वनारी अंजनीसूता रामदूता प्रभंजना ||१||

महाबळी प्राणदाता, सकळां उठवी बळें |

सौख्यकारी दुःखहारी, दुत वैष्णव गायका ||२||

दीनानाथा हरीरूपा, सुंदरा जगदांतरा |

पाताळदेवताहंता, भव्यसिंदूरलेपना ||३||

लोकनाथा जगन्नाथा, प्राणनाथा पुरातना |

पुण्यवंता पुण्यशीला, पावना परितोषका ||४||

ध्वजांगे उचली बाहो, आवेशें लोटला पुढें |

काळाग्नी काळरुद्राग्नी, देखतां कांपती भयें ||५||

ब्रह्मांडे माईलें नेणों, आवळे दंतपंगती |

नेत्राग्नीं चालिल्या ज्वाळा, भ्रुकुटी ताठिल्या बळें ||६||

पुच्छ ते मुरडिले माथा, किरीटी कुंडले बरीं |

सुवर्ण कटी कांसोटी, घंटा किंकिणी नागरा ||७||

ठकारे पर्वता ऐसा, नेटका सडपातळू |

चपळांग पाहतां मोठे, महाविद्युल्लतेपरी ||८||

कोटिच्या कोटि उड्डाणें, झेपावे उत्तरेकडे |

मंद्राद्रीसारिखा द्रोणू, क्रोधें उत्पाटिला बळें ||९||

आणिला मागुतीं नेला, आला गेला मनोगती |

मनासी टाकिलें मागें, गतीसी तुळणा नसे ||१०||

अणुपासोनि ब्रह्मांडाएवढा होत जातसे |

तयासी तुळणा कोठे, मेरू मंदार धाकुटे ||११||

ब्रह्मांडाभोवतें वेढें, वज्रपुच्छें करू शकें |

तयासी तुळणा कैची, ब्रह्मांडी पाहता नसे ||१२||

आरक्त देखिलें डोळा, ग्रासिलें सूर्यमंडळा |

वाढतां वाढतां वाढें, भेदिलें शून्यमंडळा ||१३||

धनधान्य पशूवृद्धि, पुत्रपौत्र समग्रही |

पावती रूपविद्यादी, स्तोत्रपाठें करूनियां ||१४||

भूतप्रेतसमंधादी, रोगव्याधी समस्तही |

नासती तूटती चिंता, आनंदे भीमदर्शनें ||१५||

हे धरा पंधरा श्लोकी, लाभली शोभली बरी |

दृढदेहो निसंदेहो, संख्या चन्द्रकळागुणें ||१६||

रामदासी अग्रगण्यू, कपिकुळासि मंडणू |

रामरूपी अंतरात्मा, दर्शनें दोष नासती ||१७||

॥ इति श्रीरामदासकृतं संकटनिरसनं मारुतिस्तोत्रं संपूर्णम् ।।

शनिवारी मारुती स्तोत्र वाचण्याचे फायदे

संकटांपासून संरक्षण: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने हनुमानजींच्या कृपेने जीवनातील अडचणी, संकटे आणि नकारात्मक शक्तींपासून संरक्षण मिळते.

शनिदोष निवारण: शनिवार हा शनिदेवाचा वार आहे. हनुमानजींची उपासना शनिदेवाच्या प्रकोपापासून मुक्ती मिळवण्यास मदत करते, विशेषत: साडेसाती, ढैय्या किंवा शनिदशेच्या काळात.

मानसिक शांती आणि आत्मविश्वास: हनुमानजींच्या भक्तीमुळे मन शांत होते, भीती कमी होते आणि आत्मविश्वास वाढतो. मारुती स्तोत्र वाचनाने शारीरिक बळ आणि मानसिक स्थिरता मिळते.

वास्तुदोष आणि नकारात्मक ऊर्जा निवारण: घरातील नकारात्मक ऊर्जा दूर होऊन सकारात्मक वातावरण निर्माण होते.

कधी वाचावे?

शनिवार आणि मंगळवार हा हनुमानजींच्या पूजेसाठी विशेष मानला जातो, कारण हनुमानजी शनिदेवाच्या प्रभावाला नियंत्रित करतात अशी श्रद्धा आहे.

सकाळी लवकर (ब्रह्ममुहूर्त, 4:00 ते 6:00) किंवा संध्याकाळी सूर्यास्ताच्या वेळी पठण करणे शुभ मानले जाते. विशेषत: शनिवारी किंवा मंगळवारी संध्याकाळी हनुमान मंदिरात किंवा घरातील पूजास्थानावर पठण करावे. तसेच रामनवमी, हनुमान जयंती किंवा शनैश्चरी अमावस्येला पठण केल्यास अधिक फलदायी ठरते.

किती वेळा पठण करावे?

मारुती स्तोत्राचे 1, 3, 5, 11 किंवा 21 वेळा पठण करावे. यामुळे मन एकाग्र होते. तसेच एखाद्या संकटातून मुक्ती हवी असेल किंवा विशेष मनोकामना असेल, तर 40 दिवस सलग 11 वेळा पठण करण्याचा संकल्प घ्यावा. मारुती स्तोत्रासोबत हनुमान चालिसा आणि बजरंग बाण यांचेही पठण केल्यास अधिक प्रभावी ठरते.

मारुती स्तोत्र पठण कसे करावे?

सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे.

हनुमानजींच्या मूर्तीसमोर किंवा मंदिरात बसावे.

दिवा, उदबत्ती लावावी आणि हनुमानजींना सिंदूर, फुले, तेलाचा दीप आणि प्रसाद (लाडू किंवा केळी) अर्पण करा.

पठणाची पद्धत:

शांत आणि एकाग्र मनाने बसावे.

प्रथम मारुतीचे स्मरण करून संकल्प करावा (उदा. "मी अमुक संकटातून मुक्तीसाठी हे पठण करीत आहे").

मारुती स्तोत्र स्पष्ट उच्चाराने आणि भक्तीभावाने वाचावे.

पठणानंतर हनुमानजींना प्रार्थना करून मनोकामना सांगावी आणि प्रसाद वाटावा.

सावधगिरी:

पठणादरम्यान मन शुद्ध आणि भक्तीपूर्ण असावे.

स्तोत्राचे शब्द नीट उच्चारावे, कारण चुकीचे उच्चारण फलदायी ठरत नाही.

शनिवारी मांस, मद्य आणि तामसी आहार टाळावा.

मारुती स्तोत्र कोणते?

मारुती स्तोत्र म्हणजे हनुमानजींची स्तुती करणारी विविध स्तोत्रे, जसे:

श्री मारुती स्तोत्र (समर्थ रामदास स्वामी रचित)

हनुमान चालिसा

बजरंग बाण

हनुमान अष्टक

यापैकी समर्थ रामदास स्वामी रचित "श्री मारुती स्तोत्र" शनिवारी वाचण्यासाठी विशेष लोकप्रिय आहे. शनिवारी मारुती स्तोत्राचे नियमित पठण केल्याने हनुमानजींची कृपा प्राप्त होते, शनिदोषापासून संरक्षण मिळते आणि जीवनात सकारात्मक बदल घडतात. तुमच्या श्रद्धेनुसार आणि सोयीनुसार 1 ते 21 वेळा पठण सकाळी किंवा संध्याकाळी करावे.

हनुमानाला प्रिय असलेल्या खास नैवेद्य पाककृती  

१. सुंठवडा- जन्मवेळेचा मुख्य प्रसाद

हनुमान जन्मोत्सव हा सकाळी सूर्योदयाच्या वेळी साजरा होतो. त्या वेळी सुंठवडा हा मुख्य प्रसाद म्हणून दिला जातो.

साहित्य: अर्धी वाटी सुंठीची पूड, १ वाटी किसलेले सुके खोबरे, १ वाटी साखर किंवा गूळ, २ चमचे बडीशेप, थोडी वेलची पूड आणि धने पूड (ऐच्छिक).

कृती: सुके खोबरे हलके भाजून घ्या. त्यात सुंठ पूड, साखर/गूळ आणि इतर सर्व मिक्सरवर जाडसर वाटून घ्या. हा प्रसाद पचनासाठी उत्तम आणि आरोग्यदायी असतो.

२. मऊ आणि रसरशीत बुंदीचे लाडू 

हनुमानाला पिवळा आणि नारंगी रंग प्रिय आहे, म्हणून बुंदीचे लाडू त्यांना आवर्जून अर्पण केले जातात.

साहित्य: २ वाट्या बेसन, दीड वाटी साखर, तूप, वेलची पूड आणि मगज बी (खरबुजाच्या बिया).

कृती: बेसनाचे घट्टसर पीठ भिजवून झार्‍यातून गोल बुंदी पाडून तुपात तळून घ्या. साखरेचा एक तारी पाक करून त्यात ही बुंदी आणि वेलची पूड टाका. पाक शोषला गेला की हाताने गोल लाडू वळा.

३. चुरमा लाडू 

उत्तर भारतात हनुमानाला 'रोट' किंवा 'चुरमा' यांचा भोग चढवला जातो.

साहित्य: २ वाट्या जाडसर गव्हाचे पीठ, अर्धी वाटी तूप, १ वाटी गूळ, सुका मेवा.

कृती: गव्हाच्या पिठात तूप घालून घट्ट मुटके वळा आणि ते तुपात तांबूस तळून घ्या. थंड झाल्यावर मिक्सरमध्ये त्याचे बारीक चूर्ण करा. त्यात किसलेला गूळ आणि तूप घालून लाडू वळा.

४. उडदाचे वडे 

दक्षिण भारतात हनुमानाला उडदाच्या वड्यांची माळ अर्पण करण्याची पद्धत आहे. उडीद हा शक्तीवर्धक मानला जातो.

साहित्य: भिजवलेली उडदाची डाळ, मिरी पूड, आले, कढीपत्ता आणि मीठ.

कृती: उडदाची डाळ कमीत कमी पाणी वापरून वाटून घ्या. त्यात मिरी आणि मीठ घालून छोटे वडे तळून घ्या. (नैवेद्यासाठी असल्यास कांदा-लसूण टाळणे योग्य ठरेल).

नियम आणि टिप्स-

तुळशीचे पान: हनुमानाला विष्णूंचा अवतार (रुद्रावतार असूनही रामभक्त) मानले जाते, त्यामुळे त्यांच्या कोणत्याही नैवेद्यावर तुळशीचे पान ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे.

केळीचा नैवेद्य: जर तुम्हाला काहीही बनवणे शक्य नसेल, तर हनुमानाला केळी अर्पण करणे हे सर्वात सोपे आणि त्यांना प्रिय असलेले कार्य आहे.

सिंदूर आणि तेल: नैवेद्यासोबतच हनुमानाला शेंदूर आणि तीळ/चमेलीचे तेल अर्पण करण्याचे मोठे महत्त्व आहे.

नैवेद्य दाखवताना 'भीमरूपी महारुद्रा...' हे मारुती स्तोत्र किंवा 'हनुमान चालीसा' पठण केल्याने वातावरणात अधिक सकारात्मकता येते.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

ALSO READ: हनुमान जयंतीला नैवेद्यात बनवा चुरमा लाडूचा प्रसाद

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: शेंगदाण्याची बर्फी रेसिपी

जाणून घेऊ या कुठे आहे हे 11 मारुती.

* चाफळचा वीर मारुती / प्रताप मारुती /भीममारुती 

सातारा कराड चिपळूणकडून जाणाऱ्या फाट्याजवळ उंब्रज गावाजवळ चाफळ येथे रामाच्या देऊळासामोरी हात जोडून उभा दास मारुती आणि त्याच देऊळाच्या मागे प्रताप मारुतीची कृष्ण नदीच्या काठावर चुना, वाळू, ताग पासून बनवलेलीही मूर्ती स्थापिली आहे. 6 फुटी ही उंच मूर्ती रामाच्या समोर हात जोडून उभारल्या या मूर्तीचे नैत्र श्रीरामाच्या चरणाकडे स्थिर असल्याचे जाणवते. चाफळच्या रामाच्या देऊळाच्या मागे रामदासांनी बांधलेले हे देऊळ आजतायगत आहे. या देऊळातली मारुतीची मूर्ती भीमरूपी स्तोत्रामध्ये वर्णन केल्या सारखीच आहे. कमरेला सोन्याची कासोटी, किणकिणत घंटा, नेटका, सडपातळ डोळ्यातून अग्निवर्षाव होताना जाणवणे. मूर्तीच्या पायाखाली दैत्य आहे. चाफळ येथे मारुतीच्या दोन मुर्त्यांची स्थापना रामदासांनी केली असून दोन्ही मूर्तींचे रूप वेगवेगळे आहे.

ALSO READ: महाराष्ट्रातील ८ प्रसिद्ध हनुमान मंदिरे

* माजगावचा मारुती

चाफळपासून 3 कि.मी. लांब एक गावात पाषाणाच्या रूपात असलेल्या दगडाला समर्थानी मारुतीचे रूप दिले. 5 फुटीची मूर्ती चाफळच्या राम मंदिराकडे तोंड करून उभारलेली आहे. आधीच्या कौलारू, माती विटाच्या देऊळाला जीर्णोद्धार करून नवे रूप देण्यात आले आहे. 

* शिंगणवाडीचा मारुती / खडीचा मारुती / बालमारुती 

याला चाफळचा तिसरा मारुती देखील म्हणतात. शिंगणवाडीची टेकडी चाफळ पासून 1 की.मी. च्या अंतरावर आहे. येथे रामघळ समर्थांच्या ध्यानाचे छोटेशे स्थळ आहे. येथे समर्थानी मारुतीची छोटीशी सुबक मूर्तीची स्थापना केली. 4 फुटी उंचीची उत्तरेकडे तोंड केलेली ही मूर्ती जिच्या डाव्या हातात ध्वजासारखी वस्तू दिसण्यात येते. सर्व 11 मारुतीच्या देऊळात हे सर्वात लहान देऊळ आहे. आजूबाजूच्या परिसरात घनदाट झाडे आहे. या देऊळाचा कळस तांबड्या रंगाने रंगविला आहे.

* उंब्रजचा मारुती / मठातील मारुती

चाफळचे 2 आणि माजगावातील मारुतीचे दर्शन करून परत उंब्रजला आल्यावर इथे जवळच 3 मारुती आहे. त्यातील हा एक उंब्रजचा मठातील मारुती. असंही आख्यायिका आहे की समर्थ चाफळवरून उंब्रजला दररोज स्नानेसाठी येत असत. तेव्हा एकदा ते नदीत बुडताना त्यांना स्वयं हनुमंतानेच वाचविले होते. समर्थांना उंब्रज मधील काही जमीन बक्षीस म्हणून मिळाली होती. तिथे समर्थानी मारुतीच्या देऊळची स्थापना करून चुना, वाळू आणि तागने निर्मित ही मारुतीची देखणी मूर्ती आहे. ह्या मूर्तीच्या पायाखाली दैत्य दिसतो.

* मसूरचा मारुती

उंब्रजपासून 10 की.मी. असलेले मसूर येथे मारुतीची स्थापना केली आहे. 5 फुटीची चुन्यापासून बनवलेलीही पूर्वाभिमुखी असलेली मारुतीची मूर्ती अतिशय सौम्य प्रसन्न असलेली मूर्तीच्या मस्तकी मुकुट, गळ्यात माळ, जानवं, कमरेला मेखला, पायाखाली जंबुमाळी नावाचा राक्षस दिसतो. सहा दगडी खांब्यावर देऊळाचे छत तोलून धरले आहे. मूर्तीच्या एका बाजूस शिवराम आणि दुसऱ्या बाजूस समर्थांचे चित्र काढलेले आहे. या देऊळाचा सभामंडप 13 फूट लांबी रुंदीचा आहे. 

ALSO READ: गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नोंद असलेले प्राचीन श्री हनुमान मंदिर

* शिराळ्याचा मारुती 

सांगली जिल्ह्यात नागांसाठी प्रसिद्ध असलेले हे गाव शिराळे याचा एसटी स्टॅन्डजवळ हे मारुतीचे देऊळ समर्थानी स्थापित केले आहे. हे देऊळ देखणे असून मारुतीची मूर्ती अतिशय भव्य आहे. 7 फुटी उंच ही मूर्ती चुन्याने बनवलेली आहे. ही मूर्ती उत्तराभिमुखी आहे. कटिवस्त्र आणि त्यातील गोंडा सुंदर असून कंबरपट्ट्यामध्ये घंटा बसविण्यात आला आहे. मूर्तीच्या डोक्याचा उजवी आणि डाव्या बाजूस झरोके आहे ज्यामधून सूर्योदय आणि सूर्यास्ताच्या वेळी मूर्तीच्या तोंडावर प्रकाश पडतो. देऊळाच्या प्राकाराला दक्षिण दिशेस दार आहे. 

* शहापूरच्या मारुती 

कराड मसूर रस्त्यावर 15 की.मी. च्या अंतरावर मसूरपासून 3 की.मी. अंतरापासून शहापूरच्या फाट्याहून 1 की.मी. लांब हे मारुतीचे देऊळ आहे. 11 मारुती मधल्या मारुतीमध्ये सर्वात पहिले या मारुतीची स्थापना केली आहे. या मारुतीला चुन्याचा मारुती देखील म्हटले जाते. या गावाच्या एका टोकांवर नदीच्या काठाला मारुतीचे देऊळ आहे. देऊळ आणि मारुतीची मूर्ती दोन्ही पूर्वाभिमुखी आहे. 7 फुटाची ही मूर्ती काहीशी उग्र दिसते. या मूर्तीच्या पुढील पितळी उत्सव मूर्ती आहे. मारुतीच्या मूर्तीच्या मस्तकी गोंड्यांची टोपी आहे. येथून जवळच रांजण खिंड आहे. येथून 2 दगडी रांजण दिसतात ह्याचा जवळच्या टेकडीवर समर्थांचे वास्तव्य असतं.

* बहे बोरगावचा मारुती

सांगली जिल्ह्यातील वाळवे तालुक्यात बहे गावा जवळ बोरगांवामुळे त्याला बेह बोरगाव म्हटले जाते. इथल्या मारुतीच्या स्थापनेच्या मागे एक आख्यायिका आहे. ती रामायणाशी संलग्न आहे. रावणाचा वध करून श्रीराम अयोध्येला परतांना इथे बोरगावास वास्तव्यास होते. कृष्णानदीला त्यावेळी वाळवंट होते. श्रीराम संध्यास्नान करत असताना कृष्णेला पूर येतं तेव्हा मारुतीने आपले दोन्ही बाहू अडवून नदीच्या प्रवाहाला धरून ठेवले. ते प्रवाह दोन्ही बाजूस विभक्त झाले. त्यामधून एक बेट तयार झाले. आणि या क्षेत्राला बहे असे नाव मिळाले. 

या जागी मारुतीचे समर्थांना मूर्तिरूपात दर्शन झाले नाही तेव्हा त्यांनी डोहात उडी मारून मारुतीची मूर्ती त्या डोहातून काढून स्थापित केली. मारुतीचे दोन्ही हात पाणी अडविण्याचा पावित्र्यात दिसून येतात डोक्यावर मुकुट हात दोन्ही मांड्यांचा बाजूला धरलेले. अशी ही भव्य मूर्ती दिसते. इथे जाण्यासाठी कृष्णानदीच्या वरील पुलाच्या पश्चिमेकडील बंधाऱ्यावरून बेटावरून जावे लागते. नदीस पूर आल्यास इथे जाणे शक्य नसते.

* मनपाडळेचा मारुती 

मनपाडळे आणि पारगाव कोल्हापूर जिल्ह्यात पन्हाळगड -ज्योतिबाच्या परिसरात आहे. कोल्हापूर ते वडगाव वाठारपासून पुढे 14 की.मी.च्या अंतरावर हे मनपाडळे आहे. 11 मारुती पैकी सर्वात दक्षिणे दिशेस असलेल्या या मारुती देऊळाची स्थापना समर्थानी केली 5 फूट उंच असलेली ही साधी सुबक मूर्ती आणि देऊळ उत्तराभिमुखी आहे. मूर्ती जवळ दीडफुटी उंच कुबडी ठेवलेली आहे. जवळपास ओढ्या काठी सुंदरसे कौलारू देऊळ आहे. औरसचौरस असलेल्या गाभाऱ्याचे ह्या देऊळात नवीन बांधकाम केलेले सभामंडप देखील आहे.

* पाडळी मारुती

वारणेच्या खोऱ्यात असलेल्या मनपाडळे गावाच्या जवळच पाडळी गावात मारुतीची मूर्ती आहे. 

* पारगावाचा मारुती

यालाच बाळमारुती किंवा समर्थांच्या झोळीतला मारुती असे म्हणतात. कराड- कोल्हापूर रस्त्यावर वाठार गाव जवळ नव्या पारगावाजवळ जुने पारगाव आहे त्यात ही मारुतीची मूर्ती आहे. 11 मारुतींपैकी शेवटची आणि सर्वात लहान अशी ही मूर्ती सपाट दगडवर कोरलेली दीड फुटीची मूर्ती आहे. शेंदूर नसून केसांची शेंडी बांधलेली दिसते. मारुतीराया जणू डावीकडे धावत निघाल्याचा आविर्भावात ही कोरलेली आहे. मनपाडळे ते पारगाव अंतर 5  की.मी.चे असून वळसा घेलेला रस्ता आहे.

या 11 मारुती शिवाय समर्थांनी गोदावरी काठी, टाकळी येथे गोमयाचा मारुतीचे स्थापन केले आहे. एकदा तरी आपण 11 मारुतीच्या दर्शन करावे. 

या २ मंत्रांपैकी कोणताही एक मंत्र सिद्ध (आत्मसात) करा:

१. 'ॐ हं हनुमते रुद्रात्मकायं हुं फट्।' 

मंत्राचा प्रभाव: जर तुमच्या मनात एखाद्या शत्रूबद्दल तीव्र भीती किंवा दहशत असेल, तर या मंत्राचा वापर करणे अत्यंत योग्य ठरते.

२.  'ॐ नमो हरि मर्कट मर्कटाय स्वाहा।' 

मंत्राचा प्रभाव: जेव्हा तुमचा शत्रू विशेषतः शक्तिशाली किंवा अत्यंत प्रबळ असतो, तेव्हा या मंत्राचा जप केल्यास निश्चित परिणाम मिळतात.

या पद्धतीने मंत्राचा जप करा:

भगवान हनुमानाची शास्त्रोक्त पूजा करा आणि त्यांना नैवेद्य अर्पण करा.

घरी, भगवान हनुमानाची प्रतिमा किंवा मूर्ती एका लाल वस्त्रावर स्थापित करा आणि त्यांची पूजा करा.

पूजेसाठी चंदन, शेंदूर, अक्षता आणि कणेर, जास्वंद किंवा गुलाब यांसारखी फुले वापरा.

नैवेद्यासाठी, मालपुआ किंवा बेसनाचे लाडू यांसारखे गोड पदार्थ अर्पण करा. 

त्यानंतर आरती करा.

आता मंत्राचा जप करताना पूर्वेकडे तोंड करून (पूर्वाभिमुख होऊन) बसा.

जपासाठी रुद्राक्षाची माळ वापरा, या साधनेदरम्यान ब्रह्मचर्याचे पालन करा आणि लाल रंगाच्या आसनावर बसा. 

यथाशक्ती जप केल्यानंतर, आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या साधनांचा वापर करून, मंत्राची एक पूर्ण माळ (फेरी) करा, मंत्र सिद्ध होईल.

त्यानंतर, जोपर्यंत आपले उद्दिष्ट साध्य होत नाही, तोपर्यंत दररोज त्या मंत्राची एक माळ जपत राहा; हा सराव मध्येच खंडित करू नका.

बघूया हनुमंताकडून आपण काय शिकू शकतो:

१. 'मी' पणाचा त्याग आणि समर्पण 

हनुमान हे अफाट शक्तीचे स्वामी होते, पण त्यांच्यात अहंकाराचा लवलेशही नव्हता. ते स्वतःला नेहमी 'रामाचा दास' म्हणवून घेत. आपल्या नात्यांतही जेव्हा 'मी' पणा येतो, तेव्हा वादाला सुरुवात होते. जर आपण नात्यात थोडं नम्र राहिलो आणि समर्पणाची भावना ठेवली, तर कोणतंही नातं तुटण्याऐवजी अधिक घट्ट होतं.

२. संकटसमयी डगमगू नका

जेव्हा सीतेचा शोध घेण्यासाठी समुद्र ओलांडायचा होता किंवा लक्ष्मण मूर्च्छित पडल्यावर द्रोणागिरी पर्वत आणायचा होता, तेव्हा हनुमानाने कधीही "हे मला जमणार नाही" असे म्हटले नाही. जीवनात कितीही मोठे संकट आले तरी डगमगून न जाता, त्यावर उपाय शोधण्याची वृत्ती आपण त्यांच्याकडून शिकली पाहिजे.

३. संवाद चातुर्य

हनुमान जेव्हा पहिल्यांदा प्रभू रामाला भेटले, तेव्हा त्यांच्या बोलण्यातील स्पष्टता आणि नम्रता पाहून राम थक्क झाले होते. नात्यांमध्ये अर्ध्याहून अधिक वाद हे चुकीच्या संवादामुळे होतात. समोरच्या व्यक्तीशी कधी, काय आणि कसे बोलावे, हे हनुमंताच्या 'वाक्चातुर्या'तून शिकण्यासारखे आहे.

४. विश्वासार्हता आणि निष्ठा 

प्रभू राम आणि हनुमान यांचे नाते हे विश्वासाच्या सर्वोच्च शिखरावर होते. प्रभू रामांना माहित होते की, मारुतीवर सोपवलेले काम कधीच अपूर्ण राहणार नाही. आजही समाजात अशाच व्यक्तींची गरज आहे, ज्यांच्यावर आपण डोळे झाकून विश्वास ठेवू शकतो. आपल्या मित्रांशी किंवा जोडीदाराशी असलेले नाते हे अशाच निष्ठेवर आधारलेले असावे.

५. शक्तीसोबतच बुद्धीचा वापर 

हनुमानाला 'बुद्धिमतां वरिष्ठम्' म्हटले जाते. सुरसा राक्षसीच्या मुखात शिरून बाहेर येताना त्यांनी केवळ बळाचा वापर केला नाही, तर चतुराई दाखवली. आयुष्यात फक्त शारीरिक किंवा आर्थिक ताकद असून चालत नाही, तर ती कुठे आणि कशी वापरायची याची जाण असणे गरजेचे आहे.

मारुतीरायाचे जीवन आपल्याला शिकवते की, शक्ती ही सेवेसाठी असावी, बुद्धी ही कल्याणासाठी असावी आणि भक्ती ही निस्वार्थ असावी.

संकटमोचक महाबली हनुमान जन्मोत्सवाच्या 

तुम्हास व तुमच्या कुटुंबास हार्दिक शुभेच्छा!

ज्यांच्या मनात श्रीराम वसतात, 

ज्यांच्या अंगी अफाट शक्ती आहे, 

अशा पवनपुत्र मारुतीच्या चरणी साष्टांग दंडवत. 

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा!

अंजनीचा सुत तू, रामाचा दूत तू... 

संकटांना हरणारा, तूच आमुचा कैवारी! 

हनुमान जन्मोत्सवाच्या खूप खूप शुभेच्छा.

हाती गदा, मुखी राम नाम, 

शक्तीची भक्ती आणि भक्तीचे धाम... 

हनुमान जन्मोत्सवा निमित्त मंगलमयी शुभेच्छा!

शक्ती, बुद्धी आणि विद्येचे प्रतीक असलेल्या 

बजरंगबलीच्या आशीर्वादाने तुमच्या आयुष्यातील सर्व संकटे दूर होवोत. 

शुभ हनुमान जयंती!

रामदूताचा महिमा अगाध, त्याने जिंकले साऱ्यांचे मन... 

अशा या महाबलीला करूया मनोभावे वंदन. 

हनुमान जन्मोत्सवाच्या शुभेच्छा!

बुद्धिहिन तनु जानिके सुमिरो पवन कुमार, 

बल बुद्धि विद्या देहु मोहि हरहु कलेश विकार. 

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाचा तो परम भक्त, दुष्टांचा तो काळ... 

भक्तांच्या हाकेला धावून येणारा, तोच आमचा मारुती बाळ. 

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा!

ज्यांच्या हृदयात सीता-राम, ज्यांच्या मुखात राम नाम... 

अशा रामभक्त हनुमानाचा जन्मदिवस उत्साहात साजरा करूया!

संकटमोचन हनुमानाची कृपा तुमच्यावर आणि तुमच्या परिवारावर सदैव राहो, 

हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना. 

हनुमान जन्मोत्सवाच्या शुभेच्छा!

मूर्ती लहान पण कीर्ती महान, 

साऱ्या जगाचे रक्षण करी आमचा हनुमान. 

हनुमान जयंती निमित्त आपणास मनःपूर्वक शुभेच्छा!

भक्ती आणि शक्तीचा अद्भुत संगम म्हणजे 'हनुमान'

या पावन दिनी बजरंगबलीच्या चरणी नतमस्तक होऊया

शुभ हनुमान जयंती!

पवनपुत्र हनुमान तुम्हाला सुख, शांती आणि उत्तम आरोग्य देवो, हीच सदिच्छा

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

भीमरूपी महारुद्रा वज्रहनुमान मारुती... 

तुमच्या आयुष्यात सदैव यशाची प्रचिती येवो

हनुमान जयंतीच्या खूप शुभेच्छा!

जय जय बजरंगबली! 

हनुमान जन्मोत्सवाच्या निमित्ताने 

तुमच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होवोत, हीच सदिच्छा.

हनुमान जयंती २०२६ कधी आहे?

द्रिक पंचांगनुसार, चैत्र महिन्यातील पूर्णिमा तिथी १ एप्रिल २०२६ रोजी सकाळी ७:०६ वाजता सुरू होईल आणि २ एप्रिल २०२६ रोजी सकाळी ७:४१ वाजेपर्यंत राहील. उदयातिथीनुसार हनुमान जयंती २ एप्रिल २०२६ रोजी साजरी केली जाईल.

हनुमान जयंतीच्या दिवशी करा हे खास उपाय

१. हनुमान चालीसाचा पाठ

पूजेच्या ठिकाणी चौकी उभारून त्यावर लाल वस्त्र पसरावे. हनुमानजींची प्रतिमा स्थापन करावी. समोर दिवा लावावा, फुले अर्पण करावीत. विधिपूर्वक हनुमान चालीसाचा पाठ करावा. शेवटी प्रसाद अर्पण करावा. यामुळे हनुमानजींची कृपा सदैव कायम राहते आणि जीवनातील संकटे दूर होतात.

२. नारळाने उपाय

एक पाणीदार नारळ घ्या आणि तो स्वच्छ करा. त्यावर हळद, रोली आणि तांदूळ लावून हनुमानजींच्या चरणी अर्पण करा. नंतर २१ वेळा हनुमान चालीसाचा पाठ करा. त्यानंतर नारळ लाल कपड्यात बांधून संपूर्ण घरात फिरवा. शेवटी घराबाहेर हवेशीर आणि उजेड येणाऱ्या जागी लटकवा. हा उपाय नकारात्मक ऊर्जा दूर करण्यासाठी फायद्याचा मानला जातो.

३. राम नामाचा उपाय

हनुमानजींना राम नाम अत्यंत प्रिय आहे. पीपळाच्या पानांवर तेल आणि सिंदूराने ‘राम’ शब्द लिहा. ११ पानांची माळ बनवून हनुमानजींना अर्पण करा. या उपायाने बजरंगबलींची विशेष कृपा प्राप्त होते आणि जीवनातील भय व अडथळे दूर होतात.

४. शेंदूर आणि चमेली तेलाचा चोळा

हनुमान जयंतीच्या दिवशी हनुमानजींना शेंदूर आणि चमेली तेलाचा चोळा चढवणे अत्यंत शुभ मानले जाते. असे केल्याने हनुमानजी लवकर प्रसन्न होतात. भय, शत्रूबाधा आणि नकारात्मक ऊर्जा दूर करण्यासाठी हा उपाय विशेष प्रभावी आहे.

५. बजरंग बाण पाठ

जर जीवनात सतत समस्या येत असतील किंवा मोठे संकट असल्यास, हनुमान जयंतीच्या दिवशी बजरंग बाणचा पाठ करावा. श्रद्धेने आणि नियमाने केल्यास कठीणात कठीण बाधाही दूर होऊ लागतात.

या उपायांसोबत हनुमान मंदिरात जाऊन पूजा-अर्चना करणे, प्रसाद वाटणे आणि शक्य असल्यास उपवास करणेही फायद्याचे ठरते. सच्च्या मनाने केलेल्या पूजेमुळे बजरंगबली आपल्या भक्तांच्या सर्व संकटांवर मात करतात.

हनुमान जयंती २०२६: तारीख आणि वेळ

या वर्षी, हनुमान जयंती २ एप्रिल २०२६ रोजी साजरी केली जाईल.

पौर्णिमा तिथीची सुरुवात: सकाळी ०७:०६ वाजता, १ एप्रिल २०२६

पौर्णिमा तिथीची समाप्ती: सकाळी ०७:४१ वाजता, २ एप्रिल २०२६

हनुमान जयंतीचे महत्त्व

हनुमान जयंती हा हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र सणांपैकी एक आहे. माता अंजनी आणि पिता केसरी यांचे पुत्र असलेल्या हनुमानाचा जन्म त्रेता युगात झाला होता. याच्या काही दिवसांपूर्वीच, चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या नवमी तिथीला प्रभू श्रीरामांनी मानवी रूपात अवतार घेतला होता. हनुमानजींना पवनपुत्र या नावानेही ओळखले जाते. असा समज आहे की ते भगवान शंकराचे अवतार आहेत; याच कारणामुळे त्यांना रुद्रावतार असेही संबोधले जाते. माता अंजनी त्यांना प्रेमाने "सुंदर" असे हाक मारत असत, आणि म्हणूनच महर्षी वाल्मीकींनी रामचरितमानस या ग्रंथातील एका विशिष्ट विभागाला सुंदर कांड असे नाव दिले. 

भगवान हनुमानाच्या असीम ऊर्जा आणि दिव्य शक्तींशी संबंधित बालपणातील एक लोकप्रिय आख्यायिका अशी आहे की, एकदा त्यांनी सूर्याला एखादे फळ समजून गिळून टाकले होते; ज्यामुळे संपूर्ण जग अंधारात बुडाले. त्यानंतर भगवान इंद्राने त्यांच्यावर आपल्या 'वज्राने' प्रहार केला, ज्यामुळे त्यांच्या हनुवटीला दुखापत झाली. याच घटनेनंतर त्यांना 'हनुमान' हे नाव प्राप्त झाले.

हनुमान जयंती कशी साजरी केली जाते?

हनुमान जयंतीच्या दिवशी, भक्त हनुमानाचा आशीर्वाद प्राप्त करण्यासाठी विविध धार्मिक आणि आध्यात्मिक कार्यक्रम व विधींचे आयोजन करतात. मोठ्या संख्येने भक्त हनुमान मंदिरांना भेट देऊन प्रार्थना करतात आणि आशीर्वाद मागतात. या दिवशी, हनुमान मंदिरे अतिशय सुंदररीत्या सजवली जातात. अनेक भक्त भगवान श्रीराम आणि भगवान हनुमान यांचा आशीर्वाद मिळवण्यासाठी 'अखंड रामायण पाठ' आणि 'सुंदरकांड पाठ' आयोजित करतात. अशी श्रद्धा आहे की, जे भक्त भगवान श्रीरामाची उपासना करतात, त्यांच्यावर भगवान हनुमान आपली कृपा करतात; कारण भगवान श्रीराम हे हनुमानाच्या हृदयात वास करतात. 'रामायण पाठ' किंवा 'सुंदरकांड पाठ' करणे हे एक पुण्यकर्म मानले जाते.

