवघड जात होते. परिणामस्वरुप पॅरा मिलिट्री फोर्सला येथे व्‍यवस्‍थेत लावण्यात आले. मात्र काही वेळानंतर प्रवेश बंद करण्यात आले. मात्र बाहेर निघण्यासाठी रस्ता खुला करण्यात आला आहे. केवळ बाहेर निघू दिले जात आहे. सध्या तरी आत येण्याचा मार्ग बंद करण्यात आला आहे.

अयोध्येतील भव्य मंदिरात प्राण-प्रतिष्ठेनंतर मंगळवारी सकाळी जेव्हा रामलल्लाचे दरवाजे सर्वसामान्य भाविकांसाठी खुले झाले तेव्हा श्रद्धेचा महापूर आला. मंगळवारी पहाटे 3 वाजल्यापासून लोक रांगेत उभे असल्याचे दिसून आले. अशात मंदिर परिसरात तैनात असलेल्या सुरक्षा कर्मचाऱ्यांना परिस्थिती नियंत्रणात आणणे कठीण झाले. परिस्थिती हाताळता यावी यासाठी नियंत्रण कक्षाकडून अतिरिक्त पोलिस बंदोबस्त मागवण्यात आला.

मात्र पोलीस देखील मंदिर परिसरापर्यंत पोहचू शकत नाहीये. खरं तर भाविकांना मंदिरात काय घेऊन जाता येईल आणि काय नाही हे माहित नसल्याने स्थिती हाताळणे अवघड झाले. तसेच दर्शनाची वेळ वाढवली जात असल्याचे देखील बातमी येत आहे. रामललाच्या प्राण प्रतिष्ठेनंतर आज हा पहिला दिवस असल्याने गर्दी जास्त असल्याचे जाणवत आहे.

1. मूर्तीचा रंग श्यामल आहे, म्हणजे पांढरा किंवा काळा नाही. शालिग्राम सारखा आहे.

2. ही मूर्ती एकाच दगडाची असून तिला एकही सांधा नाही, जी हजारो वर्षे सुरक्षित राहील.

3. भगवान विष्णूचे सर्व 10 अवतार देखील मूर्तीभोवती कोरलेले आहेत.

4. दशावतारानंतर हनुमान जी आणि गरुड जी मूर्तीच्या सर्वात खालच्या क्रमाने बनवण्यात आली आहेत.

5. मुकुटाभोवती ओम, गणेश, चक्र, शंख, गदा, स्वस्तिक आणि हनुमानजी बनवले आहेत.

6. मूर्तीच्या मस्तकावर सूर्य आणि वैष्णव टिळक आहेत. कमळासारखे डोळे आहेत.

7. दूर उभ्या असलेल्या लोकांनाही दर्शन घेता यावे म्हणून मूर्ती उभ्या स्वरूपात बनवली आहे.

8. ही मूर्ती जलरोधक आहे, म्हणजेच तिला पाण्यामुळे नुकसान होणार नाही. रोळी आणि चंदन लावल्यानेही कोणतेही नुकसान होणार नाही.

9. रामललाच्या मूर्तीवर 5 वर्षाच्या मुलाची आराध्य प्रतिमा आहे. डाव्या हातात धनुष्य आहे आणि उजवा हात आशीर्वादाच्या मुद्रेत आहे.

10. 51 इंचाची मूर्ती 3 फूट रुंद आणि 200 किलो वजनाची आहे. कर्नाटकचे शिल्पकार अरुण योगीराज यांनी ही मूर्ती बनवली आहे.

Ram Mandir Darshan after pran pratishtha: अयोध्येच्या श्रीराम मंदिराकडे आज पूर्ण देश टकटक पाहत आहे. २३ जानेवारीपासून हे मंदिर सामान्य लोकांसाठी उघडले केले जाईल. उत्तरप्रदेश सरकारच्या मते, रोज कमीतकमी १ लाख श्रद्धाळू दर्शनला येण्याची शक्यता आहे. एवढ्यामोठ्या संख्येत लोक मंदिरात दर्शनला येतील म्हणून गर्दीला नियंत्रित करण्यासाठी पूर्ण तयारी केली गेली आहे. प्रभु श्रीरामांना प्रत्येक तसाला फळ आणि दुधाचा नैवेद्य दाखवला जाईल. 

श्रीरामांचा श्रृंगार आणि पूजा ३ वाजता सुरु होईल. आयोध्या जिल्हा प्रशासनिक अधिकारींच्या प्रमाणे २३ जानेवारी पासून श्रीराम मंदिराचे रूटीन सकाळी ३ वजेपासून सुरु होईल. पूर्ण दिवस श्रीरामोपासना संहिता(टाइमटेबल) बनवले आहे. पाहिले सकाळी पूजारीगण प्रभु श्रीरामांचा श्रृंगार करतील. विधिविधान नुसार त्यांना ४ वाजत जागवले जाईल. त्यानंतर सकाळी ८ वाजत मंदिराचा दरवाजा उघडला जाईल. इथे येणारे लोक प्रभु श्रीरामांचे दर्शन करू शकतील. माहिती अनुसार प्रभु श्रीराम विशेष वेळेला पीतांबर  वस्त्र धारण करतील. यशिवया सोमवारी पांढरे, मंगळवारी लाल, बुधवारी हिरवे, गुरुवारी पिवळे, शुक्रवारी हल्कासा पिवळा, शनिवारी निळा, रविवारी गुलाबी रंगाचे वस्त्र परिधान करतील. संध्याकाळी ७ वाजता संध्या आरती होईल. 

रोज १४ तास होईल श्रीरामांचे दर्शन: माहिती अनुसार दिवसातून पाच वेळेस श्रीरामांची आरती केली जाईल दुपारी १ ते ३ वाजेपर्यंत दर्शन बंद राहिल. या दरम्यान श्रीराम विश्राम करतील. परत दुपारी ३ वाजता दर्शन सुरु केले जाईल जे रात्री १० वाजेपर्यंत निरंतर चालू राहील. सध्यातरी १ लाख लोक अयोध्येला पोहचतील असे अनुमान आहे. पुढे ही संख्या अजून वाढेल. भक्तांची संख्या वाढली तर दर्शन वेळ वाढवू पण शकतील.

पंतप्रधानांनी कोर्टाच्या निर्णयाचा उल्लेख न करता न्यायालयाचे आभार मानले आणि म्हटलं की, “मी भारताच्या न्यायपालिकेचे आभार व्यक्त करतो, ज्यांनी न्यायाची बूज ठेवली.”

राम मंदिर विवादाचाही उल्लेख न करता पंतप्रधानांनी म्हटलं की, “काही लोक म्हणायचे की, काम मंदिर बनलं तर आग लागेल. या लोकांना भारताच्या सामाजिक विवेकाची जाण नाहीये.

राम आग नाहीये, राम ऊर्जा आहे. राम वाद नाहीये, तोडगा आहे. राम केवळ आमचे नाहीयेत, राम सर्वांचेच आहेत. राम वर्तमान नाहीयेत, राम अनंतकाल आहेत.”

राम मंदिरात प्राणप्रतिष्ठा केल्यानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी उपस्थितांशी संवाद साधला.

मोदींच्या भाषणातील महत्त्वाचे मुद्दे :

अनेक शतकांच्या प्रतिक्षेनंतर आपले राम आले आहेत

आपले रामलला आता तंबूत राहणार नाहीत, रामलला आता भव्यदिव्य मंदिरात राहतील

हे ठिकाण पवित्र आहेत, हे वातावरण, ही ऊर्जा, ही वेळ सगळं प्रभू रामचंद्रांचं आशीर्वाद आहे

22 जानेवारी 2024 चा सूर्य अद्भूत गोष्ट घेऊन आलाय, पूर्ण देशात उत्साह वाढत जातोय

गुलामीच्या मानसिकतेला तोडून देश उभा राहिलाय

आजपासून हजारो वर्षे नंतरही आजच्या तारखेची, आजच्या क्षणाची चर्चा करतील

ही रामकृपा आहे, ज्यामुळे आपण हा क्षण जगतोय, प्रत्यक्ष घडताना पाहतोय

ही वेळ सामान्य नाही, काळाच्या चक्रावरील सर्वकालीन अमीट स्मृतीरेषा आहे

पावन अयोध्यापुरी आणि शरयूला नमन करतो

प्रभू रामाचा अभिषेक झाल्यानंतर उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर भगवान रामाची पहिली झलक शेअर केली आहे. व्हिडिओ शेअर करत उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी लिहिले की, श्री राम, जय राम, जय-जय राम!

श्री राम, जय राम, जय-जय राम! pic.twitter.com/j3tXMBm4cF

— Yogi Adityanath (@myogiadityanath) January 22, 2024

राम मंदिराच्या अभिषेक प्रसंगी पीएम मोदींसोबत सीएम योगी, मोहन भागवत, राज्यपाल आनंदीबेन पटेल यांच्यासह अनेक नवीन मान्यवर उपस्थित होते. भगवान श्रीरामाचा पहिला फोटो समोर येताच सोशल मीडियावर व्हायरल झाला.

प्रभू रामाचा अभिषेक झाल्यानंतर संपूर्ण परिसर रामनामाने दुमदुमून गेले. हा दिवस देशभरात साजरा होत आहे. यासंबंधीचे अनेक व्हिडिओही सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत. लोक रस्ते सजवत आहेत, रस्त्यावर झेंडे फडकवत आहेत. आजूबाजूला भव्य दृश्य दिसत आहे.

अयोध्या ज्यांचे गाव आहे.. 

असा हा रघुनंदन आम्हास सदैव वंदनीय आहे. 

दशरथ नंदन राम, 

दया सागर राम, 

रघुकुल तिलक राम, 

सत्यधर्म पारायण राम, 

छंद नाही रामाचा तो देह

काय कामाचा

रघुवंशनाथम, कारुण्यरुपं

करुणाकरं तं शरणं प्रपद्ये,

वाईटाचा त्याग कर,सत्याची कास धर..

अरे मानवा जरा प्रभू रामांच्या

विचाराची कास धर..

रामाप्रती भक्ती तुझी  ।

राम राखे अंतरी  ।

रामासाठी भक्ती तुझी ।

राम बोले वैखरी ।

प्रभू रामांच्या चरणी लीन

राहाल तर

आयुष्यात कायम सुखी राहाल..

राम अनंत आहे,राम शक्तिमान आहे,

राम सर्वस्व आहे..

राम सुरुवात आहे आणि

राम शेवट आहे.

चरित रघुनाथस्य, शतकोटी प्रविस्तरम,

एकैकं अक्षरं पुसां,

महापातकनाशकम

सात दिवस सकाळ-संध्याकाळ आरती: 

२२ जनेवारीला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आयोध्यात जेव्हा प्राणप्रतिष्ठा करतील तव्हाच येथील श्रीराम यांची स्थापना होईल. भाजप नेते एड रवि व्यास आणि टीमव्दारा बनवलेले श्रीराम मंदिर जे हुबेहुब अयोध्यातील श्रीराम मंदिराची प्रतिकृति आहे. या मंदिरात रामदरबार सजवला गेला आहे. श्रद्धाळू २२ ते २८ जानेवारी पर्यंत दर्शनाचा लाभ घेवू शकतील. अयोध्येत प्राणप्रतिष्ठावेळी ह्या पूजेची, महाआरतीने याची सुरवात होईल. आणि मोठ्या स्क्रिनवर लोक अयोध्येत होणाऱ्या सर्व कार्यक्रमांचे लाइव प्रसारण पण पाहू शकतील. संध्याकाळी एक दिवा रामनामसंकल्प सोबत दीपोत्सव साजरा केला जाईल. सात दिवसपर्यंत रोज सकाळ संध्याकाळ महाआरती होईल आणि प्रत्येक दिवशी भजन तसेच सांस्कृतिक कार्यक्रम होतील. यांत विभिन्न संस्था आणि संस्था व्दारे प्रस्तुत केले जातील. 

या सोहळ्याला पंतप्रधान नरेंद्र मोदींसह अनेक संतमहंत तिथे उपस्थित राहणार आहेत.

2019 मध्ये सुप्रीम कोर्टाने दिलेल्या निर्णयानंतर राम मंदिर उभारणीची सुरुवात झाली होती.

काँग्रेस नेत्यांनी आता रामनवमीला अयोध्येला जाण्याचा निर्णय घेतला आहे.

या सोहळ्यानिमित्त देशभरात विविध कार्यक्रमाचं आयोजन करण्यात आलंय.

महाराष्ट्रासह सहा राज्यांनी आज सुटी जाहीर केली आहे.

10,000 सीसीटीव्ही कॅमेरे, AI फिचर असलेले ड्रोन कॅमेरे, यांच्या माध्यमातून सर्व घडामोडींवर नजर ठेवली जात आहे.

श्रीराम जन्मभूमी तीर्थक्षेत्र ट्रस्टने या सोहळ्यात सहभागी होणाऱ्या भक्तांसाठी महाप्रसादाचं आयोजन केलं असून महाप्रसादाची 20 हजार पाकिटं तयार करण्यात आली आहेत.

एकनाथ शिंदे ठाण्यातील कोपीनेश्वर मंदिरात महाआरती करणार

आज श्रीराम प्राणप्रतिष्ठा सोहळा संपन्न होत असताना, आज सकाळी 11.00 वाजता महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे हे ठाण्यातील कोपीनेश्वर मंदिरात आयोजित करण्यात आलेल्या महाआरतीला उपस्थित राहणार आहेत.

त्यानंतर संध्याकाळी 5 वाजता दादर ते वडाळा शोभायात्रेतही ते सहभागी होतील.

मुंबईहून अनेक सेलिब्रिटी प्रतिष्ठापना सोहळ्यासाठी रवाना झाले आहेत. आतापर्यंत खालील सेलिब्रिटी अयोध्येला निघाले आहेत.

-अमिताभ बच्चन

-सचिन तेंडुलकर

-रणबीर कपूर आणि आलिया भट

-माधुरी दीक्षित आणि श्रीराम नेने.

सिनेक्षेत्रातील अनेक कलावंत अयोध्येत

सिनेक्षेत्रातील अनेक कलावंत अयोध्येत प्राणप्रतिष्ठा सोहळ्यासाठी दाखल झाले आहेत.

माधुरी दीक्षित-श्रीराम नेने, विकी कौशल, कतरिना कैफ, आयुष्मान खुराणा, रणबीर कपूर, आलिया भट्ट, राजकुमार हिरानी, महावीर जैन, रोहित शेट्टी अयोध्येत दाखल झाले आहेत.

अभिनेत्री कंगना राणावत अयोध्येत पोहोचल्यानंतर म्हणाली की, "योगी आदित्यनाथ यांनी अयोध्येचा कायापालट केला आहे. रोमच्या व्हॅटिकन सिटीपेक्षा अयोध्या प्रसिद्ध झालीय. केवळ विकासाबाबतच नव्हे, तर आध्यात्माच्या बाबतीतही."

आज भव्य समारंभात अयोध्यातील श्री राम मंदिरात मूर्तीची प्राण- प्रतिष्ठा झाली असून रामलला विराजित झाले आहेत. भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत हे गाभाऱ्यात उपस्थित होते.

लालकृष्ण अडवाणी यांच्या नेतृत्वाखाली राम रथयात्रा काढण्यात आली.

लालकृष्ण अडवाणी हे 90 च्या दशकात राम मंदिर आंदोलनाचे नेते होते. त्यांच्या नेतृत्वाखाली 1990 साली भाजपने गुजरातमधील सोमनाथ येथून राम रथयात्रा काढली. 'मंदिर वही बनायेंगे'चा नारा देऊन लालकृष्ण अडवाणी यांनी राम मंदिर आंदोलन सर्वसामान्यांमध्ये प्रसिद्ध केले होते. यामुळेच विश्व हिंदू परिषदेचे अध्यक्ष आलोक कुमार आणि इतर अधिकारी स्वतः लालकृष्ण अडवाणी यांच्या निवासस्थानी जाऊन त्यांना राम मंदिर प्राणप्रतिष्ठा कार्यक्रमाचे निमंत्रण दिले होते.

भाजपने रथयात्रेच्या माध्यमातून जनतेत आपला ठसा उमटवला होता.

आज भाजप हा देशातील सर्वात मोठा पक्ष आहे. एकेकाळी लोकसभेत भाजपचे केवळ दोनच खासदार होते, पण राम मंदिर आंदोलन आणि लालकृष्ण अडवाणींनी काढलेल्या रथयात्रेने भाजपने देशातील सर्वसामान्यांमध्ये असे स्थान निर्माण केले की आज ते सर्वात मोठे आणि सर्वात मोठे खासदार आहेत. देशातील शक्तिशाली राजकीय पक्ष. रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टचे सरचिटणीस चंपत राय यांनी नुकतेच माध्यमांशी संवाद साधताना सांगितले होते की, '96 वर्षांचे असणारे लालकृष्ण अडवाणी आणि 90 वर्षांचे मुरली मनोहर जोशी यांना विनंती करण्यात आली होती. वय आणि आरोग्याच्या आधारावर राम मंदिराच्या अभिषेकाला उपस्थित राहू नका. दोघांनाही विनंती करण्यात आली असून त्यांनी ही विनंती मान्य केली आहे.

अयुथ्या दरबार आणि मुघल दूत

युनेस्कोनुसार अयुथ्याच्या शाही दरबारात अनेक देशांचे दूत येत जात होते. त्यात मुघल दरबार, जपान आणि चिनी साम्राज्यांच्या दुतांपासून फ्रान्सच्या दुतांचाही समावेश होता. डॉक्टर उदय भानू सिंह दक्षिण-पूर्व आशियाई प्रकरणांचे अभ्यासक असून एमपी-आयडीएसएशी संलग्न राहिलेले आहेत. त्यांच्या मते, "यावर्षी थायलंड आणि भारतच्या द्विपक्षीय संबंधांना 77 वर्षे पूर्ण होतील. पण दोन्ही देशांमध्ये सांस्कृतिक आणि धार्मिक संबंध अनेक शतकांपासून आहे. थायलंडमध्ये अयुथ्या नावाचं शहर असून त्यांची स्थापना 1350 मध्ये झाली होती. त्याला अयोध्येशी जोडलं जातं. त्याची स्थापना राजा रमातीबोधी-1 नं केली होती. आज अयुथ्या युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांपैकी एक आहे." "थायलंड हा देश तसं पाहता बौद्ध धर्माचं प्रभुत्व असलेला देश आहे. पण या ठिकाणच्या शाही परिवारानं हिंदु धर्माशी संबंधित अनेक परंपरा स्वीकारलेल्या आहेत." ज्येष्ठ इतिहासकर डीपी सिंघल यांच्या मते, 'चीनसारख्या देशांपेक्षा थायलंडमध्ये भारतीय संस्कृतीनं अधिक छाप सोडली आहे. रामायणाच्या आवृत्तीला थायलंडमध्ये रामाकिएन म्हटलं जातं.