या दिवशी, मंदिरांमध्ये भगवान हनुमानाला नवीन वस्त्रे, पुष्पमाला, सोनेरी-रौप्य वर्खाची सजावट आणि अलंकार (दागिने) परिधान केले जातात. अनेक भक्त 'भंडारा' आयोजित करतात किंवा पाणी व अल्पोपहार वाटपासाठी स्टॉल्स उभारतात. याला दानधर्म आणि परोपकाराचे कृत्य मानले जाते, हे एक असे पुण्यकर्म आहे जे प्रत्येकाने केले पाहिजे.

हनुमान जन्मोत्सव पूजेचे विधी

सकाळी लवकर उठावे, स्नान करावे आणि त्यानंतर भगवान हनुमानाची मूर्ती एका लाकडी पाटावर किंवा चौरंगावर स्थापित करावी. शुद्ध तूप किंवा तिळाचे तेल वापरून एक दिवा प्रज्वलित करावा आणि पूजेला सुरुवात करावी. मूर्तीला फुले किंवा पुष्पमाला अर्पण करून सजवावे. घरी तयार केलेला पवित्र नैवेद्य 'प्रसाद' म्हणून अर्पण करावा. नैवेद्य म्हणून 'बेसनाचे लाडू' हे भगवान हनुमानाला विशेषत्वाने प्रिय आहेत. या दिवशी, भगवान हनुमानाला नवीन 'चोला' आणि 'ध्वजा' देखील अर्पण केली जाते. 

हनुमान जन्मोत्सवाला विशेष महत्त्व आहे. क्रीडा, कुस्ती आणि युद्धकला या क्षेत्रांशी संबंधित व्यक्तींसाठी हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो; कारण त्या भगवान हनुमानांना आपला 'गुरू' (आध्यात्मिक मार्गदर्शक) मानून त्यांची उपासना करतात. ते त्यांच्याकडे संरक्षण, शारीरिक सामर्थ्य, शक्ती, धैर्य आणि निर्भयता यांची मागणी करतात.

भगवान हनुमानांचे मंत्र

ॐ अंजनी सुताये नमः..!!

ॐ हं हनुमते नमः..!!

ॐ हनुमते रुद्रात्मकाय नमः..!!

ॐ अंजनेयाय विद्महे वायुपुत्राय धीमहि, तन्नो हनुमंत प्रचोदयात्..!!

हनुमान जयंतीच्या दिवशी खालील चुका करणे टाळावे:

१. कोणालाही त्रास देऊ नका

हनुमान जयंतीच्या दिवशी कोणत्याही प्राण्याला, विशेषतः वानरांना त्रास देऊ नये. वानरांना हनुमानाचे रूप मानले जाते. त्यांना मारणे किंवा हाकलून लावण्याऐवजी काहीतरी खायला द्यावे.

२. महिलांनी मूर्तीला स्पर्श करू नये

हनुमान जी बाल ब्रह्मचारी आहेत, त्यामुळे धार्मिक परंपरेनुसार महिलांनी हनुमानाची पूजा करावी पण त्यांच्या मूर्तीला स्पर्श करू नये. दुरून नमस्कार करून किंवा हनुमान चालिसा वाचून आशीर्वाद घ्यावा.

३. प्रभू श्रीरामाचा विसर पडू देऊ नका

हनुमान हे रामाचे निस्सीम भक्त आहेत. ज्या ठिकाणी रामाचे नाव घेतले जात नाही, तिथे हनुमान प्रसन्न होत नाहीत. त्यामुळे हनुमानाची पूजा करताना प्रभू श्रीरामाचे स्मरण आणि वंदन करणे अनिवार्य आहे.

४. मीठ आणि तामसिक अन्नाचे सेवन टाळा

जर तुम्ही या दिवशी व्रत करत असाल, तर अन्नामध्ये मिठाचा वापर करू नका. तसेच मांस, मद्य, अंडी, कांदा आणि लसूण यांसारख्या तामसिक पदार्थांपासून दूर राहावे. शुद्ध सात्विक आहार किंवा फलाहार करावा.

५. कपड्यांच्या रंगाची काळजी घ्या

हनुमान जींच्या पूजेत काळ्या किंवा पांढऱ्या रंगाचे कपडे घालणे अशुभ मानले जाते. पूजेसाठी लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करणे अत्यंत शुभ आणि फलदायी ठरते.

६. सुतकामध्ये पूजा करू नये

जर कुटुंबात कोणाचा जन्म किंवा मृत्यू झाला असेल (सुतक किंवा सोयर), तर अशा परिस्थितीत हनुमानाची मूर्ती स्पर्श करू नये किंवा विशेष पूजा करू नये.

अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

बजरंगबलींना आवडणारे मुख्य प्रसाद:

गूळ आणि फुटाणे (भाजलेले चणे): हा सर्वात सोपा आणि हनुमानजींचा अत्यंत लाडका प्रसाद आहे. प्रसादासाठी काहीही उपलब्ध नसल्यास गूळ-फुटाणे अवश्य अर्पण करावेत.

बुंदीचे लाडू: हनुमानजींना मीठी बुंदी किंवा बेसनाची मिठाई विशेष प्रिय आहे. हनुमान जयंतीला किंवा मंगलवारी घरात बनवून चढवतात. हनुमानजींना बुंदी अत्यंत प्रिय आहे. असे मानले जाते की मंगळवारी किंवा हनुमान जयंतीला बुंदी अर्पण केल्याने ग्रहांचे दोष दूर होतात. ALSO READ: Boondi Laddu Recipe बुंदीचे लाडू

बेसनाचे लाडू: शुद्ध तुपात बनवलेले बेसनाचे लाडू हनुमंताला अर्पण करणे खूप शुभ मानले जाते. ALSO READ: बेसन लाडू स्वादिष्ट प्रसाद; खास रेसिपी

जिलेबी / इमरती: हे त्यांचे आवडते मिष्टान्न मानले जाते. इमरती किंवा जिलेबीचा भोग लगावल्याने संकटमोचन प्रसन्न होतात. ALSO READ: मारुतीला गोड रसरशीत बुंदी आणि इमरती स्वत:च्या हाताने तयार करुन अर्पण करा

केसर भात : केशर मिसळलेला गोड भात.

मीठी रोट / रोठ / चूरमा लाडू: शुद्ध तुपाने बनवलेली मीठी रोटी किंवा चूरमा.

नारळ: मंगलवार आणि शनिवारला चढवण्याची प्रथा आहे.

विड्याचे पान (विडा): हनुमानाला गोड पानाचा विडा अर्पण करण्याची प्रथा आहे. यामध्ये कात, चुना, सुपारी नसावी; फक्त गुलकंद, बडीशेप आणि खोबरे असावे. याला 'भक्तीचा विडा' म्हणतात. ALSO READ: मारुतीला विडा का अर्पित केला जातो? जाणून घ्या विड्यात काय नसावे?

इतर: केळे, पंचमेवा (काजू, बदाम, मनुका इ.), खीर किंवा साधे फळे.

सिंदूर आणि चमेलीचे तेल: हा खाद्यप्रसाद नसला तरी, हनुमानजींना सिंदूर अर्पण करणे (चोळा चढवणे) हा सर्वात मोठा प्रसाद मानला जातो. यामुळे हनुमानजी लवकर प्रसन्न होतात.

हनुमान जयंतीच्या दिवशी गूळ-चना, बुंदी लाडू किंवा रोट हे विशेष प्रसाद बनवून चढवले जातात. प्रसाद बनवताना शुद्धता आणि भक्तिभाव महत्त्वाचा आहे. प्रसाद वाटताना "जय बजरंगबली" म्हणत वाटावा.

हनुमान जयंती खास माहिती:

हनुमान जयंती हा हनुमानांचा जन्मोत्सव आहे. हिंदू धर्मात तो चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्ष पौर्णिमाला साजरा केला जातो. या दिवशी सूर्योदयाच्या वेळी हनुमानांचा जन्म झाला अशी कथा आहे.

जन्मकथा: अंजनी माता आणि केसरी यांच्या पोटी हनुमानांचा जन्म झाला. बालपणी त्यांनी सूर्याला फळ समजून गिळण्याचा प्रयत्न केला, त्यावेळी इंद्राने वज्राने त्यांची हनुवटी फोडली, म्हणून त्यांना हनुमान (हनु = हनुवटी) नाव पडले. ते पवनपुत्र, मारुती, बजरंगबली, आंजनेय अशी अनेक नावे आहेत. महाराष्ट्रात त्यांना मारुती म्हणतात.

महत्त्व: हनुमान हे शिवाचे अवतार मानले जातात. त्यांची पूजा केल्याने संकट दूर होतात, धैर्य, शक्ती, बुद्धी आणि रामभक्ती वाढते. या दिवशी हनुमान चालीसा, सुंदरकांड पठण, उपवास, दान आणि मंदिरात जाणे शुभ मानले जाते.

पूजा पद्धती: पहाटे स्नान करून हनुमान मंदिरात किंवा घरी पूजा करा. तेल, शेंदूर, रुईची फुले किंवा पाने अर्पण करा. षोडशोपचार पूजा किंवा कीर्तन करा. सूर्योदयानंतर प्रसाद वाटा.

२०२६ मध्ये हनुमान जयंती: चैत्र पौर्णिमा १ एप्रिलला सुरू होत असली तरी उदय तिथीनुसार २ एप्रिल २०२६ (गुरुवार) रोजी साजरी केली जाईल. शुभ मुहूर्त सकाळी सूर्योदयानंतरचा असतो.

पूजेसाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स

हनुमानजींची पूजा करताना स्वच्छतेचे आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

हनुमानजींची पूजा करण्यापूर्वी प्रभू रामाचे नाव घेतल्यास हनुमानजी लवकर प्रसन्न होतात.

या दिवशी सामूहिक रित्या हनुमान चालीसा किंवा सुंदरकांड पठण करणे घरासाठी सुख-शांती देणारे ठरते.

पूजेच्या वेळी लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे कपडे परिधान करणे शुभ मानले जाते.

सुंदरकांड पाठ कसे करावे? सोपी पद्धत, नियम आणि पूर्ण फायदे

सुंदरकांड पठण करण्यापूर्वी, काही आवश्यक नियम आणि प्रक्रिया पाळल्या पाहिजेत जेणेकरून ते पूर्ण भक्तीने आणि पद्धतशीरपणे केले जाईल. सुंदरकांड पठणाची पद्धत खाली दिली आहे:

ठिकाण आणि वेळ:

स्वच्छ आणि शांत जागा निवडा. मंदिर, पूजास्थळ किंवा घराची पूजा खोली योग्य आहे.

सकाळी (ब्रह्म मुहूर्त) किंवा संध्याकाळची वेळ पठणासाठी सर्वोत्तम आहे.

जर तुम्ही नियमितपणे एकाच वेळी पाठ केले तर तुम्हाला अधिक परिणाम मिळतात.

स्वच्छता:

पाठ करण्यापूर्वी स्नान करा आणि स्वच्छ कपडे घाला.

पाठवण्याची जागा स्वच्छ ठेवा. शक्य असल्यास गंगाजल शिंपडा.

पूजा साहित्य:

सुंदरकांडाचे पुस्तक (किंवा अॅप).

भगवान राम, सीता माता, हनुमान जी आणि लक्ष्मण जी यांची मूर्ती किंवा चित्र.

धूप, दिवा, अगरबत्ती, फुले आणि प्रसाद (फळे, मिठाई इ.).

आसनासाठी पांढरे किंवा लाल कापड वापरा.

पठण सुरू करण्याची पद्धत:

प्रथम भगवान गणेशाची पूजा करा, जेणेकरून कोणताही त्रास होणार नाही.

त्यानंतर भगवान राम, सीता माता आणि हनुमान जी यांची पूजा करा.

दिवा लावा आणि देवाचे ध्यान करताना प्रार्थना करा.

नंतर सुंदरकांडाचे पठण सुरू करा.

पठणाची पद्धत:

श्रद्धेने, समर्पणाने आणि भक्तीने पठण करा.

स्पष्टपणे आणि हळूहळू उच्चार करा जेणेकरून पठण लक्षपूर्वक करता येईल.

जर तुम्ही गटात पठण करत असाल तर एकत्रितपणे पठण करा.

अंतिम प्रक्रिया:

पाठ संपल्यानंतर आरती करा.

भगवानांना अन्न अर्पण करा आणि नंतर प्रसाद वाटा.

शेवटी हनुमानजींना कृपा आणि आशीर्वादासाठी प्रार्थना करा.

नियम:

पठण करताना धीर धरा आणि मन एकाग्र ठेवा.

सुंदरकांड पठण एकाच वेळी पूर्ण करावे.

जर कोणत्याही कारणास्तव पठण थांबवले गेले तर त्या ठिकाणाहून पुन्हा सुरुवात करावी.

सुंदरकांडाचे नियमित पठण जीवनात सकारात्मकता आणते, अडथळे दूर करते आणि हनुमानजींचे आशीर्वाद मिळतात.

सुंदरकांड किती दिवस पठण करावे?

सुंदरकांड किती दिवस पठण करावे याबद्दल कोणताही निश्चित नियम नाही. ते पूर्णपणे तुमच्या श्रद्धेवर आणि वेळेवर अवलंबून असते.

धार्मिक श्रद्धा: ११, २१, ३१ किंवा ४१ दिवस: अनेक लोक ११, २१, ३१ किंवा ४१ दिवस सुंदरकांड पाठ करणे शुभ मानतात. धार्मिक दृष्टिकोनातून या संख्या महत्त्वाच्या मानल्या जातात.

सतत पठण: काही लोक दररोज सुंदरकांड पठण करतात, तो कितीही लहान असला तरी.

किती दिवस पठण करावे हे ठरवताना तुम्ही काय लक्षात ठेवले पाहिजे:

उद्देश: तुम्ही सुंदरकांड का पठण करत आहात? जर तुम्ही विशिष्ट इच्छेने ते पठण करत असाल, तर तुम्ही ते अधिक दिवस पठण करू शकता.

वेळ: तुमच्याकडे किती वेळ आहे? ते दररोज पठणासाठी तुम्ही किती वेळ काढू शकता यावर देखील अवलंबून असते.

शारीरिक क्षमता: जर तुम्ही आजारी किंवा थकलेले असाल, तर तुम्ही थोड्या कमी वेळेसाठी पठण करू शकता.

मनाची स्थिती: सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे तुमचे मन पठणावर केंद्रित असले पाहिजे. जर तुमचे मन भटकत असेल, तर थोड्या कमी वेळेसाठी पठण करा.

श्री सुंदरकांड वाचल्याने १० मोठे फायदे होतात

सुंदरकांड वाचल्याने व्यक्तीला अनेक फायदे होतात. सुंदरकांड पठण केल्याने मानसिक शांती, धैर्य आणि शक्ती मिळते. हा रामायणातील सर्वात महत्वाचा आणि पवित्र भाग आहे, जो हनुमानजींच्या शौर्य, भक्ती आणि अद्भुत पराक्रमांचे वर्णन करतो. सुंदरकांडाचे नियमित पठण जीवनातील अनेक समस्या सोडवते आणि भक्तांवर भगवान राम आणि हनुमानजींचे विशेष आशीर्वाद वर्षाव होतात.

सुंदरकांड पठणाचे मुख्य फायदे:

सुंदरकांड पठण केल्याने मन शांत होते आणि ताण कमी होतो.

ते नकारात्मक ऊर्जा दूर करते आणि सकारात्मक ऊर्जा आकर्षित करते.

मारुतीच्या कृपेने व्यक्ती भीतीपासून मुक्त होते आणि आत्मविश्वास वाढतो.

सुंदरकांडाचे नियमित पठण केल्याने व्यक्तीच्या इच्छा पूर्ण होण्याची शक्यता वाढते.

हनुमानजींना रोगांचा नाश करणारा मानले जाते. म्हणून सुंदरकांड पठण केल्याने व्यक्ती निरोगी राहते.

हे व्यक्तीच्या आध्यात्मिक विकासात मदत करते आणि त्याला देवाच्या जवळ आणते.

सुंदरकांडात असे अनेक ज्ञानवर्धक श्लोक आहेत जे व्यक्तीची बुद्धिमत्ता वाढवतात.

मारुती हे सेवेचे प्रतीक आहेत. सुंदरकांड पठण केल्याने व्यक्तीमध्ये समाजसेवेची भावना जागृत होते.

हा श्लोक वाईट नजरेपासून, नकारात्मक शक्तींपासून आणि जीवनातील इतर अडथळ्यांपासून संरक्षण करतो. हनुमानजींना संकटमोचन म्हणतात आणि त्यांचे पठण केल्याने प्रत्येक संकट दूर होते.

एकंदरीत, सुंदरकांड पठण केल्याने व्यक्तीचे व्यक्तिमत्व आणि जीवन दोन्ही सुधारते.

सुंदरकांड पाठ कधी करू नये ?

सुंदरकांड पठण हा एक पवित्र विधी आहे, परंतु काही परिस्थितींमध्ये ते पठण टाळले पाहिजे.

जर तुम्हाला शारीरिक किंवा मानसिकदृष्ट्या अशुद्ध वाटत असेल तर सुंदरकांड पठण करू नये. 

मासिक पाळीच्या वेळी महिलांनी सुंदरकांड पठण करणे टाळावे.

एखाद्याच्या मृत्यूनंतर काही दिवस शोक करण्याचा कालावधी असतो. या काळात सुंदरकांड पठण करू नये.

जर तुम्ही गंभीर आजारी असाल तर सुंदरकांड पठण करावे. 

जर तुमच्या मनात काही विकार किंवा चिंता असेल तर सुंदरकांड पठण करण्यापूर्वी ते शांत करावे.

आसन।।

कथा प्रारम्भ होत है। सुनहुँ वीर हनुमान।।

आसान लीजो प्रेम से। करहुँ सदा कल्याण।।

शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं,

ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम्,

रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं,

वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूड़ामणिम्।।1।।

.

नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये

सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा।

भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मे

कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च।।2।।

.

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं

दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्।

सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं

रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि।।3।।

.

सुंदर कांड का पाठ आरंभ

जामवंत के बचन सुहाए। सुनि हनुमंत हृदय अति भाए।।

तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई। सहि दुख कंद मूल फल खाई।।

जब लगि आवौं सीतहि देखी। होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी।।

यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा। चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा।।

सिंधु तीर एक भूधर सुंदर। कौतुक कूदि चढ़ेउ ता ऊपर।।

बार बार रघुबीर सँभारी। तरकेउ पवनतनय बल भारी।।

जेहिं गिरि चरन देइ हनुमंता। चलेउ सो गा पाताल तुरंता।।

जिमि अमोघ रघुपति कर बाना। एही भाँति चलेउ हनुमाना।।

जलनिधि रघुपति दूत बिचारी। तैं मैनाक होहि श्रमहारी।।

दो0- हनूमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम।

राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम।।1।।

.

जात पवनसुत देवन्ह देखा। जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा।।

सुरसा नाम अहिन्ह कै माता। पठइन्हि आइ कही तेहिं बाता।।

आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा। सुनत बचन कह पवनकुमारा।।

राम काजु करि फिरि मैं आवौं। सीता कइ सुधि प्रभुहि सुनावौं।।

तब तव बदन पैठिहउँ आई। सत्य कहउँ मोहि जान दे माई।।

कबनेहुँ जतन देइ नहिं जाना। ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना।।

जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा। कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा।।

सोरह जोजन मुख तेहिं ठयऊ। तुरत पवनसुत बत्तिस भयऊ।।

जस जस सुरसा बदनु बढ़ावा। तासु दून कपि रूप देखावा।।

सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा। अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा।।

बदन पइठि पुनि बाहेर आवा। मागा बिदा ताहि सिरु नावा।।

मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा। बुधि बल मरमु तोर मै पावा।।

दो0-राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान।

आसिष देह गई सो हरषि चलेउ हनुमान।।2।।

.

निसिचरि एक सिंधु महुँ रहई। करि माया नभु के खग गहई।।

जीव जंतु जे गगन उड़ाहीं। जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीं।।

गहइ छाहँ सक सो न उड़ाई। एहि बिधि सदा गगनचर खाई।।

सोइ छल हनूमान कहँ कीन्हा। तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा।।

ताहि मारि मारुतसुत बीरा। बारिधि पार गयउ मतिधीरा।।

तहाँ जाइ देखी बन सोभा। गुंजत चंचरीक मधु लोभा।।

नाना तरु फल फूल सुहाए। खग मृग बृंद देखि मन भाए।।

सैल बिसाल देखि एक आगें। ता पर धाइ चढेउ भय त्यागें।।

उमा न कछु कपि कै अधिकाई। प्रभु प्रताप जो कालहि खाई।।

गिरि पर चढि लंका तेहिं देखी। कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी।।

अति उतंग जलनिधि चहु पासा। कनक कोट कर परम प्रकासा।।

छं=कनक कोट बिचित्र मनि कृत सुंदरायतना घना।

चउहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना।।

गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथिन्ह को गनै।।

बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै।।1।।

बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं।

नर नाग सुर गंधर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीं।।

कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं।

नाना अखारेन्ह भिरहिं बहु बिधि एक एकन्ह तर्जहीं।।2।।

करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं।

कहुँ महिष मानषु धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीं।।

एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही।

रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही।।3।।

दो0-पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार।

अति लघु रूप धरौं निसि नगर करौं पइसार।।3।।

.

मसक समान रूप कपि धरी। लंकहि चलेउ सुमिरि नरहरी।।

नाम लंकिनी एक निसिचरी। सो कह चलेसि मोहि निंदरी।।

जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा। मोर अहार जहाँ लगि चोरा।।

मुठिका एक महा कपि हनी। रुधिर बमत धरनीं ढनमनी।।

पुनि संभारि उठि सो लंका। जोरि पानि कर बिनय संसका।।

जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा। चलत बिरंचि कहा मोहि चीन्हा।।

बिकल होसि तैं कपि कें मारे। तब जानेसु निसिचर संघारे।।

तात मोर अति पुन्य बहूता। देखेउँ नयन राम कर दूता।।

दो0-तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अंग।

तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसंग।।4।।

.

प्रबिसि नगर कीजे सब काजा। हृदयँ राखि कौसलपुर राजा।।

गरल सुधा रिपु करहिं मिताई। गोपद सिंधु अनल सितलाई।।

गरुड़ सुमेरु रेनू सम ताही। राम कृपा करि चितवा जाही।।

अति लघु रूप धरेउ हनुमाना। पैठा नगर सुमिरि भगवाना।।

मंदिर मंदिर प्रति करि सोधा। देखे जहँ तहँ अगनित जोधा।।

गयउ दसानन मंदिर माहीं। अति बिचित्र कहि जात सो नाहीं।।

सयन किए देखा कपि तेही। मंदिर महुँ न दीखि बैदेही।।

भवन एक पुनि दीख सुहावा। हरि मंदिर तहँ भिन्न बनावा।।

दो0-रामायुध अंकित गृह सोभा बरनि न जाइ।

नव तुलसिका बृंद तहँ देखि हरषि कपिराइ।।5।।

.

लंका निसिचर निकर निवासा। इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा।।

मन महुँ तरक करै कपि लागा। तेहीं समय बिभीषनु जागा।।

राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा। हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा।।

एहि सन हठि करिहउँ पहिचानी। साधु ते होइ न कारज हानी।।

बिप्र रुप धरि बचन सुनाए। सुनत बिभीषण उठि तहँ आए।।

करि प्रनाम पूँछी कुसलाई। बिप्र कहहु निज कथा बुझाई।।

की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई। मोरें हृदय प्रीति अति होई।।

की तुम्ह रामु दीन अनुरागी। आयहु मोहि करन बड़भागी।।

दो0-तब हनुमंत कही सब राम कथा निज नाम।

सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम।।6।।

.

सुनहु पवनसुत रहनि हमारी। जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी।।

तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा। करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा।।

तामस तनु कछु साधन नाहीं। प्रीति न पद सरोज मन माहीं।।

अब मोहि भा भरोस हनुमंता। बिनु हरिकृपा मिलहिं नहिं संता।।

जौ रघुबीर अनुग्रह कीन्हा। तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा।।

सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती। करहिं सदा सेवक पर प्रीती।।

कहहु कवन मैं परम कुलीना। कपि चंचल सबहीं बिधि हीना।।

प्रात लेइ जो नाम हमारा। तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा।।

दो0-अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर।

कीन्ही कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर।।7।।

.

जानतहूँ अस स्वामि बिसारी। फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी।।

एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा। पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा।।

पुनि सब कथा बिभीषन कही। जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही।।

तब हनुमंत कहा सुनु भ्राता। देखी चहउँ जानकी माता।।

जुगुति बिभीषन सकल सुनाई। चलेउ पवनसुत बिदा कराई।।

करि सोइ रूप गयउ पुनि तहवाँ। बन असोक सीता रह जहवाँ।।

देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा। बैठेहिं बीति जात निसि जामा।।

कृस तन सीस जटा एक बेनी। जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी।।

दो0-निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन।

परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन।।8।।

.

तरु पल्लव महुँ रहा लुकाई। करइ बिचार करौं का भाई।।

तेहि अवसर रावनु तहँ आवा। संग नारि बहु किएँ बनावा।।

बहु बिधि खल सीतहि समुझावा। साम दान भय भेद देखावा।।

कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी। मंदोदरी आदि सब रानी।।

तव अनुचरीं करउँ पन मोरा। एक बार बिलोकु मम ओरा।।

तृन धरि ओट कहति बैदेही। सुमिरि अवधपति परम सनेही।।

सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा। कबहुँ कि नलिनी करइ बिकासा।।

अस मन समुझु कहति जानकी। खल सुधि नहिं रघुबीर बान की।।

सठ सूने हरि आनेहि मोहि। अधम निलज्ज लाज नहिं तोही।।

दो0- आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान।

परुष बचन सुनि काढ़ि असि बोला अति खिसिआन।।9।।

.

सीता तैं मम कृत अपमाना। कटिहउँ तव सिर कठिन कृपाना।।

नाहिं त सपदि मानु मम बानी। सुमुखि होति न त जीवन हानी।।

स्याम सरोज दाम सम सुंदर। प्रभु भुज करि कर सम दसकंधर।।

सो भुज कंठ कि तव असि घोरा। सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा।।

चंद्रहास हरु मम परितापं। रघुपति बिरह अनल संजातं।।

सीतल निसित बहसि बर धारा। कह सीता हरु मम दुख भारा।।

सुनत बचन पुनि मारन धावा। मयतनयाँ कहि नीति बुझावा।।

कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई। सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई।।

मास दिवस महुँ कहा न माना। तौ मैं मारबि काढ़ि कृपाना।।

दो0-भवन गयउ दसकंधर इहाँ पिसाचिनि बृंद।

सीतहि त्रास देखावहि धरहिं रूप बहु मंद।।10।।

.

त्रिजटा नाम राच्छसी एका। राम चरन रति निपुन बिबेका।।

सबन्हौ बोलि सुनाएसि सपना। सीतहि सेइ करहु हित अपना।।

सपनें बानर लंका जारी। जातुधान सेना सब मारी।।

खर आरूढ़ नगन दससीसा। मुंडित सिर खंडित भुज बीसा।।

एहि बिधि सो दच्छिन दिसि जाई। लंका मनहुँ बिभीषन पाई।।

नगर फिरी रघुबीर दोहाई। तब प्रभु सीता बोलि पठाई।।

यह सपना में कहउँ पुकारी। होइहि सत्य गएँ दिन चारी।।

तासु बचन सुनि ते सब डरीं। जनकसुता के चरनन्हि परीं।।

दो0-जहँ तहँ गईं सकल तब सीता कर मन सोच।

मास दिवस बीतें मोहि मारिहि निसिचर पोच।।11।।

.

त्रिजटा सन बोली कर जोरी। मातु बिपति संगिनि तैं मोरी।।

तजौं देह करु बेगि उपाई। दुसहु बिरहु अब नहिं सहि जाई।।

आनि काठ रचु चिता बनाई। मातु अनल पुनि देहि लगाई।।

सत्य करहि मम प्रीति सयानी। सुनै को श्रवन सूल सम बानी।।

सुनत बचन पद गहि समुझाएसि। प्रभु प्रताप बल सुजसु सुनाएसि।।

निसि न अनल मिल सुनु सुकुमारी। अस कहि सो निज भवन सिधारी।।

कह सीता बिधि भा प्रतिकूला। मिलहि न पावक मिटिहि न सूला।।

देखिअत प्रगट गगन अंगारा। अवनि न आवत एकउ तारा।।

पावकमय ससि स्त्रवत न आगी। मानहुँ मोहि जानि हतभागी।।

सुनहि बिनय मम बिटप असोका। सत्य नाम करु हरु मम सोका।।

नूतन किसलय अनल समाना। देहि अगिनि जनि करहि निदाना।।

देखि परम बिरहाकुल सीता। सो छन कपिहि कलप सम बीता।।

सो0-कपि करि हृदयँ बिचार दीन्हि मुद्रिका डारी तब।

जनु असोक अंगार दीन्हि हरषि उठि कर गहेउ।।12।।

.

तब देखी मुद्रिका मनोहर। राम नाम अंकित अति सुंदर।।

चकित चितव मुदरी पहिचानी। हरष बिषाद हृदयँ अकुलानी।।

जीति को सकइ अजय रघुराई। माया तें असि रचि नहिं जाई।।

सीता मन बिचार कर नाना। मधुर बचन बोलेउ हनुमाना।।

रामचंद्र गुन बरनैं लागा। सुनतहिं सीता कर दुख भागा।।

लागीं सुनैं श्रवन मन लाई। आदिहु तें सब कथा सुनाई।।

श्रवनामृत जेहिं कथा सुहाई। कहि सो प्रगट होति किन भाई।।

तब हनुमंत निकट चलि गयऊ। फिरि बैंठीं मन बिसमय भयऊ।।

राम दूत मैं मातु जानकी। सत्य सपथ करुनानिधान की।।

यह मुद्रिका मातु मैं आनी। दीन्हि राम तुम्ह कहँ सहिदानी।।

नर बानरहि संग कहु कैसें। कहि कथा भइ संगति जैसें।।

दो0-कपि के बचन सप्रेम सुनि उपजा मन बिस्वास।।

जाना मन क्रम बचन यह कृपासिंधु कर दास।।13।।

.

हरिजन जानि प्रीति अति गाढ़ी। सजल नयन पुलकावलि बाढ़ी।।

बूड़त बिरह जलधि हनुमाना। भयउ तात मों कहुँ जलजाना।।

अब कहु कुसल जाउँ बलिहारी। अनुज सहित सुख भवन खरारी।।

कोमलचित कृपाल रघुराई। कपि केहि हेतु धरी निठुराई।।

सहज बानि सेवक सुख दायक। कबहुँक सुरति करत रघुनायक।।

कबहुँ नयन मम सीतल ताता। होइहहि निरखि स्याम मृदु गाता।।

बचनु न आव नयन भरे बारी। अहह नाथ हौं निपट बिसारी।।

देखि परम बिरहाकुल सीता। बोला कपि मृदु बचन बिनीता।।

मातु कुसल प्रभु अनुज समेता। तव दुख दुखी सुकृपा निकेता।।

जनि जननी मानहु जियँ ऊना। तुम्ह ते प्रेमु राम कें दूना।।

दो0-रघुपति कर संदेसु अब सुनु जननी धरि धीर।

अस कहि कपि गद गद भयउ भरे बिलोचन नीर।।14।।

.

कहेउ राम बियोग तव सीता। मो कहुँ सकल भए बिपरीता।।

नव तरु किसलय मनहुँ कृसानू। कालनिसा सम निसि ससि भानू।।

कुबलय बिपिन कुंत बन सरिसा। बारिद तपत तेल जनु बरिसा।।

जे हित रहे करत तेइ पीरा। उरग स्वास सम त्रिबिध समीरा।।

कहेहू तें कछु दुख घटि होई। काहि कहौं यह जान न कोई।।

तत्व प्रेम कर मम अरु तोरा। जानत प्रिया एकु मनु मोरा।।

सो मनु सदा रहत तोहि पाहीं। जानु प्रीति रसु एतेनहि माहीं।।

प्रभु संदेसु सुनत बैदेही। मगन प्रेम तन सुधि नहिं तेही।।

कह कपि हृदयँ धीर धरु माता। सुमिरु राम सेवक सुखदाता।।

उर आनहु रघुपति प्रभुताई। सुनि मम बचन तजहु कदराई।।

दो0-निसिचर निकर पतंग सम रघुपति बान कृसानु।

जननी हृदयँ धीर धरु जरे निसाचर जानु।।15।।

.

जौं रघुबीर होति सुधि पाई। करते नहिं बिलंबु रघुराई।।

रामबान रबि उएँ जानकी। तम बरूथ कहँ जातुधान की।।

अबहिं मातु मैं जाउँ लवाई। प्रभु आयसु नहिं राम दोहाई।।

कछुक दिवस जननी धरु धीरा। कपिन्ह सहित अइहहिं रघुबीरा।।

निसिचर मारि तोहि लै जैहहिं। तिहुँ पुर नारदादि जसु गैहहिं।।

हैं सुत कपि सब तुम्हहि समाना। जातुधान अति भट बलवाना।।

मोरें हृदय परम संदेहा। सुनि कपि प्रगट कीन्ह निज देहा।।

कनक भूधराकार सरीरा। समर भयंकर अतिबल बीरा।।

सीता मन भरोस तब भयऊ। पुनि लघु रूप पवनसुत लयऊ।।

दो0-सुनु माता साखामृग नहिं बल बुद्धि बिसाल।

प्रभु प्रताप तें गरुड़हि खाइ परम लघु ब्याल।।16।।

.

मन संतोष सुनत कपि बानी। भगति प्रताप तेज बल सानी।।

आसिष दीन्हि रामप्रिय जाना। होहु तात बल सील निधाना।।

अजर अमर गुननिधि सुत होहू। करहुँ बहुत रघुनायक छोहू।।

करहुँ कृपा प्रभु अस सुनि काना। निर्भर प्रेम मगन हनुमाना।।

बार बार नाएसि पद सीसा। बोला बचन जोरि कर कीसा।।

अब कृतकृत्य भयउँ मैं माता। आसिष तव अमोघ बिख्याता।।

सुनहु मातु मोहि अतिसय भूखा। लागि देखि सुंदर फल रूखा।।

सुनु सुत करहिं बिपिन रखवारी। परम सुभट रजनीचर भारी।।

तिन्ह कर भय माता मोहि नाहीं। जौं तुम्ह सुख मानहु मन माहीं।।

दो0-देखि बुद्धि बल निपुन कपि कहेउ जानकीं जाहु।

रघुपति चरन हृदयँ धरि तात मधुर फल खाहु।।17।।

.

चलेउ नाइ सिरु पैठेउ बागा। फल खाएसि तरु तोरैं लागा।।

रहे तहाँ बहु भट रखवारे। कछु मारेसि कछु जाइ पुकारे।।

नाथ एक आवा कपि भारी। तेहिं असोक बाटिका उजारी।।

खाएसि फल अरु बिटप उपारे। रच्छक मर्दि मर्दि महि डारे।।

सुनि रावन पठए भट नाना। तिन्हहि देखि गर्जेउ हनुमाना।।

सब रजनीचर कपि संघारे। गए पुकारत कछु अधमारे।।

पुनि पठयउ तेहिं अच्छकुमारा। चला संग लै सुभट अपारा।।

आवत देखि बिटप गहि तर्जा। ताहि निपाति महाधुनि गर्जा।।

दो0-कछु मारेसि कछु मर्देसि कछु मिलएसि धरि धूरि।

कछु पुनि जाइ पुकारे प्रभु मर्कट बल भूरि।।18।।

.

सुनि सुत बध लंकेस रिसाना। पठएसि मेघनाद बलवाना।।

मारसि जनि सुत बांधेसु ताही। देखिअ कपिहि कहाँ कर आही।।

चला इंद्रजित अतुलित जोधा। बंधु निधन सुनि उपजा क्रोधा।।

कपि देखा दारुन भट आवा। कटकटाइ गर्जा अरु धावा।।

अति बिसाल तरु एक उपारा। बिरथ कीन्ह लंकेस कुमारा।।

रहे महाभट ताके संगा। गहि गहि कपि मर्दइ निज अंगा।।

तिन्हहि निपाति ताहि सन बाजा। भिरे जुगल मानहुँ गजराजा।

मुठिका मारि चढ़ा तरु जाई। ताहि एक छन मुरुछा आई।।

उठि बहोरि कीन्हिसि बहु माया। जीति न जाइ प्रभंजन जाया।।

दो0-ब्रह्म अस्त्र तेहिं साँधा कपि मन कीन्ह बिचार।

जौं न ब्रह्मसर मानउँ महिमा मिटइ अपार।।19।।

.

ब्रह्मबान कपि कहुँ तेहि मारा। परतिहुँ बार कटकु संघारा।।

तेहि देखा कपि मुरुछित भयऊ। नागपास बाँधेसि लै गयऊ।।

जासु नाम जपि सुनहु भवानी। भव बंधन काटहिं नर ग्यानी।।

तासु दूत कि बंध तरु आवा। प्रभु कारज लगि कपिहिं बँधावा।।

कपि बंधन सुनि निसिचर धाए। कौतुक लागि सभाँ सब आए।।

दसमुख सभा दीखि कपि जाई। कहि न जाइ कछु अति प्रभुताई।।

कर जोरें सुर दिसिप बिनीता। भृकुटि बिलोकत सकल सभीता।।

देखि प्रताप न कपि मन संका। जिमि अहिगन महुँ गरुड़ असंका।।

दो0-कपिहि बिलोकि दसानन बिहसा कहि दुर्बाद।

सुत बध सुरति कीन्हि पुनि उपजा हृदयँ बिषाद।।20।।

.

कह लंकेस कवन तैं कीसा। केहिं के बल घालेहि बन खीसा।।

की धौं श्रवन सुनेहि नहिं मोही। देखउँ अति असंक सठ तोही।।

मारे निसिचर केहिं अपराधा। कहु सठ तोहि न प्रान कइ बाधा।।

सुन रावन ब्रह्मांड निकाया। पाइ जासु बल बिरचित माया।।

जाकें बल बिरंचि हरि ईसा। पालत सृजत हरत दससीसा।

जा बल सीस धरत सहसानन। अंडकोस समेत गिरि कानन।।

धरइ जो बिबिध देह सुरत्राता। तुम्ह ते सठन्ह सिखावनु दाता।

हर कोदंड कठिन जेहि भंजा। तेहि समेत नृप दल मद गंजा।।

खर दूषन त्रिसिरा अरु बाली। बधे सकल अतुलित बलसाली।।

दो0-जाके बल लवलेस तें जितेहु चराचर झारि।

तासु दूत मैं जा करि हरि आनेहु प्रिय नारि।।21।।

.

जानउँ मैं तुम्हरि प्रभुताई। सहसबाहु सन परी लराई।।

समर बालि सन करि जसु पावा। सुनि कपि बचन बिहसि बिहरावा।।

खायउँ फल प्रभु लागी भूँखा। कपि सुभाव तें तोरेउँ रूखा।।

सब कें देह परम प्रिय स्वामी। मारहिं मोहि कुमारग गामी।।

जिन्ह मोहि मारा ते मैं मारे। तेहि पर बाँधेउ तनयँ तुम्हारे।।

मोहि न कछु बाँधे कइ लाजा। कीन्ह चहउँ निज प्रभु कर काजा।।

बिनती करउँ जोरि कर रावन। सुनहु मान तजि मोर सिखावन।।

देखहु तुम्ह निज कुलहि बिचारी। भ्रम तजि भजहु भगत भय हारी।।

जाकें डर अति काल डेराई। जो सुर असुर चराचर खाई।।

तासों बयरु कबहुँ नहिं कीजै। मोरे कहें जानकी दीजै।।

दो0-प्रनतपाल रघुनायक करुना सिंधु खरारि।

गएँ सरन प्रभु राखिहैं तव अपराध बिसारि।।22।।

.

राम चरन पंकज उर धरहू। लंका अचल राज तुम्ह करहू।।

रिषि पुलिस्त जसु बिमल मंयका। तेहि ससि महुँ जनि होहु कलंका।।

राम नाम बिनु गिरा न सोहा। देखु बिचारि त्यागि मद मोहा।।

बसन हीन नहिं सोह सुरारी। सब भूषण भूषित बर नारी।।

राम बिमुख संपति प्रभुताई। जाइ रही पाई बिनु पाई।।

सजल मूल जिन्ह सरितन्ह नाहीं। बरषि गए पुनि तबहिं सुखाहीं।।

सुनु दसकंठ कहउँ पन रोपी। बिमुख राम त्राता नहिं कोपी।।

संकर सहस बिष्नु अज तोही। सकहिं न राखि राम कर द्रोही।।

दो0-मोहमूल बहु सूल प्रद त्यागहु तम अभिमान।

भजहु राम रघुनायक कृपा सिंधु भगवान।।23।।

.

जदपि कहि कपि अति हित बानी। भगति बिबेक बिरति नय सानी।।

बोला बिहसि महा अभिमानी। मिला हमहि कपि गुर बड़ ग्यानी।।

मृत्यु निकट आई खल तोही। लागेसि अधम सिखावन मोही।।

उलटा होइहि कह हनुमाना। मतिभ्रम तोर प्रगट मैं जाना।।

सुनि कपि बचन बहुत खिसिआना। बेगि न हरहुँ मूढ़ कर प्राना।।

सुनत निसाचर मारन धाए। सचिवन्ह सहित बिभीषनु आए।

नाइ सीस करि बिनय बहूता। नीति बिरोध न मारिअ दूता।।

आन दंड कछु करिअ गोसाँई। सबहीं कहा मंत्र भल भाई।।

सुनत बिहसि बोला दसकंधर। अंग भंग करि पठइअ बंदर।।

दो-कपि कें ममता पूँछ पर सबहि कहउँ समुझाइ।

तेल बोरि पट बाँधि पुनि पावक देहु लगाइ।।24।।

.

पूँछहीन बानर तहँ जाइहि। तब सठ निज नाथहि लइ आइहि।।

जिन्ह कै कीन्हसि बहुत बड़ाई। देखेउँûमैं तिन्ह कै प्रभुताई।।

बचन सुनत कपि मन मुसुकाना। भइ सहाय सारद मैं जाना।।

जातुधान सुनि रावन बचना। लागे रचैं मूढ़ सोइ रचना।।

रहा न नगर बसन घृत तेला। बाढ़ी पूँछ कीन्ह कपि खेला।।

कौतुक कहँ आए पुरबासी। मारहिं चरन करहिं बहु हाँसी।।

बाजहिं ढोल देहिं सब तारी। नगर फेरि पुनि पूँछ प्रजारी।।

पावक जरत देखि हनुमंता। भयउ परम लघु रुप तुरंता।।

निबुकि चढ़ेउ कपि कनक अटारीं। भई सभीत निसाचर नारीं।।

दो0-हरि प्रेरित तेहि अवसर चले मरुत उनचास।

अट्टहास करि गर्जा कपि बढ़ि लाग अकास।।25।।

.

देह बिसाल परम हरुआई। मंदिर तें मंदिर चढ़ धाई।।

जरइ नगर भा लोग बिहाला। झपट लपट बहु कोटि कराला।।

तात मातु हा सुनिअ पुकारा। एहि अवसर को हमहि उबारा।।

हम जो कहा यह कपि नहिं होई। बानर रूप धरें सुर कोई।।

साधु अवग्या कर फलु ऐसा। जरइ नगर अनाथ कर जैसा।।

जारा नगरु निमिष एक माहीं। एक बिभीषन कर गृह नाहीं।।

ता कर दूत अनल जेहिं सिरिजा। जरा न सो तेहि कारन गिरिजा।।

उलटि पलटि लंका सब जारी। कूदि परा पुनि सिंधु मझारी।।

दो0-पूँछ बुझाइ खोइ श्रम धरि लघु रूप बहोरि।

जनकसुता के आगें ठाढ़ भयउ कर जोरि।।26।।

.

मातु मोहि दीजे कछु चीन्हा। जैसें रघुनायक मोहि दीन्हा।।

चूड़ामनि उतारि तब दयऊ। हरष समेत पवनसुत लयऊ।।

कहेहु तात अस मोर प्रनामा। सब प्रकार प्रभु पूरनकामा।।

दीन दयाल बिरिदु संभारी। हरहु नाथ मम संकट भारी।।

तात सक्रसुत कथा सुनाएहु। बान प्रताप प्रभुहि समुझाएहु।।

मास दिवस महुँ नाथु न आवा। तौ पुनि मोहि जिअत नहिं पावा।।

कहु कपि केहि बिधि राखौं प्राना। तुम्हहू तात कहत अब जाना।।

तोहि देखि सीतलि भइ छाती। पुनि मो कहुँ सोइ दिनु सो राती।।

दो0-जनकसुतहि समुझाइ करि बहु बिधि धीरजु दीन्ह।

चरन कमल सिरु नाइ कपि गवनु राम पहिं कीन्ह।।27।।

.

चलत महाधुनि गर्जेसि भारी। गर्भ स्त्रवहिं सुनि निसिचर नारी।।

नाघि सिंधु एहि पारहि आवा। सबद किलकिला कपिन्ह सुनावा।।

हरषे सब बिलोकि हनुमाना। नूतन जन्म कपिन्ह तब जाना।।

मुख प्रसन्न तन तेज बिराजा। कीन्हेसि रामचन्द्र कर काजा।।

मिले सकल अति भए सुखारी। तलफत मीन पाव जिमि बारी।।

चले हरषि रघुनायक पासा। पूँछत कहत नवल इतिहासा।।

तब मधुबन भीतर सब आए। अंगद संमत मधु फल खाए।।

रखवारे जब बरजन लागे। मुष्टि प्रहार हनत सब भागे।।

दो0-जाइ पुकारे ते सब बन उजार जुबराज।

सुनि सुग्रीव हरष कपि करि आए प्रभु काज।।28।।

.

जौं न होति सीता सुधि पाई। मधुबन के फल सकहिं कि खाई।।

एहि बिधि मन बिचार कर राजा। आइ गए कपि सहित समाजा।।

आइ सबन्हि नावा पद सीसा। मिलेउ सबन्हि अति प्रेम कपीसा।।

पूँछी कुसल कुसल पद देखी। राम कृपाँ भा काजु बिसेषी।।

नाथ काजु कीन्हेउ हनुमाना। राखे सकल कपिन्ह के प्राना।।

सुनि सुग्रीव बहुरि तेहि मिलेऊ। कपिन्ह सहित रघुपति पहिं चलेऊ।

राम कपिन्ह जब आवत देखा। किएँ काजु मन हरष बिसेषा।।

फटिक सिला बैठे द्वौ भाई। परे सकल कपि चरनन्हि जाई।।

दो0-प्रीति सहित सब भेटे रघुपति करुना पुंज।

पूँछी कुसल नाथ अब कुसल देखि पद कंज।।29।।

.

जामवंत कह सुनु रघुराया। जा पर नाथ करहु तुम्ह दाया।।

ताहि सदा सुभ कुसल निरंतर। सुर नर मुनि प्रसन्न ता ऊपर।।

सोइ बिजई बिनई गुन सागर। तासु सुजसु त्रेलोक उजागर।।

प्रभु कीं कृपा भयउ सबु काजू। जन्म हमार सुफल भा आजू।।

नाथ पवनसुत कीन्हि जो करनी। सहसहुँ मुख न जाइ सो बरनी।।

पवनतनय के चरित सुहाए। जामवंत रघुपतिहि सुनाए।।

सुनत कृपानिधि मन अति भाए। पुनि हनुमान हरषि हियँ लाए।।

कहहु तात केहि भाँति जानकी। रहति करति रच्छा स्वप्रान की।।

दो0-नाम पाहरु दिवस निसि ध्यान तुम्हार कपाट।

लोचन निज पद जंत्रित जाहिं प्रान केहिं बाट।।30।।

.

चलत मोहि चूड़ामनि दीन्ही। रघुपति हृदयँ लाइ सोइ लीन्ही।।

नाथ जुगल लोचन भरि बारी। बचन कहे कछु जनककुमारी।।

अनुज समेत गहेहु प्रभु चरना। दीन बंधु प्रनतारति हरना।।

मन क्रम बचन चरन अनुरागी। केहि अपराध नाथ हौं त्यागी।।

अवगुन एक मोर मैं माना। बिछुरत प्रान न कीन्ह पयाना।।

नाथ सो नयनन्हि को अपराधा। निसरत प्रान करिहिं हठि बाधा।।

बिरह अगिनि तनु तूल समीरा। स्वास जरइ छन माहिं सरीरा।।

नयन स्त्रवहि जलु निज हित लागी। जरैं न पाव देह बिरहागी।

सीता के अति बिपति बिसाला। बिनहिं कहें भलि दीनदयाला।।

दो0-निमिष निमिष करुनानिधि जाहिं कलप सम बीति।

बेगि चलिय प्रभु आनिअ भुज बल खल दल जीति।।31।।

.

सुनि सीता दुख प्रभु सुख अयना। भरि आए जल राजिव नयना।।

बचन काँय मन मम गति जाही। सपनेहुँ बूझिअ बिपति कि ताही।।

कह हनुमंत बिपति प्रभु सोई। जब तव सुमिरन भजन न होई।।

केतिक बात प्रभु जातुधान की। रिपुहि जीति आनिबी जानकी।।

सुनु कपि तोहि समान उपकारी। नहिं कोउ सुर नर मुनि तनुधारी।।

प्रति उपकार करौं का तोरा। सनमुख होइ न सकत मन मोरा।।

सुनु सुत उरिन मैं नाहीं। देखेउँ करि बिचार मन माहीं।।

पुनि पुनि कपिहि चितव सुरत्राता। लोचन नीर पुलक अति गाता।।

दो0-सुनि प्रभु बचन बिलोकि मुख गात हरषि हनुमंत।

चरन परेउ प्रेमाकुल त्राहि त्राहि भगवंत।।32।।

.

बार बार प्रभु चहइ उठावा। प्रेम मगन तेहि उठब न भावा।।

प्रभु कर पंकज कपि कें सीसा। सुमिरि सो दसा मगन गौरीसा।।

सावधान मन करि पुनि संकर। लागे कहन कथा अति सुंदर।।

कपि उठाइ प्रभु हृदयँ लगावा। कर गहि परम निकट बैठावा।।

कहु कपि रावन पालित लंका। केहि बिधि दहेउ दुर्ग अति बंका।।

प्रभु प्रसन्न जाना हनुमाना। बोला बचन बिगत अभिमाना।।

साखामृग के बड़ि मनुसाई। साखा तें साखा पर जाई।।

नाघि सिंधु हाटकपुर जारा। निसिचर गन बिधि बिपिन उजारा।

सो सब तव प्रताप रघुराई। नाथ न कछू मोरि प्रभुताई।।

दो0- ता कहुँ प्रभु कछु अगम नहिं जा पर तुम्ह अनुकुल।

तब प्रभावँ बड़वानलहिं जारि सकइ खलु तूल।।33।।

.

नाथ भगति अति सुखदायनी। देहु कृपा करि अनपायनी।।

सुनि प्रभु परम सरल कपि बानी। एवमस्तु तब कहेउ भवानी।।

उमा राम सुभाउ जेहिं जाना। ताहि भजनु तजि भाव न आना।।

यह संवाद जासु उर आवा। रघुपति चरन भगति सोइ पावा।।

सुनि प्रभु बचन कहहिं कपिबृंदा। जय जय जय कृपाल सुखकंदा।।

तब रघुपति कपिपतिहि बोलावा। कहा चलैं कर करहु बनावा।।

अब बिलंबु केहि कारन कीजे। तुरत कपिन्ह कहुँ आयसु दीजे।।

कौतुक देखि सुमन बहु बरषी। नभ तें भवन चले सुर हरषी।।

दो0-कपिपति बेगि बोलाए आए जूथप जूथ।

नाना बरन अतुल बल बानर भालु बरूथ।।34।।

.

प्रभु पद पंकज नावहिं सीसा। गरजहिं भालु महाबल कीसा।।

देखी राम सकल कपि सेना। चितइ कृपा करि राजिव नैना।।

राम कृपा बल पाइ कपिंदा। भए पच्छजुत मनहुँ गिरिंदा।।

हरषि राम तब कीन्ह पयाना। सगुन भए सुंदर सुभ नाना।।

जासु सकल मंगलमय कीती। तासु पयान सगुन यह नीती।।

प्रभु पयान जाना बैदेहीं। फरकि बाम अँग जनु कहि देहीं।।

जोइ जोइ सगुन जानकिहि होई। असगुन भयउ रावनहि सोई।।

चला कटकु को बरनैं पारा। गर्जहि बानर भालु अपारा।।

नख आयुध गिरि पादपधारी। चले गगन महि इच्छाचारी।।

केहरिनाद भालु कपि करहीं। डगमगाहिं दिग्गज चिक्करहीं।।

.

छं0-चिक्करहिं दिग्गज डोल महि गिरि लोल सागर खरभरे।

मन हरष सभ गंधर्ब सुर मुनि नाग किन्नर दुख टरे।।

कटकटहिं मर्कट बिकट भट बहु कोटि कोटिन्ह धावहीं।

जय राम प्रबल प्रताप कोसलनाथ गुन गन गावहीं।।1।।

सहि सक न भार उदार अहिपति बार बारहिं मोहई।

गह दसन पुनि पुनि कमठ पृष्ट कठोर सो किमि सोहई।।

रघुबीर रुचिर प्रयान प्रस्थिति जानि परम सुहावनी।

जनु कमठ खर्पर सर्पराज सो लिखत अबिचल पावनी।।2।।

दो0-एहि बिधि जाइ कृपानिधि उतरे सागर तीर।

जहँ तहँ लागे खान फल भालु बिपुल कपि बीर।।35।।

.

उहाँ निसाचर रहहिं ससंका। जब ते जारि गयउ कपि लंका।।

निज निज गृहँ सब करहिं बिचारा। नहिं निसिचर कुल केर उबारा।।

जासु दूत बल बरनि न जाई। तेहि आएँ पुर कवन भलाई।।

दूतन्हि सन सुनि पुरजन बानी। मंदोदरी अधिक अकुलानी।।

रहसि जोरि कर पति पग लागी। बोली बचन नीति रस पागी।।

कंत करष हरि सन परिहरहू। मोर कहा अति हित हियँ धरहु।।

समुझत जासु दूत कइ करनी। स्त्रवहीं गर्भ रजनीचर धरनी।।

तासु नारि निज सचिव बोलाई। पठवहु कंत जो चहहु भलाई।।

तब कुल कमल बिपिन दुखदाई। सीता सीत निसा सम आई।।

सुनहु नाथ सीता बिनु दीन्हें। हित न तुम्हार संभु अज कीन्हें।।

दो0–राम बान अहि गन सरिस निकर निसाचर भेक।

जब लगि ग्रसत न तब लगि जतनु करहु तजि टेक।।36।।

.

श्रवन सुनी सठ ता करि बानी। बिहसा जगत बिदित अभिमानी।।

सभय सुभाउ नारि कर साचा। मंगल महुँ भय मन अति काचा।।

जौं आवइ मर्कट कटकाई। जिअहिं बिचारे निसिचर खाई।।

कंपहिं लोकप जाकी त्रासा। तासु नारि सभीत बड़ि हासा।।

अस कहि बिहसि ताहि उर लाई। चलेउ सभाँ ममता अधिकाई।।

मंदोदरी हृदयँ कर चिंता। भयउ कंत पर बिधि बिपरीता।।

बैठेउ सभाँ खबरि असि पाई। सिंधु पार सेना सब आई।।

बूझेसि सचिव उचित मत कहहू। ते सब हँसे मष्ट करि रहहू।।

जितेहु सुरासुर तब श्रम नाहीं। नर बानर केहि लेखे माही।।

दो0-सचिव बैद गुर तीनि जौं प्रिय बोलहिं भय आस।

राज धर्म तन तीनि कर होइ बेगिहीं नास।।37।।

सोइ रावन कहुँ बनि सहाई। अस्तुति करहिं सुनाइ सुनाई।।

अवसर जानि बिभीषनु आवा। भ्राता चरन सीसु तेहिं नावा।।

पुनि सिरु नाइ बैठ निज आसन। बोला बचन पाइ अनुसासन।।

जौ कृपाल पूँछिहु मोहि बाता। मति अनुरुप कहउँ हित ताता।।

जो आपन चाहै कल्याना। सुजसु सुमति सुभ गति सुख नाना।।

सो परनारि लिलार गोसाईं। तजउ चउथि के चंद कि नाई।।

चौदह भुवन एक पति होई। भूतद्रोह तिष्टइ नहिं सोई।।

गुन सागर नागर नर जोऊ। अलप लोभ भल कहइ न कोऊ।।

दो0- काम क्रोध मद लोभ सब नाथ नरक के पंथ।

सब परिहरि रघुबीरहि भजहु भजहिं जेहि संत।।38।।

.

तात राम नहिं नर भूपाला। भुवनेस्वर कालहु कर काला।।

ब्रह्म अनामय अज भगवंता। ब्यापक अजित अनादि अनंता।।

गो द्विज धेनु देव हितकारी। कृपासिंधु मानुष तनुधारी।।

जन रंजन भंजन खल ब्राता। बेद धर्म रच्छक सुनु भ्राता।।

ताहि बयरु तजि नाइअ माथा। प्रनतारति भंजन रघुनाथा।।

देहु नाथ प्रभु कहुँ बैदेही। भजहु राम बिनु हेतु सनेही।।

सरन गएँ प्रभु ताहु न त्यागा। बिस्व द्रोह कृत अघ जेहि लागा।।

जासु नाम त्रय ताप नसावन। सोइ प्रभु प्रगट समुझु जियँ रावन।।

दो0-बार बार पद लागउँ बिनय करउँ दससीस।

परिहरि मान मोह मद भजहु कोसलाधीस।।39(क)।।

मुनि पुलस्ति निज सिष्य सन कहि पठई यह बात।

तुरत सो मैं प्रभु सन कही पाइ सुअवसरु तात।।39(ख)।।

.

माल्यवंत अति सचिव सयाना। तासु बचन सुनि अति सुख माना।।

तात अनुज तव नीति बिभूषन। सो उर धरहु जो कहत बिभीषन।।

रिपु उतकरष कहत सठ दोऊ। दूरि न करहु इहाँ हइ कोऊ।।

माल्यवंत गृह गयउ बहोरी। कहइ बिभीषनु पुनि कर जोरी।।

सुमति कुमति सब कें उर रहहीं। नाथ पुरान निगम अस कहहीं।।

जहाँ सुमति तहँ संपति नाना। जहाँ कुमति तहँ बिपति निदाना।।

तव उर कुमति बसी बिपरीता। हित अनहित मानहु रिपु प्रीता।।

कालराति निसिचर कुल केरी। तेहि सीता पर प्रीति घनेरी।।

दो0-तात चरन गहि मागउँ राखहु मोर दुलार।

सीत देहु राम कहुँ अहित न होइ तुम्हार।।40।।

.

बुध पुरान श्रुति संमत बानी। कही बिभीषन नीति बखानी।।

सुनत दसानन उठा रिसाई। खल तोहि निकट मुत्यु अब आई।।

जिअसि सदा सठ मोर जिआवा। रिपु कर पच्छ मूढ़ तोहि भावा।।

कहसि न खल अस को जग माहीं। भुज बल जाहि जिता मैं नाही।।

मम पुर बसि तपसिन्ह पर प्रीती। सठ मिलु जाइ तिन्हहि कहु नीती।।

अस कहि कीन्हेसि चरन प्रहारा। अनुज गहे पद बारहिं बारा।।

उमा संत कइ इहइ बड़ाई। मंद करत जो करइ भलाई।।

तुम्ह पितु सरिस भलेहिं मोहि मारा। रामु भजें हित नाथ तुम्हारा।।

सचिव संग लै नभ पथ गयऊ। सबहि सुनाइ कहत अस भयऊ।।

दो0=रामु सत्यसंकल्प प्रभु सभा कालबस तोरि।

मै रघुबीर सरन अब जाउँ देहु जनि खोरि।।41।।

.

अस कहि चला बिभीषनु जबहीं। आयूहीन भए सब तबहीं।।

साधु अवग्या तुरत भवानी। कर कल्यान अखिल कै हानी।।

रावन जबहिं बिभीषन त्यागा। भयउ बिभव बिनु तबहिं अभागा।।

चलेउ हरषि रघुनायक पाहीं। करत मनोरथ बहु मन माहीं।।

देखिहउँ जाइ चरन जलजाता। अरुन मृदुल सेवक सुखदाता।।

जे पद परसि तरी रिषिनारी। दंडक कानन पावनकारी।।

जे पद जनकसुताँ उर लाए। कपट कुरंग संग धर धाए।।

हर उर सर सरोज पद जेई। अहोभाग्य मै देखिहउँ तेई।।

दो0= जिन्ह पायन्ह के पादुकन्हि भरतु रहे मन लाइ।

ते पद आजु बिलोकिहउँ इन्ह नयनन्हि अब जाइ।।42।।

.

एहि बिधि करत सप्रेम बिचारा। आयउ सपदि सिंधु एहिं पारा।।

कपिन्ह बिभीषनु आवत देखा। जाना कोउ रिपु दूत बिसेषा।।

ताहि राखि कपीस पहिं आए। समाचार सब ताहि सुनाए।।

कह सुग्रीव सुनहु रघुराई। आवा मिलन दसानन भाई।।

कह प्रभु सखा बूझिऐ काहा। कहइ कपीस सुनहु नरनाहा।।

जानि न जाइ निसाचर माया। कामरूप केहि कारन आया।।

भेद हमार लेन सठ आवा। राखिअ बाँधि मोहि अस भावा।।

सखा नीति तुम्ह नीकि बिचारी। मम पन सरनागत भयहारी।।

सुनि प्रभु बचन हरष हनुमाना। सरनागत बच्छल भगवाना।।

दो0=सरनागत कहुँ जे तजहिं निज अनहित अनुमानि।

ते नर पावँर पापमय तिन्हहि बिलोकत हानि।।43।।

.

कोटि बिप्र बध लागहिं जाहू। आएँ सरन तजउँ नहिं ताहू।।

सनमुख होइ जीव मोहि जबहीं। जन्म कोटि अघ नासहिं तबहीं।।

पापवंत कर सहज सुभाऊ। भजनु मोर तेहि भाव न काऊ।।

जौं पै दुष्टहदय सोइ होई। मोरें सनमुख आव कि सोई।।

निर्मल मन जन सो मोहि पावा। मोहि कपट छल छिद्र न भावा।।

भेद लेन पठवा दससीसा। तबहुँ न कछु भय हानि कपीसा।।

जग महुँ सखा निसाचर जेते। लछिमनु हनइ निमिष महुँ तेते।।

जौं सभीत आवा सरनाई। रखिहउँ ताहि प्रान की नाई।।

दो0=उभय भाँति तेहि आनहु हँसि कह कृपानिकेत।

जय कृपाल कहि चले अंगद हनू समेत।।44।।

.

सादर तेहि आगें करि बानर। चले जहाँ रघुपति करुनाकर।।

दूरिहि ते देखे द्वौ भ्राता। नयनानंद दान के दाता।।

बहुरि राम छबिधाम बिलोकी। रहेउ ठटुकि एकटक पल रोकी।।

भुज प्रलंब कंजारुन लोचन। स्यामल गात प्रनत भय मोचन।।

सिंघ कंध आयत उर सोहा। आनन अमित मदन मन मोहा।।

नयन नीर पुलकित अति गाता। मन धरि धीर कही मृदु बाता।।

नाथ दसानन कर मैं भ्राता। निसिचर बंस जनम सुरत्राता।।

सहज पापप्रिय तामस देहा। जथा उलूकहि तम पर नेहा।।

दो0-श्रवन सुजसु सुनि आयउँ प्रभु भंजन भव भीर।

त्राहि त्राहि आरति हरन सरन सुखद रघुबीर।।45।।

.

अस कहि करत दंडवत देखा। तुरत उठे प्रभु हरष बिसेषा।।

दीन बचन सुनि प्रभु मन भावा। भुज बिसाल गहि हृदयँ लगावा।।

अनुज सहित मिलि ढिग बैठारी। बोले बचन भगत भयहारी।।

कहु लंकेस सहित परिवारा। कुसल कुठाहर बास तुम्हारा।।

खल मंडलीं बसहु दिनु राती। सखा धरम निबहइ केहि भाँती।।

मैं जानउँ तुम्हारि सब रीती। अति नय निपुन न भाव अनीती।।

बरु भल बास नरक कर ताता। दुष्ट संग जनि देइ बिधाता।।

अब पद देखि कुसल रघुराया। जौं तुम्ह कीन्ह जानि जन दाया।।

दो0-तब लगि कुसल न जीव कहुँ सपनेहुँ मन बिश्राम।

जब लगि भजत न राम कहुँ सोक धाम तजि काम।।46।।

.

तब लगि हृदयँ बसत खल नाना। लोभ मोह मच्छर मद माना।।

जब लगि उर न बसत रघुनाथा। धरें चाप सायक कटि भाथा।।

ममता तरुन तमी अँधिआरी। राग द्वेष उलूक सुखकारी।।

तब लगि बसति जीव मन माहीं। जब लगि प्रभु प्रताप रबि नाहीं।।

अब मैं कुसल मिटे भय भारे। देखि राम पद कमल तुम्हारे।।

तुम्ह कृपाल जा पर अनुकूला। ताहि न ब्याप त्रिबिध भव सूला।।

मैं निसिचर अति अधम सुभाऊ। सुभ आचरनु कीन्ह नहिं काऊ।।

जासु रूप मुनि ध्यान न आवा। तेहिं प्रभु हरषि हृदयँ मोहि लावा।।

दो0–अहोभाग्य मम अमित अति राम कृपा सुख पुंज।

देखेउँ नयन बिरंचि सिब सेब्य जुगल पद कंज।।47।।

.

सुनहु सखा निज कहउँ सुभाऊ। जान भुसुंडि संभु गिरिजाऊ।।

जौं नर होइ चराचर द्रोही। आवे सभय सरन तकि मोही।।

तजि मद मोह कपट छल नाना। करउँ सद्य तेहि साधु समाना।।

जननी जनक बंधु सुत दारा। तनु धनु भवन सुह्रद परिवारा।।

सब कै ममता ताग बटोरी। मम पद मनहि बाँध बरि डोरी।।

समदरसी इच्छा कछु नाहीं। हरष सोक भय नहिं मन माहीं।।

अस सज्जन मम उर बस कैसें। लोभी हृदयँ बसइ धनु जैसें।।

तुम्ह सारिखे संत प्रिय मोरें। धरउँ देह नहिं आन निहोरें।।

दो0- सगुन उपासक परहित निरत नीति दृढ़ नेम।

ते नर प्रान समान मम जिन्ह कें द्विज पद प्रेम।।48।।

.

सुनु लंकेस सकल गुन तोरें। तातें तुम्ह अतिसय प्रिय मोरें।।

राम बचन सुनि बानर जूथा। सकल कहहिं जय कृपा बरूथा।।

सुनत बिभीषनु प्रभु कै बानी। नहिं अघात श्रवनामृत जानी।।

पद अंबुज गहि बारहिं बारा। हृदयँ समात न प्रेमु अपारा।।

सुनहु देव सचराचर स्वामी। प्रनतपाल उर अंतरजामी।।

उर कछु प्रथम बासना रही। प्रभु पद प्रीति सरित सो बही।।

अब कृपाल निज भगति पावनी। देहु सदा सिव मन भावनी।।

एवमस्तु कहि प्रभु रनधीरा। मागा तुरत सिंधु कर नीरा।।

जदपि सखा तव इच्छा नाहीं। मोर दरसु अमोघ जग माहीं।।

अस कहि राम तिलक तेहि सारा। सुमन बृष्टि नभ भई अपारा।।

दो0-रावन क्रोध अनल निज स्वास समीर प्रचंड।

जरत बिभीषनु राखेउ दीन्हेहु राजु अखंड।।49(क)।।

जो संपति सिव रावनहि दीन्हि दिएँ दस माथ।

सोइ संपदा बिभीषनहि सकुचि दीन्ह रघुनाथ।।49(ख)।।

.

अस प्रभु छाड़ि भजहिं जे आना। ते नर पसु बिनु पूँछ बिषाना।।

निज जन जानि ताहि अपनावा। प्रभु सुभाव कपि कुल मन भावा।।

पुनि सर्बग्य सर्ब उर बासी। सर्बरूप सब रहित उदासी।।

बोले बचन नीति प्रतिपालक। कारन मनुज दनुज कुल घालक।।

सुनु कपीस लंकापति बीरा। केहि बिधि तरिअ जलधि गंभीरा।।

संकुल मकर उरग झष जाती। अति अगाध दुस्तर सब भाँती।।

कह लंकेस सुनहु रघुनायक। कोटि सिंधु सोषक तव सायक।।

जद्यपि तदपि नीति असि गाई। बिनय करिअ सागर सन जाई।।

दो0-प्रभु तुम्हार कुलगुर जलधि कहिहि उपाय बिचारि।

बिनु प्रयास सागर तरिहि सकल भालु कपि धारि।।50।।

.

सखा कही तुम्ह नीकि उपाई। करिअ दैव जौं होइ सहाई।।

मंत्र न यह लछिमन मन भावा। राम बचन सुनि अति दुख पावा।।

नाथ दैव कर कवन भरोसा। सोषिअ सिंधु करिअ मन रोसा।।

कादर मन कहुँ एक अधारा। दैव दैव आलसी पुकारा।।

सुनत बिहसि बोले रघुबीरा। ऐसेहिं करब धरहु मन धीरा।।

अस कहि प्रभु अनुजहि समुझाई। सिंधु समीप गए रघुराई।।

प्रथम प्रनाम कीन्ह सिरु नाई। बैठे पुनि तट दर्भ डसाई।।

जबहिं बिभीषन प्रभु पहिं आए। पाछें रावन दूत पठाए।।

दो0-सकल चरित तिन्ह देखे धरें कपट कपि देह।

प्रभु गुन हृदयँ सराहहिं सरनागत पर नेह।।51।।

.

प्रगट बखानहिं राम सुभाऊ। अति सप्रेम गा बिसरि दुराऊ।।

रिपु के दूत कपिन्ह तब जाने। सकल बाँधि कपीस पहिं आने।।

कह सुग्रीव सुनहु सब बानर। अंग भंग करि पठवहु निसिचर।।

सुनि सुग्रीव बचन कपि धाए। बाँधि कटक चहु पास फिराए।।

बहु प्रकार मारन कपि लागे। दीन पुकारत तदपि न त्यागे।।

जो हमार हर नासा काना। तेहि कोसलाधीस कै आना।।

सुनि लछिमन सब निकट बोलाए। दया लागि हँसि तुरत छोडाए।।

रावन कर दीजहु यह पाती। लछिमन बचन बाचु कुलघाती।।

दो0-कहेहु मुखागर मूढ़ सन मम संदेसु उदार।

सीता देइ मिलेहु न त आवा काल तुम्हार।।52।।

.