रामायण आणि रामाकिएन

अनेक शतकांपूर्वी दक्षिण भारतातून सागरी मार्गानं लोकांनी थायलंडला ये-जा केली आहे. त्याचवेळी रामायणही इथं पोहोचलं. त्याच्या अनेक आवृत्ती तयार झाल्या आणि थाइ किंग रामा-1 यांनी पुन्हा ते लिहिलं. थायलंडमध्ये आजही रामाकिएनचं सादरीकरण होतं. त्याला थाइ रामायणाचा दर्जा आहे. त्याचं रामायणाशी बऱ्याच अंशी साम्य आहे. पण स्थानिक संस्कृती, बौद्ध धर्म यानुसार बराच फरकही आहे. असं म्हटलं जातं की, रामाकिएनमधील थॉसकन नावाचं पात्र म्हणजेच रामायणातील रावण आहे. याठिकाणी थॉसचा अर्थ दहा असा होतो. रामाकिएनमधील फ्रा राम म्हणजेच भगवान राम आहेत. भारत-थायलंड नात्याचा विचार करता रॉयल थाइ काउंसलेट जनरलच्या वेबसाइटनुसार थायलंडचे किंग रामा-5 1872 मध्ये समुद्रमार्गे सिंगापूर आणि यँगोनमार्गे भारतात आले होते. 13 जानेवारी 1872 ला कलकत्ताला पोहोचल्यानंतर ते रेल्वेने बॅरकपूर, दिल्ली, आगरा, कानपूर, लखनऊलाही गेले होते.

अयुथ्याचा इतिहास

14व्या शतकापासून 18व्या शतकादरम्यान आजचं अयुथ्या तेव्हाच्या स्याम नावाच्या समृद्ध राज्याची राजधानी होतं. ते जगातील राजकारण आणि व्यापाराचं केंद्रही होतं. 1767 मध्ये बर्मानं या शहरावर असा हल्ला केला की, ते शहर पूर्णपणे उध्वस्त झालं. ते शहर पुन्हा वसवलंच नाही, तर बँकॉक नावानं नवी राजधानी तयार करण्यात आली. बँकॉकच औपचारिक नाव बँकॉक नाही. दीर्घकाळापासून त्याच्या औपचारिक नावांत अयुथ्याचा असलेला समावेश आजही आहे. शहराच्या मध्यभागीच अयुथ्या रोड नावाचा मार्गही आढळतो. याठिकाणी घालवलेल्या एका दिवसात मला ऐतिहासिक मंदिरांमध्ये जाण्याची संधी मिळाली. याठिकाणचे पागोडा आणि मॉनेस्ट्रींचे अवशेष पाहून इमारती किती भव्य असतील याचा अंदाज येतो. शीर नसलेल्या बुद्धमूर्ती, छत नसलेल्या इमारती, सगळीकडं भग्न अवशेष... इथं उभं राहून असा भास होतो की जणू आक्रमण करणारा नुकत्याच वसवलेल्या शहराची तोडफोड करून गेला असावा.

झोपलेल्या स्थितीतील बुद्धांच्या सर्वात मोठ्या मूर्तींपैकी एक याठिकाणी पाहायला मिळते. याठिकाणी बुद्धांच्या अनेक विशाल मूर्ती आहेत. पण त्यापैकी अनेकींचे शीर नाहीत. हे शहर नष्ट करण्यात आलं तेव्हा अनेक मूर्तीही नष्ट झाल्या असं म्हटलं जातं. लोकांनी अनेक मूर्तींचे शीर तोडून त्यांची युरोपात विक्री केली असं सांगितलं जातं.

पण एक मूर्ती अशीही आहे जिचं शीर धडापासून वेगळं झालं. पण अनेक शतकांनंतरही ते शीर झाडांच्या मुळांद्वारे घट्टपणे जमिनीला बिलगून असून विदेशी पर्यंटकांसाठी ते प्रसिद्ध पर्यटनस्थळ बनलं आहं. तिथं तुम्हाला उभं राहून फोटो काढता येत नाही. बसून किंवा वाकून काढावा लागतो. हे झाड अयुथ्याच्या माट महाथाट मंदिरात आहे. याठिकाणच्या इमारतींमध्ये तुम्हाला 17 व्या, 18 व्या शतकातील भारत, चीन, जपान, युरोपच्या कलाशैलीचं मिश्रण आढळेल. तसंच संस्कृतीत भारताची छाप दिसेल.

लेखक एसएन देसाई यांनी हिंदुझम इन थाइ लाइफ नावाच्या पुस्तकात याबाबत सविस्तरपणे लिहिलं आहे.

"थायलंडमध्ये अयुथ्या शहर प्रभू रामांच्या प्रभावाचं साक्षीदार आहे. पण थायलंडमध्ये रामाबाबत पौराणिक पुरावे नाहीत. पण लोककलेच्या माध्यमातून राम आणि रामायण अनेक शतकांपासून लोकांमध्ये प्रसिद्ध आहे. थायलंडमध्ये आणखी एक शहर आहे लोपबुरी. प्रभू रामांचा मुलगा लव याच्या नावावर या शहराचं नाव ठेवलं असल्याचं म्हटलं जातं. या शहरात एका गल्लीचं नावही फ्रा राम आहे," असं ते लिहितात. अयुथ्याबाबत बोलायचं झाल्यास त्या काळाप्रमाणे आजही तुम्हाला याठिकाणी जागोजागी हत्ती दिसतील. फरक फक्त एवढाच आहे की, त्यांच्यावर आता सैनिकांऐवजी कॅमेरे घेऊन बसलेले पर्यटक दिसतात

Ayodhya Tourist Places

सप्तपुरी : हिंदू धर्मात सात शहरे अतिशय प्राचीन आणि पवित्र मानली जातात. त्यापैकी अयोध्या ही सर्वात पवित्र आणि हिंदू पौराणिक इतिहासातील सर्वात प्राचीन सप्तपुरींपैकी पहिली मानली जाते. अयोध्या, मथुरा, माया (हरिद्वार), काशी, कांची, अवंतिका (उज्जयिनी) आणि द्वारका यांचा समावेश सप्तपुरींमध्ये होतो.

प्रत्येक शहराचे स्वतःचे धार्मिक, पौराणिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व आहे. जर काशी आणि उज्जैनमध्ये शिव आधीच उपस्थित असेल तर ते शहर त्यांचे नाव होईल. काशी हे शिवाचे पहिले नगर असे म्हटले जाते, जे शिवाच्या त्रिशूळावर वसलेले आहे. त्याचप्रमाणे प्रत्येक शहराचे स्वतःचे महत्त्व आहे जे रामाच्या अवतारासाठी योग्य मानले जाऊ शकत नाही.

अयोध्येचे महत्त्व:

रामायणानुसार सरयू नदीच्या काठावर वसलेले हे शहर पृथ्वीच्या पहिल्या पुत्र 'स्वयंभुव मनु'ने वसवले होते.

पौराणिक कथेनुसार, जेव्हा मनूने ब्रह्मदेवाला स्वतःसाठी एक नगर वसवण्यास सांगितले तेव्हा तो त्याला भगवान विष्णूंकडे घेऊन गेला.

विष्णूजींनी त्यांना अवधधाममधील एक योग्य जागा सांगितली.

भगवान विष्णूने ब्रह्मा आणि मनूसह वास्तुविशारद विश्वकर्मा यांना हे शहर वसवण्यासाठी पाठवले.

सर्व देवांनी ठरवले की ही जागा श्री हरीच्या अवतारासाठी योग्य आहे.

तथापि रामायणानुसार या शहराची स्थापना विवसवान (सूर्य) यांचा मुलगा वैवस्वत मनु महाराज यांनी केली होती. स्कंदपुराणानुसार अयोध्या ही भगवान विष्णूच्या चाकावर वसलेली आहे.

अयोध्येचे पहिले वर्णन अथर्ववेदात आढळते.

अथर्ववेदात अयोध्येचे वर्णन 'देवांची नगरी', 'अष्टचक्र नवद्वारा देवनाम पुरयोध्या' असे केले आहे.

अयोध्या हे जैन धर्माचे पहिले तीर्थंकर आदिनाथ ऋषभनाथ यांचेही जन्मस्थान आहे. आदिनाथ व्यतिरिक्त अजितनाथ, अभिनंदननाथ, सुमतिनाथ आणि अनंतनाथ यांचाही जन्म अयोध्येत झाला. त्यामुळे या जमिनीला खूप महत्त्व आले आहे.

स्कंदपुराणानुसार अयोध्या हा शब्द 'अ' म्हणजे ब्रह्मा, 'य' म्हणजे विष्णू आणि 'ध' म्हणजे रुद्र. त्याचा शाब्दिक अर्थ असा आहे की जेथे युद्ध नाही. तो अवधचा भाग आहे. अयोध्येचा अर्थ - जो युद्धाने कोणीही जिंकू शकत नाही.

पौराणिक कथा :-

पौराणिक कथेनुसार, जेव्हा मनूने ब्रह्मदेवाला स्वतःसाठी एक नगर वसवण्यास सांगितले तेव्हा तो त्याला भगवान विष्णूंकडे घेऊन गेला. विष्णूजींनी त्यांना अवधधाममधील एक योग्य जागा सांगितली. भगवान विष्णूने ब्रह्मा आणि मनूसह वास्तुविशारद विश्वकर्मा यांना हे शहर वसवण्यासाठी पाठवले. याशिवाय आपल्या रामावतारासाठी योग्य जागा शोधण्यासाठी त्यांनी महर्षी वशिष्ठांनाही आपल्यासोबत पाठवले. असे मानले जाते की वशिष्ठाने सरयू नदीच्या काठी लीलाभूमी निवडली, जिथे विश्वकर्माने शहर वसवले. स्कंदपुराणानुसार अयोध्या ही भगवान विष्णूच्या चाकावर वसलेली आहे.

अयोध्येमध्ये 6 डिसेंबर 1992 ते 9 नोव्हेंबर 2019 दरम्यान परिस्थिती पूर्णपणे वेगळी होती.

ज्याठिकाणी आता राममंदिर झालं आहे तिथं फोटो काढण्यास किंवा चित्रिकरण करण्यास सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशामुळे मनाई होती.

पण रामललाची मूर्ती तिथं स्थापित होती. त्यामुळे देशभरातून रामभक्तांची दर्शनासाठी तिथं थोड्याबहुत प्रमाणात गर्दी होतच होती.

जून 2019 आणि मार्च 2020 अशी दोनवेळा तिथं जाण्याची संधी मला मिळाली होती.

कोर्टाच्या आदेशामुळे तिथं फोटो तर काढता आले नाहीत.

पण तिथं 9 नोव्हेंबर 2019च्या आधीपर्यंतच नेमकी काय स्थिती होती आणि तिथं पोहोचण्यासाठी किती मोठ्या सुरक्षा कड्यातून पुढे जावं लागत होतं याचं चित्र मी या लेखाच्या माध्यमातून उभं करण्याचा प्रयत्न करणार आहे.

जिथं आधी बाबरी मशीद होती आणि नंतर जिथं रामलला विराजमान होते त्या प्रत्यक्ष जागेवर पोहोचण्यासाठी 2 किलोमीटर आधीपासूनच सुरक्षा यंत्रणांचं कड सुरू व्हायचं.

अयोध्येत पोहोचल्या पोहोचल्या मुख्य बाजारातून रस्ता काढत हिंदू भाविक आधी हनुमानगढीवर जातो. तिथूनच समोर अयोध्या नरेशचा दरबार आहे म्हणजेच राम दरबार आहे आणि या दोघांच्या मधला रस्ता सरळ पुढे रामलला विराजमानपर्यंत जात होता.

हनुमानाचं दर्शन घेऊन पुढे निघालं की या रस्त्याच्या दुतर्फा हार-फुलं, प्रसाद आणि पुजेच्या साहित्याची दुकानं होती. राम, सीता, हनुमान आणि वेगवेगळ्या देवतांच्या मूर्ती सजवून ठेवलेले फोटो स्टुडिओ होते.

त्यातून वाट काढत पुढे गेलं की वेगवेगळ्या आखाड्यांच्या हवेल्या होत्या. त्याच्याबरोबरीने भारतातल्या वेगवेगळ्या हिंदू संस्थानांच्या राजांनी बांधलेल्या आणि खूपच जिर्ण झालेल्या अनेक वास्तू उजव्या हाताला दिसत राहायच्या.

मोकाट गायी, त्यांना रस्त्यात टाकण्यात आलेला चारा आणि शेण हे चित्र ठिकठिकाणी दिसत राहायचं. त्यातून वाट काढत हनुमानगढीपासून साधारण अर्धा-एक किलोमीटर पुढे चालत गेलं की पहिला चेकपोस्ट लागयचा.

या चेकपोस्टच्या जवळ असलेल्या सर्व प्रसादाच्या दुकानांमध्ये छोटे-छोटे लॉकर उपलब्ध होते. तुम्ही चपला न काढता किंवा मोबाईल फोन जमा न करता पुढे निघालात की लगेचच त्या दुकानांमधली मंडळी तुम्हाला आवाज देत ‘आगे मोबाईल और चप्पल अलाऊड नही है’ असं ओरडून सांगायचे.

तासाला 30 रुपये भाडं देऊन एक छोटा लॉकर घेऊन त्यात मोबाईल फोन जमा करावा लागायचा. कारण फोटोग्राफीला परवानगी नव्हती.

तिथूनच पुढे असलेल्या यूपी पोलिसांच्या पहिल्या चेक पोस्टवर निट तपासणी केली जायची. तिथून पुढे गेल्यावर हाताच्या दोन्ही बाजूंना जीर्ण झालेल्या हवेल्या होत्या. या हवेल्यांवर दारं-खिडक्यांवर असलेली नक्षी, त्यांची स्थापत्य शैली आणि बांधकामासाठी वापरलेले दगड त्याकाळच्या त्या त्या संस्थानाच्या श्रीमंतीचा दाखला देत होत्या.

या हवेल्यांच्या बरोबरीनं तिथं पदोपदी दिसायचा तो केंद्रीय सुरक्षा यंत्रणा आणि पोलिसांचा मोठा फौजफाटा.

तिथून थोडं पुढे गेलं की पुढच्या संपूर्ण रस्त्याला टिनाची शेट टाकण्यात आली होती. या अंधाऱ्या टिनाच्या शेडमधून वाट काढतच पुढच्या चेक पोस्टपाशी जाता यायचं.

केंद्रीय सुरक्षा यंत्रणांचा हा सर्वांत पहिला चेकपोस्ट होता. काही वेळ रांगेत उभं राहिल्यानंतर सुरक्षा तपासणीसाठी नंबर लागायचा.

तिथं मात्र कसून तपासणी केल्यानंतरच आत सोडलं जायचं. प्रत्येक खिसा निट तपासला जायचा. कॉलर, कंबरेचा बेल्ट असं सगळ निट तापसलं जायचं.

तिथून आत सोडल्यावर मात्र तुम्ही एखाद्या जेलमध्ये जात आहात असा फिल यायचा. कारण आत प्रवेश केल्या केल्या मी एका मोठ्या आणि भव्य पिंजऱ्यात घुसलो होतो.

वर-खाली, डाव्या आणि उजव्या अशा चारही बाजूंना लोखंडी पिंजऱ्याचं अवरण आता इथून पुढचा साधारण 2 किलोमीटरचा परिसर प्रवेश केलेल्या माणसाच्या बरोबरीला असायचं.

या पिंजऱ्यातून वाट काढत थोडं पुढे गेल्या गेल्या पुन्हा एकदा सुरक्षारक्षक तपासणी करायचे. त्यानंतर आत प्रवेश केल्यावर पहिल्यांदा आधीच्या बाबरी मशिदीच्या जिर्ण झालेल्या कुंपणाचे अवशेष दिसायचे.

प्रवेश केलेल्या लोकांची दूरवर नजर जाऊ नये म्हणून मध्येच अडथळे टाकण्यात आले होते. टिना लावून बराचसा परिसर सील करण्यात आला होता.

इथून पुढे पिंजऱ्याच्या बाहेर दिसायची ती एकतर टिनाची शेड, टेहळणीसाठी उभारण्यात आलेले मनोरे किंवा दोन देशांच्या सीमेवर असतं तसं तारांचं कुंपण.

चुकून टिनाच्या शेडमधून बाहेर पाहाण्याची संधी मिळाली की दिसायचे ते आधीच्या मशिदीचे अवशेष, मातीचे ढिगारे आणि सर्वत्र माजलेलं झुडूप.

हे चित्र दिसत असताना कानावर मध्ये मध्ये पडत राहायचा तो रामभक्तांनी दिलेला जय श्रीरामचा जयघोष किंवा माकडांनी मांडलेला उच्छाद.

पिंजऱ्यातून चालत जाणारी माणसं पाहाणं बहुदा या माकडांसाठी पर्वणी असावी. माणसांना चिडवण्याची एकही संधी ही माकडं सोडत नसत. पिंजऱ्याच्या उजव्य-डाव्या आणि वरच्या दिशांना माकडांच्या कसरती सुरू असायच्या.

या पिंजऱ्याच्या रस्त्यात दर चारपाच मीटरवर सुरक्षा यंत्रणांचा पाहारा होता. जेणेकरून कुणीही पिंजऱ्यातून बाहेर जाऊ नये किंवा बाहेर जाण्यचा प्रयत्न करू नये. पण केंद्रीय सुरक्षा रक्षकांचं तिथल्या माकडांकडे मात्र साफ दूर्लक्ष असायचं. कारण त्यांच्यासाठी बहुदा हे रोजचंच असावं.

साधारण अर्धा किलोमीटर वळणावळणाचा आणि चढउताराचा हा पिंजऱ्यातून जाणारा रस्ता पार करता करता किमान आणखी 4 वेळा माणसांची तपासणी केली जायची. कुठली अनुचित वस्तू घेऊन कुणी प्रवेश करू नये हा त्यामागचा उद्देश. शिवाय कार्टाचे तसे आदेश.

हा असा सगळा द्रविडीप्रणायम पार केल्यानंतर एक तंबू दृष्टीपथास पडायचा. पाढऱ्या रंगाच्या ताडपत्रीच्या याच तंबूत श्रीरामाची बाल्यावस्थेतली मूर्ती स्थापित करण्यात आली होती. रामलला विराजमान असं त्याला नाव देण्यात आलं होतं. (ज्याच्या बाजूने सुप्रीम कोर्टानं फौसला सुनावला आहे.)

प्रत्यक्ष तंबूपासून साधारण 5 ते 7 मीटर अंतरावरून पिंजऱ्यातूनच भक्तांना रामललाचं दर्शन घेतलं जाऊ द्यायचं. फक्त हात जोडायचे आणि पुढे जायचं. एवढंच. घटकाभर रेंगाळायला किंवा पूजा-अर्चा करायला परवानगी नव्हती.

तिथून पुढे बाहेर पडण्याचा प्रवास देखील पिंजऱ्याच्या रस्त्यातूनच आणि पुढचं सगळं चित्र तसंच. वाढलेलं झुडूप, मातीचे ढिगारे, आधीच्या मशिदीचे अवशेष, टिनाच्या शेड, टेहळणी मनोरे आणि मकडांचा उच्छाद.

पुन्हा एकदा साधारण 1 किलोमीटरभरचा परिसर चालल्यानंतर पुन्हा एकदा जिथून सुरूवात केली होती तिथं माणूस दाखल व्हायचा.

1992च्या आसपास माजी पंतप्रधान अटबिहारी वाजपेयी यांनी एक भाषण केलं होतं, त्यात त्यांनी इथली जमीन समतल करण्याची भाषा केली होती. त्यांची ही क्लिप सोशल मीडियावर मधल्या काळात चांगलीच व्हायरल झाली होती.

या क्लिपचा इथं संदर्भ देण्याचं कारण म्हणजे बाबरीच्या कुंपणाच्या आतली जमीन खरोखर समतल होती.

पण आता हा वर लिहिलेला खूप दूरचा, अनेक वर्षांपूर्वीचा इतिहास वाटावा अशी आजची अयोध्या दिसते आहे. आम्ही खर तर दोन वर्षांपूर्वीच इथं आलो होतो. तेव्हाची अयोध्या आणि आजची अयोध्या यातही जमीन-अस्मानाचा फरक वाटावा अशी स्थिती आहे.

अर्थात आता एका प्रकारच्या उत्सवाच्या वातावरणात अयोध्या आहे. सगळीकडे रंगरंगोटी, सजावट आहे. पण हे सगळं सोहळ्यानंतर उतरणार आहे. ते तात्पुरतं आहे.

पण ते उतरल्यावरही जी बदललेली अयोध्या आहे ती ओळखणं अवघड आहे. जे गेल्या काही वर्षांमध्ये अनेकदा इथं आले आहेत, त्यांनाही ते पटेल.

आपल्या आधुनिक काळातल्या इतिहासापासून फारकत घेत असतांना, अयोध्या एकूणातच कात टाकते आहे.

जेव्हा तुम्ही लखनऊच्या दिशेनं फैजाबादमधून पुढे अयोध्येत प्रवेश करता, जो रस्ता थेट शरयूच्या घाटापर्यंत जाऊन पोहोचतो, काहीच दिवसांपूर्वी हा रस्ता अगदी एका गजबजलेल्या गल्लीसारखा होता. तो आता मोठा प्रशस्त झाला आहे.

दोन्ही बाजूंनी जवळपास पंधरा फूट तो रुंद केला गेला आहे. शहरातला हा रामपथ बदललेल्या अयोध्येचं प्रतिक आहे.

गल्लीबोळांची अयोध्या आता सिमेंट कॉंक्रिटच्या मोठ्या रस्त्यांची झाली आहे. पूर्वी अयोध्येत फिरतांना आपल्याकडच्या पंढरपूरच्या अथवा जुन्या नाशिकच्या गोदाकाठच्या गल्ल्यांमधून फिरल्यासारखं वाटायचं.

आजही आतली अयोध्या तशीच आहे. जुनी घरं, इथल्या मिश्र संस्कृतीची रचना, दर पावलागणिक एखादं मंदिर, मठ अथवा धर्मशाळा आणि त्यातून राहणारे महंत, महाराज, साधू आणि भाविक.

पण दर्शनी अयोध्या आता पूर्णपणे वेगळी आहे. ती चकचकीत आहे. एकाच रंगातली आणि एकसारखी आहे.

सगळ्या दुकानांवरच्या पाट्याही एकसारख्या आणि एकाच फॉंट-डिझाईनच्या आहेत.

तसं अर्थात जाणीवपूर्वक केलं गेलं आहे. सगळ्या इमारतींच्या दर्शनी भागाला एकच रंग दिला आहे. असंच काहीसं काही वर्षांपूर्वी वाराणसीमध्ये केलं होतं.

पण ही डागडुजी दिसत असतांना तुटलेल्या इमारतीही नजरेत आल्याशिवाय रहात नाही. वस्ती अक्षरश: कापून मोठे रस्ते केले गेले आहेत.

ज्या इमारती पडल्या आहेत, त्यातल्या अनेक अजूनही तशाच अवस्थेत उभ्या आहेत. ज्यांना अजून पुन्हा उभारणं जमलं नाही, ते त्या झाकायचा प्रयत्न करत आहेत. त्यावरूनच सगळीकडे स्थानिक प्रशासनानं एलईडी दिव्यांच्या माळा या समारोहासाठी उभारल्या आहेत.

पण रूंदीकरणासाठी, नूतनीकरणासाठी घरं, इमारती तोडल्या जात असल्याबद्दल मिश्र भावना अयोध्येच्या नागरिकांमध्ये आहे. त्यांना विचारलं की ते लगेच त्याविषयो बोलायला लागतात.

काहींना वाटतं की एवढ्या वर्षांनी मंदिर होतं आहे, अयोध्या मोठी होणार आहे, तिचा विकास होणार आहे तर असं होणारच.

काहींना मात्र हे वाटतं की अशा विकासात जर कुटुंबाचं घर जाऊन ते रस्त्यावर येत असतील तर काय उपयोग? त्यामुळे राग आणि समाधान अशा दोन्ही भावना जाणवतात.

अयोध्येच्या बाकी मंदिरांमध्ये मात्र जसे व्यवहार चालू होते, तसेच चालू आहेत. हनुमानगढी, कनकभवन आणि इतर सगळ्या छोट्या-मोठ्या मंदिरांमध्ये नेहमीचं अनेक वर्षांपासून चाललेलं कार्य आहे, तसंच चालू आहे.

गर्दी मात्र अयोध्येत भरपूर वाढली आहे. असं नव्हतं की या सगळ्या दरम्यानच्या काळात इथं गर्दी नव्हती. अयोध्येतले मेळे, रामकथा वाचन, बाकी धार्मिक कार्यक्रम चालूच होते.

पण सर्वोच्च न्यायालयाच्या निवाड्यानंतर मंदिराचं काम सुरु झालं आणि इथली गर्दी वाढू लागली. इथल्या सरकारनंही अनेक नवीन बांधकामं सुरु केली. अयोध्या वाढू लागली. मुख्य जुन्या शहराबाहेरही आता अयोध्येचा विस्तार देशातल्या इतर शहरांसारखा सुरु झाला आहे.

इथे येणारी गुंतवणूक दिसते आहे. अनेक नवीन हॉटेल्स इथे आली आहेत. ज्यांचं काम चालू आहे अशा इमारतींची तर मोजदादच करता येणार नाही.

येत्या काळात इथं ज्या प्रमाणात येणाऱ्या भाविकांची संख्या वाढणार आहे ते पाहता अयोध्या अजूनही पूर्ण तयार नाही. त्यासाठी ती तयार होते आहे.

अयोध्येतल्या मंदिर-मशीद वादानं इथलं वातावरण कायम संवेदनशील राहिलं आहे. मागची बरीच वर्षं शांततेत गेली असली, आता निवाडाही झालेला असला आणि सगळ्यांनी तो मान्यही केला असला, तरीही या इतिहासाची वातावरणातली जाणीव कायम आहे.

अयोध्या, फैजाबाद इथं आजही दोन्ही समुदायांची घरं गल्ल्यागल्ल्यांमध्ये एकत्रच आहेत आणि बाजारपेठेतले व्यवहारही सुरुळीत सुरु आहेत. पोलिसांची संख्या, सुरक्षा बंदोबस्त मात्र अयोध्येच्या वातावरणातलं गांभीर्य वाढवतो.

मंदिराच्या नव्या बांधकामाप्रमाणे, इतरही अनेक नवी बांधकामं अयोध्येत झाली आहेत. त्यामुळं तिचं रुपडं पूर्णपणे बदलून गेलं आहे. शरयूचा घाट पूर्णपणे नव्यानं बांधण्यात आला आहे. तिथे रोज रात्री वाराणसीच्या घाटावर होते तशी आरती होते. त्यावर बाहेरुन आलेल्या लोकांची सतत गर्दी असते.

या घाटाच्या बाजूला नवा 'लता मंगेशकर चौक' तयार करण्यात आला आहे आणि तिथे एका मोठ्या विणेची प्रतिकृती उभी करण्यात आली आहे.

तिथून बायपास महामार्गाकडे जाणाऱ्या मोठ्या पुलावर कायमस्वरुपी रोषणाई करण्यात आली आहे. जुनी अयोध्या आणि नवी अयोध्या सहज नव्यानं येणाऱ्यालाही ओळखता येईल एवढी वेगवेगळी आहे.

22 जानेवारीला रामलल्लाच्या अभिषेकसाठी देशातील अनेक दिग्गजांना निमंत्रणही पाठवले जात आहे. अशा परिस्थितीत जर तुम्हाला या दिवशी अयोध्येला जाता येत नसेल तर तुम्ही घरीच राहून रामाची पूजा करून आरती आणि चालीसा पाठ करू शकता. भगवान श्रीरामाची आरती आणि चालीसा पठण केल्याने जीवनातील सर्व समस्या दूर होतात.अयोध्येच्या राम मंदिरात रामललाचे स्वागत करण्याची धूम आहे. अशा परिस्थितीत जर तुम्ही तुमच्या घरी प्राणप्रतिष्ठा किंवा रामललाची पूजा करत असाल तर पूजा कशी करावी हे जाणून घ्या.

पूजेसाठी लागणारे साहित्य-

रामललाची मूर्ती किंवा प्रतिमा, पूजा थाळी, अक्षत, हळद, कुमकुम, चंदन, फुले, हार, अगरबत्ती, निरांजन, समई, तूप किंवा तेल, फळे आणि प्रसादासाठी मिठाई. आरतीसाठी कापूर आणि फुले, दिवे आणि घंटा.

पूजा विधि-

घरातील मंदिर पूर्णपणे स्वच्छ करा. मंदिरात कोणताही फाटलेला जुना फोटो, कागद किंवा इतर साहित्य असू नये हे लक्षात ठेवा.

मंदिराची छोटी-मोठी चित्रे स्वच्छ कपड्याने पुसून त्यातील धूळ पूर्णपणे स्वच्छ करावी.

धातूपासून बनवलेल्या मूर्तींना स्नान करून स्वच्छ करा. दुसरीकडे, जर काही मूर्ती पाण्यात आंघोळ करता येत नसतील तर त्या स्वच्छ कपड्याने पुसून टाका.

पूजेची तयारी कशी करावी-
गृहमंदिराची साफसफाई केल्यानंतर संपूर्ण पूजेचे ठिकाण पूर्णपणे स्वच्छ करावे. 

आपण प्रथम स्नान करावे आणि स्वच्छ कपडे परिधान करावे.

पुजेचे सर्व साहित्य स्वच्छ जागी ठेवावे

 राम दरबार असेल तर त्याला पिवळे कापड पसरून स्वच्छ पाटावर बसवा.

चित्र पूर्णपणे स्वच्छ करून त्यावर चंदन लावावे. चित्राला चंदन लावल्यानंतर रामललाची पूजा सुरू करा. पूजा सुरू करण्यापूर्वी तळहातात पाणी घेऊन संकल्प करा.

मूर्तीसमोर बसा आणि डोळे बंद करा. भगवान श्रीरामाला अक्षत, चंदन, कुंकुम आणि फुले अर्पण करून पूजा सुरू करा. पवित्र वातावरण निर्माण करण्यासाठी तेलाचा दिवा आणि अगरबत्ती लावा आणि भक्तिभावाने पूजा सुरू करा.

घरी रामललाची मूर्ती नसेल तर 22 जानेवारीच्या शुभ मुहूर्तावर नवीन मूर्ती घरी आणा आणि अभिजीत मुहूर्तावर तुमच्या घरातील मंदिरात रामललाचा अभिषेक करा.

मूर्तीमध्ये दैवी उपस्थितीला आमंत्रित करण्यासाठी मंत्रांचे पठण करा.

मूर्तीचा जलाभिषेक करून पंचामृताने स्नान करावे. यानंतर पुन्हा एकदा मूर्तीला पाण्याने स्नान घालावे. मूर्तीसमोर तुपाचा दिवा लावून प्रभू श्रीरामाची आरती करावी .

रामललाला नैवेद्य म्हणून फळे आणि मिठाई अर्पण करावी. तसेच या दिवशी पीठ पंजिरी, पंचामृत आणि खीर अर्पण करावी.

यासोबतच संध्याकाळी संपूर्ण घरात दिवे लावून दिवाळी साजरी करावी. या दिवशी संध्याकाळी मुख्य प्रवेशद्वारावर तुपाचा दिवा लावावा. हे भगवान श्रीरामाच्या आगमनाचे प्रतीक मानले जाते.

 Edited by - Priya Dixit 

वनवास काळ या दरम्यान एकदा भगवान श्रीराम आपले बंधू लक्ष्मण आणि माता सीता सह महामुनि अत्री यांच्या आश्रमात पोहचले. महर्षि अत्री यांनी श्रीराम यांचा खूप आदर केला आणि सन्मानपूर्वक त्यांना आपल्या जवळ बसवले. सोबतच श्रीराम यांना भविष्यातील घटनांबद्द्ल सांगितले. ते म्हणाले की हे राम मी वर्षांपासून तुमच्या येण्याची वाट पाहत होतो. त्यानंतर त्यांनी श्रीराम आणि लक्ष्मण यांना अनेक प्रकारच्या अस्त्र आणि शस्त्र बद्द्ल ज्ञान दिले आणि दिव्य आयुध प्रदान केले. 

याच दरम्यान महर्षि अत्री यांची पत्नी माता अनुसुया यांनी माता सीतेला पतिव्रत धर्माची दीक्षा दिली. सोबतच वनवासातील कठिन प्रसंगानबद्द्ल अवगत केले. 

यानंतर माता अनुसूया यांनी माता सीतेला दिव्य आभूषण आणि वस्त्र उपहार स्वरुप दिलेत व हे सांगितले 

की, हे पुत्री हे वस्त्र आपल्याला भविष्यात खूप कामी पडतील. कारण भविष्यात अशी वेळ येणार आहे तुम्ही कितीतरी दिवस स्नान करू शकणार नाही म्हणून आपण हे वस्त्र आणि आभूषण धारण करून घ्या. यांना धारण केल्याने तुमचे रूप आणि सौंदर्य असेच राहिल आणि हे वस्त्र कधीच मलिन होणार नाही तसेच हे वस्त्र भविष्यात कधीही फाटणार नाही. माता अनुसूया यांच्या सांगण्यावरून माता सीता यांनी हे वस्त्र आणि आभूषण धारण केले. 

मान्यता आहे की हे वस्त्र माता अनुसुया यांना देवतांकडून प्राप्त झाले होते. तसेच माता अनुसुया यांना पाच पतिव्रता स्त्री यांपैकी एक मानले जातात तसेच इतर देवतांसोबत भगवान शिव, श्रीहरिविष्णु, ब्रह्मदेवजी हे माता अनुसुया यांना माता मानून त्यांचा आदर करायचे.

या साइटवरून प्रसाद बुक करा

खादी ऑरगॅनिक वेबसाइटवर राम मंदिराचा प्रसाद उपलब्ध आहे. खादी ऑरगॅनिक ही खाजगी कंपनी आहे, जी ड्रिल मॅप्स इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड अंतर्गत नोंदणीकृत आहे. ही कंपनी भारतीय आहे.

ऑनलाइन प्रसाद कसा बुक करायचा?

प्रसाद बुक करण्यासाठी सर्वात आधी https://khadiorganic.com/ वेबसाइट वर व्हिजिट करा.

आता “गेट ​​योर फ्री प्रसाद” वर क्लिक करा आणि आपलं नाव, पत्ता, संपर्क क्रमांक आणि प्रसादाचे प्रमाण भरा.

जर तुम्हाला प्रसाद घरी पोहोच हवा असेल तर पुढील पर्यायावर क्लिक करा. यासाठी तुम्हाला 51 रुपये द्यावे लागतील.

त्याच वेळी, खादी ऑरगॅनिक वितरण केंद्रातून प्रसाद गोळा करण्यासाठी, वितरण केंद्रातून पिकअप वर क्लिक करा, ज्यासाठी कोणतेही पैसे देण्याची आवश्यकता नाही.

याची आधारशिला ठेवलेली आहे. असे म्हणतात की श्रीराम यांची कुलदेवी मोठी देवकाली आहे. अशी मान्यता आहे की मोठी देवकाली श्रीराम यांची कुलदेवी होती. आणि ही देवी महाकाली, महालक्ष्मी, आणि महासरस्वतीचा या देवींचे संगम आहे. मंदिराचे महंत सुनील पाठक यांनी सांगितले मोठी देवकाली यांच्या मंदिराबाबत या परिसरात खूप श्रद्धा आहे. मोठी देवकाली श्रीराम यांची कुलदेवी आहे पाठक यांनी देवकालीचे महत्व सांगताना म्हटले की प्रभु श्रीराम यांच्या जन्मानंतर त्यांची आई कौशल्या पूर्ण कुटुंबासोबत मंदिरात आल्या होत्या. त्यानंतर अशी परंपरा बनली आहे जेव्हा पण कोणाच्या घरी बाळ जन्माला येते तेव्हा घरातील सर्व सदस्य बाळाला घेवून मंदिरात दर्शनाला येते. खूप सारे लोक नवीन कार्य सुरु करण्यापूर्वी देवीचे दर्शन घ्यायला मंदिरात येतात. 

पाठक यांनी मंदिराबद्दल विस्तृत माहिती देतांना सांगितले की, प्रभु श्रीराम यांचे पूर्वज रघु यांना देवीने स्वप्नात दर्शन दिले होते देवीने त्यांना यज्ञ करण्याचे सांगितले होते आणि युद्धात त्यांचा विजय होईल असे सांगितले. राजा रघु यांनी देवीच्या आदेशाचे पालन करून यज्ञ केला आणि ते युद्धात विजयी झालेत. त्यानंतर त्यांनी मोठी देवकाली मूर्तीची स्थापना केली. 

त्यांनी सांगितले की, श्रद्धालु लांब लांबून आपली समस्या तसेच नवस घेवून येतात आणि जेव्हा त्यांची समस्या दुर होते तसेच नवस पूर्ण होतात तेव्हा देवीला धन्यवाद द्यायला येतात तसेच कार्तिकी पौर्णिमा वसंत, शारदीय नवरात्र आणि रामनवमी यदिवशी मोठ्या संख्येत भक्त दर्शनला येतात. 

देवकाली मंदिराच्या पुजारीला आशा आहे की, राममंदिरात दर्शनला आलेल्या भक्तांना मोठी देवकाली मंदिराची पण माहिती मिळेल. आयोध्येत श्रीराम मंदिराची आधारशिला ठेवल्यानंतर प्रभु श्रीराम यांची मोठी देवकाली मंदिरात पण भक्तांची संख्या वाढेल अशी आशा आहे. पाठक म्हणालेत की मी अयोध्यावासी आहे याचा माला खूप आनंद आहे की प्रभु श्रीराम यांना त्यांचे स्थान मिळाले प्रभु श्रीराम भारताचे आत्मा आहेत मला असे वाटते की जेव्हा राममंदिराचे दर्शन करण्यासाठी श्रद्धाळू येतील तेव्हा ते मोठी देवकाली मंदिरात पण दर्शनला येतील तसेच श्रद्धाळूंना जेव्हा कळेल की हे मंदिर श्रीराम याच्या परिवारशी जोडलेले आहे तेव्हा ते मोठ्या संख्येने येतील.