तुरत नाइ लछिमन पद माथा। चले दूत बरनत गुन गाथा।।

कहत राम जसु लंकाँ आए। रावन चरन सीस तिन्ह नाए।।

बिहसि दसानन पूँछी बाता। कहसि न सुक आपनि कुसलाता।।

पुनि कहु खबरि बिभीषन केरी। जाहि मृत्यु आई अति नेरी।।

करत राज लंका सठ त्यागी। होइहि जब कर कीट अभागी।।

पुनि कहु भालु कीस कटकाई। कठिन काल प्रेरित चलि आई।।

जिन्ह के जीवन कर रखवारा। भयउ मृदुल चित सिंधु बिचारा।।

कहु तपसिन्ह कै बात बहोरी। जिन्ह के हृदयँ त्रास अति मोरी।।

दो0–की भइ भेंट कि फिरि गए श्रवन सुजसु सुनि मोर।

कहसि न रिपु दल तेज बल बहुत चकित चित तोर।।53।।

.

नाथ कृपा करि पूँछेहु जैसें। मानहु कहा क्रोध तजि तैसें।।

मिला जाइ जब अनुज तुम्हारा। जातहिं राम तिलक तेहि सारा।।

रावन दूत हमहि सुनि काना। कपिन्ह बाँधि दीन्हे दुख नाना।।

श्रवन नासिका काटै लागे। राम सपथ दीन्हे हम त्यागे।।

पूँछिहु नाथ राम कटकाई। बदन कोटि सत बरनि न जाई।।

नाना बरन भालु कपि धारी। बिकटानन बिसाल भयकारी।।

जेहिं पुर दहेउ हतेउ सुत तोरा। सकल कपिन्ह महँ तेहि बलु थोरा।।

अमित नाम भट कठिन कराला। अमित नाग बल बिपुल बिसाला।।

दो0-द्विबिद मयंद नील नल अंगद गद बिकटासि।

दधिमुख केहरि निसठ सठ जामवंत बलरासि।।54।।

.

सुंदरकांड पाठ

.

ए कपि सब सुग्रीव समाना। इन्ह सम कोटिन्ह गनइ को नाना।।

राम कृपाँ अतुलित बल तिन्हहीं। तृन समान त्रेलोकहि गनहीं।।

अस मैं सुना श्रवन दसकंधर। पदुम अठारह जूथप बंदर।।

नाथ कटक महँ सो कपि नाहीं। जो न तुम्हहि जीतै रन माहीं।।

परम क्रोध मीजहिं सब हाथा। आयसु पै न देहिं रघुनाथा।।

सोषहिं सिंधु सहित झष ब्याला। पूरहीं न त भरि कुधर बिसाला।।

मर्दि गर्द मिलवहिं दससीसा। ऐसेइ बचन कहहिं सब कीसा।।

गर्जहिं तर्जहिं सहज असंका। मानहु ग्रसन चहत हहिं लंका।।

दो0–सहज सूर कपि भालु सब पुनि सिर पर प्रभु राम।

रावन काल कोटि कहु जीति सकहिं संग्राम।।55।।

.

राम तेज बल बुधि बिपुलाई। सेष सहस सत सकहिं न गाई।।

सक सर एक सोषि सत सागर। तव भ्रातहि पूँछेउ नय नागर।।

तासु बचन सुनि सागर पाहीं। मागत पंथ कृपा मन माहीं।।

सुनत बचन बिहसा दससीसा। जौं असि मति सहाय कृत कीसा।।

सहज भीरु कर बचन दृढ़ाई। सागर सन ठानी मचलाई।।

मूढ़ मृषा का करसि बड़ाई। रिपु बल बुद्धि थाह मैं पाई।।

सचिव सभीत बिभीषन जाकें। बिजय बिभूति कहाँ जग ताकें।।

सुनि खल बचन दूत रिस बाढ़ी। समय बिचारि पत्रिका काढ़ी।।

रामानुज दीन्ही यह पाती। नाथ बचाइ जुड़ावहु छाती।।

बिहसि बाम कर लीन्ही रावन। सचिव बोलि सठ लाग बचावन।।

दो0–बातन्ह मनहि रिझाइ सठ जनि घालसि कुल खीस।

राम बिरोध न उबरसि सरन बिष्नु अज ईस।।56(क)।।

की तजि मान अनुज इव प्रभु पद पंकज भृंग।

होहि कि राम सरानल खल कुल सहित पतंग।।56(ख)।।

.

सुनत सभय मन मुख मुसुकाई। कहत दसानन सबहि सुनाई।।

भूमि परा कर गहत अकासा। लघु तापस कर बाग बिलासा।।

कह सुक नाथ सत्य सब बानी। समुझहु छाड़ि प्रकृति अभिमानी।।

सुनहु बचन मम परिहरि क्रोधा। नाथ राम सन तजहु बिरोधा।।

अति कोमल रघुबीर सुभाऊ। जद्यपि अखिल लोक कर राऊ।।

मिलत कृपा तुम्ह पर प्रभु करिही। उर अपराध न एकउ धरिही।।

जनकसुता रघुनाथहि दीजे। एतना कहा मोर प्रभु कीजे।

जब तेहिं कहा देन बैदेही। चरन प्रहार कीन्ह सठ तेही।।

नाइ चरन सिरु चला सो तहाँ। कृपासिंधु रघुनायक जहाँ।।

करि प्रनामु निज कथा सुनाई। राम कृपाँ आपनि गति पाई।।

रिषि अगस्ति कीं साप भवानी। राछस भयउ रहा मुनि ग्यानी।।

बंदि राम पद बारहिं बारा। मुनि निज आश्रम कहुँ पगु धारा।।

दो0-बिनय न मानत जलधि जड़ गए तीन दिन बीति।

बोले राम सकोप तब भय बिनु होइ न प्रीति।।57।।

.

लछिमन बान सरासन आनू। सोषौं बारिधि बिसिख कृसानू।।

सठ सन बिनय कुटिल सन प्रीती। सहज कृपन सन सुंदर नीती।।

ममता रत सन ग्यान कहानी। अति लोभी सन बिरति बखानी।।

क्रोधिहि सम कामिहि हरि कथा। ऊसर बीज बएँ फल जथा।।

अस कहि रघुपति चाप चढ़ावा। यह मत लछिमन के मन भावा।।

संघानेउ प्रभु बिसिख कराला। उठी उदधि उर अंतर ज्वाला।।

मकर उरग झष गन अकुलाने। जरत जंतु जलनिधि जब जाने।।

कनक थार भरि मनि गन नाना। बिप्र रूप आयउ तजि माना।।

दो0-काटेहिं पइ कदरी फरइ कोटि जतन कोउ सींच।

बिनय न मान खगेस सुनु डाटेहिं पइ नव नीच।।58।।

.

सभय सिंधु गहि पद प्रभु केरे। छमहु नाथ सब अवगुन मेरे।।

गगन समीर अनल जल धरनी। इन्ह कइ नाथ सहज जड़ करनी।।

तव प्रेरित मायाँ उपजाए। सृष्टि हेतु सब ग्रंथनि गाए।।

प्रभु आयसु जेहि कहँ जस अहई। सो तेहि भाँति रहे सुख लहई।।

प्रभु भल कीन्ही मोहि सिख दीन्ही। मरजादा पुनि तुम्हरी कीन्ही।।

ढोल गवाँर सूद्र पसु नारी। सकल ताड़ना के अधिकारी।।

प्रभु प्रताप मैं जाब सुखाई। उतरिहि कटकु न मोरि बड़ाई।।

प्रभु अग्या अपेल श्रुति गाई। करौं सो बेगि जौ तुम्हहि सोहाई।।

दो0-सुनत बिनीत बचन अति कह कृपाल मुसुकाइ।

जेहि बिधि उतरै कपि कटकु तात सो कहहु उपाइ।।59।।

.

नाथ नील नल कपि द्वौ भाई। लरिकाई रिषि आसिष पाई।।

तिन्ह के परस किएँ गिरि भारे। तरिहहिं जलधि प्रताप तुम्हारे।।

मैं पुनि उर धरि प्रभुताई। करिहउँ बल अनुमान सहाई।।

एहि बिधि नाथ पयोधि बँधाइअ। जेहिं यह सुजसु लोक तिहुँ गाइअ।।

एहि सर मम उत्तर तट बासी। हतहु नाथ खल नर अघ रासी।।

सुनि कृपाल सागर मन पीरा। तुरतहिं हरी राम रनधीरा।।

देखि राम बल पौरुष भारी। हरषि पयोनिधि भयउ सुखारी।।

सकल चरित कहि प्रभुहि सुनावा। चरन बंदि पाथोधि सिधावा।।

छं0-निज भवन गवनेउ सिंधु श्रीरघुपतिहि यह मत भायऊ।

यह चरित कलि मलहर जथामति दास तुलसी गायऊ।।

सुख भवन संसय समन दवन बिषाद रघुपति गुन गना।।

तजि सकल आस भरोस गावहि सुनहि संतत सठ मना।।

दो0-सकल सुमंगल दायक रघुनायक गुन गान।

सादर सुनहिं ते तरहिं भव सिंधु बिना जलजान।।60।।

१. अकरा मारुती (समर्थ रामदास स्वामी स्थापित)

समर्थ रामदास स्वामींनी सातारा, सांगली आणि कोल्हापूर परिसरात ११ मारुतींची स्थापना केली. ही मंदिरे अत्यंत जागृत मानली जातात.

शहापूरचा मारुती (कराड जवळ)

मसूरचा मारुती (कराड जवळ)

चाफळचे दोन मारुती (दास मारुती आणि प्रताप मारुती)

शिंगणवाडीचा मारुती

उंब्रजचा मारुती

माजगावचा मारुती

बहे-बोरगावचा मारुती (सांगली - कृष्णा नदीच्या पात्रात)

मनपाडळेचा मारुती (कोल्हापूर)

पारगावचा मारुती

शिराळ्याचा मारुती

ALSO READ: प्रसिद्ध अकरा मारुती : समर्थ रामदास स्वामी स्थापित अकरा मारुतींची माहिती

महाराष्ट्रातील इतर प्रमुख हनुमान मंदिरे 

२. श्री क्षेत्र सुतळी मारुती (जुन्नर, पुणे)

हे मंदिर अतिशय प्राचीन असून येथील मारुतीची मूर्ती स्वयंभू मानली जाते. ट्रेकर्स आणि भक्तांसाठी हे एक मुख्य श्रद्धास्थान आहे.

३. टाकळीचा मारुती (नाशिक)

समर्थ रामदास स्वामींनी नाशिकमधील टाकळी येथे १२ वर्षे तपश्चर्या केली होती. येथे त्यांनी हाताने तयार केलेली गोमयाची (शेणाची) मारुतीची मूर्ती आजही पाहायला मिळते.

४. गिरगावचा 'अचलांश' मारुती (मुंबई)

मुंबईतील गिरगाव भागात असलेले हे मंदिर अत्यंत प्रसिद्ध आहे. याला 'फणसवाडी मारुती' असेही म्हणतात. शनिवारी येथे भक्तांची मोठी गर्दी असते.

५. सुपा मारुती (अहमदनगर)

अहमदनगर जिल्ह्यातील पारनेर तालुक्यातील सुपा येथील मारुती मंदिर अतिशय जागृत आहे. याला दक्षिणमुखी मारुती असेही म्हणतात.

६. सारंगखेडा मारुती (नंदुरबार)

तापी नदीच्या काठी वसलेले हे मंदिर उत्तर महाराष्ट्रातील एक मोठे श्रद्धास्थान आहे. येथे हनुमान जयंतीला मोठी यात्रा भरते.

७. भद्र मारुती (खुलताबाद, छत्रपती संभाजीनगर)

भारतातील अशा मोजक्या मंदिरांपैकी हे एक आहे जिथे हनुमानजी 'शयन' (झोपलेल्या) अवस्थेत आहे. संपूर्ण महाराष्ट्रातून लोक येथे दर्शनासाठी येतात.

ALSO READ: Balaji Hanuman राजस्थानमध्ये बालाजी नावाची दोन चमत्कारिक हनुमान मंदिरे

खास वैशिष्ट्ये:-

दक्षिणमुखी मारुती: ज्या मारुतीचे मुख दक्षिण दिशेला असते, तो अत्यंत शक्तिशाली आणि संकटमोचक मानला जातो.

पंचमुखी मारुती: वाईट शक्तींचा नाश करण्यासाठी हनुमानाने हे रूप धारण केले होते, अशी अनेक मंदिरे पुणे आणि मुंबईत आहे.

हनुमान जयंतीला 'मारुती स्तोत्र' किंवा 'हनुमान चालीसा' पठण करणे खूप फलदायी ठरते.

ALSO READ: महाराष्ट्रातील ८ प्रसिद्ध हनुमान मंदिरे

ज्योतिषशास्त्रानुसार, प्रत्येक राशीसाठी एक वेगळा हनुमान मंत्र आहे, जो जप केल्याने व्यक्तीला विशेष लाभ मिळतो. राशीनुसार हनुमान मंत्राचा जप केल्याने केवळ मानसिक शांती आणि समृद्धी मिळत नाही तर अशुभ ग्रहांच्या प्रभावांना शांत करण्यात देखील ते अत्यंत प्रभावी आहे. ज्योतिषशास्त्रानुसार, प्रत्येक व्यक्तीच्या कुंडलीतील ग्रहांच्या स्थितींचा त्यांच्या जीवनावर खोलवर परिणाम होतो. जर एखाद्या व्यक्तीच्या कुंडलीतील ग्रहांच्या स्थिती खूप नकारात्मक असतील तर त्या जीवनात विविध समस्या आणि अडचणी निर्माण करू शकतात.

हनुमानाला "ग्रहपिडा नाशक" असेही म्हणतात, म्हणजेच त्याची पूजा केल्याने ग्रहांचे अशुभ प्रभाव दूर होतात. राशीनुसार हनुमानाच्या मंत्राचा जप केल्याने संबंधित ग्रह शांत होतात आणि त्यांचे अशुभ परिणाम कमी होतात. उदाहरणार्थ, जर एखादी व्यक्ती मकर असेल आणि तिच्या राशीनुसार मंत्राचा जप करत असेल तर त्याच्या ग्रहांच्या प्रभावात लवकर सुधारणा होऊ लागते.

तर तुमच्या राशीसाठी कोणता हनुमान मंत्र योग्य आहे ते शोधा जेणेकरून तुम्हालाही तुमच्या आयुष्यात हनुमानाचा आशीर्वाद मिळेल.

१२ राशींसाठी गुप्त हनुमान मंत्र: तुमच्या राशीसाठी शक्तिशाली मंत्र जाणून घ्या

येथे, आम्ही मंत्राचे वर्णन त्याच्या फायद्यांसह केले आहे, म्हणून ते काळजीपूर्वक वाचणे आणि ते चांगले उच्चारणे चांगले.

मेष : ॐ अं अंगारकाय नमः

सौभाग्य, मंगल की शुभ दशा, सामर्थ्य

वृष : ॐ हं हनुमते नम:

स्थिरता, धन संग्रहण, सुरक्षा

मिथुन : सुंदरकांड पाठ किंवा “अतुलितबलधामं” मंत्र

गुणवत्ता, बुद्धिमत्ता, आत्मसमर्थता

कर्क : ॐ अंजनिसुताय विद्महे वायुपुत्राय धीमहि तन्नो मारुति प्रचोदयात्।

मानसिक शक्ति, स्थिरता, आत्मनिर्भरता

सिंह : ॐ हं हनुमते रुद्रात्मकाय हुं फट

सत्यनिष्ठा, बल, संतुलन

कन्या : सुंदरकांड पाठ किंवा “अतुलितबलधामं” मंत्र

नैतिकता, सुधार, समर्थता

तूळ : ॐ हं हनुमते नम:

सामंजस्य, सुख, संतुलन

वृश्चिक : ॐ अं अंगारकाय नमः

सामर्थ्य, आत्मनिग्रह, स्वास्थ्य

धनु : बजरंगबाण पाठ किंवा “ॐ हं हनुमते नमः” दिव्य मंत्र

उद्दीपन, ज्ञान, धर्मिक सफलता

मकर : “ॐ नमो हनुमते रूद्रावताराय सर्वशत्रुसंहारणाय सर्वरोग हराय सर्ववशीकरणाय रामदूताय स्वाहा।”

साहस, कार्यशीलता, समृद्धि

कुंभ : “ॐ नमो हनुमते रूद्रावताराय सर्वशत्रुसंहारणाय सर्वरोग हराय सर्ववशीकरणाय रामदूताय स्वाहा।”

आत्मसमर्थता, विशेषज्ञता, सोचने की शक्ति

मीन : बजरंगबाण पाठ किंवा “ॐ हं हनुमते नमः” दिव्य मंत्र

आद्यता, संवेग, आध्यात्मिक समृद्धि

तुमच्या राशीनुसार मंत्रांचा जप केल्याने अनेक फायदे होतात, ज्यामुळे व्यक्तीचे जीवन सकारात्मक दिशेने जाते. तुमच्या राशीनुसार हनुमान मंत्रांचे जप करण्याचे मुख्य फायदे येथे आहेत:

ग्रह शांती: अशुभ ग्रहांची स्थिती शांत होते आणि त्यांचे नकारात्मक प्रभाव कमी होतात.

दुःख दूर करणे: हनुमानाची पूजा केल्याने जीवनातील संकटे आणि अडचणींपासून मुक्तता मिळते.

यश आणि समृद्धी: नियमित जप आर्थिक कल्याण सुधारतो आणि समृद्धी आणतो. हनुमानाच्या आशीर्वादाने, सर्व प्रयत्नांमध्ये यश मिळते आणि इच्छित परिणाम मिळतात.

भीती आणि चिंतापासून मुक्तता: तुमचे भय दूर होईल, ज्यामुळे निर्भय, चिंतामुक्त जीवन मिळेल, सकारात्मकतेने वेढलेले असेल.

इच्छा पूर्ण करणे: भगवान हनुमान तुमच्या सर्व इच्छा पूर्ण करतील.

आत्मविश्वास वाढेल: तुमचा आत्मविश्वास वाढेल आणि तुमच्यात एक अद्वितीय ऊर्जा येईल जी तुम्हाला तुमचे जीवन सुधारण्यास सक्षम करेल.

वाढलेली एकाग्रता: नियमित जप मनाला शांती देते, तणाव आणि चिंता कमी करते आणि मानसिक स्थिरता प्रदान करते.

आजारांपासून आराम: हनुमानाच्या मंत्रांचा जप केल्याने शारीरिक आरोग्य सुधारते आणि आजारांपासून आराम मिळतो.

भूत आणि नकारात्मक उर्जेपासून संरक्षण: भूत, आत्मे, भूत आणि नकारात्मक ऊर्जा दोन्ही तुमच्यापासून पळून जातील.

जीवनात सकारात्मकता: चांगले आणि नवीन नातेसंबंध तयार होतात, जे तुम्हाला सकारात्मक जीवन जगण्याची प्रेरणा देतात.

शत्रूंचा नाश: हनुमानाच्या आशीर्वादाने, शत्रूंनी निर्माण केलेले अडथळे दूर होतात आणि जीवनात सुरक्षिततेची भावना येते.

वीर बखानौं पवनसुत,जनत सकल जहान ।

धन्य-धन्य अंजनि-तनय , संकर, हर, हनुमान्॥

अर्थ- मी पवनच्या वीरपुत्राचा महिमा वर्णन करतो, ज्याला संपूर्ण जग ओळखते. हे अंजनीचे पुत्र! (सतिका) हे भगवान शंकराचे अवतार हनुमानजी! तू धन्य आहेस.

जय जय जय हनुमान अडंगी ।

महावीर विक्रम बजरंगी ॥

अर्थ- हे परम शूर हनुमान, तुझा जयजयकार असो. तुझी हालचाल अटळ आहे, म्हणजेच त्यात कोणीही कोणत्याही प्रकारचा अडथळा निर्माण करू शकत नाही आणि तुझा मार्ग कोणीही रोखू शकत नाही. हे हनुमान, तू वज्रासारखे कठोर शरीर असलेला एक महान योद्धा आहेस, तुझा जयजयकार असो, तुझा जयजयकार असो.

जय कपीश जय पवन कुमारा ।

जय जगबन्दन सील अगारा ॥

अर्थ- हे कपि श्रेष्ठ आपण कपींचे राजा आहात. आपला जयजयकार असो. हे पवनसुत ! जयजयकार असो. हे हनुमान, संपूर्ण जग तुम्हाला पूजनीय मानते, तुम्ही असंख्य गुणांचे भांडार आहात. तुमचा जय असो, तुमचा जय असो.

जय आदित्य अमर अबिकारी ।

अरि मरदन जय-जय गिरधारी ॥

अर्थ- हे कुशलतेने परिपूर्ण आणि प्रत्येक कलेत कुशल देवा, आपण सर्व प्रकारच्या दोषांच्या पलीकडे आहात. हे प्रभू, आपण शत्रूंचा नाश करणारे आहात! आपली जय असो. हे हनुमान, तुम्ही तुमच्या अतुलनीय शक्तीने द्रोणाचलला उचलून धरले! आपला जय असो.

अंजनि उदर जन्म तुम लीन्हा ।

जय-जयकार देवतन कीन्हा ॥

अर्थ- हे हनुमान, जेव्हा आपण माता अंजनीच्या गर्भातून जन्माला आलात तेव्हा सर्व देवांनी आपला जय असो. आपला जय असो.

बाजे दुन्दुभि गगन गम्भीरा ।

सुर मन हर्ष असुर मन पीरा ॥

अर्थ- आकाशात आनंदाचे वातावरण होते, ढोल वाजले होते, देवांची हृदये आनंदाने भरून गेली होती आणि राक्षसांची हृदये प्रचंड वेदनांनी भरली होती.

कपि के डर गढ़ लंक सकानी ।

छूटे बंध देवतन जानी ॥

अर्थ- हे हनुमान, आपल्या भीतीमुळे लंकेच्या किल्ल्यातील सर्व राक्षस घाबरले. आपण सर्व देवांना राक्षसांच्या तुरुंगातून मुक्त केलेस.

ऋषि समूह निकट चलि आये ।

पवन तनय के पद सिर नाये ॥

अर्थ- हनुमान जी, ऋषींचे गट आपल्याकडे आले आणि ते सर्व आपल्या चरणी नतमस्तक झाले. आपला विजय असो.

बार-बार अस्तुति करि नाना ।

निर्मल नाम धरा हनुमाना ॥

अर्थ- सर्वांनी वेगवेगळ्या प्रकारे आपली पुन्हा पुन्हा स्तुती केली आणि आपले पवित्र नाव 'हनुमान' असे ठेवण्यात आले.

सकल ऋषिन मिलि अस मत ठाना ।

दीन्ह बताय लाल फल खाना ॥

अर्थ- हे हनुमानजी, सर्व ऋषींनी एकमताने आपल्याला लाल रंगाचे फळ खाण्यास प्रेरित केले.

सुनत बचन कपि मन हर्षाना ।

रवि रथ उदय लाल फल जाना ॥

अर्थ- हे हनुमान हे शब्द ऐकून खूप आनंदी झाले आणि त्यांनी सूर्याला लाल फळ समजले.

रथ समेत कपि कीन्ह अहारा ।

सूर्य बिना भए अति अंधियारा ॥

अर्थ- मग, हे हनुमानजी, आपण सूर्याला रथासह पकडून तोंडात ठेवले. मग सर्वत्र प्रचंड भीती निर्माण झाली आणि विश्वात गोंधळ उडाला.

विनय तुम्हार करै अकुलाना ।

तब कपीस की अस्तुति ठाना ॥

अर्थ- सूर्याशिवाय संपूर्ण विश्वाचे जीवन धोक्यात आले. मग सर्व देव आणि ऋषी अस्वस्थ झाले आणि हे वारापुत्र, आपली स्तुती करू लागले.

सकल लोक वृतान्त सुनावा ।

चतुरानन तब रवि उगिलावा ॥

अर्थ- संपूर्ण जगाची अशी स्थिती ऐकून, ब्रह्माजींनी आपल्याला, हे पवनपुत्र, सूर्याला मुक्त करण्यास राजी केले.

कहा बहोरि सुनहु बलसीला ।

रामचन्द्र करिहैं बहु लीला ॥

अर्थ- त्या वेळी, आपल्याला विनंती केली, हे महावीर, हे हनुमान; ऐका, येणाऱ्या काळात भगवान श्री रामचंद्र महान दिव्य कृत्ये करतील.

तब तुम उन्हकर करेहू सहाई ।

अबहिं बसहु कानन में जाई ॥

अर्थ- मग हनुमानजींना भगवान रामला मदत करण्यास सांगितले गेले. हे महावीर, आता आपण जंगलात जा आणि तिथे काही काळ राहा.

असकहि विधि निजलोक सिधारा ।

मिले सखा संग पवन कुमारा ॥

अर्थ- हे सांगून ब्रह्मा त्यांच्या जगात गेले आणि हनुमान त्यांच्या मित्रांना भेटले.

खेलैं खेल महा तरु तोरैं ।

ढेर करैं बहु पर्वत फोरैं ॥

अर्थ- हे हनुमान, आपण खेळात अनेक मोठी झाडे तोडली आणि अनेक पर्वतांचे तुकडे केले.

जेहि गिरि चरण देहि कपि धाई ।

गिरि समेत पातालहिं जाई ॥

अर्थ- हे हनुमान, आपली शक्ती अमर्याद आहे. आपण ज्या पर्वतावर पाय ठेवाला तो पाताळात गेला.

कपि सुग्रीव बालि की त्रासा ।

निरखति रहे राम मगु आसा ॥

अर्थ- सुग्रीव त्याचा मोठा भाऊ बालीपासून खूप घाबरत होता. पण तो श्री रामचंद्रांच्या आगमनाची आशा बाळगत होता, ज्यामुळे तो निर्भय राहिला.

मिले राम तहं पवन कुमारा ।

अति आनन्द सप्रेम दुलारा ॥

अर्थ- हे पवनसुत आपण त्याला घेऊन आलास आणि श्री रामचंद्रजींशी ओळख करून दिलीस तेव्हा आपल्याला अपार प्रेम आणि आनंद मिळाला.

मनि मुंदरी रघुपति सों पाई ।

सीता खोज चले सिरु नाई ॥

अर्थ- हे महावीर ! आपल्या श्री रामजींकडून रत्नजडित अंगठी मिळाली आणि त्यासोबत आपण सीतामातेचा शोध घेतलास.

सतयोजन जलनिधि विस्तारा ।

अगम अपार देवतन हारा ॥

अर्थ- हे हनुमानजी! आता आपल्यासमोर १०० योजनांचा एक विशाल महासागर होता जो देव आणि ऋषींनाही ओलांडता आला नाही.

जिमि सर गोखुर सरिस कपीसा ।

लांघि गये कपि कहि जगदीशा ॥

अर्थ- हे महावीर, आपण 'जय श्री राम' म्हणत तो समुद्र गाईच्या खुरासारखा सहज पार केला, कोणताही थकवा न येता.

सीता चरण सीस तिन्ह नाये ।

अजर अमर के आसिस पाये ॥

अर्थ- लंकेत सीतामातेजवळ पोहोचल्यानंतर, आपण त्यांच्या पायांना नतमस्तक झालात, ज्यावर सीताजींनी आपल्याला अमर होण्याचा आशीर्वाद दिला.

रहे दनुज उपवन रखवारी ।

एक से एक महाभट भारी ॥

अर्थ- तिथे लंका शहरात, एकापेक्षा एक महाभयंकर राक्ष: बागेचे रक्षण करत होते. 

तिन्हैं मारि पुनि कहेउ कपीसा ।

दहेउ लंक कोप्यो भुज बीसा ॥

अर्थ- आपण त्या भयानक राक्षसांना मारले आणि त्या बागेचा नाश केल्यानंतर, लंका शहर जाळले, ज्यामुळे लंकेचा राजा रावणही घाबरला आणि थरथर कापला.

सिया बोध दै पुनि फिर आये ।

रामचन्द्र के पद सिर नाये।

अर्थ- मग आपण सीतेला सांत्वन दिलेस आणि परत आल्यानंतर श्री रामचंद्रजींच्या चरणी पडलास.

मेरु उपारि आप छिन माहीं ।

बांधे सेतु निमिष इक मांहीं ॥

अर्थ- संपूर्ण सैन्याला लंकेत घेऊन जाण्यासाठी, आपण विशाल पर्वत आणलेस आणि एका क्षणात समुद्रावर पूल बांधलास.

लछमन शक्ति लागी उर जबहीं ।

राम बुलाय कहा पुनि तबहीं ॥

अर्थ- युद्धादरम्यान, जेव्हा भाऊ लक्ष्मण शक्तीचा आघात झाला, तेव्हा रामचंद्र खूप विलाप करत असे.

भवन समेत सुषेन लै आये ।

तुरत सजीवन को पुनि धाये ॥

अर्थ- त्या कठीण काळात, हे महावीर, आपण लंकेचा सुषेण वैद्य त्याच्या राजवाड्यासह आणलास आणि जेव्हा लक्ष्मणाचा जीव वाचवण्यासाठी संजीवनी औषधीची आवश्यकता होती, तेव्हा मोठ्या वेगाने ते घेण्यासाठी गेलास.

मग महं कालनेमि कहं मारा ।

अमित सुभट निसिचर संहारा ॥

अर्थ- औषधी गोळा करण्यासाठी जाताना, वाटेत कालनेमीला मारलेस आणि आपल्याला रोखण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या असंख्य योद्ध्यांना आणि राक्षसांना नष्ट केलेस.

आनि संजीवन गिरि समेता ।

धरि दीन्हों जहं कृपा निकेता ॥

अर्थ- शेवटी संजीवनीला पर्वतासह आणले आणि दयेच्या निवासस्थानाजवळ श्री रामाच्या जवळ ठेवलेस. 

फनपति केर सोक हरि लीन्हा ।

वर्षि सुमन सुर जय जय कीन्हा ॥

अर्थ- अशाप्रकारे लक्ष्मणाचे संकट दूर केले आणि देवांनी मिळून आपल्यालावर फुले वृष्टी केली आणि तुझे स्वागत केले.

अहिरावण हरि अनुज समेता ।

लै गयो तहां पाताल निकेता ॥

अर्थ- त्यानंतर जेव्हा अहिरावण श्रीराम आणि लक्ष्मणाला पाताळाला घेऊन गेला.

जहां रहे देवि अस्थाना ।

दीन चहै बलि काढ़ि कृपाना ॥

अर्थ- तिथे देवीच्या जागी श्रीराम आणि लक्ष्मणाचा बळी देण्यासाठी त्याने आपली तलवार काढली.

पवनतनय प्रभु कीन गुहारी ।

कटक समेत निसाचर मारी ॥

अर्थ- हे परम गौरवशाली महावीर, त्याच क्षणी आपण तिथे पोहोचलास आणि त्या राक्षसाला आव्हान दिले आणि त्याच्या संपूर्ण सैन्यासह त्याला मारले.

रीछ कीसपति सबै बहोरी ।

राम लषन कीने यक ठोरी ॥

अर्थ- त्यानंतर हनुमानजींनी श्री राम आणि लक्ष्मण यांना जामवंत आणि सुग्रीव असलेल्या ठिकाणी परत आणले.

सब देवतन की बन्दि छुड़ाये ।

सो कीरति मुनि नारद गाये ॥

अर्थ- आपण सर्व देवांना राक्षसांच्या बंदिवासातून मुक्त केले आणि नारद ऋषींनी आपली स्तुती गायली.

अछयकुमार दनुज बलवाना ।

कालकेतु कहं सब जग जाना ॥

अर्थ- अक्षयकुमार राक्षस हा एक अतिशय शक्तिशाली राक्षस होता. संपूर्ण जग त्याला केतू म्हणून ओळखते.

कुम्भकरण रावण का भाई ।

ताहि निपात कीन्ह कपिराई ॥

अर्थ- रावणाचा एक भाऊ कुंभकर्ण देखील होता. हे वानर राजा! आपण या सर्व राक्षसांचा नाश केला.

मेघनाद पर शक्ति मारा ।

पवन तनय तब सो बरियारा ॥

अर्थ- हे हनुमानजी तुम्ही युद्धात रावणाचा भाऊ मेघनाथलाही पराभूत केले आहे. हे पवन कुमार! आपल्याइतका बलवान दुसरा कोण आहे?

रहा तनय नारान्तक जाना ।

पल में हते ताहि हनुमाना ॥

अर्थ- हनुमानजी, आपण मूल नक्षत्रात जन्मलेल्या आणि रावणाचा पुत्र असलेल्या नरांतक नावाच्या राक्षसाचा पराभव केला.

जहं लगि भान दनुज कर पावा ।

पवन तनय सब मारि नसावा।

अर्थ- जिथे जिथे तुम्हाला राक्षस सापडले, हे शिवाचे अवतार! आपण त्यांचा नाश केला 

जय मारुत सुत जय अनुकूला ।

नाम कृसानु सोक सम तूला ॥

अर्थ- हे मारुतीपुत्र! आपला विजय असो. आपण सेवकांच्या प्रत्येक कार्यात मदत केली आहेस. आपले नाव त्यांच्या दुःखाच्या कापसाचे जाळण्यात अग्नीसारखे आहे.

जहं जीवन के संकट होई ।

रवि तम सम सो संकट खोई ॥

अर्थ- ज्याच्या आयुष्यात कोणत्याही प्रकारचे संकट येते, आपण ते एका क्षणात दूर करतास, जसे कितीही दाट अंधार असला तरी सूर्य ते क्षणात संपवतात.

बन्दि परै सुमिरै हनुमाना ।

संकट कटै धरै जो ध्याना ॥

अर्थ- हे हनुमानजी! बंदिवासात असताना जो आपली आठवण ठेवतो त्याचे रक्षण करण्यासाठी, तुरुंगातून मुक्त करण्यासाठी आपण गदा आणि चक्र घेऊन तिथे पोहोचता.

जाको बांध बामपद दीन्हा ।

मारुत सुत व्याकुल बहु कीन्हा ॥

अर्थ- हे वीर हनुमान आपण यमराजालाही वर फेकून मृत्युला दुःखी करतास.

सो भुजबल का कीन कृपाला ।

अच्छत तुम्हें मोर यह हाला ॥

अर्थ- हे दयेच्या सागर! आपण इथे असताना मी या स्थितीत आहेस अशात आपल्या सर्व शक्ती कुठे गेल्या?

आरत हरन नाम हनुमाना ।

सादर सुरपति कीन बखाना ॥

अर्थ- हे हनुमान जी! आपले नाव संकटमोचन आहे. आई सरस्वती आणि देवराज इंद्र यांनी स्वतः आपले वर्णन असे केले आहे.

संकट रहै न एक रती को ।

ध्यान धरै हनुमान जती को ॥

अर्थ- जो कोणी आपले ध्यान करतो त्याच्या जीवनात एक कण संकट देखील येत नाही.

धावहु देखि दीनता मोरी ।

कहौं पवनसुत जुगकर जोरी ॥

अर्थ- हे कृपा निधान कृपा कर, माझी असहायता पाहून माझ्यावर दया करा, लवकर या आणि मला या बंधनातून मुक्त करा. मी आपल्याला हात जोडून विनंती करतो.

कपिपति बेगि अनुग्रह करहु ।

आतुर आइ दुसै दुख हरहु ॥

अर्थ- हे हनुमान जी ! मला लवकर आशीर्वाद द्या. माझे दुःख दूर करण्यासाठी लवकर या.

राम सपथ मैं तुमहिं सुनाया ।

जवन गुहार लाग सिय जाया ॥

अर्थ- हे महावीर ! जर आपण माझी हाक ऐकून आला नाही तर मी भगवान रामाच्या नावाची शपथ देतो.

यश तुम्हार सकल जग जाना ।

भव बन्धन भंजन हनुमाना ॥

अर्थ- हे पवनसुत संपूर्ण जगाला आपली कीर्ती माहिती आहे. हे भगवान हनुमान, आपण जगात पुन्हा पुन्हा जन्म घेण्याचे भय दूर करता.

यह बन्धन कर केतिक बाता ।

नाम तुम्हार जगत सुखदाता ॥

अर्थ- हे भगवान, माझे हे बंधन त्यापुढे काहीच नाही. आपल्याला जगात सर्व सुख देणारा, सुखदाता असेही म्हणतात.

करौ कृपा जय जय जग स्वामी ।

बार अनेक नमामि नमामी ॥

अर्थ- हे जगत स्वामी ! आपला जयजयकार असो. माझ्यासारख्या गरिबांवर दया करा. मी आपल्याला अनेक वेळा नमस्कार करतो.

भौमवार कर होम विधाना ।

धूप दीप नैवेद्य सुजाना ॥

अर्थ- जो कोणी भक्त मंगळवारी विहित पद्धतीने हवन करतो आणि धूप अर्पण करतो,

मंगल दायक को लौ लावे ।

सुन नर मुनि वांछित फल पावे ॥

अर्थ- आणि यासोबतच, जो कोणी मंगलकारी श्री हनुमानजींचे ध्यान करतो, मग तो देव असो, मानव असो किंवा ऋषी असो, त्याला लगेच फळ मिळते.

जयति जयति जय जय जग स्वामी ।

समरथ पुरुष सुअन्तरजामी ॥

अर्थ- हे जगत स्वामी ! आपला जय असो, जय असो, जय असो! हे हनुमानजी! आपण सर्वांचे विचार जाणणारे शक्तिशाली विश्वात्मा आहात.

अंजनि तनय नाम हनुमाना ।

सो तुलसी के प्राण समाना ॥

अर्थ- अंजनीचा पुत्र असल्याने आपले नाव अंजनेय आहे. आपण तुळशीच्या आशीर्वादांचे भांडार आहात.

|| दोहा ||

जय कपीस सुग्रीव तुम, जय अंगद हनुमान ।

राम लषन सीता सहित, सदा करो कल्याण ॥

अर्थ- सुग्रीव जी की जय, अंगद जी की जय, हनुमान जी की जय, श्री राम, लक्ष्मण जी, सीता जी, नेहमीच आमचे कल्याण करा.

बन्दौं हनुमत नाम यह, भौमवार परमान ।

ध्यान धरै नर निश्चय, पावै पद कल्याण ॥

अर्थ- जो कोणी मंगळवारी हनुमानजींच्या या श्लोकाचे प्रमाण म्हणून पठण करतो आणि जर तो व्यक्ती दृढनिश्चयाने ध्यान करतो तर तो निश्चितच परम शुभ स्थिती प्राप्त करतो.

जो नित पढ़ै यह साठिका, तुलसी कहैं बिचारि ।

रहै न संकट ताहि को, साक्षी हैं त्रिपुरारि ॥

अर्थ- तुलसीदास घोषित करतात की जो कोणी दररोज या हनुमान साठिका याचे पठण करेल त्याला कधीही कोणत्याही अडचणींचा सामना करावा लागणार नाही. भगवान शिव स्वतः याचे साक्षीदार आहेत.

|| सवैया ||

आरत बन पुकारत हौं कपिनाथ सुनो विनती मम भारी ।

अंगद औ नल-नील महाबलि देव सदा बल की बलिहारी ॥

जाम्बवन्त् सुग्रीव पवन-सुत दिबिद मयंद महा भटभारी ।

दुःख दोष हरो तुलसी जन-को श्री द्वादश बीरन की बलिहारी ॥

अर्थ- श्री तुलसीदास म्हणतात - हे हनुमानजी! मी आपल्याला मोठ्या संकटात बोलावत आहे. कृपया माझी प्रार्थना ऐका. अंगद, नल, नील, महादेव, राजा बली, भगवान राम (देव) बलराम, शूर जांबवंत, सुग्रीव, पवनपुत्र हनुमान, द्विद आणि मयंद - मी या बारा शूर पुरुषांना स्वतःचे बलिदान देण्यास तयार आहे. कृपया भक्ताचे दुःख आणि दोष दूर करा.

|| पंचमुखी हनुमान जी (panchmukhi hanuman ji) की जय ||

महाराष्ट्रातील ८ हनुमान मंदिरे

महाराष्ट्र शहरातील विविध हनुमान मंदिरांमध्ये शांतता आणि दैवी ऊर्जा अनुभवण्यासाठी आध्यात्मिक भक्तांना विस्तृत ठिकाणे प्रदान करते:

१. संकट मोचन हनुमान मंदिर

महाराष्ट्रातील सर्वात प्रसिद्ध हनुमान मंदिरांपैकी एक जे तुम्ही तुमच्या प्रवासाच्या योजनांमध्ये जोडू शकता ते म्हणजे संकट मोचन हनुमान मंदिर. दररोज मंदिर हजारो उत्साही भक्तांना आकर्षित करते जे भगवान हनुमानाचे आशीर्वाद घेण्यासाठी येतात. मुंबईतील रहिवाशांच्या हृदयात हे मंदिर एक विशेष स्थान आहे कारण ते जीवनात अडचणींना तोंड देणाऱ्यांना सांत्वन देते. "संकट मोचन" अर्थात संकट दूर करणारा मारुती. येथे प्रार्थना केल्याने समस्या नाहीश्या होतात, असे मानले जाते. मंदिराचा परिसर हिरवळीने व्यापलेला आहे, ज्यामुळे या ठिकाणाचे सौंदर्य वाढते.

स्थान: बी विंग, गाव देवी रोड, सर्वोदय नगर, भांडुप पश्चिम, मुंबई, महाराष्ट्र ४०००७८

वेळा: सकाळी ८ ते रात्री १०

२. अंजनेरी हनुमान मंदिर

नाशिकमधील सिद्ध हनुमान मंदिर म्हणून ओळखले जाणारे अंजनेरी हनुमान मंदिर हे महाराष्ट्रातील आणखी एक लोकप्रिय हनुमान मंदिर आहे. हे मंदिर अंजनेरी टेकड्यांच्या माथ्यावर स्थित आहे आणि त्याचे पौराणिक महत्त्व आहे. ते भगवान हनुमानाचे जन्मस्थान मानले जाते, ज्यामुळे ते सर्वात पवित्र स्थळांपैकी एक बनते. हे मंदिर सुमारे ४२०० फूट उंचीवर बांधले गेले आहे आणि सह्याद्री पर्वतांचे निसर्गरम्य दृश्ये दाखवून तेथे पोहोचण्यासाठी तुम्हाला मध्यम ट्रेक करावा लागतो. हनुमान जयंती दरम्यान मंदिर एका आध्यात्मिक स्थळात रूपांतरित होते.

स्थान: त्र्यंबकेश्वर रोड, अंजनेरी, महाराष्ट्र ४२२२१३

वेळा: सकाळी ८ ते रात्री ८

३. श्री हनुमान मंदिर

पुण्यातील आणखी एक आध्यात्मिक स्थळ म्हणजे श्री हनुमान मंदिर. भगवान हनुमानाला समर्पित आतील गर्भगृहाच्या पलीकडे, भगवान शनिदेवाला समर्पित मंदिरात आणखी एक मंदिर आहे. शनिवार पेठेच्या गजबजलेल्या परिसरात स्थित, हे मंदिर त्याच्या शांत आणि दिव्य वातावरणाने वेगळे दिसते. मंदिर देखील तुलनेने लहान आहे परंतु त्याचे प्रभावी अस्तित्व आहे. मंगळवार आणि शनिवारी, मंदिरात विशेष प्रार्थना करण्यासाठी भाविकांची गर्दी होते.

स्थान: हनुमान मित्र मंडळ, प्रेस कॉलनी, येरवडा, पुणे, महाराष्ट्र ४११००६

वेळा: सकाळी ७ ते दुपारी १२ आणि संध्याकाळी ५ ते रात्री १०

४. आळंदी येथील हनुमान मंदिर

पवित्र आळंदी शहरात महाराष्ट्रातील सर्वोत्तम हनुमान मंदिरांपैकी एक आहे. संत ज्ञानेश्वरांच्या समाधीला भेट देण्यासाठी या मंदिरात सामान्यतः भाविक येतात. येथील हनुमानाची मूर्ती सुंदरपणे बनवलेली आहे आणि अनेक भाविक प्रार्थना करण्यासाठी आणि आशीर्वाद घेण्यासाठी येतात. मंदिराच्या आध्यात्मिक उर्जेव्यतिरिक्त, ते त्याच्या नैसर्गिक वातावरणासाठी देखील प्रसिद्ध आहे, विशेषतः सुंदर इंद्रायणी नदीसह. देवतेला प्रार्थना केल्यानंतर, तुम्ही नदीच्या काठावर आराम करू शकता किंवा पाण्यात डुबकी देखील घेऊ शकता.

स्थान: कांबळे वाडा, महाराष्ट्र ४१२१०५

वेळा: सकाळी ६ ते रात्री ९

५. कोल्हापूर येथील श्री हनुमान मंदिर

कोल्हापूरमधील श्री हनुमान मंदिर हे महाराष्ट्रातील सर्वात जुन्या हनुमान मंदिरांपैकी एक आहे. हे मंदिर महालक्ष्मी मंदिराजवळ आहे, ज्यामुळे ते यात्रेकरूंसाठी एक लोकप्रिय थांबा बनते. आध्यात्मिक महत्त्वाव्यतिरिक्त, मंदिर त्याच्या अद्भुत इतिहासाने देखील वेगळे आहे. मंदिरात सुंदर वास्तुकला आणि एक मोठे अंगण आहे जिथे भाविक बसून ध्यान करू शकतात. येथील भगवान हनुमानाची मूर्ती खूप शक्तिशाली असल्याचे म्हटले जाते. भाविकांचा असा विश्वास आहे की येथे पूजा केल्याने अडथळे दूर होतात आणि समृद्धी येते.

स्थान: स्टेशन रोड (एनएच-२०४), रेल्वे कॉलनी, शाहूपुरी, कोल्हापूर, महाराष्ट्र ४१६००१

वेळा: सकाळी ७ ते रात्री ८

६. प्रतापगड हनुमान मंदिर

जर तुम्हाला साहसी प्रवासाची आवड असेल तर प्रतापगड हनुमान मंदिराला भेट देणे आवश्यक आहे. हे मंदिर किल्ल्याच्या प्रवेशद्वारावर आहे, ज्यामुळे ते सर्वात प्राचीन हनुमान मंदिरांपैकी एक बनले आहे. हे मंदिर भगवान हनुमानाला समर्पित आहे आणि पश्चिम घाटाच्या सुंदर परिसरासाठी ओळखले जाते. असे मानले जाते की हे ते ठिकाण आहे जिथे मराठा साम्राज्याचे योद्धे युद्धाला जाण्यापूर्वी आशीर्वाद घेत असत. तसेच, किल्ल्याभोवती असलेल्या हनुमान मंदिराचे निसर्गरम्य स्थान हे पूजेपासून शांत सुटकेसाठी आणखी एक पैलू आहे.

स्थान: प्रतापगड, सातारा जिल्हा, महाराष्ट्र

वेळा: सकाळी ८ ते रात्री ८

७. हनुमान मंदिर

तुळजा भवानी मंदिराजवळ स्थित, तुळजापूरमधील हनुमान मंदिर हे आणखी एक अवश्य भेट देण्याजोगे मंदिर आहे. तुळजा भवानी मंदिराच्या जवळ असल्याने तीर्थयात्रेदरम्यान ते एक महत्त्वाचे थांबे बनवते. मंदिराच्या आत, आतील गर्भगृह भगवान हनुमानाला समर्पित आहे आणि मंदिराच्या आत इतर मंदिरे देखील आहेत असे म्हटले जाते. मंदिराची वास्तुकला अगदी साधी आहे आणि मुख्य गाभाऱ्यासमोरील मोठा प्रार्थना कक्ष हे ठिकाण पाहण्यासारखे आहे. अनेकांचा असा विश्वास आहे की एकाच यात्रेदरम्यान तुळजा भवानी मंदिर आणि हनुमान मंदिराला भेट दिल्याने समृद्धी आणि सौभाग्य मिळते.

स्थान: शिवाजी नगर, तुळजापूर, महाराष्ट्र ४१३६०१

वेळा: २४*७

८. गडहिंग्लज हनुमान मंदिर

शेवटी, आपल्याकडे कोल्हापूरमध्ये गडहिंग्लज हनुमान मंदिर आहे. हनुमान जयंती दरम्यान मंदिर भव्य उत्सवाच्या ठिकाणी रूपांतरित होते. या मंदिराचे एक मुख्य आकर्षण म्हणजे भगवान हनुमानाची उंच मूर्ती जी भक्त आणि वास्तुकला उत्साही दोघांनाही आकर्षित करते. स्थानिकांच्या हृदयात मंदिराचे एक विशेष स्थान आहे, ते नियमितपणे आशीर्वाद घेण्यासाठी येथे येतात. झाडे आणि हिरवळीने वेढलेले हे मंदिर उत्सवादरम्यान देखील जिवंत होते. वैयक्तिक वाढीसाठी आध्यात्मिक शक्ती आणि आशीर्वाद मिळवणाऱ्यांसाठी हे एक परिपूर्ण ठिकाण आहे.

स्थान: गडहिंग्लज, महाराष्ट्र ४१६५०२

वेळा: २४*७

हनुमानाच्या ८ अद्भुत शक्ती ज्या तुम्हाला माहित नाहीत

१. अनिमा शक्ती (सूक्ष्म स्वरूप धारण करणे)

हनुमानजी त्यांचे शरीर इतके लहान करू शकत होते की ते सुईच्या टोकावर बसू शकेल. लंकेत प्रवेश करताना त्याने या शक्तीचा वापर केला. या शक्तीचा वापर करून हनुमानजींनी अनेक वेळा आपल्या शत्रूंचा पराभव केला आहे.

२. महिमा शक्ती (विशाल रूप धारण करून)

हनुमानजी आपला आकार जितका लहान करू शकत होते तितकाच तो मोठा देखील करू शकत होता. या शक्तीचा वापर करून तो आपला आकार विश्वाच्या आकाराइतका वाढवू शकतो. रामायणातील समुद्र ओलांडताना त्याचे "महावीर रूप" हे याचा पुरावा आहे.

३. गरिमा: (अविश्वसनीयपणे जड होण्याची शक्ती)

हनुमान आपले वजन अनेक वेळा सन्मानाने उचलू शकत होता. हे सामर्थ्य त्याची चिकाटी आणि कर्तव्याप्रती अढळ वचनबद्धता दर्शवते.

४. लघिमा: (वजनरहित असण्याची शक्ती)

ज्याप्रमाणे हनुमान स्वतःला जड बनवू शकत होते, त्याचप्रमाणे ते स्वतःला पंखासारखे हलके देखील बनवू शकत होते. या शक्तीचा वापर करून ते गुरुत्वाकर्षणाच्या विरुद्ध आकाशात उडू शकत होते. त्यांनी याचा वापर लंकेला उड्डाण करण्यासाठी आणि एक संपूर्ण पर्वत वाहून नेण्यासाठी केला, या सर्व गोष्टींनी त्याची अफाट शक्ती आणि भक्ती दर्शविली.

५. चिरंजीवित्व (अमरत्व)

हनुमानजींना युगानुयुगे जिवंत राहण्याचा आशीर्वाद मिळाला आहे. जोपर्यंत श्रीरामाचे नाव या जगात आहे तोपर्यंत ते या पृथ्वीवर उपस्थित राहतील.

६. गर्वित आत्मसंयम (अजिंक्य मानसिक शक्ती)

त्यांचा आत्मविश्वास इतका प्रबळ होता की त्याला कोणत्याही भीतीचा किंवा आसक्तीचा त्रास झाला नाही. हनुमानजींना भीती, शंका किंवा गोंधळ नव्हता. लंकेत रावणासमोर निर्भयपणे उभे राहणे हे याचा पुरावा आहे. ध्यान आणि तपश्चर्येतून त्याने ही शक्ती प्राप्त केली होती.

७. वायु गति (सर्वात जास्त वेगाने हालचाल करण्याची शक्ती) आणि दिव्य मंत्र सिद्धी (मंत्राच्या शक्तीने चमत्कारिक कामे करणे)

मारुतींकडे विशेष दिव्य मंत्रांची शक्ती होती, ज्याच्या मदतीने ते अदृश्य होऊ शकत होते, उडू शकत होते आणि असाधारण कार्ये करू शकत होते. हनुमानजी, त्यांचे वडील पवन देव यांच्यासारखे, इतक्या वेगाने पुढे जाऊ शकतात की कोणीही त्यांना पकडू शकत नाही. या कारणास्तव त्याला "मारुतीनंदन" असे म्हणतात.

८. वशित्व आणि इशित्व (वश करण्याची आणि नियंत्रित करण्याची शक्ती) 

ही हनुमानजींना इतरांवर नियंत्रण ठेवण्याची शक्ती होती. इशित्वाने हनुमानाला निसर्ग आणि सृष्टीच्या सर्व शक्तींवर नियंत्रण आणि आज्ञा देण्याची शक्ती दिली.

ALSO READ: श्री हनुमान चालीसा अर्थ सहित

असेही म्हटले जाते की मारुती लहानपणापासून ब्रह्मचारी होते, त्यामुळे कोणतीही महिला त्यांना स्पर्श करू शकत नव्हती. असेही म्हटले जाते की केवळ विवाहित महिलाच हनुमानजीची पूजा करू शकतात. हनुमान चालिसाबद्दल तसेच मारुती स्तोत्र याबद्दल देखील लोकांमध्ये अनेक गैरसमज आहेत. महिलांनी मारुती स्तोत्राचे किंवा हनुमान चालीसा पाठ करु की नाही असे प्रश्न विचारले जातात. 

होय, हनुमान ब्रह्मचारी होते हे खरे आहे, पण हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये आढळणाऱ्या कथांनुसार, हनुमानजींना एक मुलगा होता. हनुमानजींचा हा मुलगा एका माशाच्या पोटी जन्माला आला. कथेनुसार एके दिवशी हनुमानजी समुद्रावरून जात होते आणि त्यांच्या घामाचा एक थेंब माशाच्या पोटात गेला. या घामाच्या थेंबापासून माशाने एका मुलाला जन्म दिला ज्याचे नाव मकरध्वच ठेवण्यात आले. जर अशा प्रकारे पाहिले तर हनुमानजींचे ब्रह्मचर्य मोडले गेले होते. असे असूनही, हनुमानजी कधीही गृहस्थ जीवनात अडकले नाहीत आणि नेहमीच माता सीता आणि भगवान राम यांची सेवा करत राहिले.

म्हणूनच आजही भगवान हनुमानाला बाल ब्रह्मचारी म्हटले जाते. हिंदू धर्माच्या ग्रंथांमध्ये कुठेही असे लिहिलेले नाही की महिला हनुमानजींची पूजा करू शकत नाहीत. महिला हनुमानजींची पूजा करू शकतात परंतु त्यांनी पूजा करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत.

ALSO READ: मंगळवारी मारुती स्त्रोत पाठ करा, संकट नाहीसे होतील

काय महिला हनुमानजींचे व्रत ठेवू शकत नाहीत?

शास्त्रांमध्ये असे म्हटले आहे की महिला हनुमानजींची पूजा करू शकत नाहीत. खरं तर, महिलांना मासिक पाळी येते आणि जर एखाद्या महिलेने हनुमानजींसाठी ९ दिवस उपवास केला असेल आणि त्या दरम्यान तिला मासिक पाळी येते, तर ही विधी मोडली जाते. म्हणून महिलांना हनुमानजींचे व्रत करण्यास मनाई आहे.

काय मासिक पाळीच्या वेळी हनुमान चालीसा वाचता येत नाही?

ज्याप्रमाणे महिलांना उपवास करण्यास मनाई आहे, त्याचप्रमाणे मासिक पाळीच्या काळात महिलांना हनुमान चालीसा वाचण्यासही मनाई आहे. या काळात, महिलेला हनुमान चालीसा पाठ असेल तरी म्हणण्याची परवानगी नाही. असे म्हटले जाते की अशा वेळी महिलांनी भगवान हनुमानाचे स्मरण करू नये अन्यथा देव रागावतात.

ALSO READ: मारुती स्तोत्र मराठी अर्थासह Maruti stotra with meaning in marathi

काय महिला हनुमानजींसमोर डोके टेकवू शकत नाही?

हनुमानजी सीतेला आपली आई मानत होते. ते लहानपणापासूनच ब्रह्मचारी होते, म्हणून त्यांच्यासाठी महिलेचे वय कितीही असो, ती त्यांच्यासाठी आईसारखी असते. म्हणूनच भगवान हनुमान स्वतः महिलांसमोर नतमस्तक होऊ शकतात, परंतु कोणत्याही महिलेने त्यांच्यासमोर नतमस्तक होणे त्यांना मान्य नाही. म्हणूनच महिलांना कधीही हनुमानजींसमोर डोके टेकण्यास सांगितले जात नाही.

काय महिला हनुमानजींना स्नान घालू शकत नाही किंवा चोला अर्पण करु शकत नाही?

हिंदू परंपरेत, देव-देवतांच्या मूर्तींना पाणी अर्पण करणे हा एक विधी मानला जातो. देवाची पूजा पाण्याच्या नैवेद्याने सुरू होते. महिला सर्व देवी-देवतांना पाणी अर्पण करू शकतात परंतु त्यांनी कधीही मारुतीला जल अर्पण करू नये. त्याचप्रमाणे महिलांनी कधीही हनुमानजींना कपडे किंवा चोला अर्पण करू नयेत. असे करणे ब्रह्मचारी व्यक्तीचा अपमान मानले जाते.

अस्वीकारण: हा लेख धार्मिक श्रद्धेवर आधारित असून केवळ माहितीसाठी दिला जात आहे. वेबदुनिया याला दुजोरा देत नाही. कोणतेही उपाय अमलात आणण्यापूर्वी तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

पौराणिक कथा

पौराणिक कथेनुसार, एकदा हनुमानजी सीतेला भेटण्यासाठी वाल्मिकीजींच्या आश्रमात जातात. जेव्हा हनुमानजी सीतेला भेटायला गेले तेव्हा त्यांना खूप भूक लागली, तेव्हा सीतेने स्वतःच्या हातांनी जेवण बनवले आणि त्यांना खायला दिले. सीता माता त्यांना विविध पदार्थ आणि अन्न खाऊ घालू लागते पण जेवण शिजवताना आश्रमातील सर्व अन्न संपते आणि तरीही हनुमानजींची भूक भागत नाही. मग सीता देवी विचार करू लागते की मारुतीला काय तयार करुन खाऊ घालावे जेणेकरून त्यांचे पोट भरेल. मग त्यांना भगवान रामाने सांगितलेली एक युक्ती आठवते.

भगवान राम म्हणाले होते की हनुमानजींचे पोट भरण्यासाठी त्यांना तुळशीचे पान द्यावे जे त्यांची भूक भागवेल. मग सीते मातेनेही तसेच केले आणि मारुतीरायाला तुळशीचे पान खायला दिले. हनुमानजींनी तुळशीचे पान खाल्ल्याबरोबर त्यांची भूक भागली. या कथेपासून हनुमानजींच्या प्रसादात तुळशीचे पान अर्पण केले जाते असे म्हटले जाते.

ALSO READ: मारुतीला प्रिय आहेत या ४ राशी, सुख-समृद्धीची कधीच कमतरता भासत नाही

दुसऱ्या एका मान्यतेनुसार, भगवान विष्णूंना तुळशीची पाने आवडतात म्हणून हनुमानजींनाही ती आवडतात. भगवान नारायणाच्या प्रत्येक अवतारात आणि स्वरूपात तुळशीची पाने अर्पण केली जातात असे मानले जाते. हनुमानजी हे भगवान विष्णूच्या राम अवताराचे एक महान भक्त आहेत. असे मानले जाते की भगवान राम तुळशी अर्पण केल्याने प्रसन्न होतात, त्याचप्रमाणे त्यांचे भक्त हनुमानजी देखील तुळशीची पाने अर्पण केल्याने प्रसन्न होतात.

अस्वीकारण: ही माहिती धार्मिक श्रद्धेवर आधारित असून केवळ माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुनिया याला दुजोरा देत नाही. कोणतेही उपाय करण्यापूर्वी तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

भगवान हनुमानाला चोळा अर्पण करण्यासाठी लागणारे साहित्य

हनुमानजींना चोळा अर्पण करण्यासाठी, शेंदुर, चमेलीचे तेल, सिल्वर किंवा गोल्ड वर्क आणि सुगंधित अत्तर यासारख्या वस्तूंचा समावेश करा.

हनुमानजींना चोळा अर्पण करण्याची संपूर्ण पद्धत

सर्वप्रथम हनुमानजींसमोर तूप किंवा चमेलीच्या तेलाचा दिवा लावा. त्यानंतर त्यांची मूर्ती गंगाजलने स्वच्छ करा. यानंतर स्वच्छ कापडाने मूर्ती काळजीपूर्वक पुसूावी. आता शेंदुरात तूप किंवा चमेलीचे तेल मिसळून जाड मिश्रण तयार करा.

या मिश्रणाने हनुमानजींच्या डाव्या पायावर चोळा अर्पण करण्यास सुरु करा आणि नंतर त्यावर चांदीचे वर्क लावा. पुढे मारुतीरायाला जानवे घाला आणि त्यांना नवीन, स्वच्छ वस्त्र घाला. शेवटी त्यांना भोग अर्पण करा आणि त्यांची आरती करा.

ALSO READ: पंचमुखी हनुमान कवच पाठ करा, तुमच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील !

हनुमानजींना चोळा अर्पण करण्याचे नियम

मंगळवार हा पूर्णपणे हनुमानजींच्या पूजेसाठी समर्पित आहे आणि या दिवशी त्यांना चोळा अर्पण करणे विशेष फलदायी मानले जाते. त्याच वेळी, हनुमान जयंतीच्या दिवशी हनुमानजींना चोळा अर्पण करणे देखील खूप शुभ ठरते. चोळा अर्पण करताना, साधकाने मनात कोणत्याही प्रकारचे नकारात्मक विचार आणू नयेत. चोळा अर्पण केल्यानंतर, हनुमानजींच्या चरणी भक्तीने नतमस्तक व्हावे. यानंतर काही वेळ शांत बसून त्यांचे ध्यान करणे अत्यंत फायदेशीर आहे. चोळा अर्पण करताना हनुमान चालीसा किंवा बजरंग बाण पठण करावे.

पिंपळाच्या झाडाखाली दिवा लावा

हनुमान जयंतीच्या रात्री, पिंपळाच्या झाडाखाली मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावा आणि 'ॐ हं हनुमते नम:' या मंत्राचा १०८ वेळा जप करा. असे केल्याने, शनीच्या साडेसती, ढैय्या किंवा महादशाचे परिणाम तुमच्यासाठी त्रासदायक ठरणार नाहीत.

हनुमान चालीसाचा पाठ

हनुमान जयंतीच्या रात्री हनुमानजींसमोर देशी तुपाचा दिवा लावा आणि ११ किंवा २१ वेळा हनुमान चालीसा पठण करा. यामुळे तुमच्या आयुष्यातील संकटे आपोआप दूर होऊ लागतील.

ALSO READ: हनुमान चालीसा पाठ करण्याची योग्य वेळ कोणती?

चोळा चढवा

हनुमान जयंतीला, देवाच्या मंदिरात जा आणि त्यांना सिंदूर आणि चमेलीचे तेल अर्पण करा. असे केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

नारळाने वाईट नजर काढा

हनुमान जयंतीच्या दिवशी, हनुमानजींच्या मूर्तीसमोर बसा आणि तुमच्या डोक्यावर सात वेळा नारळ ओवाळून घ्या. यानंतर ते वाहत्या नदीत वाहून टाका किंवा झाडाच्या मुळाजवळ ठेवा. असे केल्याने वाईट नजर निघून जाते. यासोबतच नकारात्मक ऊर्जा देखील आजूबाजूला राहत नाही.

११ लाडवाचा नैवेद्य

हनुमान जयंतीच्या दिवशी, भगवानांना ११ बुंदीचे लाडू अर्पण करा आणि तुमच्या इच्छा सांगा. असे केल्याने तुमची इच्छा लवकर पूर्ण होते.

ALSO READ: मारुतीला गोड रसरशीत बुंदी आणि इमरती स्वत:च्या हाताने तयार करुन अर्पण करा

अस्वीकरण: येथे दिलेली माहिती धार्मिक शास्त्रांवर आधारित आहे आणि ती केवळ माहितीच्या उद्देशाने दिली जात आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. कोणतेही उपाय अमलात आणण्यापूर्वी तज्ञांचा सल्ला घ्या.

१. शिकण्याची आवड: हनुमानजींनी लहानपणापासून शेवटपर्यंत सर्वांकडून काहीतरी ना काही शिकले होते. असे म्हटले जाते की त्यांची आई अंजनी आणि वडील केसरी यांच्याव्यतिरिक्त, त्यांनी त्यांचे पालक वडील पवनपुत्र यांच्याकडूनही शिक्षण घेतले. त्यांनी शबरीचे गुरु ऋषी मतंग यांच्याकडून शिक्षण घेतले आणि भगवान सूर्याकडून सर्व प्रकारचे ज्ञान प्राप्त केले.

२. कामात कार्यक्षमता आणि प्रवीणता: हनुमानजींची काम करण्याची शैली अद्वितीय होती आणि ते त्यांच्या कामात कुशल आणि प्रवीण होते. सुग्रीवाला मदत करण्यासाठी, त्यांनी त्यांची ओळख श्रीरामांशी करून दिली आणि रामाला मदत करण्यासाठी, त्यांनी आपल्या बुद्धिमत्तेचा वापर केला आणि भगवान श्रीरामांनी सांगितलेल्या सर्व गोष्टी केल्या. ते कामात एक कार्यक्षम व्यवस्थापक आहे. सैन्याशी लढण्यापासून ते समुद्र पार करण्यापर्यंत हनुमानजींनी कार्यक्षमतेने आणि बुद्धिमत्तेने केलेले काम त्यांच्या अद्वितीय व्यवस्थापनाचे दर्शन घडवते.

३. योग्य नियोजन, मूल्ये आणि वचनबद्धता: हनुमानजींना कोणतेही काम सोपवले गेले तरी ते प्रथम त्याचे नियोजन करायचे आणि नंतर ते अंमलात आणायचे. उदाहरणार्थ, मारुतीला लंकेला पाठवताना, श्री रामांनी त्यांना सांगितले होते की ही अंगठी सीतेला दाखवा आणि त्यांना सांगा की राम लवकरच परत येतील. पण हनुमानजींना माहित होते की समुद्र ओलांडताना आणि लंकेत प्रवेश करताना अडथळे येतील, त्यांना माहित होते की काय होण्याची शक्यता आहे. त्यांनी रावणाला कठोरपणे रामाचा संदेश दिला, विभीषणाला रामाकडे आणले, अक्षयकुमारचा वध केला, सीतेला अंगठी दिली, लंका जाळली आणि सुरक्षित परतले. हे सर्व त्यांच्या कृती योजनेचा भाग होते. त्यांच्याकडे बुद्धिमत्तेच्या सहाय्याने योग्य नियोजन करण्याची अद्भुत क्षमता आहे. हनुमानजींचे व्यवस्थापन क्षेत्र खूप विस्तृत, असाधारण आहे आणि त्यांना योजनांचे मास्टर प्लॅनर म्हणून ओळखले जाते. हनुमानजींचे आदर्श आपल्याला शिकवतात की समर्पण, वचनबद्धता आणि भक्तीने प्रत्येक अडथळ्यावर मात करता येते. जीवनात या मूल्यांचे महत्त्व कधीही कमी होत नाही. लंकेत पोहोचण्यापूर्वी त्यांनी संपूर्ण रणनीती आखली. राक्षसांच्या इतक्या प्रचंड गर्दीतही विभीषणासारखा सज्जन सापडला. त्यांनी त्यांच्याशी मैत्री केली आणि त्यांना सीता माता सापडली. भीती पसरवण्यासाठी लंका जाळण्यात आली. विभीषणाची प्रभू रामाशी ओळख करून दिली. अशाप्रकारे संपूर्ण व्यवस्थापनासह काम पूर्ण झाले.

४. दूरदृष्टी: हनुमानजींची दूरदृष्टी होती की त्यांनी त्यांच्या सहज आणि सोप्या संभाषणाच्या गुणाने वानरराज सुग्रीवची भगवान रामाशी मैत्री करवून दिली नंतर त्यांनी विभीषण आणि भगवान रामाची मैत्री करवून दिली. सुग्रीवने श्रीरामाच्या मदतीने बालीचा वध केला, तर श्रीरामाने विभीषणाच्या मदतीने रावणाचा वध केला. हे केवळ हनुमानजींच्या कौशल्य आणि हुशारीमुळे शक्य झाले.

ALSO READ: यशस्वी जीवनासाठी श्रीकृष्णाचे हे पाच गुण अवलंबवा

५. राजकारणात कुशल: खजिना आणि परस्त्री मिळाल्यानंतर, सुग्रीव भगवान रामाची बाजू सोडून गेला, परंतु हनुमानजींनी त्याला भगवान रामाच्या कृतींबद्दलची जबाबदारी आणि मैत्रीच्या धर्माची आठवण करून देण्यासाठी साम, दाम, दंड, भेद या चार पद्धती वापरल्या. याशिवाय, असे अनेक प्रसंग आले जेव्हा हनुमानजींना नीतिचा वापर करावा लागला. हनुमानजी आपल्याला व्यवस्थापनाचा हा धडा शिकवतात की जर ध्येय महान असेल आणि ते साध्य करणे सर्वांच्या हिताचे असेल तर कोणत्याही प्रकारचे धोरण स्वीकारता येते.

६. धाडस: हनुमानजींमध्ये अदम्य धाडस आहे. कोणत्याही प्रकारच्या प्रतिकूल परिस्थितीमुळे विचलित न होता ते दृढ इच्छाशक्तीने पुढे जात असे. रावणाला शिकवण्यात त्यांचे धाडस, दृढता, स्पष्टता आणि आत्मविश्वास अतुलनीय आहे. त्यांच्यात कोणताही दिखावा नाही, कपट किंवा फसवणूक नाही. वर्तनात पारदर्शकता असते, दुष्टपणा नाही. त्यांच्याकडे आपले विचार मांडण्याचे नैतिक धैर्य आहे. रावणही त्यांच्या धाडसाची, बुद्धिमत्तेची, कौशल्याची आणि धोरणांची प्रशंसा करायचा.