1. त्रेतायुगात अयोध्याचे सूर्यवंशी राजा दशरथ यांच्या 3 राण्या कौशल्या, सुमित्रा आणि कैकेयी यांना चार पुत्र झाले, ज्यामध्ये श्री राम हे माता कौशल्येचे पुत्र, लक्ष्मण आणि शत्रुघ्न हे माता सुमित्रा यांचे पुत्र आणि भरत हे माता कैकेयी यांचे पुत्र होते.

2. चारही पुत्रांचे शिक्षण पूर्ण झाल्यावर महर्षी विश्वामित्र राजा दशरथांच्या महालात येतात आणि राम आणि लक्ष्मण यांना राक्षसांपासून त्यांच्या यज्ञाचे रक्षण करण्यासाठी वन आश्रमात घेऊन जातात. विश्वामित्रांच्या आश्रमात श्रीराम ताडकाचा वध करुन आश्रमाचे रक्षण करतात.

3. ताडका वधानंतर महर्षि विश्वामित्र श्रीराम आणि लक्ष्मण यांच्यासह जनकपुरीकडे निघतात. वाटेत ते ऋषी गौतम यांच्या आश्रमातून जातात, तिथे श्रीराम अहिल्याला आपल्या पायांनी स्पर्श करून शापातून मुक्त करतात.

7. आपले वडील दशरथ यांचे वचन पूर्ण करण्यासाठी भगवान श्री राम आपली पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासह नियमाप्रमाणे संन्याशाचा वेष धारण करून 14 वर्षांसाठी वनात गेले.

8. प्रभु श्री राम, लक्ष्मण आणि देवी सीता यांना निषादराज केवट नावाने गंगा पार करवतात. जेव्हा श्रीराम पारितोषिक देऊ इच्छितात, तेव्हा नाविक म्हणतो की, ज्याप्रमाणे मी तुम्हाला गंगा पार करून दिली, त्याचप्रमाणे तुम्ही मला आणि माझ्या कुटुंबालाही भवसागर पार करवून द्या.

9. दंडकवनात रावणाची बहीण शूर्पणखा, सुंदर अप्सरा नयनताराच्या रूपात, झोपडीच्या बाहेर बसते आणि श्री रामांना तिच्याशी लग्न करण्यास सांगते. श्रीरामांच्या नकार दिल्यावर ती लक्ष्मणाकडे आग्रह धरते. मग ती माता सीतेला मारायला धावते. हे पाहून लक्ष्मणजी तिची नाक कापतात.

10. कापलेल्या नाकासह शूर्पणखा तिचा भाऊ आणि दंडक जंगलातील राक्षस राजा खार आणि दुषणकडे जाते. नंतर श्री रामांचे खार आणि दुषण यांच्याशी युद्ध होतं, ज्यामध्ये श्री राम त्या दोघांचा वध करतात.

12. यानंतर रावण आपल्या मामा मारीचला ​​हरणात बदलून माता सीतेला पळवून आणण्याची योजना आखतो. सीता श्रीरामाला ते सुंदर स्वर्ण हरिण आणण्याचा आग्रह धरते. रामजी त्या हरणाला आणण्यासाठी जंगलात जातात. हरणाचे रहस्य उघड झाल्यावर राम त्याला मारतात.

13. जेव्हा श्रीराम बराच वेळ परत येत नाही तेव्हा काही अनुचित घटनेच्या भीतीने सीता लक्ष्मणाला श्रीरामांच्या मदतीसाठी वनात पाठवते. लक्ष्मणजी लक्ष्मण रेखा काढतात आणि जंगलात श्रीरामांचा शोध घेण्यासाठी जातात.

14. लक्ष्मणजी गेल्यानंतर रावण संन्यासीच्या वेशात सीतेकडून भिक्षा मागतो आणि लक्ष्मण रेषा ओलांडण्यासाठी भाग पाडतो. अशा प्रकारे रावण माता सीतेचं अपहरण करतो.

15. रावण माता सीतेचे विमानातून अपहरण करुन घेऊन जात असताना गिधाड राजा जटायू वाटेत त्याला अडवण्याचा प्रयत्न करतात आणि या प्रयत्नात रावण जटायूचा वध करतो.

17. सुग्रीवची व्यथा ऐकून राम बालीचा वध करण्यास तयार होतात आणि सुग्रीव आणि बालीच्या युद्ध दरम्यान बालीचा वध करुन सुग्रीवला किष्किंधाचा राजा घोषित करतात.

18. सीतेच्या शोधात जामवंताच्या सांगण्यावरून हनुमानजींना आपल्या शक्तीची जाणीव होते आणि समुद्र पार करून अशोक वाटिकेत पोहोचतात. तेथे ते विभीषणाला भेटतात. यानंतर ते माता सीतेला श्रीरामांची अंगठी देतात आणि त्यांना श्रीरामांबद्दल सांगतात.

19. यानंतर मेघनाद हनुमानजींना बंधक ओलिस घेतो आणि त्यांना रावणाच्या समोर उभे करतो, त्यानंतर हुनमानजी रावणाला श्रीरामांसमोर शरण येण्यास किंवा युद्धासाठी तयार होण्यास सांगतात. हे ऐकून रावण त्यांच्या शेपटीला आग लावतो. हनुमानजी आपल्या जळत्या शेपटीने लंका जाळतात.

20. लंका दहन केल्यानंतर हनुमानजी विभीषण यांची श्रीरामांसोबत भेट घडवून आणतात. तेव्हा नल- नील यांच्या योजनाप्रमाणे समुद्रावर सेतु निर्माण करण्यास सुरुवात होते.

22. यानंतर राम आणि रावण यांच्यात युद्ध होतं. युद्धाच्या तिसर्‍या दिवशी श्री राम कुंभकरणाशी लढतात आणि नंतर कुंभकरण मारला जातो. कुंभकर्ण आणि रावणाच्या मुलांचा वध केल्यानंतर लक्ष्मण आणि मेघनाद यांच्यात युद्ध होते, जेव्हा मेघनादने राम आणि लक्ष्मण यांना सापाच्या फासात बांधले होते. त्यानंतर गरुडजींच्या मदतीने राम आणि लक्ष्मण यांची सापाच्या जाळ्यातून सुटका होते.

23. नंतर मेघनादांच्या हल्ल्यामुळे लक्ष्मणजी बेशुद्ध होतात, त्यानंतर वैद्यराज सुषेण यांच्या सांगण्यावरून हनुमानजी संजीवनी वनस्पतीचा डोंगर आणतात. संजीवनी बूटीच्या मदतीने लक्ष्मणजी शुद्धीवर आल्यावर ते पुन्हा मेघनादशी लढतात आणि शेवटी ते मेघनादला मारतात.

24. यानंतर राम आणि रावणात घनघोर युद्ध होते. विभीषणाच्या सूचनेनुसार, श्री राम रावणाच्या नाभीत बाण सोडतात आणि नंतर रावणाचा वध केल्यानंतर, प्रभू श्रीराम पुष्पक विमानात पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासह अयोध्येला परततात.

25. अयोध्यामध्ये प्रभु श्री राम, लक्ष्मण आणि माता सीता यांचे भव्य स्वागत केले जाते आणि नंतर त्यांचा राज्याभिषेक होतो. राज्याभिषेकात हनुमानजी, सुग्रीव, जामवंत, अंगद यांसह वानर सेनेचे अनेक जण सामील होतात.

।।इति राम कथा।।

shri ram darbar image

जर तुम्हालाही घरामध्ये राम दरबाराचा फोटो किंवा मूर्ती लावायची असेल तर खूप चांगली कल्पना आहे, पण त्यासाठी तुम्हाला परिस्थिती, दिशा आणि वेळ याकडे पूर्ण लक्ष द्यावे लागेल. तरच त्याचे शुभ परिणाम दिसून येतील. 

श्री राम दरबाराचा फोटो लावल्याने घरात सुख-शांती वाढते. पैशाशी संबंधित समस्याही संपुष्टात येतील.

राम दरबार म्हणजे काय?

हिंदू धर्मात श्री राम दरबाराचे विशेष महत्त्व आहे. भगवान श्री राम, माता सीता, भाऊ लक्ष्मण, भरत आणि शत्रुघ्न तसेच भगवान हनुमानाचे परम भक्त हनुमान श्री राम दरबारात येतात. कोणत्याही चित्रात ते सर्व एकत्र आहेत. त्याला राम दरबार म्हणतात. ज्योतिषशास्त्रानुसार श्री राम दरबार हे प्रेम आणि मैत्रीचे प्रतीक मानले जाते. त्यांचे चित्र किंवा मूर्ती स्थापित करणे खूप शुभ आहे. सनातन धर्म मानणारे बहुतेक लोक आपल्या घरी श्री राम दरबाराचे चित्र ठेवतात.

घराच्या या दिशेला राम दरबाराचे चित्र लावावे

घरामध्ये श्री राम दरबाराचे चित्र लावायचे असेल तर दिशा नक्की पहा. वास्तूनुसार राम दरबाराचे चित्र किंवा मूर्ती चुकीच्या दिशेला लावल्याने शुभ फल मिळत नाही. यामध्ये तुमच्या इच्छा देवापर्यंत पोहोचत नाहीत. अशी परिस्थिती टाळण्यासाठी प्रभू श्रीरामाच्या दरबाराचे चित्र नेहमी पूर्वेकडील भिंतीवर लावावे. या दिशेला राम दरबाराची मूर्ती बसवावी. असे केल्याने घरात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदते. माणसाच्या आयुष्यात पैशाची कमतरता संपते.

तारीख व दिवस पाहूनच राम दरबाराचे चित्र लावावे

शुभ मुहूर्तावर श्री राम दरबाराची मूर्ती किंवा चित्र ठेवल्याने शुभ फळ प्राप्त होते. ते लावल्यानंतर देवाची पूजा करावी. प्रसादाचे वाटप केले पाहिजे.

नियमित पूजा करावी

घरात राम दरबार उभारल्यानंतर त्याची नित्य विधीपूर्वक पूजा करावी. देवाला अन्न अर्पण करा आणि आपल्या इच्छा त्याच्यासमोर ठेवा. असे केल्याने घरात प्रेम वाढते. घरात आशीर्वाद आल्याने पैशाचा ओघ वाढतो.

Ram Kit मध्ये तीन आवश्यक औषधे आहेत - Ecosprin (रक्त पातळ करण्यासाठी), Rosuvastatin (कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करण्यासाठी) आणि Sorbitrate (हृदयाच्या चांगल्या कार्यासाठी) जे हृदयविकाराने ग्रस्त असलेल्या प्रत्येकास त्वरित आराम देतात. हिवाळ्यात हृदयविकार आणि ब्रेन स्ट्रोकचे प्रमाण वाढत असल्याने राम किट उपयुक्त ठरेल.
 

‘राम किट’ हे भगवान रामाच्या नावावर ठेवण्यात आले आहे कारण प्रत्येकजण देवावर विश्वास ठेवतो. या किटमध्ये रक्त पातळ करण्यासाठी, हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमधील ब्लॉकेज उघडण्यासाठी आणि हृदयरोग्यांना आराम देण्यासाठी जीवनरक्षक औषधे आहेत आणि केवळ 7 रुपयांमध्ये उपलब्ध असलेले हे किट गरिबांना लक्षात ठेवून तयार करण्यात आले आहे.

हे किट कसे कार्य करते?

हृदयविकाराचा झटका आल्यास रुग्णांना दिल्या जाणाऱ्या या तीन औषधांचा या किटमध्ये समावेश आहे. जर एखाद्याला हृदयविकाराचा झटका किंवा छातीत दुखत असेल तर अशा परिस्थितीत त्यांनी हे औषध घेतल्यास धोका कमी होऊ शकतो. तथापि छातीत दुखत असल्यास केवळ किटवर अवलंबून राहण्याची आणि घरी राहण्याची खबरदारी देण्यात आली आहे.

वैदिक हिंदू सनातन धर्मात सर्व शुभ आणि अशुभ कार्ये करण्यासाठी काही धार्मिक विधी किंवा ज्योतिषीय विधी नक्कीच आहे. सनातन धर्मात सर्व विधी एका विशिष्ट पद्धतीने केले जातात. उदाहरणार्थ एखाद्या व्यक्तीच्या जन्मापासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत 16 विधी केले जातात.

त्याचप्रमाणे कोणत्याही मंदिरात मूर्तीच्या प्राणप्रतिष्ठेचा कार्यक्रम असो किंवा देवप्रतिष्ठा किंवा पितृप्रतिष्ठा कार्यक्रम असो, त्या सर्वांमध्ये प्राणप्रतिष्ठा कार्यक्रम नक्कीच होतो. कोणत्याही मूर्तीचा अभिषेक सोहळा पूर्ण होईपर्यंत त्या डोळ्यावर पट्टी बांधली जाते. यामागे एक खोल रहस्य आहे जे शास्त्रात सांगितले आहे.

या संदर्भात धार्मिक शास्त्रात असे म्हटले आहे की, जोपर्यंत कोणत्याही मूर्तीची प्राण-प्रतिष्ठा होत नाही, तोपर्यंत त्या मूर्तीची पूजा करता येत नाही आणि त्या मूर्तीचे दर्शनही करू नये. असे केल्याने शुभ फळ मिळत नाही.

दर्शन घेताना भक्त जेव्हा मूर्तीच्या डोळ्यात पाहतो तेव्हा भक्त आणि मूर्ती यांच्यात भावनांची देवाणघेवाण होते, असे धार्मिक शास्त्रात सांगितले आहे. डोळे हा भावनांच्या प्रसाराचा मार्ग मानला जातो. असे म्हणतात की हृदयाचा संवाद डोळ्यांद्वारेच होतो. अशा स्थितीत भक्तीभावाने भरलेल्या भक्ताने प्राण-प्रतिष्ठा करण्यापूर्वीच बराच काळ भगवंताच्या डोळ्यात पाहिल्यास ते प्रेमाने प्रभावित होऊन भक्तासोबत निघून जातात, अशी श्रद्धा आहे.

त्याच वेळी भक्ताच्या भावना शुद्ध आणि निर्मळ असतात, तेव्हा त्यांचे उपासक त्यांच्या भावनांच्या अधीन होतात. तसेच या काळात भक्ताला सकारात्मक ऊर्जा जाणवते. त्यामुळेच प्राणप्रतिष्ठा कार्यक्रमापूर्वी मूर्तीच्या डोळ्यांवर पट्टी बांधली जाते.

आणखी एका कारणाने, शास्त्र सांगते की प्राणप्रतिष्ठेच्या वेळी शक्तीच्या रूपातील प्रकाशकिरण देवाच्या मूर्तीमध्ये प्रवेश करतो. ही विस्मयकारक शक्ती डोळ्यांतूनच बाहेर पडते. प्राणप्रतिष्ठेनंतर जेव्हा देवाचे डोळे उघडतात तेव्हा त्याच्या डोळ्यांतून हा अफाट शक्तीचा प्रकाश बाहेर पडतो. यामुळेच यावेळी परमेश्वराला आरसा दाखवला जातो.

देशभरातील 11 जोडप्याना ही संधी मिळाली असून यात कांबळे दाम्पत्य देखील आहेत. कांबळे दाम्पत्य नवी मुंबईतील खारघर येथे वास्तव्यास आहेत. विशेष म्हणजे कांबळे कुटुंबियांना मंदिराच्या गर्भगृहात पूजा करण्याचा मान मिळणार आहे. त्यांना राम मंदिर उद्घाटन सोहळ्याचे निमंत्रण 3 जानेवारी रोजी मिळाले असून ते 20 जानेवारी मुंबईतून आयोध्येकडे रवाना होणार आहेत. या सोहळ्यासाठी जगभरातील जवळपास सहा हजार मान्यवर उपस्थित राहणार आहेत.

विठ्ठल कांबळे हे आरएसएसचे स्वंयसेवक आहे. ते कारसेवकही होते. 1992 च्या राम मंदिर आंदोलनात त्यांचा सक्रिय सहभाग होता. सोहळ्यासाठी निमंत्रणाने कांबळे परिवार आनंदी आहे. राम मंदिर लोकार्पण सोहळ्याला उपस्थित राहणाऱ्या दाम्पत्यांना 15 जानेवारीपासून नियमांचं पालन करावं लागणार आहे. या दाम्पत्यांना कडक 45 नियमांचं पालन करावं लागणार आहे. यात वस्त्र परिधान ते जेवणापर्यंतच्या नियमांचा सामावेश आहे.  नियम पालन केल्यानंतर 22 जानेवारीला राम मंदिरात रामललाच्या प्राणाचा अभिषेक होईल, त्यानंतरच जोडप्यांचा संकल्प आणि विधीही पूर्ण होतील.

पुतळ्याच्या बाजूला आणखी काही मूर्ती कोरण्यात आल्या आहेत

रामललाच्या मूर्तीच्या बाजूला असलेल्या खडकावर आकृती कोरलेल्या आहेत. महामंडलेश्वर संत श्री सतुआजी महाराज सांगतात की मूर्तीच्या पार्श्वभागाला 'प्रभा' म्हणतात. समोरून मूर्ती पाहिल्यास डाव्या बाजूला ओमची आकृती कोरलेली दिसते. तर उजव्या बाजूला स्वस्तिक, शंख आणि चक्र दिसतात. जिथे दोन्ही बाजूंनी खडकाचा बाजूचा भाग सुरू होतो, तिथे आणखी काही मूर्ती कोरलेल्या दिसतात.

असे मानले जाते की खडकाच्या खालच्या एका बाजूला भगवान हनुमानाची आणि दुसऱ्या बाजूला भगवान गरुडाची मूर्ती बनवण्यात आली आहे.

आणखी दोन फोटोही प्रसिद्ध झाले

यापूर्वी रामललाच्या अचल मूर्तीचे दोन फोटो समोर आले होते. पहिल्या चित्रात रामललाला झाकून ठेवले होते. त्याचे चित्र कालच समोर आले. आज शुक्रवारी रामललाचे संपूर्ण मुखपृष्ठ समोर आले आहे. यापूर्वी गुरुवारी केवळ झाकलेल्या मूर्तीची पूजा केली जात होती. रामलल्लाची अचल मूर्ती, गर्भगृह आणि यज्ञमंडप यांना पवित्र नद्यांच्या पाण्याने अभिषेक करण्यात आला. पूजेदरम्यानच राम मंदिराच्या गर्भगृहात रामललाचा जलाधिवास आणि गंधाधिवास झाला.