७. नेतृत्व: हनुमानजींनी निश्चितच श्री रामांच्या आज्ञेचे पालन केले पण ते एक वानर तरुण होते. याचा अर्थ ते संपूर्ण वानर सैन्याचे नेते होते. सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याची त्यांची क्षमता श्री रामांनी ओळखली होती. जे कठीण काळात निर्भयपणे आणि धैर्याने आपल्या सहकाऱ्यांना मदत करू शकतात आणि मार्गदर्शन करू शकतात, ज्यांच्याकडे आपले ध्येय साध्य करण्यासाठी उत्साह, संयम आणि समर्पण आहे, ज्यांच्याकडे अडचणींवर मात करून परिस्थितीला आपल्या बाजूने वळवण्याची दृढनिश्चय आणि क्षमता आहे आणि ज्यांच्याकडे सर्वांचा सल्ला ऐकण्याची गुणवत्ता आहे, तेच नेता बनू शकतात. त्यांनी जामवंत यांचे मार्गदर्शन घेतले आणि रामाचे काम उत्साहाने केले. सर्वांचा आदर करणे, सक्रिय आणि उत्साही असणे आणि कामात सातत्य राखण्याची क्षमता असणे हा देखील यशाचा एक सिद्ध मंत्र आहे.

८. प्रत्येक परिस्थितीत आनंदी राहणे: हनुमानजींच्या चेहऱ्यावर कधीही चिंता, निराशा किंवा दुःख दिसू शकत नाही. ते प्रत्येक परिस्थितीत आनंदी राहत असे. हनुमानजी त्यांचे काम करताना कधीही गंभीर नव्हते, ते प्रत्येक कामाला उत्सव किंवा खेळासारखे घेत असत. त्यांच्याकडे आजच्या काळातील सर्वात आवश्यक व्यवस्थापन गुण आहे ते म्हणजे ते प्रत्येक परिस्थितीत त्यांची विनोदबुद्धी कायम ठेवत. तुम्हाला आठवत असेल की जेव्हा तो लंकेला गेले होते तेव्हा त्यांनी मदमस्त होऊन भरपूर फळे खाल्ली होती, बाग उद्ध्वस्त केली होती आणि स्वतःचे मनोरंजन केले होते आणि रावणाला एक संदेशही दिला होता. त्याचप्रमाणे, त्यांनी द्वारकेच्या बागेत भरपूर फळे खाऊन स्वतःचा आनंद घेतला होता आणि शेवटी, त्यांनी बलरामाचा अभिमानही मोडून काढला होता. मनोरंजन करत त्यांनी अनेक गर्विष्ठ लोकांचा अभिमान मोडून काढला होता.

९. शत्रूवर नजर: परिस्थिती काहीही असो, हनुमानजी भजन गात असो किंवा आकाशात उडत असो किंवा फळे आणि फुले खात असो, त्यांची नजर नेहमीच त्यांच्या शत्रूंवर असत. प्रतिस्पर्ध्याला माहिती नसताना त्याची गुपिते जाणून घेणे आणि शत्रूंमध्ये मित्र शोधण्याचे कौशल्य विभीषणाच्या संदर्भात दाखवले आहे.

१०. नम्रता: हनुमानजी सर्वात शक्तिशाली होते. हनुमानजींनी लंकेचा नाश केला, अनेक राक्षसांना मारले, शनिदेवाचा अभिमान मोडला, पौंड्रक नगरीचा नाश केला, भीमाचा अभिमान मोडला, अर्जुनाचा अभिमान मोडला, बलरामजींचा अभिमान मोडला आणि संपूर्ण जगाला तो काय आहे हे दाखवून दिले पण त्यांनी स्वतः कधीही नम्रता आणि भक्तीचा मार्ग सोडला नाही. ते रावणाशी तसेच अर्जुनाशीही सभ्यपणे वागले. त्यांनी सर्वांना नम्र राहून समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला पण जेव्हा त्यांना समजले नाही तेव्हा त्यांनी परमेश्वराच्या परवानगीनेच आपले शौर्य दाखवले. तुम्ही टीमवर्क करत असलात किंवा नसलात तरी व्यवस्थापकाने नम्र असणे महत्त्वाचे आहे अन्यथा त्याने हे समजून घेतले पाहिजे की त्याचा अहंकारही अल्पकाळच टिकेल.

पंचमुखी हनुमानाचे रूप काय आहे?

पंचमुखी हनुमानाचे रूप पाच मुखांचे आहे. शास्त्रांनुसार पाचही दिशांना जळणारे दिवे एकाच वेळी विझवले तरच अहिरावणाचा वध होऊ शकत होता. अहिरावण हा लंकेचा राजा आणि पाताळलोकाचा राजा रावणाचा भाऊ होता, जो भगवान राम आणि लक्ष्मण झोपेत असताना त्यांना पाताळलोकात घेऊन गेला होता. जेव्हा हनुमानजी भगवान राम आणि लक्ष्मण यांना घेण्यासाठी आले तेव्हा त्यांनी पंचमुखी रूप धारण केले आणि पाचही दिशांना लावलेले दिवे विझवले. यानंतर अहिरावण मारला गेला. म्हणूनच भगवान हनुमानाच्या पंचमुखी रूपाची पूजा केल्याने सर्व प्रकारच्या समस्यांचा नाश होतो. पंचमुखी हनुमानाची पाच मुखे खालीलप्रमाणे आहेत.

पूर्वमुख - स्वतः हनुमान: सर्व अडथळ्यांचा नाश करणारा.

दक्षिण मुख - नरसिंह रूप: शत्रू, जादूटोणा आणि वाईट आत्म्यांपासून संरक्षण करते.

पश्चिम मुख - गरुड स्वरूप: सर्पदोष आणि काळी जादू दूर करते.

उत्तर मुख - वराहरूप: जमिनीशी संबंधित समस्या आणि वास्तुदोषांपासून संरक्षण करते.

ऊर्ध्व मुख - हयग्रीव रूप: बुद्धिमत्ता, ज्ञान आणि आध्यात्मिक शक्ती वाढवते.

पंचमुखी हनुमान कवच केल्याने फायदा होतो

पंचमुखी हनुमान कवचचा जप करण्याचे अनेक फायदे आहेत. ज्या लोकांना खूप भीती वाटते आणि वारंवार घाणेरडी स्वप्ने पडतात त्यांनी हे कवच पठण करावे. या कवचाचे पठण केल्याने साधकाभोवती एक संरक्षक वर्तुळ तयार होते.

पंचमुखी हनुमान कवचचे पठण केल्याने मन एकाग्र होण्यास मदत होते, भीती दूर होते आणि आंतरिक धैर्य आणि आत्मविश्वास वाढतो. जर कोणताही न्यायालयीन खटला चालू असेल किंवा शत्रू तुम्हाला सतत त्रास देत असतील, तर हा मजकूर आध्यात्मिक आणि आध्यात्मिक संरक्षण कवच म्हणून काम करतो.

एकवारं जपेत्स्तोत्रं सर्वशत्रुनिवारणम् ॥ 

द्विवारं तु पठेन्नित्यं पुत्रपौत्रप्रवर्धनम् ।

त्रिवारं च पठेन्नित्यं सर्वसम्पत्करं शुभम् ॥ 

चतुर्वारं पठेन्नित्यं सर्वरोगनिवारणम् ।

पञ्चवारं पठेन्नित्यं सर्वलोकवशङ्करम् ॥ 

षड्वारं च पठेन्नित्यं सर्वदेववशङ्करम् ।

सप्तवारं पठेन्नित्यं सर्वसौभाग्यदायकम् ॥

अष्टवारं पठेन्नित्यमिष्टकामार्थसिद्धिदम् ।

नववारं पठेन्नित्यं राजभोगमवाप्नुयात् ॥

दशवारं पठेन्नित्यं त्रैलोक्यज्ञानदर्शनम् ।

रुद्रावृत्तिं पठेन्नित्यं सर्वसिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् ॥ 

निर्बलो रोगयुक्तश्च महाव्याध्यादिपीडितः ।

कवचस्मरणेनैव महाबलमवाप्नुयात् ॥ 

ALSO READ: मारुती स्तोत्र मराठी अर्थासह Maruti stotra with meaning in marathi

किती वेळा पाठ करावे?

दररोज एकदा या कवचचे पठण केल्याने सर्व शत्रूंचा नाश होतो. जर कोणी हे कवच दिवसातून दोनदा वाचले तर त्याला मुलांचे आशीर्वाद मिळतात. जो ते तीनदा वाचतो तो श्रीमंत होतो. या कवचाचे पाच वेळा पठण केल्याने सर्व जग नियंत्रणात येते. या कवचचे सहा वेळा पठण केल्याने सर्व देवता नियंत्रणात येतात. जो कोणी हा कवच दररोज सात वेळा वाचतो त्याला सौभाग्य प्राप्त होते. जर तुम्ही ते दररोज ८ वेळा वाचले तर तुमचे सर्व काम पूर्ण होईल. नऊ वेळा ते पठण केल्याने माणूस राजा बनतो. जो कोणी हा कवच दहा वेळा पठण करतो त्याला तिन्ही लोकांचे ज्ञान होते. जर हे कवच दररोज ११ वेळा पठण केले तर त्या व्यक्तीला सर्व सिद्धी प्राप्त होतात.

अर्थात हे मारुतीराया आपण भीमरूप, महारुद्र कारण मारुती हे शंकराचे अवतार मानले गेले आहे, वजहनुमान अर्थात वज्रासारखी अभेद, वायुदेवता, वनाचा शत्रु, माता अंजनीचे पुत्र प्रभू रामचंद्रांचे दूत आणि प्रभंजन अर्थात बळाच्या जोरावर मोठा विनाश घडवून आणणारे आहात.

महाबळी प्राणदाता सकळां उठवी बळे । सौख्यकारी शोकहर्ता धूर्त वैष्णव गायका ॥ २ ॥

अर्थात हे मारुतीराया, आपण महाबळी आणि प्राणदाता (संजीवनी आणून लक्ष्मणाचा जीवन वाचवणारा), आपल्या बळावर लोकांना उठवणारे, सुख देणारे, दुःखाचे हरण करणारे आहात. विष्णुस्वरूप रामाची कृपा मिळवून देणारे आहात.

दिनानाथा हरीरूपा सुन्दरा जगदन्तरा । पाताल देवताहन्ता भव्यसेन्दूर लेपना ॥३॥

अर्थात हे मारुतीराया आपण दीन-गरीबांचा वाली आहात, हरीरूप, अतिशय सुंदर असून सर्व जगताच्या अंतर्यामी आहात. पाताळाच्या दृष्ट शक्ती अहीरावण आणि महीरावण यांचा विनाश करणारे, सर्व शरीरावर शेंदूर लावल्यावर आपण भव्य दिसणारे आहात.

लोकनाथा जगन्नाथा प्राणनाथा पुरातना । पुण्यवन्ता पुण्यशीला पावना परितोषका ॥४॥

अर्थात हे मारुतीराया आपण लोकनाथ आहात अर्थात जगाचे पालक आहात, जगन्नाथ आहात आणि प्राणनाथ म्हणजे जीवनाचे रक्षक आहात. आपण अत्यंत पुरातन, पुण्यवान, पुण्यकर्म करणारे, पवित्र असून भक्तांना आनंदित करणारे आहात.

ध्वजांगे उचली बाहू आवेशे लोटला पुढे । काळाग्नि काळरुद्राग्नी देखतां कापती भये ।।५।।

अर्थात प्रभू रामचंद्र यांचा विजयी ध्वज आपल्या हातात धरून आपण मोठ्या आवेशाने सर्व सैन्याच्या पुढे निघालात. आपले हे रूप पाहून काळाग्नि म्हणजे काळ अर्थात मृत्यूरुपी अग्नी आणि रौद्र म्हणजे भयंकर अग्नी देखील भीतीने थरथर कापू लागतात.

ब्रह्मांडें माईली नेणों आवळें दंतपंगती ।नेत्राग्नि चालिल्या ज्वाळा भृकुटी त्राहिटिल्या बळे ॥६॥

अर्थात हे मारुतीराया आपण दात-ओठ खाताना वाटते जणू आपल्या डोळ्यात सर्व ब्रह्मांड मावले आहेत. भिवया ताणून रागाने बघत असताना डोळ्यातून क्रोधाच्या ज्वाला जणू बाहेर पडतात.

पुच्छ ते मुरडिलें माथां किरीटी कुंडलें बरी । सुवर्णकटिकांसोटी, घंटा किंकिणी नागरा ।।७।।

अर्थात आपण आपले शेपूट वळवून मस्तकाजवळ आणून ठेवली असून मस्तकावरील मुकुट आणि कानांतील कुंडले शोभून दिसतात. आपल्या कमरेला सोन्याची कासोटी बांधलेली आहे, तर त्याचा कडदोरा आपटून मंजुळ घंटानादासारखा आवाज येतो.

ठकारे पर्वताऐसा नेटका सडपातळू । चपळांग पाहतां मोठें महाविद्युल्लतेपरी ॥८॥

अर्थात हे मारुतीराया, मुळात बांधेसून आणि सडपातळ असून पर्वतासारखे उभे ठाकलेले आहात. शेूपट मोठी आणि विजेसारखी चपळ आहे.

कोटिच्या कोटि उड्डाणें झेंपावे उत्तरेकडे । मन्द्राद्रीसारखा द्रोणू, क्रोधे उत्पाटिला बळे ॥९॥

अर्थात आपल्या चरित्रात आपल्या उड्डाणाचे असंख्य प्रसंग आहेत. विशेषतः लक्ष्मण बेशुद्ध पडल्यावर मारुती उत्तरेकडे झेपावलात तेव्हा मंदर पर्वतासारखे प्रचंड द्रोणागिरी पर्वत क्रोधाने मुळासकट उपटून काढणतात.

आणिला मागुती नेला, आला गेला मनोगती । मानसी टाकिले मागे, गतीसी तूळणा नसे ।।१०।।

अर्थात आपण तो पर्वत आणून पुन्हा परत जागेवरुन नेऊन ठेवला. हा उत्तरेचा प्रवास अत्यंत मनाच्या चपळाईने अर्थात वेगाने केला. आपल्या उड्डाणाची गती मनाला मागे टाकणारी आहे. अशात आपल्या गतीची तुलना करण्याचे सामर्थ्य जगात नाही.

अणूपासूनि ब्रह्मांडा एवढा होत जातसे । तयासी तुळणा कोठें मेरुमंदार धाकुटे ।।११।।

अर्थात हे मारुतीराया आपण अणू ऐवढे लहान देहापासून ब्रह्मांडाएवढे मोठे आकार घेत जाता. या विशाल रूपाची तुलना करणे शक्य नाही. विशालतेसाठी प्रसिद्ध असलेले मेरू आणि मंदार हे पर्वत देखील आपल्यापुढे चिमुकले वाटू लागतात.

ब्रह्मांडाभोंवते वेढे वज्रपुच्छें घालू शके । तयासी तूळणा कैची ब्रह्मांडीं पाहतां नसे ॥१२॥

अर्थात हे मारुतीराया वज्रासारखे शेपटाने अवघ्या ब्रह्मांडाला गुंडाळता येईल. अशात संपूर्ण ब्रह्मांडात मारुतीची तुलना करता येणार नाही.

आरक्त देखिलें डोळा, गिळिले सूर्यमण्डळा । वाढतां वाढतां वाढे, भेदिलें शून्यमण्डळा ।।१३।।

अर्थात हे मारुतीराया, आपण पाळण्यात आरक्तवर्ण सूर्यबिंब पाहिले. फळ समजून ते गिळले. सूर्यबिंब गिळण्यासाठी आपण उड्डाण घेतली. यासाठी आपल्याला खूप मोठे व्हावे लागले. मोठे होत असताना आपण वाढत वाढत सूर्यमंडळ ग्रासून टाकले.

भूतप्रेतसमन्धादि रोग व्याधि समस्तही । नासती तुटती चिन्ता, आनन्दे भीमदर्शने ।। १४ ।।

अर्थात हे मारुतीराया, आपल्या दर्शनाने सर्व आजार, सर्व प्रकारची काळजी, एवढेच नव्हे तर भूत, प्रेत, समंध यांच्याद्वारे होणारा त्रास कायमचा नाहीसा होतो, मन चिंतामुक्त आणि आनंदी राहते.

हे धरा पन्धराश्लोकी लाभली शोभली वरी । दृढदेहो निसन्देहो संख्या चंद्रकला गुणे ।।१५।।

अर्थात हे मारुतीराया, हे पंधरा श्लोकांद्वारे आपले केलेले हे स्तवन चांगले लाभदायी ठरु दे. यामुळे शरीर सुदृढ झाले आणि मन निःशंक झाले.

रामदासी अग्रगण्यू कपिकुळासी मंडणू । रामरूपी अन्तरात्मा दर्शने दोष नासती ।।१६।।

अर्थात हे मारुतीराया, समस्त रामभक्तांमध्ये आपण सर्वश्रेष्ठ, वानरकुळाला भूषणावह, ज्यांची अंतरात्मा प्रत्यक्ष रामाच्या ठिकाणी आहे अशा मारुतीच्या दर्शनाने सर्व दोष, पापांचे परिहार होते.

इति श्री रामदासकृतं संकटनिरसनं श्री मारुतिस्तोत्रम् संपूर्णम्

अर्थात अशा प्रकारे समर्थ रामदासांनी रचलेले आणि संकटांचे निरसन करणारे हे मारुतिस्तोत्र येथे संपूर्ण झाले.

ALSO READ: श्री विचित्रवीर हनुमान मारुति स्तोत्रम्

ALSO READ: हनुमान जयंतीला नैवेद्यात बनवा चुरमा लाडूचा प्रसाद

ALSO READ: हनुमान जयंती विशेष नैवेद्य Besan Laddu Recipe

ALSO READ: केसरी नंदन हनुमानजींसाठी नैवेद्यात बनवा केशरी खीर

ALSO READ: मारुतीला गोड रसरशीत बुंदी आणि इमरती स्वत:च्या हाताने तयार करुन अर्पण करा

काही वर्षांपूर्वी सेतू या आध्यात्मिक संस्थेच्या हवाल्याने हा खळबळजनक खुलासा करण्यात आला आहे की हनुमानजी दर ४१ वर्षांनी श्रीलंकेच्या जंगलात एका आदिवासी गटाला भेट देण्यासाठी येतात. हनुमानजी हे मातंग ऋषींचे शिष्य होते. असे म्हटले जाते की हनुमानजींचा जन्म मातंग ऋषींच्या आश्रमात झाला होता. मातंग समाजाचे लोक अजूनही भारताच्या दक्षिणेकडील राज्यांमध्ये राहतात. त्यांचे पूर्वज मातंग ऋषी होते.

दाव्याप्रमाणे, श्रीलंकेच्या जंगलात राहणारा एक आदिवासी गट आहे जो बाहेरील जगापासून पूर्णपणे तुटलेला आहे. हा आदिवासी गट श्रीलंकेतील पिदुरु पर्वताच्या जंगलात राहतो.  सेतू वेबसाइटचा दावा आहे की २७ मे २०१४ रोजी हनुमानजींनी या आदिवासी गटासोबत शेवटचा दिवस घालवला. आता यानंतर २०५५ मध्ये हनुमानजी पुन्हा आपल्याला भेटायला येतील.

ALSO READ: गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नोंद असलेले प्राचीन श्री हनुमान मंदिर

भगवान रामाच्या मृत्युनंतर, हनुमानजी अयोध्येहून परतले आणि दक्षिण भारतातील जंगलात राहू लागले. यानंतर ते श्रीलंकेला गेले. त्या वेळी, जोपर्यंत हनुमानजी श्रीलंकेच्या जंगलात राहिले, तोपर्यंत या आदिवासी गटातील लोक त्यांची सेवा करत होते. हनुमानजींनी या वंशाच्या लोकांना ब्रह्माचे ज्ञान दिले. आणि त्याने वचन दिले की तो दर ४१ वर्षांनी या जमातीच्या पिढ्यांना ब्रह्मज्ञान देण्यासाठी येईल.

चारों जुग परताप तुम्हारा, है परसिद्ध जगत उजियारा॥

संकट कटै मिटै सब पीरा, जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥

अंतकाल रघुवरपुर जाई, जहां जन्म हरिभक्त कहाई॥

और देवता चित्त ना धरई, हनुमत सेई सर्व सुख करई॥

१. सत्ययुग १- पौराणिक मान्यतेनुसार, सत्ययुगात, भगवान शिवाचे अवतार मानले जाणारे हनुमानजी रुद्राच्या रूपात अस्तित्वात होते आणि त्यांनी विश्वाच्या कल्याणासाठी रुद्राचे रूप धारण केले. असे म्हटले जाते की एकदा पाण्याचे तत्व सुकले आणि पृथ्वीवरून नाहीसे झाले, तेव्हा सर्व देवी-देवता भगवान शिवाकडे गेले आणि विचारले की पाणी पृथ्वीवर परत कसे येईल. मग शिवाने ११ रुद्रांना बोलावले आणि त्यांना विचारले की त्यांच्यापैकी कोणी आहे का जो जगाला पुन्हा जल तत्व प्रदान करू शकेल. १० रुद्रांनी हे काम करण्यास नकार दिला परंतु हर नावाच्या ११ व्या रुद्राने सांगितले की जल तत्व माझ्या तळहातावर पूर्णपणे वास करते. मी जगाला पुन्हा एकदा पाण्याचे तत्व देऊ शकतो, पण त्यासाठी मला माझे शरीर वितळवावे लागेल. मग भगवान शिवाने त्याला आशीर्वाद दिला की त्याचे शरीर वितळल्यानंतर त्याला एक नवीन शरीर आणि एक नवीन नाव मिळेल. मी तुमच्या शरीरात पूर्णपणे वास करेन जे सृष्टीच्या कल्याणासाठी असेल. हर नावाच्या रुद्राने आपले शरीर वितळवून जग पाण्याने भरले आणि त्याच पाण्यातून एक महाकाय वानर जन्माला आला ज्याला बजरंगबली म्हणून ओळखले जात असे. ही घटना सत्ययुगाच्या शेवटच्या आणि चौथ्या टप्प्यातील आहे. सत्ययुगाच्या चौथ्या टप्प्यात युगाच्या संगमावर हनुमानजींचा जन्म झाला असे म्हटले जाते. भगवान शिव यांनीच हनुमानजींना रामनामाचा जप करण्याचा सल्ला दिला होता.

२. त्रेता युगातील हनुमान: त्रेता युगात, पवन पुत्र, हनुमानाचा जन्म केसरी नंदन म्हणून झाला आणि ते रामाचे भक्त बनले आणि सावलीसारखे त्याच्यांसोबत राहिले. वाल्मिकी रामायणात हनुमानजींच्या संपूर्ण व्यक्तिरेखेचा उल्लेख आहे.

ALSO READ: हनुमानजी स्वतः दर्शन देण्यासाठी येतील, जर तुम्ही हा मंत्र सिद्ध केला...

३. द्वापरमधील हनुमान: द्वापर युगात हनुमानजी भीमाची परीक्षा घेतात. याला एक अतिशय सुंदर संदर्भ आहे. महाभारतात एक घटना आहे की जेव्हा भीम हनुमानजींना त्यांची शेपटी मार्गावरून काढून टाकण्यास सांगतात तेव्हा हनुमानजी म्हणतात की तुम्ही स्वतः ती काढून टाका, परंतु भीम पूर्ण शक्ती वापरूनही त्यांची शेपटी काढण्यात नाकाम ठरतात. अशाप्रकारे, एकदा हनुमानजींद्वारे, श्रीकृष्ण त्यांच्या पत्नी सत्यभामा, सुदर्शन चक्र आणि गरुडाच्या शक्तीच्या अभिमानाचा मान-मर्दन करतात. हनुमानजी अर्जुनाचा अभिमानही मोडतात. अर्जुनला धनुर्धर असल्याचा अभिमान होता.

४. कलियुगातील हनुमान: जर एखाद्या व्यक्तीने पूर्ण श्रद्धेने आणि भावभक्तीने हनुमानजींचा आश्रय घेतला तर तुलसीदासजींप्रमाणे त्याला हनुमान आणि रामाचे दर्शन होण्यास जास्त वेळ लागणार नाही. कलियुगात हनुमानजींनी आपल्या भक्तांना आपल्या उपस्थितीची जाणीव करून दिली आहे. हनुमानजींनी तुलसीदासजींना हे शब्द सांगितले होते - 'चित्रकूटच्या काठावर संतांची गर्दी होती. तुळशीदास चंदन बारीक करून रघुबीरांना तिलक लावतात. कलियुगात हनुमानजी गंधमादन पर्वतावर राहतात.

५. सत्ययुग- २: हनुमानजी या कलियुग किंवा कल्पाच्या शेवटपर्यंत आपल्या शरीरात राहतील. ते आजही पृथ्वीवर फिरतात. धर्माचे रक्षण केल्याबद्दल हनुमानजींना अमरत्वाचे वरदान मिळाले. या वरदानामुळेच हनुमानजी आजही जिवंत आहेत आणि देवाच्या आणि धर्माच्या भक्तांचे रक्षण करण्यात गुंतलेले आहेत. जेव्हा भगवान विष्णू कल्किच्या रूपात अवतार घेतात, तेव्हा हनुमान, परशुराम, अश्वत्थामा, कृपाचार्य, विश्वामित्र, विभीषण आणि राजा बळी सार्वजनिकपणे प्रकट होतील. यानंतर सत्ययुग सुरू होईल आणि त्यानंतर हनुमानजीही सत्ययुगात राहतील.

साहित्य- १५० ग्रॅम बेसन, १ टीस्पून तेल, १ चिमूटभर मीठ, २५० ग्रॅम साखर, गरजेनुसार तळण्यासाठी तेल, १ टीस्पून नारंगी फूड कलर, १ टीस्पून वेलची पावडर, आवडीप्रमाणे सुका मेवा बारीक चिरून सजवण्यासाठी

गोड रसरशीत बूंदी कशी बनवायची

गोड आणि रसाळ बुंदी बनवण्यासाठी प्रथम पाक तयार करा. एका पॅनमध्ये पाणी घाला आणि ते उकळू द्या.

पाणी उकळल्यानंतर त्यात साखर, वेलचीपूड आणि केशर घाला आणि मिक्स करा. साखर पूर्णपणे विरघळली की मंद आचेवर ठेवा.

बुंदीसाठी वापरण्यात येणारा पाक गुलाबजामसाठी वापरला जाणारा पाकासारखा असावा. एकतारी पाक तयार करा.

यानंतर बुंदी बनवण्याची तयारी करा. एका मोठ्या भांड्यात चाळलेले बेसन घाला. यानंतर बेकिंग सोडा आणि चिमूटभर मीठ घाला आणि चांगले मिसळा.

आता भांड्यात थोडे थोडे पाणी घाला गुठल्या पडू नये असे मिसळा. चांगली सुसंगतता येण्यासाठी ते जरावेळ फेटा. लक्षात ठेवा की द्रावण खूप पातळ किंवा खूप जाड नसावे. यानंतर २-३ थेंब फूड कलर घाला आणि पुन्हा मिसळा.

आता तळण्यासाठी एका पॅनमध्ये तेल गरम करा. जर तुमच्याकडे बुंदी बनवण्यासाठी स्वयंपाकघरातील उपकरण नसेल तर तुम्ही खवणी वापरू शकता.

तेल गरम झाल्यावर त्यावर खवणी ठेवा आणि एका कढईच्या मदतीने खवणीवर बेसनाचे द्रावण ओता. अशाप्रकारे ते थेंबासारखे तेलात पडेल. त्याचप्रमाणे, सर्व मिश्रणापासून बुंदी बनवा आणि चांगले तळून घ्या.

जेव्हा बुंदी सोनेरी रंगाची होतील तेव्हा त्यांना कोमट पाकात घाला आणि २० मिनिटे तसेच राहू द्या. 

तुमची रसाळ आणि गोड बुंदी तयार आहे. ते प्रसाद म्हणून ठेवा आणि अर्पण करा.

ALSO READ: मोहनथाळ रेसिपी नक्की ट्राय करा

भगवान हनुमानाला इमरती अर्पण करा

साहित्य- २ कप (धुतलेली उडीद डाळ, रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवलेली), ३ कप साखर, १ १/२ कप पाणी, नारंगी फूड कलर, १/२ टीस्पून वेलची पावडर, ५०० ग्रॅम तूप (तळण्यासाठी),

इमरती कशी बनवायची

इमरती बनवण्यासाठी, उडीद डाळ व्यवस्थित बारीक करा आणि त्यात नारंगी रंग घाला.

चांगले फेटून ३-४ तासांसाठी सेट होऊ द्या.

इमरती बनवण्यापूर्वी, एक तारी पाक तयार करा.

आता एका पॅनमध्ये तूप गरम करा आणि नोजल पाईप किंवा कापडाला छिद्र करा आणि त्यात पीठ ओता.

आता गोल इमरती बनवा आणि कुरकुरीत होईपर्यंत तळून घ्या.

दोन्ही बाजूंनी तळल्यानंतर इमरतीला पाकात घाला आणि प्रसाद म्हणून हनुमानजींना अर्पण करा.

वैदिक पंचागानुसार, चैत्र महिन्यातील पौर्णिमा तिथी पहाटे ३:२१ वाजता सुरू होईल. ते १३ एप्रिल रोजी संध्याकाळी ५:५१ वाजता संपेल. हनुमान जयंतीनिमित्त देशभरातील हनुमान मंदिरे सजवली जातील. या दिवशी हनुमानजींना चोळा अर्पण केल्याने, विधीनुसार त्यांची पूजा केल्याने आणि उपवास केल्याने भक्ताला पुण्यफळ मिळते. धार्मिक मान्यतेनुसार, जो कोणी खऱ्या श्रद्धेने हनुमानजीची पूजा करतो आणि या दिवशी उपवास करतो, देव त्याचे सर्व त्रास दूर करतो.

हनुमान जन्म उत्सव पूजा साहित्य

हनुमानजींच्या विशेष पूजेसाठी, तुम्ही लाल आसन, हनुमानजींची मूर्ती, अर्पण करण्यासाठी लाल सिंदूर, चमेलीचे तेल, लाल फुले आणि हनुमान चालीसा यांची व्यवस्था करावी. याशिवाय बेसनाचे लाडू किंवा बुंदीचे लाडू हनुमानजींना अर्पण केले जाऊ शकतात.

हनुमान जयंतीच्या दिवशी ब्रह्म मुहूर्तावर उठून स्नान करा. स्वच्छ कपडे घालून हनुमान मंदिरात जा आणि मूर्तीचा जलाभिषेक करा. यानंतर मूर्ती स्वच्छ कापडाने स्वच्छ करा. यानंतर, तुपाचा दिवा लावा. आता सिंदूर आणि तूप किंवा चमेलीचे तेल मिसळा आणि ते अर्पण करा. आता हनुमानजींना चोळा अर्पण करा. यानंतर, हनुमानजींना चांदी किंवा सोन्याचे वर्क चढवा.

ALSO READ: Hanuman Mantra मंगळवारी हनुमानाचे हे मंत्र जपा, सर्व दु:ख दूर करा

या वेळी, जानवे अर्पण करा आणि लाडू देखील अर्पण करा. शेवटी हनुमान चालीसा, बजरंग बाण पाठ करा आणि आरती करा. चांगल्या शुभ परिणामांसाठी तुम्ही हनुमान चालीसा एकापेक्षा जास्त वेळा पठण करावे.

ब्रह्म मुहूर्तात हनुमान चालीसा पाठ करा:-

ब्रह्म मुहूर्तात पूजा, ध्यान किंवा प्रार्थना केल्याने यश प्राप्ती होते. भारतीय वेळेनुसार प्रात: 4.24 ते 5.12 या दरम्यानचा काळ ब्रह्म मुहूर्त असतो.

ALSO READ: श्री हनुमान चालीसा Hanuman Chalisa

दिवसाला हनुमान चालीसा पाठ कधी करावा? 

दिवसाला सावित्री किंवा अभिजीत मुहूर्तात हनुमान चालीसा पाठ करु शकता. जर दिवसाला 12:30 पूर्वी राहु काल नसेल तर कधीपण हनुमान चालीसा पाठ करता येऊ शकतो.

प्रदोष काळात हनुमान चालीसा पाठ करावा:-

प्रदोष काळ ही वेळ संध्याकाळी सूर्यास्ताच्या सुमारे 48 मिनिटापूर्वी सुरु होते आणि सूर्यास्तनंतर सुमारे 48 मिनिटापर्यंत असते. या काळात शिवजी आणि त्यांच्या रुद्रावतारांची पूजा केली जाते. हनुमानजी रुद्रावतार आहे. या वेळी हनुमान चालीसा पाठ करण्याची योग्य वेळ असल्याचे समजले जाते. आपल्या येथील वेळेनुसार संध्याकाळी 7:15 वाजता हनुमान चालीसा पाठ करणे शुभ आहे.

ALSO READ: श्री हनुमान चालीसा अर्थ सहित

रात्री हनुमान चालीसा पाठ कधी करता येऊ शकतो?

रात्री राहु काल सोडून कधीही हनुमान चालीसा पाठ करता येऊ शकतो.

भगवान हनुमानाच्या अनुयायांच्या मते, भगवान हनुमानाला अमरत्वाचे वरदान मिळाले आहे. तो अजूनही जिवंत आहे असे म्हटले जाते. ते हिमालयाच्या जंगलात राहतात असे मानले जाते. ते भक्तांना मदत करण्यासाठी मानवी समाजात येतात, परंतु ते त्यांच्यासाठी अदृश्य राहतात. तथापि, एक गुप्त मंत्र आहे ज्याचा जप केल्याने हनुमान भक्तासमोर प्रकट होतो.

मंत्र:

कालतंतु कारेचरन्ति एनर मरिष्णु।

निर्मुक्तेर कालेत्वम अमरिष्णु।।

मंत्राचा अर्थ:

काळ पुढे सरकत राहतो आणि तो सर्वांना सोबत घेऊन जातो. आपण सर्वजण जन्माला येतो आणि एके दिवशी आपल्याला मृत्यूला सामोरे जावे लागते. पण जेव्हा आपल्याला मोक्ष मिळतो तेव्हा आपल्याला मृत्यूची भीती वाटत नाही कारण मोक्ष मिळाल्याने आपण अमर होतो. मुक्तीच्या वेळी आपण मृत्यूपासून मुक्त होतो आणि अमर होतो.

श्री हनुमान हे कलियुगातील सहज प्रसन्न होणारे देव आहेत. केवळ स्मरण केल्याने ते आशीर्वाद देतात. प्रथम वरील मंत्रांना सिद्ध करावे लागेल. मंगळवारी, जयंतीच्या दिवशी, कोणत्याही हनुमान मंदिरात पूजा करा आणि नैवेद्य दाखवा. घरी हनुमानजींचे चित्र लाल कापडावर ठेवून त्यांची पूजा करा. पूजेदरम्यान चंदन, सिंदूर, अक्षता, कणेर, जास्वंद किंवा गुलाबाच्या फुलांचा वापर करा. नैवद्यात मालपुआ, बेसनाचे लाडू, गोड बुंदी किंवा इमरती इत्यादी घ्या, नंतर आरती करा, संकल्प करा आणि तुमच्या समस्येनुसार मंत्राचा जप करा.

पूर्वेकडे तोंड करून जप करा.

रुद्राक्षाची माळ घाला, ब्रह्मचर्य पाळा आणि लाल वस्त्र घाला.

तुमच्या क्षमतेनुसार जप करा आणि उपलब्ध साधनांचा वापर करून एक माळ हवन करा, मंत्राची सिद्धी होईल.

यानंतर, काम पूर्ण होईपर्यंत दररोज एक जपमाळ करा, मध्येच थांबू नका.

मंत्र जप करण्याच्या अटी:

१. हनुमानाचे भक्त असणे आधीच आवश्यक आहे. भक्ताला त्याच्या आत्म्याचे हनुमानाशी असलेले नाते माहित असले पाहिजे.