Ram temple

उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, राजस्थान, छत्तीसगडमध्येही सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे

रामललाचा अभिषेक 22 जानेवारीला अयोध्येत होणार असून तो देशभर साजरा होत आहे. उत्तर प्रदेश, राजस्थान, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश या राज्यांनी यानिमित्त आधीच सुट्टी जाहीर केली आहे. आता केंद्र सरकारनेही सर्व कार्यालये आणि संस्थांना अर्धा दिवस सुट्टी जाहीर केली आहे.

केंद्र सरकारच्या संस्था दुपारी 2.30 वाजेपर्यंत बंद राहतील

अयोध्येतील राम मंदिराच्या गर्भगृहात राम लालाच्या नवीन मूर्तीचा प्राणप्रतिष्ठा सोहळा सोमवार 22 जानेवारी रोजी होणार आहे. हा सोहळा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते होणार आहे. कार्मिक मंत्रालयाने केंद्र सरकारच्या सर्व मंत्रालये/विभागांना जारी केलेल्या आदेशात म्हटले आहे की, “अयोध्येतील राम लल्लाचा अभिषेक सोहळा 22 जानेवारी 2024 रोजी संपूर्ण भारतात साजरा केला जाईल. "कर्मचार्‍यांना या उत्सवात सहभागी होण्यासाठी, भारतभरातील सर्व केंद्र सरकारची कार्यालये, केंद्रीय संस्था आणि केंद्रीय औद्योगिक आस्थापने 22 जानेवारी 2024 रोजी दुपारी 2.30 वाजेपर्यंत अर्धा दिवस बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे."

लोकांचा प्रचंड उत्साह पाहता हा निर्णय घेण्यात आल्याचे केंद्रीय कार्मिक राज्यमंत्री जितेंद्र सिंह यांनी सांगितले. ते म्हणाले, “देशभरातील जनतेकडून यासंदर्भात खूप मागणी होती. 22 जानेवारी रोजी अर्धा दिवस केंद्र सरकारी कार्यालये बंद ठेवण्याचा निर्णय जनभावना लक्षात घेऊन घेण्यात आला आहे.

आज गणेशपूजा आणि वरुण पूजा

दरम्यान राम मंदिराच्या अभिषेकासाठी विधी सुरू आहेत. आज गणेश पूजा आणि वरुण पूजा केली जात आहे. यापूर्वी बुधवारी रात्री रामललाची मूर्ती गर्भगृहात आणण्यात आली होती. 121 पुजार्‍यांना त्यांची पूजेची कर्तव्ये सोपवली जातील आणि मंदिराच्या आवारात गर्भगृहाबाहेर वास्तुपूजा होईल. आज ही मूर्ती पाण्यात ठेवली जाईल ज्याला "जलाधिवास" म्हणतात. 21 जानेवारीपर्यंत हा विधी चालणार आहे. राम मंदिर 'प्राण प्रतिष्ठा' 22 जानेवारी रोजी दुपारी 12:20 वाजता सुरू होईल आणि दुपारी 1 वाजता संपेल.

उत्तर प्रदेशात सार्वजनिक सुट्टी- आदेशानुसार 22 जानेवारीला सर्व शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी कार्यालयांना सुटी असेल. 22 जानेवारीला राज्यात दिवाळीसारखा सण साजरा करण्याचे आवाहन मुख्यमंत्री योगी यांनी केले आहे.

गोव्यातही सुट्टी असेल- यूपीच्या धर्तीवर गोव्यातही 22 जानेवारीला सार्वजनिक सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे. आदेश जारी करताना राज्याचे मुख्यमंत्री प्रमोद सावंत म्हणाले की, राम लल्लाच्या अभिषेक संदर्भात संपूर्ण देशात उत्साह आहे. अशात लोकांना हा सण साजरा करता यावा म्हणून गोव्यातील सर्व सरकारी कार्यालये आणि शाळांना सुटी पाळली जाते. दिवाळीसारखा हा विशेष दिवस आनंदाने आणि उत्साहाने साजरा करण्याचे आवाहन त्यांनी केले. प्रमोद सावंत स्वतः प्राण प्रतिष्ठा मध्ये सहभागी होण्यासाठी 22 जानेवारीला अयोध्येला पोहोचणार आहेत.

मध्य प्रदेशातही सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे- मध्य प्रदेशातही सीएम मोहन यादव यांनी लोकांना हा दिवस एखाद्या सणासारखा साजरा करण्याचे आवाहन केले आहे. 22 जानेवारी रोजी राज्यातील सर्व शासकीय कार्यालये आणि शाळांना सार्वजनिक सुट्टी असेल, असेही यावेळी जाहीर करण्यात आले. त्याचबरोबर राज्यातील दारू आणि मांसाची दुकाने बंद ठेवण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत.

छत्तीसगडमध्येही सुट्टी- छत्तीसगड सरकारनेही प्राण प्रतिष्ठा संदर्भात मोठी घोषणा केली आहे. सरकारने राज्यातील सर्व सरकारी आणि खासगी शाळा बंद ठेवण्याचे आदेश दिले आहेत. अयोध्येत होणाऱ्या या कार्यक्रमाबाबत राज्यभरात वेगळाच उत्साह पाहायला मिळत आहे. छत्तीसगड हे भगवान रामाचे मातृ जन्मस्थान आहे.

हरियाणातही सुट्टी- हरियाणा सरकारने 22 जानेवारीपर्यंत सर्व शाळांना सुट्ट्या बंद ठेवण्याचे आदेश दिले आहेत. त्याचबरोबर या दिवशी राज्यात कोठेही दारू दिली जाणार नाही. सरकारने 22 जानेवारी हा दिवस ड्राय डे म्हणून घोषित केला आहे.

राजस्थानच्या जोधपूरमधील तरुणांना राम नावाची ओढ लागली आहे. परिस्थिती अशी आहे की येथे रामाचे नाव गोंदवण्याचा ट्रेंड आहे. विशेष म्हणजे हिंदू तरुणांसोबतच मुस्लिम तरुणही आपल्या अंगावर राम नावाचा टॅटू गोंदवत आहेत.

Watch Video: मुस्लिम युवाओं में #RamMandir का क्रेज, बदन पर गुदवा रहे 'राम' नाम के Tattoo #RamMandirPranPratishta pic.twitter.com/LeVS6GaUuq

— pooja mishra (@poojami18807209) January 18, 2024

ईश्वर अल्लाह सर्व एक : सोशल मीडियावर जे फोटो समोर येत आहे, त्यात दिसून येत आहे की हिंदुंसह मुस्‍लिम तरुण देखील आपल्या हातावर राम नावाचे टॅटू गोंदवत आहे. जोधपूरच्या बाजारात हिंदू तरुणांसोबत बसून अंगावर ‘राम’ नावाचा टॅटू काढत या मुस्लिम तरुणांना मुस्लिम रामभक्तांचा समूह म्हटले जात आहे. देव आणि अल्लाह एकच असल्याचे या तरुणांचे म्हणणे आहे.

मुस्लिमांनी मागे का राहावे: तरुणांचे म्हणणे आहे की त्यांचे राजकारण केले गेले आहे, ज्यामुळे परस्पर बंधुत्व आटले आहे. जोधपूर हे शांतताप्रिय शहराचे प्रतीक आहे आणि या ठिकाणाची ओळख आहे. यामुळेच प्रत्येकजण एकमेकांच्या सण, उत्सव आणि कार्यक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतो, याचे उत्कृष्ट उदाहरण म्हणून पाहिले जाते. आता राम मंदिर बांधले जात असताना येथील मुस्लिम जनता कशी मागे राहील. त्यामुळे या तरुणांनी आपल्या अंगावर ‘राम’ नावाचा गोंदवून बंधुभावाचा अप्रतिम नमुना सादर केला. संधी मिळाल्यास अयोध्येतील राम मंदिरालाही भेट देणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.

काय म्हणतो टॅटू आर्टिस्ट : जोधपूरचे टॅटू आर्टिस्ट सांगतात की, गेल्या काही दिवसांत बहुतांश लोकांच्या शरीरावर 'राम' नावाचा टॅटू गोंदवला आहे. ‘राम’ नावाच्या टॅटूची क्रेझ हिंदूंमध्येच नाही तर मुस्लिम तरुणांमध्येही पाहायला मिळत आहे, त्यातून त्यांच्या भावना व्यक्त होत आहेत. त्याचबरोबर महिला मेहंदीमध्ये राम मंदिर आणि राम-सीतेच्या डिझाईनही बनवत आहेत. त्याचे काही फोटोही समोर आले आहेत आणि सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत.

डिझाइनमध्ये राम मंदिर, चौपई 'मंगल भवन अमंगल हरी', सूर्या, सरयू नदी आणि मंदिर आणि इतर अनेक शिल्पांचा समावेश आहे.

6 तिकिटे जारी केली

पंतप्रधानांनी जारी केलेल्या टपाल तिकिटांमध्ये एकूण 6 तिकिटे आहेत ज्यात राम मंदिर, भगवान गणेश, भगवान हनुमान, जटायू, केवलराज आणि माँ शबरी यांच्या चित्रांचा समावेश आहे.

टपाल तिकिटात अनेक गोष्टींचा समावेश

या टपाल तिकिटातील सूर्य किरण आणि चौपाईची सोन्याची पाने या लघुपटाला राजेशाही प्रतीक बनवतात. 'पंचभूत' म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या आकाश, वायू, अग्नि, पृथ्वी आणि पाणी या पाच भौतिक घटकांचे विविध रचनांद्वारे चित्रण केले गेले आहे.

The stamp book is an attempt to showcase the international appeal of Lord Ram on various societies. This 48-page book covers stamps issued by more than of 20 countries including like US, New Zealand, Singapore, Canada, Cambodia and organisations like the UN. pic.twitter.com/JxtI9cFxAY

— ANI (@ANI) January 18, 2024

प्रभू श्रीरामांवर 20 हून अधिक देशांची टपाल तिकिटे

त्याच बरोबर भगवान श्रीरामा वरील स्टॅम्प्सचे पुस्तक प्रकाशित करण्यात आले जे विविध समाजांमध्ये प्रभू रामाचे आंतरराष्ट्रीय आवाहन दर्शवते. 48 पानांच्या पुस्तकात यूएस, न्यूझीलंड, सिंगापूर, कॅनडा, कंबोडिया आणि युनायटेड नेशन्स सारख्या संस्थांसह 20 हून अधिक देशांनी जारी केलेली टपाल तिकिटे आहेत.

अयोध्येतील राम मंदिर जवळपास तयार झाले आहे. अनेक वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर श्री रामलल्ला राम मंदिरात विराजमान होणार आहेत. 22 जानेवारी रोजी राम मंदिराचे उद्घाटन आणि भगवान श्री राम यांची प्राण प्रतिष्ठा करण्याचा कार्यक्रम आहे. त्यासाठी 16 जानेवारीपासूनच विधी सुरू झाले. 17 जानेवारी (बुधवार) रोजी गर्भगृहात स्थापन करण्यात येणारी 200 किलो वजनाची रामललाची नवीन मूर्ती जन्मभूमी मंदिर परिसरात आणण्यात आली. यापूर्वी रामलल्लाची मूर्ती मंदिर परिसरात फिरवण्याची योजना होती, मात्र मूर्तीचे वजन कमी असल्याने त्याऐवजी रामलल्लाची 10 किलो चांदीची मूर्ती मंदिर परिसरात नेण्यात आली.

तत्पूर्वी बुधवारी दुपारी अडीचच्या सुमारास निर्मोही आखाड्याचे महंत दिनेंद्र दास आणि पुजारी सुनील दास यांनी अयोध्या राम मंदिराच्या गर्भगृहात पूजा केली. त्यानंतर महिलांनी कलश यात्रा काढली. यानंतर मथुरेच्या खासदार हेमा मालिनी यांनीही रामायणावर नृत्य सादर केले.

अयोध्या, उत्तर प्रदेश: भगवान राम की मूर्ति को अयोध्या में राम मंदिर के गर्भगृह के अंदर लाई गई। https://t.co/laFFNDqX6i pic.twitter.com/1X6WsvG9k0

— ANI_HindiNews (@AHindinews) January 18, 2024

22 जानेवारी रोजी दुपारी 12.30 वाजता प्राण प्रतिष्ठा केली जाणार

22 जानेवारी रोजी दुपारी 12.30 वाजता अयोध्येत बांधल्या जाणाऱ्या राम मंदिरात रामललाच्या मूर्तीची प्राण प्रतिष्ठा केली जाणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्यासह 6000 दिग्गज या कार्यक्रमात सहभागी होणार आहेत. यामध्ये 4000 संतांचाही समावेश आहे.

प्राण-प्रतिष्ठा कार्यक्रम सात दिवस चालणार आहे

अयोध्येतील राम मंदिरात 22 जानेवारीला रामलल्लाच्या अभिषेकाचा कार्यक्रम 7 दिवस चालणार आहे.

16 जानेवारी रोजी, श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र मंदिर ट्रस्टच्या वतीने यजमान प्रार्थना सोहळा सुरू झाला.

17 जानेवारीला 5 वर्षांच्या रामललाची मूर्ती घेऊन ताफा अयोध्येत पोहोचला. रामललाची मूर्ती गर्भगृहात आणण्यात आली.

18 जानेवारी रोजी गणेश अंबिका पूजन, वरुण पूजा, मातृका पूजा, ब्राह्मण वरण आणि वास्तुपूजनाने औपचारिक विधी सुरू होतील.

19 जानेवारी रोजी पवित्र अग्नि प्रज्वलित केला जाईल. नवग्रह स्थापन करून हवन करण्यात येईल.

20 जानेवारी रोजी रामजन्मभूमी मंदिराचे गर्भगृह सरयूच्या पाण्याने धुतले जाईल, त्यानंतर वास्तुशांती आणि 'अन्नाधिवास' विधी होईल.

21 जानेवारी रोजी रामललाच्या मूर्तीला 125 हंड्यांच्या पाण्याने स्नान घालण्यात येणार आहे.

22 जानेवारी रोजी सकाळी पूजेनंतर रामललाच्या मूर्तीचे दुपारी मृगशिरा नक्षत्रात प्राण-प्रतिष्ठा करण्यात येणार आहे.

अयोध्येत 'त्रेतायुग' परतला

प्राणप्रतिष्ठापूर्वी अयोध्या नगरी राममय झाली. सर्वत्र ‘जय श्री राम-सीताराम’चा जयघोष आहे. अयोध्येतील प्रत्येक घरात, प्रत्येक दुकानात, प्रत्येक आस्थापनेतून ‘राम-राम’चा जयघोष ऐकू येतो. उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या मार्गदर्शनाखाली अयोध्या 'त्रेतायुग'च्या धर्तीवर बदलत आहे. रामपथावरील दुकानांवर रामाचे झेंडे फडकवत आहेत. रामभजन आणि रामायणाशी संबंधित गाणी हवेत गुंजतात तेव्हा रामभक्तांच्या मनात उत्साह निर्माण करतात.

लोकांनी घरोघरी कुमकुमचे कलश आणून भरले. 

अमरावतीच्या राजकमल चौकात मोठा कलश ठेवण्यात आला होता, तिथे लोकांनी घरून छोटी कुमकुम आणून भरली. आता ही 500 किलो कुमकुम अयोध्येला पाठवली जाणार आहे. राजेश्वर सरकारचे म्हणणे आहे की 550 वर्षांनंतर रामलला त्यांच्याच मंदिरात वास करणार आहेत. ते म्हणाले एवढ्या वर्षांच्या रक्ताने भिजलेल्या संघर्षाची आठवण करून देत, प्रभू रामचंद्रांना 550 वर्षे कुमकुम मिळाली नाही, म्हणून सनातन धर्मातील तमाम हिंदू बांधवांना दिलेल्या आवाहनावर त्यांनी 500 किलो कुमकुम गोळा केली. मी ते माझ्या प्रभू रामचंद्रांच्या राज्याभिषेकाला घेऊन जात आहे.

राजेश्वर सरकार यांनी चांदीच्या छोट्या कलशात प्रतीकात्मक कुमकुम माऊलींच्या मस्तकावर ठेवून निरोप दिला. याशिवाय त्याच्यासोबत 500 किलोचा कुमकुम कलशही पाठवण्यात आला होता.

आज महंत दिनेंद्र दास आणि निर्मोही आखाड्याचे पुजारी सुनील दास यांनी गर्भगृहाची पूजा केली, ज्याचा व्हिडिओ एएनआयवर आला आणि तो येताच व्हायरल झाला. व्हिडिओ पाहून लोक भावूक झाले आणि त्यांनी आपला विश्वास व्यक्त करत कमेंट करायला सुरुवात केली.

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, राम लल्लाचे आसन मकरनार संगमरवरी बनलेले आहे, ज्यावर राम लल्लाचा उभा पुतळा बसवला जाईल. या आसनाच्या खाली 4 फूट उंच सोन्याचे सिंहासन आहे, ज्यावर चारही भाऊ बसतील. गर्भगृहातच 14 सोन्याचे दरवाजे आहेत. एक दरवाजा 12 फूट उंच, 8 फूट रुंद आहे.

उद्घाटन समारंभाचा वाद निरुपयोगी

राम मंदिराबाबत बोलताना अयोध्या राम मंदिर निर्माण समितीचे अध्यक्ष नृपेंद्र मिश्रा यांनी एएनआयला सांगितले की, अपूर्ण राम मंदिराचे उद्घाटन आणि अभिषेक करण्यावरून सुरू असलेला वाद निरुपयोगी आहे. रामाच्या नावावरची श्रद्धा पहा, भाजपने बांधली नाही. राजकीय अजेंडा आहे. धर्माचा मुद्दा आहे, संपूर्ण देश एक झाला पाहिजे.

#WATCH | Shri Ram Janmbhoomi Teerth Kshetra trust member and Nirmohi Akhara's Mahant Dinendra Das and priest Sunil Das perform pooja in 'Garbha Griha' of Ayodhya Ram Temple pic.twitter.com/OTXm5Iqcxp

— ANI (@ANI) January 17, 2024

मंदिराच्या पहिल्या मजल्यावर राम दरबार बांधण्यात येणार आहे

मुख्य मंदिराच्या तळमजल्याचे काम पूर्ण झाल्याचे नृपेंद्र मिश्रा यांनी सांगितले. येथे गर्भगृह आणि 5 मंडप बांधले आहेत. पहिल्या मजल्यावर काम सुरू असून, तेथे राम दरबार होणार आहे. दुसरा मजला फक्त विधींसाठी आहे, जिथे हवन-यज्ञ केला जाईल. संपूर्ण मंदिर अतिशय सुंदर असून भविष्यात ते पर्यटनस्थळही बनू शकते.

अलीकडेच सीएम योगी यांनी अधिकाऱ्यांना हे अॅप डिझाइन करण्याच्या सूचना दिल्या होत्या. या अॅपद्वारे तुम्हाला राम नगरी अयोध्येतील पर्यटन स्थळे आणि धार्मिक स्थळे, हॉटेल, कॅब बुकिंग आदींची माहिती मिळू शकेल. या अॅपद्वारे अयोध्येतील सांस्कृतिक वारशाचीही माहिती मिळणार आहे.