२. ज्या ठिकाणी हा मंत्र जपला जातो त्या ठिकाणापासून ९८० मीटरच्या आत असा कोणताही व्यक्ती नसावा जो अट क्रमांक एक पूर्ण करत नाही. याचा अर्थ असा की एकतर ९८० मीटरच्या परिसरात दुसरा कोणताही मानव नसावा किंवा जर या परिसरात कोणी मानव असेल तर त्यांनी अट क्रमांक एक पूर्ण केली पाहिजे, म्हणजेच त्यांना त्यांच्या आत्म्याचा हनुमानजींशी असलेल्या संबंधाची जाणीव असली पाहिजे.

मंत्र मिळवण्याची कहाणी:

हा गुप्त मंत्र स्वतः भगवान हनुमानाने पिदुरु पर्वताच्या जंगलात राहणाऱ्या काही आदिवासींना दिला होता. पिदुरु (पूर्ण नाव "पिदुरुथलागला") हा श्रीलंकेतील सर्वात उंच पर्वत आहे. भगवान रामांनी आपले मानव जीवन संपवल्यानंतर, भगवान हनुमान अयोध्येहून परतले आणि जंगलात राहू लागले. रावणाचा भाऊ विभीषण जिथे राज्य करत होता त्या लंकेतील जंगलांनाही त्याने भेट दिली. त्याने भगवान रामाचे स्मरण करत लंकेच्या जंगलात बरेच दिवस घालवले. त्यावेळी काही वनवासींनी त्यांची सेवा केली.

तेथून परत येत असताना, त्यांनी त्या वनवासींना हा मंत्र दिला आणि म्हणाले, "तुमच्या माझ्यावरील सेवेने आणि भक्तीने मी प्रसन्न झालो आहे. जेव्हा जेव्हा तुम्हाला मला भेटायचे असेल तेव्हा फक्त हा मंत्र म्हणा. मी प्रकाशाच्या वेगाने तुम्हाला भेटायला येईन." त्या आदिवासींचा प्रमुख म्हणाला, "प्रभु, आपण हा मंत्र गुप्त ठेवू, पण जर दुसऱ्या कोणाला हा मंत्र मिळाला आणि तो त्याचा गैरवापर करू लागला तर?" भगवान हनुमानाने उत्तर दिले, "काळजी करू नका. जर हा मंत्र जप करणाऱ्या व्यक्तीला त्याच्या आत्म्याचा माझ्याशी असलेल्या संबंधाची जाणीव नसेल तर तो काम करणार नाही."

ALSO READ: Mangalwar Upay: हनुमान चालिसामध्ये दडले आहे, रोग-दोष निवारणाचे रहस्य!

आनंद, शांती आणि समृद्धी देवो

आणि त्याची कृपादृष्टी

आपल्या परिवारावर कायम राहो..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ALSO READ: हनुमान चालीसा पाठ करण्याची योग्य वेळ कोणती?

अंजनीच्या सुता तुला रामाचं वरदान…

एक मुखाने बोला,

बोला जय जय हनुमान…

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

भूत पिशाच निकट नहीं आवे,

महावीर जब नाम सुनावे..

नासे रोग हरे सब पीरा,

जपत निरंतर हनुमत वीरा..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ALSO READ: मारुती स्तोत्र मराठी अर्थासह Maruti stotra with meaning in marathi

जय हनुमान ज्ञान गुण सागर,

जय कपीश तिहु लोक उजागर,

राम दूत अतुलित बाल धामा,

अंजलि पुत्र पवन सूत नामा,

जय श्री राम, जय हनुमान…

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

पवनपुत्र, अजंनीसूत,

प्रभू श्री रामचंद्राचा परमभक्त

मारूती रायाचा विजय असो..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाप्रती भक्ती, तुझी राखे अंतरी,

रामासाठी शक्ती,

तुझी राम राम बोले वैखरी…

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

.ALSO READ: हनुमान जयंतीला मारुती स्तोत्र पाठ करण्याची योग्य पद्धत, प्रत्येक समस्येवर एकमेव चमत्कारिक उपाय

रामाचा भक्त तू,

वाऱ्याचा पुत्र तू,

शत्रूची करतोस दाणादाण

तुझ्या ह्रदयात फक्त सीताराम..

अशा बजरंग बलीला आमचे

कोटी कोटी प्रणाम..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाचा भक्त,

रुद्राचा अवतार आहे तू,

अंजनीचा लाल आणि

दृष्टांचा काल आहे तू.

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ध्वजांगे उचली बाहो,

आवेशे लोटला पुढे,

काळाग्नी काळरूद्राग्नी

देखता कापती भये..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

पवनपुत्र, अजंनीसूत,

प्रभू श्री रामचंद्राचा परमभक्त

मारूती रायाचा विजय असो

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

राम  लक्ष्मण जानकी

जय बोला हनुमान की!

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ज्याच्या मनात आहे श्रीराम,

ज्याच्या तनात आहे हनुमान,

संपूर्ण विश्वात जो आहे बलवान,

अशा मारूतीरायास आमचा शत शत प्रणाम..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

Edited By - Priya Dixit 

२०२५ मध्ये हनुमान जयंती कधी आहे?

हनुमान जयंती हा हनुमानाच्या उपासनेचा सर्वात खास दिवस आहे. या दिवशी हनुमानजीची पूजा केल्याने केवळ शारीरिक शक्तीच मिळत नाही तर मानसिक आणि आध्यात्मिक शांती देखील मिळते. हनुमानजींच्या भक्तीने संकटे नष्ट होतात आणि व्यक्तीला सुख, समृद्धी आणि यश मिळते. या दिवशी विशेषतः हनुमान चालीसा पठण करणे खूप शुभ मानले जाते. २०२५ मध्ये हनुमान जयंती शनिवार, १२ एप्रिल रोजी साजरी केली जाईल.

शनि आणि मंगळ दोषापासून मुक्ती मिळविण्यासाठी शुभ दिवस

जर एखाद्या व्यक्तीच्या कुंडलीत शनीचा प्रभाव नकारात्मक असेल तर हनुमान जयंतीच्या दिवशी विशेष उपाय करून शनिदोषापासून मुक्तता मिळवता येते. याशिवाय या दिवशी हनुमानजीची पूजा केल्याने मंगळ दोषापासूनही मुक्तता मिळते. जेव्हा हा सण शनिवारी येतो तेव्हा त्याचे महत्त्व आणखी वाढते कारण शनिवार हा शनिदेवाशी संबंधित आहे. हनुमान जयंती २०२५ रोजी करायच्या ५ खास उपायांबद्दल जाणून घेऊया, जे जीवनात शुभ आणि शांती आणतात.

हनुमान जयंतीला करा हे खास उपाय

हनुमान चालीसा नियमित पठण केल्याने शनि आणि मंगळ या दोन्ही ग्रहांच्या दुष्परिणामांपासून मुक्तता मिळते. विशेषतः हनुमान जयंतीच्या दिवशी, याचे १०८ वेळा पठण केल्याने शनि आणि मंगळाची नकारात्मकता दूर होते आणि जीवनात आनंद आणि शांती येते. जर तुम्ही कोणत्याही अडचणीत असाल किंवा तुमची तब्येत खराब असेल तर हनुमान चालीसा पाठ करणे खूप फायदेशीर ठरेल. या दिवशी करावयाच्या काही खास उपायांबद्दल जाणून घेऊया:

शनिदोष शांत करण्यासाठी शास्त्रीय उपाय

हनुमानाच्या मूर्तीला तेल अर्पण करा. हनुमान जयंतीला हनुमानजींच्या मूर्तीला किंवा चित्राला तिळाचे तेल अर्पण केल्याने शनिदोष दूर होण्यास मदत होते. विशेषतः शनिवारी तेल अर्पण केल्याने शनिदेव प्रसन्न होतात आणि शनिदेवाच्या दशा आणि अंतरदशापासून संरक्षण मिळते. या उपायाने मंगळ दोषापासूनही आराम मिळतो.

ALSO READ: शनी दोषांपासून मुक्तीसाठी प्रभावी मंत्र

मंगळ दोषापासून मुक्ती मिळवण्यासाठी या गोष्टी अर्पण करा

हनुमान जयंतीच्या दिवशी हनुमानजींच्या पूजेमध्ये ५ गोष्टी अर्पण करणे विशेष फायदेशीर आहे: लाल तीळ, गूळ, हरभरा, लवंग आणि सिंदूर. हनुमानजींच्या पूजेमध्ये या ५ गोष्टी अर्पण केल्याने मंगळ दोषापासून मुक्ती मिळते आणि व्यक्तीचे जीवन समृद्धी आणि आनंदाने भरलेले असते.

मध आणि चांदीची अंगठी

हनुमान जयंतीला केला जाणारा हा एक शक्तिशाली उपाय आहे. हनुमानजींना मध आणि चांदीची अंगठी अर्पण केल्याने शनि आणि मंगळाच्या दुष्परिणामांपासून मुक्तता मिळते. मधाचे नैसर्गिक गुणधर्म शनि ग्रहाच्या नकारात्मक प्रभावांना शून्य करतात आणि चांदी शांती आणि संतुलनाचे प्रतीक आहे, जी मंगळ दोष शांत करते.

केशर आणि लवंग

हनुमान जयंतीच्या दिवशी, केशराचे काही देठ आणि ५ लवंगांचे मिश्रण बनवा आणि ते हनुमानजींच्या चरणी अर्पण करा. हनुमानजींच्या मंदिरात हे मिश्रण अर्पण करताना 'ॐ रामदूताय नमः' असा जप करत ते अर्पण करा. या उपायामुळे शनि आणि मंगळ या दोन्ही ग्रहांच्या दुष्परिणामांपासून मुक्तता मिळते आणि समृद्धीचा मार्गही मोकळा होतो.

तिळाचे तेल आणि कुंकू

एका प्लेटमध्ये तीळ तेल आणि कुंकू यांचे मिश्रण तयार करा. नंतर हे मिश्रण हनुमानजींच्या चरणांवर ओता आणि 'ॐ ह्रीम हनुमते नम:' चा १०८ वेळा जप करा. यानंतर, हनुमानजींच्या मूर्तीवर चमकदार सिंदूरचा टिळक लावा. या उपायाने शनि आणि मंगळ दोषांपासून मुक्ती मिळण्यासोबतच इतर ग्रहांचे अनुकूल परिणाम देखील मिळतात.

ALSO READ: Lord Hanuman 10 अचूक उपाय, ज्याने बजरंगबली प्रसन्न होतात, पैशाची कमतरता दूर होते, रोग आणि दुःख नष्ट होतात

अस्वीकरण: येथे दिलेली माहिती धार्मिक शास्त्रांच्या श्रद्धेवर आधारित आहे आणि ती केवळ माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही. कोणतेही उपाय करण्यापूर्वी तज्ञांचा सल्ला घ्या.

त्यांच्या विड्यासाठी कोणत्या गोष्टी आवश्यक आहेत ते जाणून घ्‍या-

हनुमानजींच्या विड्यात प्रामुख्याने ५ गोष्टी असाव्यात:

१. कत्थश

२. गुलकंद

३. बडीशेप

४. खोपरा बुरा

५. सुमन कत्री (पान सजवण्यासाठी आणि सुगंधित करण्यासाठी याचा वापर केला जातो)

ALSO READ: हनुमान जयंती विशेष नैवेद्य Besan Laddu Recipe

हनुमानजींना विडा का अर्पित केला जातो: 

हनुमानजींना विडा अर्पण करण्याची अनेक कारणे आणि महत्त्व आहे: जसे की...

• आवडते नैवेद्य: असे मानले जाते की हनुमानजींना विडा खूप आवडतो. म्हणून त्यांना प्रसन्न करण्यासाठी आणि त्यांचे आशीर्वाद मिळविण्यासाठी ते अर्पण केले जाते.

• इच्छापूर्ती: असे मानले जाते की मंगळवारी किंवा शनिवारी मारुतीला विडा अर्पण केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

• संकटांपासून मुक्तता: विडा अर्पण करण्याचा अर्थ असा आहे की भक्त आता आपली जबाबदारी हनुमानजींना सोपवत आहे आणि त्यांच्या संकटांवर मात करण्यासाठी त्यांना प्रार्थना करत आहे.

• आनंद आणि समृद्धी: विडा अर्पण केल्याने जीवनात आनंद आणि समृद्धी वाढते.

• शत्रूंवर विजय: शत्रूंवर विजय मिळविण्यासाठी मारुतीला गोड विडा अर्पण करणे शुभ मानले जाते.

• मंगळ दोष आणि शनिदेवाच्या प्रभावापासून मुक्ती: काही ज्योतिषी मानतात की मंगळवार आणि शनिवारी विडा अर्पण केल्याने मंगळ दोष आणि शनिदेवाच्या साडेसाती किंवा ढैय्याचे नकारात्मक प्रभाव कमी होतात.

• जीवनात गोडवा: विडा रसाळ असणे हे हनुमानजी आपल्या भक्ताच्या जीवन रसाळ आणि गोडवा भरतात याचे प्रतीक आहे. म्हणून हनुमानजींना जितक्या श्रद्धेने आणि भक्तीने विडा अर्पण केला जातो भक्ताला त्यांचे आशीर्वाद मिळतात, याने इच्छा पूर्ण होतात आणि आपल्या जीवनातील सर्व अडथळे दूर होतात. या दिवशी मारुतीला इमरती किंवा गोड बुंदी अर्पण करु शकता.

जर हा मंत्र मंगळवार आणि शनिवारी जपला तर त्याचे फायदे दुप्पट होतात. जर तुम्हालाही तुमच्या आयुष्यात सुख, समृद्धी, यश आणि शांती हवी असेल तर हनुमानजींच्या या चमत्कारिक मंत्राचा जप नक्कीच करा. या मंत्राचे महत्त्व, त्याचे फायदे आणि जप करण्याची योग्य पद्धत जाणून घेऊया.

ॐ हं हनुमते नमः मंत्र महत्व

हनुमानजींना अद्वितीय शक्ती, धैर्य आणि भक्तीचे प्रतीक मानले जाते. तो आपल्या भक्तांच्या प्रत्येक इच्छा पूर्ण करणारा देव मानला जातो. 'ॐ ह्रं हनुमते नम:' या मंत्राचा जप केल्याने व्यक्तीला मानसिक, शारीरिक आणि आध्यात्मिक बळ मिळते. हा मंत्र नकारात्मक ऊर्जा काढून टाकतो आणि सकारात्मकता पसरवतो, ज्यामुळे जीवनात आत्मविश्वास वाढतो आणि प्रत्येक कार्यात यश मिळण्याची शक्यता वाढते. या मंत्राचा नियमित जप केल्याने हनुमानजींचे आशीर्वाद लवकर मिळू शकतात आणि जीवनातील सर्व अडथळे दूर होतात. हे केवळ भीती आणि शत्रूंच्या अडथळ्यांपासून संरक्षण करत नाही तर मनाला शांती आणि स्थिरता देखील प्रदान करते. जो व्यक्ती या मंत्राचा प्रामाणिकपणे जप करतो त्याला धैर्य, शहाणपण आणि शक्ती मिळते, ज्यामुळे तो त्याच्या जीवनात यशाची उंची गाठण्यास मदत करतो.

ॐ हं हनुमते नमः मंत्र जाप केल्याचे फायदे

हनुमानजींचा हा शक्तिशाली मंत्र व्यक्तीला अद्भुत शक्ती, धैर्य आणि आत्मविश्वास प्रदान करतो. त्याचा नियमित जप नकारात्मक ऊर्जा काढून टाकतो आणि जीवनात सकारात्मकता आणतो. त्याचे इतर फायदे जाणून घेऊया-

"ॐ ह्रं हनुमते नम:" या मंत्राचा जप केल्याने आत्मविश्वास वाढतो. या मंत्राचा जप केल्याने तुमचे विचार स्पष्ट होतात आणि तुमचे विचार बळकट होतात, त्यामुळे तुमचे व्यक्तिमत्व आकर्षक बनते. या मंत्राने, लोक लवकरच तुमच्या प्रभावाखाली येतात आणि तुमचे शब्द गांभीर्याने घेऊ लागतात.

'ॐ हनुमते नमः' या मंत्राचा जप केल्याने शक्ती मिळते. हनुमानजींना ऊर्जा आणि शक्तीचा स्रोत मानले जाते. या मंत्राचा जप केल्याने तुम्हाला मानसिक आणि शारीरिकदृष्ट्या बळकटी मिळते. हे केवळ आळस आणि थकवा दूर करत नाही तर तुम्हाला दिवसभर ऊर्जावान ठेवते.

"ॐ ह्रं हनुमते नम:" या मंत्राचा जप केल्याने चेहऱ्यावर एक दिव्य तेज येते. या मंत्राचा प्रभाव तुमच्या चेहऱ्यावरही दिसून येतो. जेव्हा तुम्ही या मंत्राचा जप करून आध्यात्मिक उर्जेने भरलेले असता तेव्हा तुमचा चेहरा आपोआप चमकू लागतो. तुमच्या त्वचेत एक वेगळीच चमक दिसून येते, ज्यामुळे लोक तुमच्याकडे आकर्षित होऊ लागतात.

'ॐ ह्रं हनुमते नम:' मंत्राचा जप केल्याने जीवनातील अडथळे दूर होतात. ज्यांच्या आयुष्यात सतत संघर्ष आणि संकटांचा सामना करावा लागतो त्यांच्यासाठी हा मंत्र चमत्कारापेक्षा कमी नाही. याचा जप केल्याने जीवनातील सर्व प्रकारचे अडथळे दूर होऊ लागतात आणि व्यक्ती आपल्या ध्येयाकडे वेगाने वाटचाल करते.

ALSO READ: Flying Hanuman हवेत उडणार्‍या हनुमानाचे चित्र लावण्याने काय होतं, जाणून घ्या

मंत्र जाप करण्याची योग्य पद्धत

जर आपण ॐ हं हनुमते नमः मंत्राचा पूर्ण लाभ प्राप्त करु इच्छित असाल तर योग्यरीत्या जप करणे आवश्यक आहे. तर चला जाणून घेऊया योग्य पद्धत-

सकाळी आंघोळ केल्यानंतर स्वच्छ कपडे घाला आणि शांत ठिकाणी बसा. हनुमानजींच्या मूर्ती किंवा चित्रासमोर दिवा लावा आणि स्वच्छ मनाने मूर्तीसमोर बसा.

डोळे बंद करा आणि दीर्घ श्वास घ्या. लक्षात ठेवा की तुमचे मन पूर्णपणे शांत असले पाहिजे आणि तुमच्या मनात कोणत्याही प्रकारची नकारात्मकता नसावी.

मंत्राचा प्रभाव वाढवण्यासाठी, तो किमान १०८ वेळा जप करा. शक्य असल्यास, तुम्ही रुद्राक्षाच्या माळेने या मंत्राचा जप करावा.

"ओम ह्रं हनुमते नम:" मंत्राचा जप केल्यानंतर लगेचच हनुमान चालीसा वाचायला विसरू नका. असे केल्याने हनुमानजींचे आशीर्वाद लवकर मिळू शकतात आणि त्याचा पूर्ण लाभ मिळू शकतो.

मारुती स्तोत्र कोणी तयार केले?

मारुती स्तोत्र, ज्याला हनुमान स्तोत्र म्हणूनही ओळखले जाते, हे भगवान हनुमानाच्या स्तुतीत लिहिलेले एक प्रसिद्ध स्तोत्र आहे. हे स्तोत्र १७ व्या शतकातील महान संत समर्थ रामदास स्वामी यांनी रचले होते.

मारुती स्तोत्र (Maruti Stotra) | श्री हनुमान स्तोत्रम

भीमरूपी महारुद्रा, वज्र हनुमान मारुती।

वनारी अंजनीसूता, रामदूता प्रभंजना ।।1।।

महाबळी प्राणदाता, सकळां उठवीं बळें ।

सौख्यकारी शोकहर्ता, धूर्त वैष्णव गायका ।।2।।

दिनानाथा हरीरूपा, सुंदरा जगदंतरा।

पाताळ देवता हंता, भव्य सिंदूर लेपना ।।3।।

लोकनाथा जगन्नाथा, प्राणनाथा पुरातना ।

पुण्यवंता पुण्यशीला, पावना परतोषका ।।4।।

ध्वजांगे उचली बाहू, आवेशें लोटिला पुढें ।

काळाग्नी काळरुद्राग्नी, देखतां कांपती भयें ।।5।।

ब्रह्मांड माईला नेणों, आवळें दंतपंगती।

नेत्राग्नी चालिल्या ज्वाळा, भृकुटी त्राहिटिल्या बळें ।।6।।

पुच्छ तें मुरडिलें माथां, किरीटी कुंडलें बरीं।

सुवर्णकटीकासोटी, घंटा किंकिणी नागरा ।।7।।

ठकारे पर्वताऐसा, नेटका सडपातळू।

चपळांग पाहतां मोठें, महाविद्युल्लतेपरी ।।8।।

कोटिच्या कोटि उड्डाणें, झेपावे उत्तरेकडे ।

मंद्राद्रीसारिखा द्रोणू, क्रोधे उत्पाटिला बळें ।।9।।

आणिता मागुता नेला, गेला आला मनोगती ।

मनासी टाकिलें मागें, गतीस तूळणा नसे ।।10।।

अणूपासोनि ब्रह्मांडा, येवढा होत जातसे।

तयासी तुळणा कोठें, मेरुमंदार धाकुटें ।।11।।

ब्रह्मांडाभोंवते वेढे, वज्रपुच्छ घालूं शके।

तयासि तूळणा कैचीं, ब्रह्मांडीं पाहतां नसे ।।12।।

आरक्त देखिलें डोळां, गिळीलें सूर्यमंडळा ।

वाढतां वाढतां वाढे, भेदिलें शून्यमंडळा ।।13।।

धनधान्यपशुवृद्धी, पुत्रपौत्र समग्रही ।

पावती रूपविद्यादी, स्तोत्र पाठें करूनियां ।।14।।

भूतप्रेतसमंधादी, रोगव्याधी समस्तही ।

नासती तूटती चिंता, आनंदें भीमदर्शनें ।।15।।

हे धरा पंधराश्लोकी, लाभली शोभली बरी।

दृढदेहो निसंदेहो, संख्या चंद्रकळागुणें ।।16।।

रामदासी अग्रगण्यू, कपिकुळासी मंडण।

रामरूपी अंतरात्मा, दर्शनें दोष नासती ।।17।।

।। इति श्रीरामदासकृतं संकटनिरसनं मारुतिस्तोत्रं संपूर्णम् ।।

मारुति स्तोत्रम् (Maruti Stotram)

ॐ नमो भगवते विचित्रवीरहनुमते प्रलयकालानलप्रभाप्रज्वलनाय।

प्रतापवज्रदेहाय। अंजनीगर्भसंभूताय।

प्रकटविक्रमवीरदैत्यदानवयक्षरक्षोगणग्रहबंधनाय।

भूतग्रहबंधनाय। प्रेतग्रहबंधनाय। पिशाचग्रहबंधनाय।

शाकिनीडाकिनीग्रहबंधनाय। काकिनीकामिनीग्रहबंधनाय।

ब्रह्मग्रहबंधनाय। ब्रह्मराक्षसग्रहबंधनाय। चोरग्रहबंधनाय।

मारीग्रहबंधनाय। एहि एहि। आगच्छ आगच्छ। आवेशय आवेशय।

मम हृदये प्रवेशय प्रवेशय। स्फुर स्फुर। प्रस्फुर प्रस्फुर। सत्यं कथय।

व्याघ्रमुखबंधन सर्पमुखबंधन राजमुखबंधन नारीमुखबंधन सभामुखबंधन

शत्रुमुखबंधन सर्वमुखबंधन लंकाप्रासादभंजन। अमुकं मे वशमानय।

क्लीं क्लीं क्लीं ह्रुीं श्रीं श्रीं राजानं वशमानय।

श्रीं हृीं क्लीं स्त्रिय आकर्षय आकर्षय शत्रुन्मर्दय मर्दय मारय मारय

चूर्णय चूर्णय खे खे

श्रीरामचंद्राज्ञया मम कार्यसिद्धिं कुरु कुरु

ॐ हृां हृीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः फट् स्वाहा

विचित्रवीर हनुमत् मम सर्वशत्रून् भस्मीकुरु कुरु।

हन हन हुं फट् स्वाहा॥

एकादशशतवारं जपित्वा सर्वशत्रून् वशमानयति नान्यथा इति॥

इति श्रीमारुतिस्तोत्रं संपूर्णम्॥

मारुती हे भगवान रामाचे उत्कट भक्त आहेत आणि हिंदू धर्मातील सर्वात लोकप्रिय देवतांपैकी एक आहेत. हनुमानजींच्या स्तुतीत लिहिलेले मारुती स्तोत्र त्यांचे भक्त मोठ्या भक्तीने पठण करतात. 

असे मानले जाते की मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने अनेक फायदे होतात, त्यापैकी १० मुख्य फायदे खालीलप्रमाणे आहेत-

शक्ती आणि धैर्य वाढतं: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने व्यक्तीला शक्ती आणि धैर्य मिळते. भगवान हनुमान हे शौर्य आणि शक्तीचे प्रतीक मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांमध्येही हे गुण विकसित होतात.

अडथळ्यांचा नाश: मारुती स्तोत्र जीवनात येणाऱ्या सर्व प्रकारच्या अडथळ्यांचा नाश करते. भगवान हनुमानाला संकटमोचन म्हणूनही ओळखले जाते आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांना जीवनातील अडचणींपासून मुक्तता मिळते.

सुख आणि समृद्धी: मारुती स्तोत्राचे नियमित पठण केल्याने भक्ताला सुख आणि समृद्धी प्राप्त होते. भगवान हनुमान हे धन आणि समृद्धीचे दाता मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांना जीवनात सुखसोयी मिळतात.

इच्छापूर्ती: मारुती स्तोत्र देखील इच्छापूर्तीसाठी उपयुक्त आहे. भगवान हनुमान हे दयाळू आणि इच्छा पूर्ण करणारे देव मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांच्या इच्छा पूर्ण होतात.

भक्ती आणि ज्ञान: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने भक्ती आणि ज्ञान वाढते. भगवान हनुमान हे भगवान रामाचे परम भक्त आणि ज्ञानाचे अवतार मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांमध्ये भक्ती आणि ज्ञानाचा विकास होतो.

रोगांपासून मुक्तता: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने रोगांपासून मुक्तता मिळते. भगवान हनुमान यांना आरोग्याची देवता म्हणूनही ओळखले जाते आणि त्यांचे स्मरण केल्याने त्यांच्या भक्तांना आरोग्य लाभ होतात.

भीती आणि चिंतापासून मुक्तता: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने भीती आणि चिंतापासून मुक्तता मिळते. भगवान हनुमान हे धैर्य आणि आत्मविश्वासाचे प्रतीक मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांना भीती आणि चिंता दूर होतात.

ग्रहदोषांवर उपाय: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने ग्रहदोष दूर होण्यास मदत होते. भगवान हनुमान हे शनिदेवांचे आवडते भक्त मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने शनिदेवाच्या क्रोधापासून संरक्षण होते.

शिक्षणात यश: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने शिक्षण आणि शिक्षणात यश मिळते. भगवान हनुमान हे बुद्धी आणि बुद्धिमत्तेचे देव मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांना शिक्षण आणि शिक्षणात यश मिळते.

सकारात्मक उर्जेमध्ये वाढ: मारुती स्तोत्राचे पठण केल्याने सकारात्मक उर्जेमध्ये वाढ होते. भगवान हनुमान हे सकारात्मक उर्जेचे प्रतीक मानले जातात आणि त्यांचे स्मरण केल्याने भक्तांमध्ये सकारात्मकता आणि उत्साह वाढतो.

हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की मारुती स्तोत्राचे पठण भक्ती आणि श्रद्धेने केले तरच ते फलदायी ठरते.

ALSO READ: मारुती स्तोत्र मराठी अर्थासह Maruti stotra with meaning in marathi

मारुती स्तोत्र जप करण्याची योग्य पद्धत-

सकाळी किंवा संध्याकाळी स्तोत्राचे पठण करा.

स्वतःला शुद्ध करा.

आसान घेऊन बसा.

मारुतीची पूजा करा.

पाठ सुरू करा.

पाठ ११०० वेळा लयबद्ध पद्धतीने एका सुरात वाचा.

मंत्राचा जप करताना मारुतीची प्रती मनात पूर्णपणे भक्तीभाव असू द्या.

खूप मोठ्याने ओरडून पाठ करू नका.

पाठ करणाऱ्या व्यक्तीने मांसाहारी पदार्थ खाऊ नये.

दारू, सिगारेट, पान-मसाला किंवा इतर मादक पदार्थांचे सेवन करू नये.

ज्योतिषशास्त्रीय दृष्टिकोनातून मारुती स्तोत्राचे महत्त्व: हे कशा प्रकारे तुमचे जीवन बदलू शकते ते जाणून घ्या

-

प्राचीन वैदिक ज्योतिषशास्त्रात, ग्रह आणि नक्षत्रांच्या हालचालींचा सखोल अभ्यास केला जातो. या अज्ञात शरीरांचा प्रभाव आपल्या जीवनाच्या विविध पैलूंवर खोलवर परिणाम करतो. मंगळ, शनि, राहू आणि केतू सारखे काही ग्रह "क्रूर ग्रह" मानले जातात कारण त्यांचा प्रभाव अनेकदा नकारात्मक आणि विध्वंसक असतो. जेव्हा या ग्रहांची स्थिती कमकुवत किंवा अशुभ असते तेव्हा व्यक्तीला जीवनात अनेक अडथळे आणि समस्यांना तोंड द्यावे लागू शकते.

मारुती स्तोत्र हे भगवान हनुमानाच्या स्तुतीमध्ये रचलेले एक शक्तिशाली स्तोत्र आहे, जे ज्योतिषशास्त्राच्या दृष्टिकोनातून खूप महत्वाचे मानले जाते. या स्तोत्राचे नियमित पठण ग्रह आणि नक्षत्रांचे नकारात्मक प्रभाव कमी करण्यास मदत करते, विशेषतः मंगळ, शनि, राहू आणि केतू यांसारख्या क्रूर ग्रहांचे प्रभाव शांत करण्यास मदत करते.

मेष- मेष राशीच्या लोकांसाठी, ही हनुमान जयंती करिअर आणि व्यवसायात नवीन सुरुवात घेऊन येईल. ज्यांना त्यांच्या कामाच्या ठिकाणी बऱ्याच काळापासून मान्यता मिळत नव्हती त्यांच्यासाठी आता काळ बदलणार आहे. जर तुम्हाला नवीन व्यवसाय सुरू करायचा असेल तर हा सर्वोत्तम काळ आहे. तसेच, काही जुन्या वादाचे निराकरण देखील शक्य आहे.

वृषभ- वृषभ राशीच्या लोकांसाठी, हा योगायोग आर्थिक दृष्टिकोनातून खूप शुभ ठरेल. व्यवसायात मोठे यश मिळण्याची शक्यता आहे. गुंतवणुकीसाठीही हा चांगला काळ असेल. तसेच, नोकरीत नवीन जबाबदाऱ्या मिळण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे पद आणि प्रतिष्ठा दोन्ही वाढेल.

ALSO READ: महाराष्ट्रातील ८ प्रसिद्ध हनुमान मंदिरे

कर्क- कर्क राशीच्या लोकांना कौटुंबिक जीवनात आनंद आणि व्यवसायात प्रचंड प्रगतीचा अनुभव येऊ शकतो. वैवाहिक जीवनात प्रेम आणि समजूतदारपणा वाढेल. प्रेमविवाहाची योजना आखणाऱ्यांसाठी हा काळ अनुकूल राहील. तुम्हाला मालमत्तेशी संबंधित काही फायदा देखील मिळू शकतो.

सिंह- सिंह राशीच्या लोकांना या विशेष योगामुळे नवीन आत्मविश्वास मिळेल. जर तुम्ही नेतृत्वाच्या भूमिकेत असाल किंवा राजकारण, प्रशासन यासारख्या क्षेत्रात काम करत असाल तर तुमचा आदर वाढेल. कुटुंबातही तुमचे महत्त्व वाढेल आणि लोक तुमच्या सल्ल्याला महत्त्व देतील.

कन्या- कन्या राशीच्या लोकांसाठी हा काळ आनंदाच्या बातम्यांनी भरलेला असू शकतो. नोकरी करणाऱ्यांना पदोन्नती किंवा बदलीची चांगली बातमी मिळू शकते. कोणत्याही जुन्या न्यायालयीन प्रकरणात निर्णय तुमच्या बाजूने  येऊ शकतो. तसेच, शिक्षण आणि स्पर्धेच्या क्षेत्रात यश मिळण्याची शक्यता आहे.

तूळ- तूळ राशीच्या लोकांसाठी, हे संयोजन जीवन संतुलित आणि सुंदर बनवेल. जर तुम्ही कला, फॅशन, डिझाइन किंवा माध्यमांशी संबंधित असाल तर तुमच्या सर्जनशीलतेला एक नवीन उड्डाण मिळेल. प्रेमसंबंध अधिक दृढ  होतील आणि जीवनसाथींसोबतचे संबंध सुधारतील. तसेच, तुम्हाला मानसिक ताणतणावापासूनही आराम मिळेल.

धनु- धनु राशीच्या लोकांसाठी हा काळ आध्यात्मिकदृष्ट्या मजबूत असेल. गुरु ग्रहाच्या कृपेने तुम्हाला भाग्य मिळेल. अभ्यास, परदेश प्रवास, संशोधन किंवा अध्यात्माशी संबंधित काही नवीन मार्ग उघडतील. धार्मिक कार्यात सहभागी झाल्याने मानसिक शांती मिळेल. जे लोक बऱ्याच काळापासून मोठ्या संधीची वाट पाहत होते त्यांच्यासाठी आता दार उघडणार आहे.

अस्वीकरण: येथे दिलेली माहिती धार्मिक शास्त्रांच्या श्रद्धेवर आधारित आहे आणि ती केवळ माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही.