अॅप वापरून तुम्ही अयोध्या शहरातील मार्गांची माहिती मिळवू शकता. त्यामुळे प्रवाशांना सार्वजनिक वाहतूक वापरणे अधिक सोयीचे होणार आहे.

या अॅपद्वारे तुम्ही होमस्टे आणि हॉटेल्सही बुक करू शकता. हे पर्यटकांना प्रशिक्षित पर्यटक मार्गदर्शकांशी जोडण्याचे काम करेल. तसेच या अॅपच्या मदतीने व्हीलचेअर आणि गोल्फ कार्ट बुक करता येणार आहे. अॅपवरील सर्व माहिती भारतीय राज्यघटनेच्या आठव्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट असलेल्या 22 भाषांमध्ये उपलब्ध करून दिली जाईल.

दिव्य अयोध्या अॅप कसे वापरावे?

अँड्रॉईड स्मार्टफोनवर गुगल प्लेवरून हे अॅप डाउनलोड करा.

अॅप डाउनलोड केल्यानंतर, तुम्हाला त्याच्या होम पेजवर अनेक प्रकारचे पर्याय मिळतील.

सर्व प्रथम आपल्या मोबाइल नंबरसह अॅपमध्ये नोंदणी करा.

नोंदणी केल्यानंतर आपण अॅपमध्ये लॉग इन करून अॅपच्या सर्व वैशिष्ट्यांचा आनंद घेण्यास सक्षम असाल.

History of Jatayu- रामायण काळापासून जटायू पक्षीला गिद्धराज मानले जाते. म्हणजे गिधडांचा राजा. वास्तविक काही विद्वानांच्या मतानुसार जटायू गीधाड नसुन गरूड प्रजातीचे होते. विज्ञानाच्या शोधाप्रमाणे जटायू नावाच्या पक्षीची एक प्रजाती होती. यांना आकाशात उडणारे छोटे डायनासॉर पण म्हटले जात असे. तसेच याला टेराटोर्न म्हणायचे.

पौराणिक तथ्य- भगवान गरूड आणि त्यांचे भाऊ अरूण हे दोघे प्रजापती कश्यप यांची पत्नी विनीता यांची मुले होती. या दोघांना देवपक्षी मानले जायचे. गरूड हे विष्णुंना शरण गेलेत आणि अरुण हे सूर्याला शरण गेले. सम्पाती आणि जटायू हे अरूण यांचे पुत्र होते. जसे की अरूण हे गरूड प्रजातींचे पक्षी होते. तर सम्पाती आणि जटायूला पण गरूडच असावे.

रामायणानुसार जटायू गृध्रराज होते आणि ते ऋषी ताक्षर्य कश्यप आणि विनिता यांचे पुत्र होते. गृध्रराज एक गिधाढाच्या आकाराचा पर्वत होता. तसेच दोघांना खूप ठिकाणी गिद्धराज तर खूप ठिकाणी गरूड बंधू संबोधले आहे. 

पुराणांनुसार सम्पाती मोठा होते तर जटायू लहान होते. हे दोघे विंध्याचल पर्वताच्या पायथ्याशी राहणारे निशांकर ऋषींची सेवा करायचे आणि संपूर्ण दंडकारण्य क्षेत्र विचरण करायचे. एक वेळ अशी होती की महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, छत्तीसगड मध्ये गिधाड आणि गरूड पक्षांची संख्या अधिक होती. पण हे पक्षी आता दिसत नाही.

टेराटोर्न- नॅशनल जियोग्राफिच्या रिपोर्टनुसार तब्बल साठ लाख वर्षापूर्वी अर्जेनटिनाच्या आकाशात टेराटोर्न नावाचा एक विशालकाय पक्षी राहत होता. यालाच जटायू म्हटले आहे. याचे वजन सत्तर किलो असल्याचे सांगितले जाते. तसेच याचे पंख सात मीटर लांब होते. हा Cessna 152 लाइट एयरक्राफ्टच्या बरोबर होता. रिपोर्टप्रमाणे जटायु शिकारी पक्षांच्या एका विलुप्त समूहचा सदस्य होता. ज्याला टेराटोर्न म्हणजे राक्षस पक्षी म्हंटले जायचे. शोधानुसार या पक्षाचा संबंध आजच्या गिधाड आणि सारस सोबत तुरकीच्या गिधाड आणि कंडोसरशी असल्याचे मानले जाते.

पाहुण्यांना विशेष भेटवस्तू दिली जाईल

अयोध्येला जाणाऱ्या पाहुण्यांची प्रक्रिया 12 जानेवारीपासून सुरू होणार आहे. त्याचवेळी राम नगरीमध्ये 11 हजारांहून अधिक व्हीआयपी पाहुण्यांच्या स्वागताची तयारी सुरू आहे. अयोध्येला पोहोचणाऱ्या पाहुण्यांना सनातन सेवा ट्रस्टतर्फे रामजन्मभूमीशी संबंधित स्मृतीचिन्ह देण्यात येणार असून प्रभू रामाशी संबंधित हे स्मृतिचिन्ह अतिशय खास असेल.

या संदर्भात सनातन सेवा ट्रस्टचे संस्थापक आणि जगतगुरु भद्राचार्यांचे शिष्य शिव ओम मिश्रा म्हणाले की, सनातन धर्मात अतिथीला देव मानले जाते. अशात अयोध्येला पोहोचणाऱ्या सर्व पाहुण्यांसाठी प्रभू रामाशी संबंधित स्मृतिचिन्हे तयार केली जात आहेत, जी त्यांना भेट म्हणून दिली जातील. ही भेट प्रभू रामाशी संबंधित असेल म्हणजेच प्रसादापासून ते प्रभू रामललाच्या स्मृतिचिन्हापर्यंत.

पाहुण्यांना मिळालेल्या भेटवस्तूंची एक झलक पहा

पाहुण्यांना दिलेल्या भेटवस्तूंची झलक देताना शिव ओम मिश्रा म्हणाले की, त्यांना दोन बॉक्स दिले जातील, त्यातील एका बॉक्समध्ये प्रसाद असेल. हा प्रसाद गीर गाईच्या तुपापासून बनवला जातो. ज्यामध्ये बेसनाचे लाडू असतील. रामानंदी परंपरेनुसार भभूतांचीही लागवड करण्यात येणार आहे.

दुसऱ्या बॉक्समध्ये रामाशी संबंधित गोष्टी असतील. राम मंदिराच्या पायाभरणीच्या वेळी मंदिराच्या गर्भगृहातून बाहेर काढण्यात आलेली माती एका पेटीत ठेवून दिली जाणार आहे. यासोबतच सरयूचे पाणीही पॅक करून स्मृतीचिन्ह म्हणून दिले जाणार आहे. या बॉक्समध्ये पितळी प्लेटही असेल. याशिवाय राम मंदिराशी संबंधित स्मृतिचिन्ह म्हणून चांदीचे नाणेही देण्यात येणार आहे. या दोन पेट्या ठेवण्यासाठी ज्यूटची पिशवीही तयार करण्यात आली असून, त्यावर राम मंदिराचा इतिहास आणि संघर्ष दाखवण्यात आला आहे.

चंपत राय यांनी त्यांची व त्यांच्या कुटुंबाची तंदुरुस्तीची विचारपूस केली. यावेळी विश्वस्त डॉ.अनिलकुमार मिश्रा, संघाचे उत्तर प्रदेश पूर्व विभागाचे सहसंपर्क प्रमुख मनोज कुमार, ज्येष्ठ प्रचारक गोपाल यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

श्रीकांत शिंदे यांनी मंदिराच्या उभारणीत हातभार लावला म्हणून स्वत:ला भाग्यवान समजले. रामललाच्या प्रतिमेच्या अभिषेकाने संपूर्ण राष्ट्राचा प्रबोधन होईल, देशवासियांची उन्नती होईल, कल्याण होईल, असे सांगितले. महाराष्ट्रातील अनेक नेते त्यांच्यासोबत होते.

विशेष पूजा साहित्य महाराष्ट्रातून आले

22 जानेवारीला राम मंदिराच्या गर्भगृहात रामललाच्या मूर्तीचे अभिषेक करण्यात येणार आहे. 16 जानेवारीपासून पूजेचा क्रम सुरू होणार आहे. यामध्ये वापरले जाणारे पूजेचे साहित्य शुक्रवारी महाराष्ट्रातील धुलिया (धुळे) जिल्ह्यातून येथे पोहोचले. सकाळी पूजा साहित्य कारसेवकपुरम येथे पोहोचले तेव्हा श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टचे सरचिटणीस चंपत राय आणि विश्वस्त डॉ. अनिल कुमार मिश्रा यांनी त्याचे स्वागत केले.

208 तांब्याचे कलश आणि 150 धार्मिक ध्वज

साहित्य घेऊन आलेल्यांचे सरचिटणीस व डॉ.अनिल यांचे अंतर्वस्त्र देऊन स्वागत केले. महाराष्ट्रातून पोहोचलेल्या पूजा साहित्यात औषधी लाकूड, 208 तांब्याची भांडी आणि 150 धार्मिक ध्वजांचा समावेश आहे. या कलशांमधून रामललाचा जलाभिषेक केला जाईल.

हा अभिमानाचा क्षण असल्याचे डॉ.अनिलकुमार मिश्रा यांनी सांगितले. देशातील सर्व जनता यामध्ये योगदान देण्यास उत्सुक आहे. साहित्य घेऊन आलेल्यांचे प्रतिनिधित्व नंदन केळे यांनी केले. त्यांनी सांगितले की आम्ही सर्वजण रामललाच्या प्राणप्रतिष्ठा उत्सवात पूजा साहित्य दान करून सहभागी झालो होतो.

अयोध्येचा राजा आपला राम मंदिरी अवतरला आता असे गाण्याचे बोल आहेत. या गाण्यात उत्तम ग्राफिक्सचा वापर करून शरयू तीरावरील आरती, श्रीराम मंदिराची दृश्ये दाखवण्यात आली आहेत.

प्रभू श्रीराम या म्युझिक व्हिडीओची निर्मिती सप्तसूर म्युझिकच्या साईनाथ राजाध्यक्ष, बीना राजाध्यक्ष यांनी केली आहे. या गीताची संकल्पना साईनाथ राजाध्यक्ष यांची असून विपुल शिवलकर यांच्या गीताला ऋषी बी. यांनी संगीतबद्ध केले आहे.

राम मंदिराच्या उद्घाटन सोहळ्यासाठी नागपूरचे निवासी शेफ विष्णू मनोहर यांनाही आमंत्रित करण्यात आले आहे. ते राम भक्तांसाठी गोड प्रसाद तयार करतील. त्यासाठी त्यांची किंग साइज कढईही त्यांच्यासोबत अयोध्येला जाणार आहे. ही कढई क्रेनने उचलली जाणार आहे. मनोहर स्वतःला कारसेवक म्हणवतात. त्यांनी अयोध्येतील दीड लाखांहून अधिक रामभक्तांसाठी एकाच वेळी 7 हजार किलो प्रसाद बनवून नवा विक्रम रचण्याचा निर्णय घेतला आहे.

विष्णू मनोहर अयोध्येत स्वयंपाकघर बांधत आहेत

विष्णू मनोहर म्हणाले की, मी तरुण कारसेवक म्हणून पहिल्यांदाच अयोध्येला गेलो होतो. ते आता अयोध्येत एक स्वयंपाकघर बांधत आहेत, जे राम लल्ला आणि रामजन्मभूमी ट्रस्टला समर्पित असेल. या स्वयंपाकघरात 1400 किलोची स्टीलची कढई असेल, ज्यामध्ये हवाला गरम करण्यासाठी मध्यभागी लोखंडाचा गोलाकार थर असेल. त्यांनी एका पॅनमध्ये 2000 किलो पोहे बनवण्याचा विक्रमही केला आहे.

विष्णू मनोहर 20 जानेवारीला अयोध्येला पोहोचतील

राम हवाला करण्यासाठी विष्णू मनोहर आणि त्यांची टीम 20 जानेवारीपूर्वी अयोध्येला पोहोचेल. ते म्हणाले की, मला अभिमान आहे की, अयोध्येत बनवलेल्या प्रसादात नागपूरकरची चव असेल. प्रसादासाठी रव्याची शिरा का निवडली असे विचारले असता ते म्हणाले की, फक्त रव्याची शिरा देवाला अर्पण केला जातो. भगवान विष्णूंचा आवडता पदार्थ देखील हलवा आहे.

14 दरवाजे सोन्याने मढवले जातील

गर्भगृह तयार आहे

Know how Ram temple will be in Ayodhya : प्रभू रामललाच्या अभिषेकाची तारीख जवळ येत असून 22 जानेवारी 2024 रोजी प्रभू रामलला त्यांच्या घरी विराजमान होणार आहेत. भगवान रामललाचे मंदिर कसे बांधले जात आहे, मंदिराला किती दरवाजे असतील आणि ते दरवाजे कसे बनवले जात आहेत? हे सर्व जाणून घेण्यासाठी आम्ही श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टच्या कार्यालयाचे प्रभारी प्रकाश गुप्ता यांच्याशी बोललो.

संवादादरम्यान त्यांनी सांगितले की रामललाच्या मंदिरात 44 दरवाजे असतील, त्यापैकी 14 दरवाजे सोन्याने लेपित असतील आणि 30 दरवाजे चांदीने लेपित असतील. प्रभू रामललाच्या सिंहासनावरही चांदीचा लेप चढवण्यात आला आहे, म्हणजेच प्रभू रामलला ज्या सिंहासनावर बसणार आहेत त्या सिंहासनावर चांदीचा थर लावण्यात आला आहे, म्हणजेच प्रभू रामललाचे भक्त जेव्हा रामललाचे दर्शन घेतात तेव्हा ते अप्रतिम प्रतिमा पाहू शकतात. प्रभू रामललाचे सिंहासनही याच पद्धतीने बनवण्यात आले आहे.

रामलला मंदिराच्या उभारणीच्या कामात गर्भगृह पूर्णपणे तयार झाले आहे. पहिल्या मजल्याचे 80 टक्के काम पूर्ण झाले आहे. आता प्रतीक्षा आहे ती प्रभू रामललाला मंदिरात बसवण्याची. प्रभू रामललाला लवकरात लवकर त्यांच्या मंदिरात वास्तव्य व्हावे, यासाठी रात्रंदिवस मजूर लावून मंदिराच्या उभारणीचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे.

चला तर राम मंदिरात बसवलेल्या दरवाजांचे अप्रतिम चित्र बघूया. चित्रांवर सोन्याचा थर कसा लावला जात आहे, ज्या दरवाजांवर सोन्याचा थर लावला जात आहे, या दरवाजाचे लाकूड महाराष्ट्रातून आणले आहे, या लाकडाचे वैशिष्ट्य म्हणजे वर्षानुवर्षे कोणत्याही प्रकारची समस्या येऊ शकत नाही. श्री रामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्ट कार्यालयाचे प्रभारी प्रकाश गुप्ता यांनी सांगितले की, राम मंदिरात 44 दरवाजे बसवले जातील, 14 दरवाजे सोन्याने मढवले जातील, हे दरवाजे गर्भगृहाचे मुख्य दरवाजे असतील या दरवाजांना कोट लावण्याचे काम दिल्लीतील कारागीर करत आहेत. 

गर्भगृह तयार आहे, प्रभू रामललाचे सिंहासनही तयार असल्याचे त्यांनी सांगितले. सिंहासनावरही चांदीचा लेप चढवण्यात आला असून गर्भगृह पूर्णपणे तयार आहे. पहिल्या मजल्यावरील 80 टक्क्यांहून अधिक काम पूर्ण झाले आहे, छताचे काम बाकी आहे, ते मार्चपर्यंत पूर्ण होईल.

Ram-Sita

अयोध्या मंदिराची कोरलेली चित्रे

माता सीतेसाठी तयार साडी

Special saree with picture of Lord Ram will be sent to Ayodhya : 22 जानेवारीला अयोध्येतील राम मंदिराच्या अभिषेक सोहळ्यासाठी देशातील 'कपड्यांचे हब' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गुजरातमधील सुरत शहरात बनवलेली खास साडी पाठवली जाणार आहे. सुरतमधील कापड उद्योगाशी संबंधित व्यावसायिक ललित शर्मा यांनी सांगितले की, या साडीवर भगवान राम आणि अयोध्या मंदिराची चित्रे कोरलेली असून ती प्रभू रामाची पत्नी सीतेसाठी तयार करण्यात आली असून ती रविवारी एका मंदिरात अर्पण करण्यात आली.

माता जानकीसाठी बनवले होते कापड : शर्मा यांच्याशी सल्लामसलत करून साडी तयार करणारे कापड व्यावसायिक राकेश जैन यांनी सांगितले की, हे कापड माता जानकीसाठी बनवण्यात आले असून ते उत्तर प्रदेशातील अयोध्या शहरातील मंदिरात पाठवले जाणार आहे. शर्मा यांनी साडी पाठवण्याच्या कोणत्याही तारखेचा उल्लेख केला नाही परंतु 22 जानेवारीपूर्वी ती अयोध्येला पोहोचेल असे सांगितले.

माता जानकी आणि भगवान हनुमान सर्वाधिक आनंदी : ते म्हणाले की, संपूर्ण जगात आनंदाचे वातावरण आहे, कारण अनेक वर्षांनंतर अयोध्या मंदिरात भगवान रामाचा अभिषेक होत आहे. माता जानकी आणि भगवान हनुमान सर्वात आनंदी आहेत.

शर्मा म्हणाले की, त्यांचा आनंद वाटून आम्ही एक खास साडी तयार केली आहे, ज्यावर राम आणि अयोध्या मंदिराची चित्रे कोरलेली आहेत. ही साडी अयोध्येतील राम मंदिरात पाठवण्यात येणार आहे. शर्मा यांनी सांगितले की, त्यांना काही विनंती मिळाल्यास ते ही साडी प्रभू रामाच्या सर्व मंदिरांमध्ये मोफत पाठवतील, जिथे माता जानकी देखील उपस्थित आहेत.

Ayodhya

अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता |

मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् || रामायण १-५-६

श्रीरामाची अयोध्या कशी होती How was Shri Ram's Ayodhya :-

वाल्मिकी रामायणातील पाचव्या मंत्रात अयोध्यापुरीचे तपशीलवार वर्णन केले आहे. अयोध्या ही पूर्वी कौशल जिल्ह्याची राजधानी होती.

रामायणानुसार सरयू नदीच्या काठी वसलेल्या अयोध्या शहराची स्थापना विवसवान (सूर्य) यांचा पुत्र वैवस्वत मनु महाराज यांनी केली होती.

स्कंद पुराणानुसार अयोध्या ही भगवान विष्णूच्या चाकावर वसलेली आहे.

हे ठिकाण रामदूत हनुमानाचे उपासक भगवान श्री राम यांचे जन्मस्थान आहे.

संशोधनानुसार असे आढळून आले आहे की भगवान रामाचा जन्म 5114 मध्ये झाला होता.

अयोध्येचे वर्णन अथर्ववेदात 'देवाची नगरी', 'अष्टचक्रा नवद्वारा देवानां पूरयोध्या' असे केले आहे.

सात पुरींपैकी अयोध्या ही पहिली मानली जाते. अयोध्या, मथुरा, माया (हरिद्वार), काशी, कांची, अवंतिका (उज्जयिनी) आणि द्वारका यांचा समावेश सप्तपुरींमध्ये होतो.

वाल्मिकींनी लिहिलेल्या रामायणाच्या बालखंडात अयोध्या 12 योजना लांब (96 मैल) आणि 3 योजना रुंद असल्याचा उल्लेख आहे. रामायणात अयोध्या शहर सरयूच्या तीरावर वसले असून ते शहर भव्य आणि समृद्ध असल्याचा उल्लेख आहे.

भव्य मंदिराबरोबरच विहिरी, तलाव, राजवाडे इतर होते. तसेच प्रत्येकाचे घर एखाद्या राजवाड्यासारखे होते.

चौकाचौकात रुंद रस्ते, बागा आणि आंब्याच्या बागा तसेच मोठमोठे खांब होते.

या शहरात सुंदर, लांब आणि रुंद रस्ते होते. महाराज दशरथांनी ती पुरी इंद्राच्या अमरावतीसारखी सजवली होती.

विद्वानांच्या मते, प्राचीन काळी अयोध्या ही कोसल प्रदेशातील अवधची राजधानी होती, म्हणून तिला 'अवधपुरी' असेही म्हणतात. 'अवध' म्हणजे जिथे कोणी मारले जात नाही.

प्रभू रामाचा पुत्र लव याने श्रावस्ती शहराची स्थापना केली होती. बौद्ध काळात हे श्रावस्ती राज्याचे मुख्य शहर बनले आणि त्याचे 'साकेत' नाव प्रचलित झाले.

नंदुलाल डे, द जिओग्राफिकल डिक्शनरी ऑफ एन्शियंट अँड मिडिव्हल इंडियाच्या पान 14 वर लिहिलेल्या उल्लेखानुसार, रामाच्या वेळी या शहराचे नाव अवध होते.

रावणाची लंका कशी होती? | What was Ravana's Lanka like :- 

हिंदू पौराणिक इतिहासानुसार, श्रीलंकेची स्थापना शिवाने केली होती.

श्रीलंकेत असलेली रावणाची लंका त्रिकुटाचाल पर्वतावर बांधली गेली.

लंकेत सुबेल, सुंदर आणि नील पर्वत होते, त्यापैकी नील पर्वतावर लंकेची स्थापना झाली.

सुबेलमध्ये युद्ध झाले, सुंदरमध्ये अशोक वाटिका होती आणि नील पर्वतावर अनेक सोन्याचे महाल होते.

शिवाच्या आज्ञेवरून विश्वकर्माने देवी पार्वतीसाठी येथे सोन्याचा महाल बांधला होता.

शिवाने विश्रवाला लंका दान केली होती. विश्रवाने ही लंका आपला मुलगा कुबेर याला दिली.

रावणाने कुबेरांना हाकलून लंका काबीज केली होती.

एका शापामुळे शिवाचा अवतार हनुमानाने लंका जाळून टाकली होती.

वाल्मिकी रामायणात लंकेचे वर्णन समुद्राच्या पलीकडे बेटाच्या मध्यभागी वसलेले आहे.

रावणाची लंका आजच्या श्रीलंकेच्या मध्यभागी वसलेली होती.

येथे भव्य अशोक वाटिका होती असे म्हणतात.

रावणाकडे उसंगोडा, गुरुलोपोथा, तोतुपोलाकांडा आणि वारियापोला अशी विमानतळे होती.

येथे राहण्यासाठी सुंदर गुहा आणि भव्य राजवाडे होते. रावणाचा महाल सोन्याचा होता.

रावणाकडे पुष्पक विमानासह इतर अनेक विमाने होती.

रावणाचा महाल अभेद्य होता जो भगवान शिवाने बांधला होता.

त्रिभुवनातही या महालासारखा दुसरा राजवाडा नव्हता.

येडियुरप्पा यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर आपल्या पोस्टमध्ये लिहिले आहे की म्हैसूरचे शिल्पकार अरुण योगीराज यांनी तयार केलेल्या रामाच्या मूर्तीची अयोध्येतील भव्य श्रीराम मंदिरात अभिषेक करण्यासाठी निवड करण्यात आली आहे. त्यामुळे राज्याच्या श्रीरामाचा अभिमान आणि आनंद द्विगुणित झाला आहे. शिल्पकार योगीराज अरुण यांचे हार्दिक अभिनंदन.

येडियुरप्पा यांचे पुत्र आणि भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष बीवाय विजयेंद्र यांनीही योगीराजांचे राज्य आणि म्हैसूरला अभिमान वाटल्याबद्दल कौतुक केले. ते म्हणाले की म्हैसूरचा अभिमान आहे, कर्नाटकचा अभिमान आहे की, अद्वितीय शिल्पकार अरुण योगीराज यांनी बनवलेल्या रामलल्लाच्या मूर्तीची अयोध्येत 22 जानेवारी रोजी प्रतिष्ठापना केली जाईल.

किष्किंधा या राज्यात असल्यामुळे कर्नाटकचा भगवान रामाशी घट्ट संबंध असल्याचे विजयेंद्र म्हणाले. किष्किंधा येथेच रामभक्त हनुमानाचा जन्म झाला.

मात्र याबाबत योगीराज यांना अद्याप अधिकृत माहिती मिळालेली नाही. ते म्हणाले की, 'राम लल्ला'ची मूर्ती कोरण्यासाठी निवडलेल्या देशातील तीन शिल्पकारांमध्ये मी होतो याचा मला आनंद आहे.

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ಆಂಜನೇಯ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತೆ ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ಸುಯೋಗ ಒದಗಿಬಂದಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಶಿಲ್ಪಿ ಶ್ರೀ ಅರುಣ್ ಯೋಗಿರಾಜ್ ಅವರು ಕೆತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭು ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಗ್ರಹ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಭವ್ಯ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ…

— B.S.Yediyurappa (@BSYBJP) January 1, 2024

केदारनाथ येथे स्थापित केलेला आदि शंकराचारांची मूर्ती आणि दिल्लीतील इंडिया गेटजवळ स्थापित सुभाषचंद्र बोस यांची मूर्ती तयार करणारे प्रसिद्ध शिल्पकार म्हणाले की, त्यांच्यासाठी हे आव्हान सोपे नव्हते. योगीराज म्हणाले की ही मूर्ती लहान मुलाची मात्र दिव्य कोरायची होती, कारण ती ईश्वराच्या अवताराची मूर्ती आहे. मूर्तीकडे पाहणाऱ्यांना देवत्वाची अनुभूती आली पाहिजे.

केवळ शांतताच नाही तर रामराज्यही येत असल्याचे ते म्हणाले. रामललाला गर्भगृहात विराजित होतील. एक चौपाई उद्धृत करून ते म्हणाले - 'राम राज बैठे त्रैलोका, हरषित भए गए सब सोका'। दास म्हणाले दु:ख, वेदना, ताणतणाव हे सर्व संपून सर्वजण सुखी होतील.

रामराज्य म्हणजे आदर्श शासन: 'रामराज्य' हा शब्द आदर्श शासनासाठी वापरला जातो, जिथे प्रत्येकजण आनंदी असतो. आरतीसाठी रामजन्मभूमी मंदिराच्या ठिकाणी रवाना होण्यापूर्वी आचार्य दास म्हणाले की सर्व देशवासियांना नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा. रामललाला छप्पन भोग अर्पण करून प्रसाद दिला जाईल.

विशेष प्रसंगी छप्पन भोग : ते म्हणाले की परंपरेनुसार दुपारी 'भोग आरती' केली जाते. दास म्हणाले की होळी, राम नवमी, बसंत पंचमी, नवीन वर्ष आणि स्वातंत्र्य आणि प्रजासत्ताक दिन यासारख्या विशेष प्रसंगी रामलाला यांना 'छप्पन भोग' अर्पण केला जातो.

राम मंदिराचे मुख्य पुजारी म्हणाले की, नवीन वर्ष खूप चांगले जाईल. सोमवारी रामलाला यांना 'छप्पन भोग' अर्पण करण्यात आल्याचे त्यांच्या सहकाऱ्याने सांगितले. लखनौमधील एका जुन्या दुकानातील भगवान राम आणि आगामी मंदिराचे चित्रण असलेला खास बॉक्समध्ये आले. गेल्या काही वर्षांपासून याच ठिकाणाहून प्रसाद येत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

वर्ष सर्वांसाठी लाभदायक असेल: आचार्य दास म्हणाले की हे नवीन वर्ष खूप महत्वाचे आहे आणि ते देखील महत्वाचे आहे कारण या महिन्यात 22 जानेवारी रोजी गर्भगृहात (नव्याने बांधलेल्या मंदिराच्या) राम लला विराजित होतील आणि ते देशातील जनतेसाठी खूप फायदेशीर ठरेल. दरम्यान अयोध्येतील आयोजकांनी नववर्षाच्या पूजेसाठी 'अक्षत', हळद आणि तूप मिश्रित तांदळाचे धान्य वाटप करण्यास सुरुवात केली आहे. जे राम मंदिरातील अभिषेक सोहळ्याच्या एक आठवडा आधी 15 जानेवारीपर्यंत सुरू राहणार आहे.

नवीन वर्षातील उत्सव: अयोध्येत 31 डिसेंबरच्या रात्री 'जय श्री राम' च्या जयघोषात नवीन वर्षाचा उत्सव साजरा करण्यात आला. अनेक रहिवासी आणि इतर लोक नवीन घाटाजवळील लता मंगेशकर चौकात जमले. नवीन वर्षाच्या दिवशी, मोठ्या संख्येने लोकांनी सरयू नदीत स्नान केले, तर काहींनी राम जन्मभूमी मंदिरात राम ललाचे दर्शन घेतले. यासोबतच हनुमानाचा आशीर्वाद घेण्यासाठी अनेक भाविकांनी हनुमानगढी मंदिरालाही भेट दिली.

या वर्षी राम मंदिराच्या पुढील बांधकामाबाबत विचारले असता, आचार्य दास म्हणाले की 2024 मध्ये खूप काम करायचे आहे. एक गोष्ट म्हणजे राम लल्ला गर्भगृहात बसणार आहेत. आणि लोकसभेच्या निवडणुका देखील या वर्षी 2024 मध्ये असेल, आणि हे सर्व शुभ आणि चांगले असेल. लोकसभा निवडणुकीच्या काही महिन्यांपूर्वी हा अभिषेक सोहळा होणार आहे.

देश-विदेशात होणार रामलीला: भारतातील विविध प्रांतात स्थानिक पारंपरिक शैलीनुसार रामलीला रंगल्या असल्या तरी परदेशातही रामलीलाचे अनेक प्रकार रंगवले जातात. अशात अयोध्येतील श्री रामजन्मभूमी मंदिर प्राण-प्रतिष्ठा कार्यक्रमाचे सौंदर्य वाढवण्यासाठी, मकर संक्रांती (15 जानेवारी) ते 22 जानेवारी दरम्यान अयोध्येतील विविध सांस्कृतिक केंद्रांमध्ये या विविध रामलीला स्वरूपांचे आयोजन केले जाईल.

उल्लेखनीय आहे की आता 500 वर्षांनंतर नवी अयोध्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या अधिक समृद्ध दिसणार आहे, तर 22 जानेवारी 2024 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मदतीने मर्यादा पुरुषोत्तम श्री राम त्यांच्या भव्य मंदिरात विराजमान होणार आहेत. योगी सरकार हा सोहळा अनोखा, अविस्मरणीय आणि अलौकिक बनवणार आहे. एकीकडे देश-विदेशातील कलाकार रामायणावर आधारित रामलीला सादर करणार आहेत, तर दुसरीकडे लोकपरंपरेवर आधारित सांस्कृतिक कार्यक्रमही होणार आहेत. या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून अयोध्येत येणाऱ्या पर्यटक आणि भाविकांसह वर्तमान आणि भावी पिढ्यांना श्री रामाच्या आदर्श आणि मूल्यांची जाणीव करून देण्याचा अनोखा प्रयत्न योगी सरकार करणार आहे.

एकत्र बांधण्याचा प्रयत्न : नेपाळ, कंबोडिया, सिंगापूर, श्रीलंका, थायलंड, इंडोनेशिया आदी देशांतून रामलीला मंडळातील कलाकारांना रामोत्सवासाठी आमंत्रित करण्यात आले आहे. याशिवाय महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, हरियाणा, कर्नाटक, सिक्कीम, केरळ, छत्तीसगड, जम्मू-काश्मीर, लडाख आणि चंदीगड येथील मंडळेही श्रीरामांच्या जीवनावर आधारित विविध कार्यक्रम सादर करणार आहेत.

तुलसी भवन स्मारक येथे असलेल्या तुलसी मंचावर देश-विदेशातील विविध रामलीलांचे मंचन करण्याचे प्रस्तावित आहे. यासोबतच रामकथा पार्कच्या पुरुषोत्तम स्टेजवर, भजन-संध्या स्थळाचा सरयू स्टेज, तुळशी उद्यानाचा कागभूषाखंडी स्टेज आणि तुलसी स्मारक इमारतीच्या तुळशी स्टेजवर रामलीलासह विविध सांस्कृतिक, अध्यात्मिक आणि लोककलांवर आधारित कार्यक्रम होणार आहेत.

अध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक प्रवास सुरूच राहील: मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ हे गोरक्षपीठाधीश्‍वर आहेत आणि एक आध्यात्मिक व्यक्तिमत्व असल्याने योगी यांचे राज्यात तसेच अयोध्येत आध्यात्मिक ऊर्जेच्या नवीन प्रसारात महत्त्वाचे योगदान आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली राज्यातील विविध अध्यात्मिक शहरांतील विकासाच्या प्रगतीने उत्तर प्रदेशला नवी ओळख दिली आहे. अयोध्येत होणाऱ्या सांस्कृतिक आणि अध्यात्मिक कार्यक्रमांनाही श्रद्धेशी जोडले जात आहे. अशा परिस्थितीत ज्या लोकपरंपरेने प्रभू श्रीरामाचा आदर्श आपल्या सादरीकरणातून समाजात जिवंत ठेवला आहे, अशा लोकपरंपरांनाही या कार्यक्रमांमध्ये प्राधान्य दिले जाणार आहे.

जगभरातून लाखो भाविक येणार : विशेष म्हणजे जानेवारी महिन्यात जगभरातून लाखो भाविक अयोध्या आणि राज्यातील महत्त्वाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक शहरांना भेट देणार आहेत. अशा स्थितीत अयोध्येच्या हरवलेल्या वैभवाची प्रतिमा त्यांना दाखवून देण्यासाठी आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या माध्यमातून येथे येणाऱ्या अन्य प्रांतातील भाविकांना अयोध्येतील तीर्थक्षेत्रांची यात्रा तसेच समृद्ध वारशाचा अनुभव देण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.

समाजवादी पक्षाचे नेते आणि माजी आमदार तेजनारायण पांडे उर्फ पवन पांडे यांनी आरोप केलेत की "राममंदिरासाठी 2 कोटी रूपयांसाठी खरेदी केलेली जमीन काही मिनिटातच 18.5 कोटी रूपयांमध्ये पुन्हा खरेदी केली गेली."

रामजन्मभूमी ट्रस्टचे सचिव चंपत राय यांनी हे आरोप राजकीय हेतूंनी प्रेरित असल्याचं म्हणत खोडून काढले. माध्यमांना दिलेल्या एका प्रसिद्धीपत्रकात त्यांनी म्हटलंय की "श्रीरामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टने जेवढी जमीन विकत घेतली आहे तिची किंमत खुल्या बाजारातल्या किमतीपेक्षा खूप कमी आहे."

रविवारी, 14 जूनला, समाजवादी पक्षाचे नेते पवन पांडे यांनी अयोध्येत पत्रकार परिषद घेऊन आरोप केला की ज्या दिवशी जमिनीचं कोटी 2 रूपयांचं विक्रीखत झालं त्याच दिवशी त्या जमिनीचं 18.5 कोटी रूपयांचं अॅग्रीमेंट झालं.त्यांचं म्हणणं आहे की, "18 मार्च 2021 ला 10 मिनिटं आधी विक्रीखत झालं आणि नंतर अॅग्रीमेंटही. या दोन्ही कागदपत्रांचे साक्षीदार श्रीरामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टचे ट्रस्टी अनिल मिश्र आणि महापौर ऋषीकेश उपाध्याय आहेत."पांडे यांनी आरोप केलाय की राममंदिरासाठी जमीन खरेदी करण्याच्या बहाण्याने रामभक्तांची फसवणूक केली जातेय.

त्यांचा दावा आहे की हा सगळा प्रकार महापौर आणि ट्रस्टी यांना माहिती होता. पवन पांडेंनी या संपूर्ण प्रकरणाची सीबीआय चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.

त्यांनी पत्रकार परिषदेत रजिस्ट्रीचे कागदपत्रं दाखवले आणि म्हणाले, "राम जन्मभूमीच्या जमिनीला लागून असणारी एक जमीन पुजारी हरीश पाठक आणि त्यांच्या पत्नीने 18 मार्चला संध्याकाळी सुल्तान अन्सारी आणि रवी मोहन यांना 2 कोटी रूपयांना विकली होती. तीच जमीन काही मिनीटातच चंपत राय यांनी रामजन्मभूमी ट्रस्टकडून विकत घेतली. मी म्हणतोय यात भ्रष्टाचार झाला आहे. असं काय घडलं की 10 मिनिटात जणू काही जमिनीतून सोनं उगवलं आणि तिची किंमत इतकी वाढली?"

इतर राजकीय पक्षांनीही केले आरोप

आम आदमी पक्षाचे खासदार संजय सिंह यांनीही लखनऊमध्ये पत्रकार परिषद घेऊन सांगितलं की रामाच्या नावावर जी जमीन विकत घेतली जातेय त्यात भ्रष्टाचार होतोय. त्यांचं म्हणणं आहे की, "सेकंदाला 5.5 लाख अशा गतीने जमिनीची किंमत वाढलीये. जगातल्या कुठल्याही जमिनीची किंमत इतक्या वेगाने वाढली नसेल. या प्रकरणाची तात्काळ ईडी आणि सीबीआयमार्फत चौकशी करावी अशी मी मागणी करतोय. ज्यांनी भ्रष्टाचार केलाय त्यांना अटक व्हायला हवी."

काँग्रेस पक्षाचे आमदार दीपक सिंह यांनीही या प्रकरणात भ्रष्टाचार झाल्याचा आरोप करत याची सीबीआय चौकशी करावी असं म्हटलं आहे.

रामजन्मभूमी ट्रस्टचे सचिव यांनी मात्र हे आरोप खोडून काढले आहेत. त्यांनी म्हटलं की, "रामजन्मभूमी ट्रस्टने ज्या किमतीला जमीन खरेदी केली ती बाजारभावापेक्षा खूप कमी आहे. या जमिनीचं विक्रीखत मात्र अनेक वर्षांपूर्वी विक्रीकर्त्यांच्या जमिनीचं मुल्यांकन होतं त्या किंमतीला झालं आहे. त्यानंतर त्यांनी ती जमिनी ट्रस्टला विकली."

पण विश्व हिंदू परिषदेकडून या प्रकरणावर कोणतीही प्रतिक्रिया द्यायला नकार दिला आहे. त्यांचं म्हणणं आहे की ते कागदपत्रांची पडताळणी करून खरं काय ते शोधतील.विश्व हिंदू परिषदेच्या एका मोठ्या पदाधिकाऱ्यांनी नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितलं की संघटनेने हे आरोप फारच गंभीरतेने घेतलेत आणि जर यात काही तथ्य आढळलं तर याविरोधात आंदोलन केलं जाईल.

लता मंगेशकर यांनी या ट्विटमध्ये असे लिहिले आहे की, “अनेक राजे, अनेक पिढ्यांचे आणि संपूर्ण जगाच्या रामभक्तांचे शतकानुशतके अपूर्ण राहिलेले स्वप्न आज प्रत्यक्षात उतरताना दिसत आहे. अनेक वर्षांच्या वनवासानंतर अयोध्येत भगवान श्री राम यांचे मंदिर पुन्हा उभारले जात आहे, शिलान्यास होत आहे. आदरणीय लालकृष्ण आडवाणी जी यांना मोठे श्रेय जाते, कारण त्यांनी या विषयावर रथयात्रा घेऊन भारतभर सार्वजनिक प्रबोधन केले होते. तसेच त्याचे श्रेय आदरणीय बाळासाहेब ठाकरे यांनाही जाते.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींसह सर्व मान्यवर लोकांच्या उपस्थितीत होणाऱ्या भूमिपूजन सोहळ्याबद्दल आनंद व्यक्त करताना लता मंगेशकर यांनी लिहिले की, “आज या शिलान्यासची एक मोठी घटना घडत आहे ज्यामध्ये आदरणीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी जी, आरएसएसचे सरसंघचालक मोहन भागवत जी, उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल श्रीमती आनंदीबेन पटेल जी आणि रामजन्मभूमी न्यासाचे अध्यक्ष नृत्य गोपाल दास जी, उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री माननीय योगी आदित्यनाथ जी आणि अनेक मान्यवर व्यक्ती उपस्थित असणार आहेत.

कोरोनामुळे लाखो भाविक तेथे पोहोचू शकणार नाहीत, परंतु त्यांचे मन आणि लक्ष श्री रामांच्या चरणी नक्कीच असणार आहे. आदरणीय नरेंद्रभाईंच्या हस्ते हा आयोजित सोहळा पार पडणार आहे, याचा मला आनंद आहे. आज मी, माझे कुटुंब आणि संपूर्ण जग खूप आनंदी आहे आणि जणू हृदयाचा प्रत्येक ठोका, प्रत्येक श्वास जय श्री राम म्हणत आहे., असे ही त्यांनी आपल्या ट्विटमधून लिहीत लता दीदी व्यक्त झाल्या आहेत.

सर्वोच्च न्यायालयानं निकाल दिल्यापासून मंदिराच्या कामाला सुरूवात कधी होणार याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलं होतं. अखेर मंदिराची पायाभरणी झाली असून, लवकरच कामालाही सुरूवात होणार आहे. या कार्यक्रमानिमित्त बोलताना सरसंघचालक भागवत म्हणाले, “आनंदाचा क्षण आहे. एक संकल्प घेतला गेला होता. देवरसजींनी सांगितलं होतं की, २०-३० वर्ष काम करावं लागेल. तेव्हा हे पूर्ण होईल. प्रयत्न केले. अनेकांनी बलिदान दिलं. पदयात्रा करणारे आडवाणीही आज घरातून हा कार्यक्रम बघत असतील. अनेकजण उपस्थित राहू शकले असते, पण परिस्थिती तशी नाहीये. जगाचं कल्याण करणारा भारत स्वतःच्या कल्याणाचा शुभारंभ आज आणि या व्यवस्थेचं नेतृत्व ज्यांच्या हाती आहे, त्यांच्या हस्ते होतेय. याचाही आनंद आहे,” असं भागवत म्हणाले.

“अयोध्येमधील राम मंदिराबरोबर नवीन इतिहास रचला जात आहे त्याचबरोबर इतिहासाची पुनरावृत्ती होत आहे. ज्याप्रमाणे खारीपासून वानरांपर्यंत आणि नावाड्यापासून ते वनामध्ये राहणाऱ्यांपर्यंत सर्वांना प्रभू रामचंद्राच्या विजयामध्ये सहभागी होण्याचे सौभाग्य मिळालं. लहान लहान मुलांनी भगवान श्री कृष्णाला गोवर्धन पर्वत उचलल्याच्या परक्रमामध्ये महत्वपूर्ण भूमिका पार पडली, छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्य स्थपानेसाठी मावळ्यांनी सहकार्य केलं, महाराज सोहेलदेव यांना लढाईमध्ये गरिबांनी आणि मागासलेल्या लोकांनी मदत केली, दलित, मागास, आदिवासींबरोबरच सर्वच स्तरातील लोकांनी स्वातंत्र्याच्या लढ्यात गांधीजींनी सहकार्य केलं, त्याचप्रमाणे आज देशभरातील लोकांच्या सहकार्यामुळे राम मंदिराच्या उभारणीचे हे पवित्र काम सुरु झालं आहे,” असं मोदी आपल्या भाषणामध्ये म्हणाले.

“मर्यादा पुरूषोत्तम भगवान राम सर्वोच्च मानवीय गुणांचं स्वरूप आहे. राम आपल्या मनात खोलवर बसलेल्या मानवतेची मूळ भावना आहे.

राम प्रेम आहे. 

ते कधीच द्वेषातून प्रकट होऊ शकत नाही

राम करूणा आहे. 

ते कधी क्रूरपणे प्रकट होऊ शकत नाही

राम न्याय आहे. 

ते कधी अन्यायातून प्रकट होऊ शकत नाही

मर्यादा पुरुषोत्तम भगवान राम सर्वोत्तम मानवीय गुणों का स्वरूप हैं। वे हमारे मन की गहराइयों में बसी मानवता की मूल भावना हैं।

राम प्रेम हैं
वे कभी घृणा में प्रकट नहीं हो सकते

राम करुणा हैं
वे कभी क्रूरता में प्रकट नहीं हो सकते

राम न्याय हैं
वे कभी अन्याय में प्रकट नहीं हो सकते।

— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) August 5, 2020

असं राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे.

फेब्रुवारी महिन्यात श्री रामजन्मभूमि तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टची स्थापना झाल्यावर मंदिर बांधकामासाठी एसबीआय बॅंकेत खाते उघडले गेले. लॉकडाऊन दरम्यान भाविकांनी दान म्हणून साडेचार कोटी रुपये जमा केले आणि नंतर राम मंदिर भूमिपूजनाची तारीख निश्चित झाली आणि देणगी वाढत गेली. पूर्व न्यासाकडून मिळालेले दान-दक्षिणा 10 कोटी रुपये एवढे आहे.

शिवसेनेकडून एक कोटी रुपये खात्यात जमा केले गेले आहे तसेच संत मुरारी बापूंच्या आवाहनावरून त्यांच्या अनुयायांनी चार दिवसांत 18 कोटींची रक्कम जमा केली. 

ट्रस्टद्वारे सोशल मीडियावर यासाठी अभियान सुरु करण्यात येणार असून जाहिराती दिल्या जातील. घर-घर पोहचून लोकांना सेवेसाठी आग्रह करण्यात येईल. एक लक्ष वेधणारी गोष्ट म्हणजे देशातील देणगी देणार्‍यांपैकी 60 टक्के देणगीदार तरूण वयोगटातील आहेत. 

चांदीच्या नाण्यांव्यतिरिक्त आमंत्रितांना लाडवाचा बॉक्सही देण्यात येणार आहेत. कार्यक्रम दरम्यान तब्बल १.२५ लाख लाडूंचं वितरण केलं जाणार आहे. यांना रघुपती लाडू म्हणून ओळखलं जातंय. हे लाडू इतर जिल्ह्यांतून येणाऱ्या भाविकांनाही वाटले जाणार आहेत.

- पंतप्रधान मोदींनी पारिजात वृक्षारोपण केले.
पीएम मोदी हनुमान गढीपासून रामजन्मभूमीवर पोहोचले.

-पीएम नरेंद्र मोदींनी रामललापूर्वी पूजा केली, 29 वर्षानंतर भेट दिली

-9 खडक वेगवेगळ्या दिशेने ठेवण्यात आले, त्यांची पूजा केली गेली.

-मंदिर सुमारे 3 वर्षात तयार होईल.

भागवत म्हणाले - भारत स्वावलंबी होण्यासाठी आवश्यक आत्मविश्वासाची प्राप्ती आजपासून सुरू होत आहे.

- योगी आदित्यनाथ यांनी मंचावर आनंद व्यक्त केला आणि सांगितले की राम मंदिर बांधण्यासाठी लोकशाही तोडगा आहे. 500 वर्षांच्या संघर्षानंतर हा संकल्प पूर्ण झाला. योगी आदित्यनाथ म्हणाले, 30 वर्षांच्या मेहनतीचे परिणाम आहे.

Ayodhya: #RamTemple 'Bhoomi Pujan' concludes.

Stage event to follow shortly. PM Modi, RSS chief Mohan Bhagwat, UP CM Yogi Adityanath, Governor Anandiben Patel & President of Ram Mandir Trust Nitya Gopal Das will be on stage for the event. #Ayodhya pic.twitter.com/cFCUHkN637

— ANI (@ANI) August 5, 2020

भूमीपूजनामुळे अयोध्येतील राम मंदिर इतिहास बनत आहे, तर स्वत: ची पुनरावृत्तीही करीत आहे.

- राम अमिट आहे, राम आमच्यात राहतो. राम मंदिर राष्ट्रीय भावनेचे प्रतीक असेल.

-व्रताच्या सूर्याप्रमाणे, क्षमतेच्या पृथ्वीप्रमाणेच, बुद्धीमध्ये बृहस्पति, यज्ञातील इंद्रांप्रमाणे मानला जातो. म्हणून श्री राम संपूर्ण झाले.

-राम हजारो वर्षांपासून भारतासाठी दीपस्तंभ आहे. राम यांचे शौर्य, निर्भयता, संयम, चिकाटी, त्यांची दूरदर्शी दृष्टी युगानुयुगे आपल्याला प्रेरणा देत राहील.

-रामाचा गरीब आणि पीडितांवर विशेष आशीर्वाद आहे.

-आज भारताच्या झेंड्याचा गौरव युगानुयुगे कायमच फडकला जाईल.

-आज हा दिवस कोट्यावधी भाविकांच्या सत्याचे प्रतीक आहे.

-मंदिरामुळे प्रत्येक क्षेत्रात संधी वाढतील.

-भूमीपूजनाचा हा कार्यक्रम बर्यासच मर्यादांमध्ये होत आहे.

-रामच्या कार्यात मर्यादाचे जसे सादर केले पाहिजे तेच उदाहरण देशाने मांडले आहे.

-राम मंदिर प्रक्रिया देशाला जोडण्यासाठीचा एक उपक्रम आहे.

-मोदी म्हणाले राम मंदिर चळवळ देखील एक समर्पण आणि त्याग होता. तसेच संघर्ष ही होता आणि संकल्प ही होता.

-रामची प्रतिष्ठा लोकांना कोरोनाव्हायरसपासून वाचवेल. सध्याची मर्यादा आहे दोन गजाची दूरी मास्क आवश्यक आहे.

-जेव्हा मानवतेला राम मानले गेले, तेव्हा विकास झाला. आपण भटकत असताना विनाश घडला आहे.

-श्री राम यांच्या आदर्शांवर देश पुढे जात आहे.

-रामाचे धोरण देशाच्या संरक्षणासाठी रामाची निती प्रासंगित आहे.

-आपल्याला परस्पर प्रेम आणि बंधुतेसह पुढे जावे लागेल.

अशी आख्यायिका आहे की लंका जिंकल्यानंतर मारुती एका गुहेत राहायचे आणि रामजन्मस्थळी आणि रामकोटचे संरक्षण करायचे. याला मारुतीचे घर देखील म्हटले आहेत. या देऊळाच्या संकुलाच्या चारही कोपऱ्यात वर्तुळाकार गड आहे. देऊळाच्या आवारात आई अंजनी आणि बाळ हनुमानाची मूर्ती आहे ज्यामध्ये हनुमान किंवा मारुती आपल्या आई अंजनीच्या मांडीत बाळ रूपात आराम करत आहेत. 

या देऊळाच्या जीर्णोद्धाराच्या मागील एक कथा आहे. सुल्तान मंसूर अली लखनौ आणि फैजाबादचे प्रशासक असे. एकदा सुलतानाचा मुलगा आजारी झाला. वैद्य आणि चिकित्सक देखील हतबळ झाल्यावर, सुलतानाने परिस्थितीशी कंटाळून आई अंजनाच्या पायी डोकं टेकले. त्याने मारुतीस विनवणी केली आणि चमत्कारच घडले की त्याचा मुलगा पूर्णपणे बरा झाला. त्याच्या हृदयाचे ठोके सामान्य झाले.

सुलतानाने आनंदित होऊन हनुमानगढ आणि चिंचेच्या वनाच्या माध्यमातून आपल्या विश्वास आणि श्रद्धेला मूर्तरूप देण्यासाठी या मोडकीस आलेल्या देऊळाला एक अफाट मोठं रूप दिले आणि 52 बिघा जमीन हनुमानगढी आणि चिंचेच्या वनासाठी उपलब्ध करून दिली. 300 वर्षांपूर्वी संत अभयरामदासच्या सहकार्य आणि मार्गदर्शनाखाली हे भव्य बांधकाम संपूर्ण झाले. संत अभयरामदास निर्वाणी आखाड्याचे शिष्य होते.

“राम मंदिर उभं राहिल्यानं आपल्या देशाची प्रतिमा जगात उंचावेल, एक बलशाली देश, भरभराट करणारा शांतीप्रिय देश अशी आपली नवी ओळख निर्माण होईल असा विश्वास वाटतो” असंही आडवाणींनी म्हटलं आहे.

अयोध्येत बुधवारी प्रभू रामचंद्र मंदिराचा भव्य भूमिपूजन सोहळा रंगणार आहे. या पार्श्वभूमीवर अयोध्येत दिवाळी साजरी केली जाते आहे. हे मंदिर घडतं आहे यामागे सर्वात मोठी प्रेरणा आहे ती लालकृष्ण आडवाणी यांनी काढलेल्या रथयात्रेची. १९९० मध्ये त्यांनी रथयात्रा काढली तेव्हापासूनच या क्षणाची सगळेजण वाट बघत होते.

अयोध्या प्रकरण न्याय प्रविष्ट होतं. मागील वर्षी ९ नोव्हेंबरला ऐतिहासिक निकाल देत अयोध्येतली ही जागा हिंदूंचीच आहे त्या ठिकाणी मंदिर उभं रहावं असं सुप्रीम कोर्टाने स्पष्ट केलं. त्यासाठी एका ट्रस्टची स्थापना केली जावी असंही कोर्टाने म्हटलंय. त्यानुसार आता प्रभू रामचंद्रांचं मंदिर अयोध्येत उभं राहणार आहे. या मंदिराचा भूमिपूजनाचा सोहळा मोजक्या लोकांच्या उपस्थितीत होणार आहे. या सगळ्या पार्श्वभूमीवर आपण कृतकृत्य झाल्याची भावना आणि भरुन पावल्याची भावना लालकृष्ण आडवाणी यांनी व्यक्त केली आहे.

जवळपास ३ दशकांचा संघर्ष, शेकडो कारसेवकांचं बलिदान आणि दोन पिढ्यांमधील राजकीय कार्यकर्त्यांच्या त्यागानंतर हा दिवस उजाडणार आहे. या क्षणी आपल्याला बाळासाहेब ठाकरेंची आठवण येते आहे, या मंगलप्रसंगी ते असायला हवे होते. त्यांना मनापासून आनंद झाला असता. वाचा काय म्हणाले राज ठाकरे….

जवळपास ३ दशकांचा संघर्ष, शेकडो करसेवकांचं बलिदान आणि दोन पिढ्यांमधील राजकीय कार्यकर्त्यांचा त्याग ज्या एका मूर्त स्वप्नासाठी होता, त्या स्वप्नपूर्तीचा क्षण अवघ्या काही तासांवर येऊन ठेपला आहे. आपल्या रामाचा वनवास संपला. उद्या राममंदिराचं अयोध्येत भूमिपूजन होणार, स्वतंत्र भारताच्या इतिहासातील जे काही मोजके मंगलमय क्षण आहेत त्यातील हा एक क्षण आहे.

अयोध्येत उभं राहणारं राममंदिर हे नेहमीचं मंदिर नाही, ते प्रतीक आहे शतकानुशतकं हिंदू बांधवांच्या मनात सुरु असलेल्या त्राग्याचं, अगतिकतेचं, ते प्रतीक आहे कोट्यावधी हिंदू बांधवांच्या अचाट इच्छाशक्तीचं, सहनशीलतेचं आणि म्हणूनच ह्या क्षणाचं महत्व वेगळं आहे.

तीन दशकांचा संघर्ष साधा नव्हता, त्यात अनेक करसेवकांना आणि जनसामान्यांना जीव गमवावा लागला, आज त्या करसेवकांच्या आणि जनसामान्यांच्या आत्म्याला खऱ्या अर्थाने सद्गगती मिळेल. ह्यासाठी नेटाने न्यायालयीन लढाई असो की सर्वसहमतीचं वातावरण निर्माण करण्यासाठी श्री. नरेंद्र मोदी ह्यांच्या सरकारने जे प्रयत्न केले ते निश्चितच वाखाणण्यासारखे आहेत आणि त्याबद्दल त्यांचं मनापासून अभिनंदन.

#राममंदिर #भूमिपूजनसोहळा #अयोध्या #RamMandir #BhoomiPujan #Ayodhya pic.twitter.com/7g5vWcj4i7

— Raj Thackeray (@RajThackeray) August 4, 2020

सध्या कोरोनाचं संकट आहे पण ज्या इच्छाशक्तीने कोट्यवधी भारतीयांनी राममंदिराचं स्वप्न पूर्ण करून दाखवलं त्याच इच्छाशक्तीच्या जोरावर कोरोनाच्या संकटावर मात करून भारत बलशाली होईल ह्याची मला खात्री आहे. 

तमाम हिंदू बांधवांचं पुन्हा एकदा मनापासून अभिनंदन. 

आपला नम्र,

राज ठाकरे.