ALSO READ: हनुमान जयंती विशेष नैवेद्य Besan Laddu Recipe

ALSO READ: केसरी नंदन हनुमानजींसाठी नैवेद्यात बनवा केशरी खीर

बेसन - एक कप

तूप - अर्धा कप

साखर - ३/४ कप

वेलची पूड - १/४ टीस्पून

बदाम

पिस्ता 

काजू

ALSO READ: केसरी नंदन हनुमानजींसाठी नैवेद्यात बनवा केशरी खीर

कृती- 

सर्वात आधी  एक पॅन घ्या आणि त्यात तूप घाला आणि चांगले गरम होऊ द्या. तूप गरम झाल्यावर त्यात बेसन घाला आणि ते सोनेरी होईपर्यंत भाजून घ्या. यावेळी गॅस खूप कमी ठेवा आणि बेसन सतत परतवत राहा. आता बेसन सोनेरी झाल्यावर अर्धा कप तूप घालून परतून घ्या. यामुळे बेसनाला एक छान सुगंध येईल. ते भाजत असताना, एका वेगळ्या पॅनमध्ये साखर आणि अर्धा कप पाणी घालून पाक बनवा. साखर पूर्णपणे विरघळेपर्यंत हे सिरप उकळू द्या. साखर व्यवस्थित विरघळली की ती भाजलेल्या बेसनात घाला. याशिवाय, त्याच वेळी, बेसनात बारीक चिरलेला सुका मेवा आणि वेलची पूड घाला आणि नंतर ते व्यवस्थित मिसळा. मिश्रण व्यवस्थित तयार होण्यासाठी ते सतत ढवळत राहा. मिश्रण तयार झाल्यानंतर ते थोडे थंड होऊ द्या आणि नंतर त्याचे लाडू बनवा. तर चला तयार आहे आपले बेसन लाडू रेसिपी, या हनुमान जयंतीला नक्कीच नैवेद्य अर्पण करा.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

ALSO READ: मारुतीला गोड रसरशीत बुंदी आणि इमरती स्वत:च्या हाताने तयार करुन अर्पण करा

Edited By- Dhanashri Naik 

फुल क्रीम दूध - एक लिटर

बासमती तांदूळ - १/४ कप  

साखर - अर्धा कप 

केशर - एक चिमूटभर 

वेलची पूड - अर्धा टीस्पून

देसी तूप - एक टीस्पून

बदाम

काजू

मनुके  

ALSO READ: मारुतीला गोड रसरशीत बुंदी आणि इमरती स्वत:च्या हाताने तयार करुन अर्पण करा

कृती- 

सर्वात आधी एका मोठया भांड्यात दूध उकळवा. दूध उकळू लागले की त्यात साधारण पंधरा मिनिट आधी भिजवलेले तांदूळ घाला आणि मंद आचेवर शिजवा. तांदूळ मऊ होईपर्यंत आणि दूध घट्ट होईपर्यंत शिजवा. आता गरम दुधात भिजवलेले केशरयुक्त दूध आणि साखर घाला आणि चांगले मिसळा. मग तुपात भाजलेले सुके मेवे घाला आणि वेलची पूड देखील घाला. खीर मंद आचेवर आणखी पाच मिनिटे शिजू द्या.

तयार केलेल्या केशराच्या खीरमध्ये तुळशीची पाने घाला. तर चला तयार आहे आपली केशरी खीर रेसिपी, हनुमानजींना नक्कीच नैवेद्य दाखवा. 

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik 

Vanari anjanisoota, ramdoota prabhanjana ।। 01 ।।

Mahabali pranadata, sakala uthavi bale ।

Saukhakari dukhahari, dhoort vaishnav gayka ।। 2 ।।

Dinanatha hareeroopa, sundara jagadantara ।

Patal devatahanta, bhavyasindurlepana ।।3 ।।

Lokanatha Jagannatha, prananatha puratana ।

Punyavanta punyashila, pavna paritoshka ।। 4।। 

Dhwange uchali baho, aaveshe lotala pudhen ।

Kalagnee, kalrudragnee, dekhta kampati bhaye ।। 5 ।। 

Brahmande maieli neon, aamvale dantpamgati ।

Netragnee chaleelya jwala, bhrukuti tatheelya bale ।। 6 ।।

Puchchha te murdile matha, keeriti kundale bari ।

Suvarna katee kasoti, ghanta kimkini nagara ।। 7 ।।

Thakare parvata aiesa, netka sadpatalu ।

Chaplang pahta mothe, mahaveedyullatepari ।। 8 ।।

Koteechya kotee uddane, zepave uttarekade ।

Mandradri sareekha dronoo, krodhe utpateela bale ।। 9 ।।

ALSO READ: मारुती स्तोत्र : भीमरूपी महारुद्रा । वज्रहनुमान मारुती ।

Aaneela maguti nela, Aala gela manogati ।

Manasi takeele maage, gatisi tulna nase ।। 10 ||

Anupasonee brahmanda aevadha hot jatse ।

Tayasi tulna kothe, meru mandar dhakute ।। 11 ||

Brahmandabhovate vedhe, vajrapuchchhe karu shake ।

Tayasi tulna kaichi, brahmandi pahata nase ।। 12 ||

Aarakta dekheele dola, graseele suryamandala ।

Vadhata vadhata vadhe, bhedeele shunyamandala ।। 13 ||

Dhandhanya pashuvrudhdhee, putrapautra samgrahi ।

Pavti roopveedyadee, stotrapathe karooneeya ।। 14 ।।

Bhootpreta samandhadee, rogvyadhee samasthi ।

Nasti tutati cheenta, aanande bhimdarshane ।। 15 ||

He dhara pandhara shloki, labhali shobhali bari ।

Dradh deho neesandeho, sankhya chandrakala gunen ।। 16 ||

Ramdasi agraganyu, kapeekulasee mandanoo ।

Ramroopi antaratma, darshane dosh nasati ।। 17 ||

।। Iti shriramdas kritam sankatnirsan marutistotram sampurna ।।

ALSO READ: मारुती स्तोत्र मराठी अर्थासह Maruti stotra with meaning in marathi

ALSO READ: महाबलीपुरम मंदिर तामिळनाडू

ALSO READ: नागेश्वर मंदिर द्वारका

ALSO READ: भारतातील या मंदिरांमध्ये माकडांची पूजा केली जाते

पौराणिक कथांमध्ये असे म्हटले आहे की जेव्हा रावणाने आपल्या अहंकारामुळे शनिदेवाला कैद केले, तेव्हा हनुमानजींनी आपल्या अद्भुत शौर्याने शनिदेवाला मुक्त केले. या कृपेने प्रसन्न होऊन शनिदेवांनी आशीर्वाद दिला की जो कोणी खऱ्या मनाने हनुमानजीची पूजा करेल त्याला शनीची वाईट नजर लागणार नाही. म्हणूनच आजही असे मानले जाते की शनिवारी हनुमानजींची पूजा केल्याने शनीचे सर्व दुष्परिणाम शांत होतात. शनीची साडेसाती आणि ढैय्यासारख्या त्रासांपासून मुक्तता मिळविण्यासाठी हनुमानजींचे स्मरण करणे हा सर्वात प्रभावी उपाय मानला जातो.

हनुमानाला या गोष्टी प्रिय

जर आपण दान किंवा देणगीच्या स्वरूपात महागाईकडे पाहिले तर काही गोष्टी भगवान हनुमानांना अत्यंत प्रिय मानल्या जातात. तुम्ही हनुमानजींना चमेलीच्या तेलात सिंदूर मिसळून चोळ अर्पण करू शकता. एवढेच नाही तर तुम्ही त्यासोबत गरमागरम बुंदीचे लाडू देखील देऊ शकता. प्रसाद म्हणून, तुम्ही गूळ आणि हरभरा अर्पण करू शकता आणि लाल कपडे आणि फुले अर्पण करू शकता. यासोबतच तुम्ही रामनामाचा जपही केला पाहिजे.

ALSO READ: मारुतीचा हा एक मंत्र जपा, जीवनातील सर्व अडथळे दूर होतील

कोणत्या राशींसाठी मारुतीची विशेष कृपा असते?

मेष आणि वृश्चिक

जर आपण राशींबद्दल बोललो तर मेष आणि वृश्चिक राशीच्या लोकांसाठी हनुमानजीची पूजा करणे विशेषतः फलदायी मानले जाते. या दोन्ही राशींचा स्वामी मंगळ आहे, ज्याचा थेट संबंध हनुमानजींशी आहे. म्हणून, हनुमानजींच्या कृपेने मंगळ ग्रहाशी संबंधित समस्यांपासून मुक्तता मिळते.

सिंह आणि कुंभ

सिंह आणि कुंभ राशींनाही हनुमानजी खूप आवडतात. या राशीच्या लोकांवर हनुमानजींचा विशेष आशीर्वाद असतो आणि त्यांना प्रत्येक कामात यश मिळते. या राशीच्या लोकांच्या कामात कोणताही अडथळा येत नाही. अशा परिस्थितीत तुम्ही मंगळवारी बजरंग बाणाचे पठण करू शकता. यामुळे तुम्हाला तुमच्या नोकरीतही प्रगती मिळेल.

अस्वीकारण: ही माहिती ज्योतिष शास्त्रावर आधारित असून केवळ माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुनिया याची पृष्टी करत नाही.

श्रीगणेशाय नम: ॥ 

ॐ नमो भगवते विचित्रवीरहनुमते प्रलयकालानलप्रभाप्रज्वलनाय । 

प्रतापवज्रदेहाय । अंजनीगर्भसंभूताय । 

प्रकटविक्रमवीरदैत्यदानवयक्षरक्षोगणग्रहबंधनाय । 

भूतग्रहबंधनाय । प्रेतग्रहबंधनाय । पिशाचग्रहबंधनाय । 

शाकिनीडाकिनीग्रहबंधनाय । काकिनीकामिनीग्रहबंधनाय । 

ब्रह्मग्रहबंधनाय । ब्रह्मराक्षसग्रहबंधनाय । चोरग्रहबंधनाय । 

मारीग्रहबंधनाय । एहि एहि । आगच्छ आगच्छ । आवेशय आवेशय । 

मम हृदये प्रवेशय प्रवेशय । स्फुर स्फुर । प्रस्फुर प्रस्फुर । सत्यं कथय । 

व्याघ्रमुखबंधन सर्पमुखबंधन राजमुखबंधन नारीमुखबंधन सभामुखबंधन 

शत्रुमुखबंधन सर्वमुखबंधन लंकाप्रासादभंजन । अमुकं मे वशमानय । 

क्लीं क्लीं क्लीं ह्रुीं श्रीं श्रीं राजानं वशमानय । 

श्रीं हृीं क्लीं स्त्रिय आकर्षय आकर्षय शत्रुन्मर्दय मर्दय मारय मारय 

चूर्णय चूर्णय खे खे 

श्रीरामचंद्राज्ञया मम कार्यसिद्धिं कुरु कुरु 

ॐ हृां हृीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः फट् स्वाहा 

विचित्रवीर हनुमत् मम सर्वशत्रून् भस्मीकुरु कुरु । 

हन हन हुं फट् स्वाहा ॥ 

एकादशशतवारं जपित्वा सर्वशत्रून् वशमानयति नान्यथा इति ॥ 

इति श्रीमारुतिस्तोत्रं संपूर्णम् ॥

हनुमानजी आपल्या शक्तींना का विसरले?

वास्तविक अनेक देवतांनी हनुमानजींना विविध प्रकारचे वरदान आणि शस्त्रे दिली होती. या आशीर्वाद आणि शस्त्रांमुळे हनुमानजींनी बालपणीच गोंधळ घातला होता. विशेषत: ते ऋषीमुनींच्या बागांमध्ये शिरून फळे, फुले खाऊन बागा उध्वस्त करत असत. ते तपश्चर्या करणाऱ्या भिक्षूंना त्रास देत असत. त्यांची कुचंबणा वाढत गेल्याने ऋषींनी त्यांची तक्रार वडील केसरी यांच्याकडे केली. आई-वडिलांनीही खूप समजावले की असे करू नये, पण हनुमानजी खोड्या करण्यापासून थांबले नाहीत, म्हणून एके दिवशी अंगिरा आणि भृगु वंशाचे ऋषी संतप्त झाले आणि त्यांनी शाप दिला की ते आपली शक्ती आणि सामर्थ्य विसरतील पण योग्यवेळी त्यांना याबद्दल जाणीव करुन दिल्यास त्यांना शक्ती आठवतील.

जामवंतजींनी त्यांना त्यांच्या शक्तींची आठवण करून दिली

भगवान श्रीरामांनी वानरसेना तयार केली आणि मग लंकेला जाण्यासाठी रामसेतू बांधला जात असताना श्रीरामांनी हनुमानजींना लंकेला जाण्याचा आदेश दिला, परंतु हनुमानजींनी लंकेला जाण्यास असमर्थता व्यक्त केली कारण त्यांना माहित नव्हते की त्यांच्याकडे अनेक आशीर्वादित शक्ती आहेत. त्या शक्तींचा त्यांना विसर पडला होता. अशा स्थितीत जामवंतजींनी हनुमानजींना त्यांच्या शक्तींची आठवण करून दिली.

जेव्हा हनुमानजींना श्रीरामाचे कार्य करायचे होते, तेव्हा जामवंतजींनी हनुमानजींशी दीर्घ संभाषण केले. या संवादात ते हनुमानजींच्या गुणांचे गुणगान करतात आणि मग हनुमानजींना त्यांच्या शक्तीची जाणीव होऊ लागते. हनुमानजींना त्यांच्या शक्तीची जाणीव होताच, ते विशाल रूप धारण करतात आणि समुद्र पार करण्यासाठी उडतात. जय श्री राम.

हनुमान: मारुतीचे एक नाव

महाबल : ज्याच्या अंगात महाबळ आहे असा

रामेष्ठ: रामभक्त

पिंगाक्ष: लाल डोळ्यांचा

आभान: सूर्यासारखा चमकणारा

अमितविक्रम: वीरतेची साक्षात मूर्ती

मारुती: हनुमानाचे मूळ नाव

केसरीनंदन: भगवान केसरी यांचे पूत्र

मणा: सुंदर

ज्ञानसागर: ज्ञानाचा साठा असणारा

अंजनाया: माता अंजनीचा पूत्र

चिरंजीवी: अमर

कपीश: माकडाचे देव

मनोजव्य: हवेसारखा गतिमान

दीनबंधावे: अत्याचारापासून लोकांना वाचवणारा

योगमिन: चांगला प्रवक्ता

वज्रनाखा: मजबूत

मारुत्मजा: ज्याची आकाशातून पूजा केली जाते

कपेश्वर: वानरांचा राजा

संजय: जिंकणारा 

रीतम: निर्मळ मनाचा

रुद्रांक्ष: भगवान शिवाचा अंश

शौर्य: न घाबरणारा

अतुलित: अतुलनिय

महाध्युत: ओजस्वी

प्रभवे: राजबिंडा, सुंदर

शूर: न घाबरणारा

विजितेंद्रीय: सगळ्या इंद्रावर नियंत्रित ठेवणारा

अजेश: आयुष्य जगणारा

तेजस: उज्वल, चमचमणारा 

महावीर: सर्व वीरांचा वीर

रूद्राय: शंकरापासून उत्पन्न

तेजस: तेजस्वी

ALSO READ: श्री विचित्रवीर हनुमान मारुति स्तोत्रम्

Shri Guru Charan Saroj raj Nija manu Mukura sudhari

Baranau Raghuvar Bimal Jasu Jo Dayaku Phala Chari

Budheeheen Tanu Jannike Sumiro Pavan Kumara

Bal Buddhi Vidya Dehoo Mohee Harahu Kalesh Vikaar

Chaupaii

Jai Hanuman gyan gun sagar

Jai Kapis tihun lok ujagar

Ram doot atulit bal dhama

Anjani putra Pavan sut nama

Mahabir vikram Bajrangi

Kumati nivar sumati Ke sangi

Kanchan varan viraj subesa

Kanan Kundal Kunchit Kesha

Hath Vajra Aur Dhwaja Viraje

Kaandhe moonj janeu saaje

Sankar suvan kesri Nandan

Tej prataap maha jag vandan 

Vidyavaan guni ati chatur

Ram kaj karibe ko aatur

Prabhu charitra sunibe ko rasiya

Ram Lakhan Sita man Basiya

Sukshma roop dhari Siyahi dikhava

Vikat roop dhari lank jalava

Bhim roop dhari asur sanhare

Ramachandra ke kaj sanvare

Laye Sanjivan Lakhan Jiyaye

Shri Raghuvir Harashi ur laye

Raghupati Kinhi bahut badai

Tum mama priya Bharat-hi-sam bhai

Sahas badan tumharo yash gaave

As kahi Shripati kanth lagaave

Sankadhik Brahmaadi Muneesa

Narad Sarad sahit Aheesa

Yam Kuber Dikpaal Jahan te

Kavi kovid kahi sake kahan te

Tum upkar Sugreevahin keenha

Ram milaye rajpad deenha 

Tumhro mantra Vibheeshan maana

Lankeshwar Bhaye Sab jag jana

Yug sahasra yojan par Bhanu

Leelyo tahi madhur phal janu

Prabhu mudrika meli mukh mahee

Jaladhi langhi gaye achraj nahee

Durgam kaj jagat ke jete

Sugam anugraha tumhre tete

Ram duwaare tum rakhvare

Hot na agya binu paisare

Sab sukh lahai tumhari sarna

Tum rakshak kahu ko darna

Aapan tej samharo aapai

Teenon lok hank te kanpai

Bhoot pisaach Nikat nahin aavai

Mahavir jab naam sunavai

Nase rog harae sab peera

Japat nirantar Hanumat beera

Sankat se Hanuman chhudavai

Man Kram Vachan dhyan jo lavai

Sab par Ram tapasvee raja

Tin ke kaj sakal Tum saja

Aur manorath jo koi lavai

Soi amit jeevan phal pavai

Charon jug partap tumhara

Hai parsiddh jagat ujiyara

Sadhu Sant ke tum Rakhware

Asur nikandan Ram dulare

Ashta siddhi nav nidhi ke data

As var deen Janki mata

Ram rasayan tumhare pasa

Sada raho Raghupati ke dasa

Tumhare bhajan Ram ko pavai

Janam janam ke dukh bisraavai

Antkaal Raghuvar pur jayee

Jahan janam Hari Bhakt Kahayee

Aur Devta Chitt na dharahin

Hanumat sei sarv sukh karahin

Sankat kate mite sab peera

Jo sumirai Hanumat Balbeera

Jai Jai Jai Hanuman Gosain

Kripa Karahun Gurudev ki nayin

Jo shat bar path kare koi

Chhutahin bandi maha sukh hoi

Jo yeh padhe Hanuman Chalisa

Hoye siddhi saakhi Gaureesa

Tulsidas sada hari chera

Keejai Nath Hriday mahn dera

Doha

Pavan Tanay Sankat Harana Mangala Murati Roop

Ram Lakhan Sita Sahita Hriday Basahu Soor Bhoop

ALSO READ: श्री हनुमान चालीसा Hanuman Chalisa

hanuman sahasranamam stotram

हनुमान सहस्त्रनाम पाठ करण्याचे 10 लाभ : 1. सर्व दु:ख नष्ट होतात, 2. सर्व सकंट टळतात, 3. ऋद्धि-सिद्धि चिरकाल स्थिर राहते, 4. बुद्धी आणि बळ प्राप्ती होते, 5. सर्वप्रकाराची भीती नाहीशी होते, 6. कोणत्याही प्रकाराचा आजार उद्भवत नाही, 7. कार्यक्षेत्रात यश प्राप्ती होते, 8. सुख- सम्पत्तीची प्राप्ती होते, 9. संतान सुख प्राप्ती होते आणि 10. स्वर्ग आणि मोक्षाची प्राप्ती होते.

श्री हनुमान सहस्त्रनाम करण्याची पद्धत: शुभ ब्रह्म मुहूर्तावर स्नान केल्यानंतर हनुमानजींच्या मूर्तीसमोर किंवा चित्रासमोर पूर्वेकडे तोंड करून बसावे. हनुमानजीसमोर तेलाचा दिवा लावा आणि उदबत्ती लावून प्रार्थना करा. त्यानंतर उजव्या हातात पाणी घेऊन विनियोग 'ॐ अस्य श्री हनुमत्सहस्त्रनाम ..' याने आरम्भ करत जपे विनियोगो.. पर्यंत वाचून जमिनीवर पाणी सोडा. विनियोग मध्ये 'मम सर्वोपद्रव शान्त्यर्थ' याऐवजी बोलावे. जसे की पोटाच्या वेदनासाठी 'मम उदर पीड़ा शान्त्यर्थ'। नंतर न्यास आणि ध्यान करत पाठ आरम्भ करावे.

श्री हनुमान सहस्त्रनाम | Shree Hanuman Sahasranamam

1) ॐ हनुमते नमः।

2) ॐ श्रीप्रदाय नमः।

3) ॐ वायुपुत्राय नमः।

4) ॐ रुद्राय नमः।

5) ॐ अनघाय नमः।

6) ॐ अजराय नमः।

7) ॐ अमृत्यवे नमः।

8) ॐ वीरवीराय नमः।

9) ॐ ग्रामवासाय नमः।

10) ॐ जनाश्रयाय नमः।

11) ॐ धनदाय नमः।

12) ॐ निर्गुणाय नमः।

13) ॐ अकायाय नमः।

14) ॐ वीराय नमः।

15) ॐ निधिपतये नमः।

16) ॐ मुनये नमः।

17) ॐ पिङ्गालक्षाय नमः।

18) ॐ वरदाय नमः।

19) ॐ वाग्मिने नमः।

20) ॐ सीताशोकविनाशनाय नमः।

21) ॐ शिवाय नमः।

22) ॐ सर्वस्मै नमः।

23) ॐ परस्मै नमः।

24) ॐ अव्यक्ताय नमः।

25) ॐ व्यक्ताव्यक्ताय नमः।

26) ॐ रसाधराय नमः।

27) ॐ पिङ्गकेशाय नमः।

28) ॐ पिङ्गरोम्णे नमः।

29) ॐ श्रुतिगम्याय नमः।

30) ॐ सनातनाय नमः।

31) ॐ अनादये नमः।

32) ॐ भगवते नमः।

33) ॐ देवाय नमः।

34) ॐ विश्वहेतवे नमः।

35) ॐ निरामयाय नमः।

36) ॐ आरोग्यकर्त्रे नमः।

37) ॐ विश्वेशाय नमः।

38) ॐ विश्वनाथाय नमः।

39) ॐ हरीश्वराय नमः।

40) ॐ भर्गाय नमः।

41) ॐ रामाय नमः।

42) ॐ रामभक्ताय नमः।

43) ॐ कल्याणप्रकृतये नमः।

44) ॐ स्थिराय नमः।

45) ॐ विश्वम्भराय नमः।

46) ॐ विश्वमूर्तये नमः।

47) ॐ विश्वाकाराय नमः।

48) ॐ विश्वपाय नमः।

49) ॐ विश्वात्मने नमः।

50) ॐ विश्वसेव्याय नमः।

यावेळी हनुमान जयंतीला मोठा योगायोग असल्याने काही राशीच्या लोकांच्या आयुष्यात आनंद तर येऊ शकतोच, काहींना समस्यांनाही सामोरे जावे लागू शकते. आज आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत की या वर्षी हनुमान जयंतीच्या दिवशी कोणत्या राशीच्या लोकांना आर्थिक लाभ होऊ शकतो.

मेष- ज्योतिषशास्त्रानुसार मेष राशीच्या लोकांना हनुमान जयंतीला आर्थिक लाभ मिळू शकतो. तुमचे एखादे काम खूप दिवसांपासून पूर्ण होत नसेल तर तेही या दिवशी पूर्ण होऊ शकते. याशिवाय तुमच्या प्रेम जीवनातही आनंद असू शकतो.

कर्क - हनुमान जयंतीच्या दिवशी कर्क राशीच्या लोकांना अमाप संपत्ती मिळू शकते. याशिवाय नोकरीत बढतीचीही शक्यता आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून तुम्ही परदेश दौऱ्यावर जाण्याचा विचार करत असाल तर पुढच्या आठवड्यापर्यंत तुमचे स्वप्नही पूर्ण होऊ शकते.

सिंह- सिंह राशीच्या लोकांसाठी हनुमान जयंतीचा दिवस आनंद आणू शकतो. तुम्ही तुमच्या कुटुंबासोबत चांगला वेळ घालवाल. याशिवाय तुमच्या कुंडलीत धनसंपत्तीचीही शक्यता आहे.

अस्वीकरण: येथे दिलेली माहिती ज्योतिषशास्त्रीय विश्वासांवर आधारित आहे आणि ती केवळ माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुनिया याला दुजोरा देत नाही.

सुवर्णपर्वताकृते नभस्स्वतः सुताय ते ।

न चाञ्जनेय ते समो जगत्त्रये महामते

पराक्रमे वचःकमे समस्तसिद्धिसङ्क्रमे ॥१॥

रविं ग्रसिष्णुरुत्पतन् फलेच्छया शिशुर्भवान्

रवेर्गृहीतवानहो समस्तवेदशास्त्र्कम् ।

भवन्मनोज्ञभाषणं बभूव कर्णभूषणं

रघूत्तमस्य मानसांबुजस्य पूर्णतोषणम् ॥२॥

धरात्मजापतिं भवान् विभावयन् जगत्पतिं

जगाम रामदासतां समस्तलोकविश्रुताम् ।

विलङ्घ्य वारिधिं जवात् विलोक्य दीनजानकीं

दशाननस्य मानसं ददाह लङ्कया समम् ॥३॥

विलोक्य मातरं कृशां दशाननस्य तद्वने

भवानभाषत प्रियं मनोहरं च संस्कृतम् ।

समस्तदुष्टरक्षसां विनाशकालसूचनं

चकार रावणाग्रतः नयेन वा भयेन वा ॥४॥

महाबलो महाचलं समुह्य चौषधिप्रभं

भवान् ररक्ष लक्ष्मणं भयावहे  महावहे ।

महोपकारिणं तदा भवन्तमात्मबान्धवं

समस्तलोकबान्धवोऽप्यमन्यत स्वयं विभुः ॥५॥

भवांश्च यत्र यत्र तत् शृणोति रामकीर्तनं

करोति तत्र तत्र भोः सभाष्पमस्तकाञ्जलिं ।

प्रदेहि मेऽञ्जनासुत त्वदीयभक्तिवैभवं

विदेहि मे निरञ्जनं च रामदासदासताम् ॥६॥

अगण्यपुण्यवान् भवान् अनन्यधन्यजीवनः

विमुच्य मौक्तिकस्रजं ददौ धरात्मजा मुदा ।

भवन्तमालिलिङ्ग यद् रघूत्तमः स्वयं वदन्

इदं हि मे हनूमतः प्रदेयसर्वमित्यहो ॥७॥

विदेहराजनन्दिनीमनोहरे वरे परे

विदेहमुक्तिदायके विधेहि मे मनो हरे ।

क्षणं क्षणं निरीक्षणं भवेद् यथा मयि प्रभोः

तथा   निवेदयस्व मद्दशां दशाननान्तके ॥८॥

इदं च पञ्चचामरं गृहाण दासकल्पितं

समीरणात्मसंभव प्रमोदमानचेतसा ।

रिपून् षडान्तरान् विनाशयाशु दुर्दमान्

पुनर्भवाख्यकर्दमात् विमुच्य पाहि पाहि माम् ॥९॥

Imarti recipe

इमरतीसाठी साहित्य- 2 वाट्या धुतलेली उडीद डाळ (रात्रभर पाण्यात भिजवलेली), 3 कप साखर, दीड कप पाणी, केशर रंग, अर्धा टीस्पून वेलची पावडर, 500 ग्रॅम (तळण्यासाठी) तूप

इमरती बनवण्याची पद्धत

डाळ धुवून त्यात रंग टाका आणि मंद आचेवर शिजवा. 

डाळ चांगली फेटून घ्या आणि पाण्यात काही थेंब टाकून बघा.

दुसरीकडे पाक तयार करा. पाण्यात साखर घालून विरघळेपर्यंत गरम करा.

बोटावर एक थेंब ठेवा आणि नंतर दोन्ही वेगळे करा, तुम्हाला एक तार तयार दिसेल 

त्यात वेलची पावडर घाला. 

पिठात नोझल किंवा कापडाने छिद्रे पाडा, त्यानंतर गरम तुपात इमरती बनवा. 

आता तुपातून बाहेर काढा आणि पाकात 3 ते 4 मिनिटांसाठी बुडवा, नंतर काढून सर्व्ह करा.

आंजनेय द्वादशनाम स्तोत्रम्

हनुमानञ्जनासूनुः वायुपुत्रो महाबलः ।

रामेष्टः फल्गुणसखः पिङ्गाक्षोऽमितविक्रमः ॥ १ ॥

उदधिक्रमणश्चैव सीताशोकविनाशकः ।

लक्ष्मण प्राणदाताच दशग्रीवस्य दर्पहा ॥ २ ॥

द्वादशैतानि नामानि कपीन्द्रस्य महात्मनः ।

स्वापकाले पठेन्नित्यं यात्राकाले विशेषतः ।

तस्यमृत्यु भयं नास्ति सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ ३ ॥

इति श्री हनुमान् द्वादश नाम स्तोत्रम् ॥

आनंद, शांती आणि समृद्धी देवो

आणि त्याची कृपादृष्टी

आपल्या परिवारावर कायम राहो..

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

एक मुखाने बोला,

बोला जय जय हनुमान…

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा

भूत पिशाच निकट नहीं आवे,

महावीर जब नाम सुनावे..

नासे रोग हरे सब पीरा,

जपत निरंतर हनुमत वीरा..

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

जय हनुमान ज्ञान गुण सागर,

जय कपीश तिहु लोक उजागर,

राम दूत अतुलित बाल धामा,

अंजलि पुत्र पवन सूत नामा,

जय श्री राम, जय हनुमान…

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!.

पवनपुत्र, अजंनीसूत,

प्रभू श्री रामचंद्राचा परमभक्त

मारूती रायाचा विजय असो..

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाप्रती भक्ती, तुझी राखे अंतरी,

रामासाठी शक्ती,

तुझी राम राम बोले वैखरी…

हनुमान जयंतीनिमित्त शुभेच्छा.

रामाचा भक्त तू,

वाऱ्याचा पुत्र तू,

शत्रूची करतोस दाणादाण

तुझ्या ह्रदयात फक्त सीताराम..

अशा बजरंग बलीला आमचे

कोटी कोटी प्रणाम..

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा!

रामाचा भक्त,

रुद्राचा अवतार आहे तू,

अंजनीचा लाल आणि

दृष्टांचा काल आहे तू.

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा.

ध्वजांगे उचली बाहो,

आवेशे लोटला पुढे,

काळाग्नी काळरूद्राग्नी

देखता कापती भये..

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा..!

पवनपुत्र, अजंनीसूत,

प्रभू श्री रामचंद्राचा परमभक्त

मारूती रायाचा विजय असो

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा.

राम  लक्ष्मण जानकी

जय बोला हनुमान की!

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा

ज्याच्या मनात आहे श्रीराम,

ज्याच्या तनात आहे हनुमान,

संपूर्ण विश्वात जो आहे बलवान,

अशा मारूतीरायास आमचा शत शत प्रणाम..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

Edited By - Priya Dixit 

कन्दर्प कोटि लावण्यं सर्व विद्या विशारदम् ॥

श्री राम हृदयानंदं भक्त कल्प महीरुहम् ।

अभयं वरदं दोर्भ्यां कलये मारुतात्मजम् ॥

अथ सहस्रनाम स्तोत्रम् ।

हनुमान् श्री प्रदो वायु पुत्रो रुद्रो अनघो अजरः ।

अमृत्युर् वीरवीरश्च ग्रामावासो जनाश्रयः ॥१॥

धनदो निर्गुणः शूरो वीरो निधिपतिर् मुनिः ।

पिन्गाक्षो वरदो वाग्मी सीता शोक विनाशकः ॥२॥

शिवः शर्वः परो अव्यक्तो व्यक्ताव्यक्तो धराधरः ।

पिन्गकेशः पिन्गरोमा श्रुतिगम्यः सनातनः ॥३॥

अनादिर्भगवान् देवो विश्व हेतुर् निराश्रयः ।

आरोग्यकर्ता विश्वेशो विश्वनाथो हरीश्वरः ॥४॥

भर्गो रामो राम भक्तः कल्याणः प्रकृति स्थिरः ।

विश्वम्भरो विश्वमूर्तिः विश्वाकारश्च विश्वपाः ॥५॥

विश्वात्मा विश्वसेव्यो अथ विश्वो विश्वहरो रविः ।

विश्वचेष्टो विश्वगम्यो विश्वध्येयः कलाधरः ॥६॥

प्लवंगमः कपिश्रेष्टो वेदवेद्यो वनेचरः ।

बालो वृद्धो युवा तत्त्वं तत्त्वगम्यः सुखो ह्यजः ॥७॥

अन्जनासूनुरव्यग्रो ग्राम ख्यातो धराधरः ।

भूर्भुवस्स्वर्महर्लोको जनो लोकस्तपो अव्ययः ॥८॥

सत्यं ओम्कार गम्यश्च प्रणवो व्यापको अमलः ।

शिवो धर्म प्रतिष्ठाता रामेष्टः फल्गुणप्रियः ॥९॥

गोष्पदीकृतवारीशः पूर्णकामो धरापतिः ।

रक्षोघ्नः पुण्डरीकाक्षः शरणागतवत्सलः ॥१०॥

जानकी प्राण दाता च रक्षः प्राणापहारकः ।

पूर्णसत्त्वः पीतवासा दिवाकर समप्रभः ॥११॥

द्रोणहर्ता शक्तिनेता शक्ति राक्षस मारकः ।

अक्षघ्नो रामदूतश्च शाकिनी जीव हारकः ॥१२॥

भुभुकार हतारातिर्दुष्ट गर्व प्रमर्दनः ।

हेतुः सहेतुः प्रंशुश्च विश्वभर्ता जगद्गुरुः ॥१३॥

जगत्त्राता जगन्नथो जगदीशो जनेश्वरः ।

जगत्पिता हरिः श्रीशो गरुडस्मयभंजनः ॥१४॥

पार्थध्वजो वायुसुतो अमित पुच्छो अमित प्रभः ।

ब्रह्म पुच्छं परब्रह्मापुच्छो रामेष्ट एव च ॥१५॥

सुग्रीवादि युतो ज्ञानी वानरो वानरेश्वरः ।

कल्पस्थायी चिरंजीवी प्रसन्नश्च सदा शिवः ॥१६॥

सन्नतिः सद्गतिः भुक्ति मुक्तिदः कीर्ति दायकः ।

कीर्तिः कीर्तिप्रदश्चैव समुद्रः श्रीप्रदः शिवः ॥१७॥

उदधिक्रमणो देवः संसार भय नाशनः ।

वार्धि बंधनकृद् विश्व जेता विश्व प्रतिष्ठितः ॥१८॥

लंकारिः कालपुरुषो लंकेश गृह भंजनः ।

भूतावासो वासुदेवो वसुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥१९॥

श्रीरामदूतः कृष्णश्च लंकाप्रासादभंजकः ।

कृष्णः कृष्ण स्तुतः शान्तः शान्तिदो विश्वपावनः ॥२०॥

विश्व भोक्ता च मारघ्नो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।

ऊर्ध्वगो लान्गुली मालि लान्गूल हत राक्षसः ॥२१॥

समीर तनुजो वीरो वीरमारो जयप्रदः ।

जगन्मन्गलदः पुण्यः पुण्य श्रवण कीर्तनः ॥२२॥

पुण्यकीर्तिः पुण्य गतिर्जगत्पावन पावनः ।

देवेशो जितमारश्च राम भक्ति विधायकः ॥२३॥

ध्याता ध्येयो भगः साक्षी चेत चैतन्य विग्रहः ।

ञानदः प्राणदः प्राणो जगत्प्राणः समीरणः ॥२४॥

विभीषण प्रियः शूरः पिप्पलायन सिद्धिदः ।

सुहृत् सिद्धाश्रयः कालः काल भक्षक भंजनः ॥२५॥

लंकेश निधनः स्थायी लंका दाहक ईश्वरः ।

चन्द्र सूर्य अग्नि नेत्रश्च कालाग्निः प्रलयान्तकः ॥२६॥

कपिलः कपीशः पुण्यराशिः द्वादश राशिगः ।

सर्वाश्रयो अप्रमेयत्मा रेवत्यादि निवारकः ॥२७॥

लक्ष्मण प्राणदाता च सीता जीवन हेतुकः ।

रामध्येयो हृषीकेशो विष्णु भक्तो जटी बली ॥२८॥

देवारिदर्पहा होता कर्ता हर्ता जगत्प्रभुः ।

नगर ग्राम पालश्च शुद्धो बुद्धो निरन्तरः ॥२९॥

निरंजनो निर्विकल्पो गुणातीतो भयंकरः ।

हनुमांश्च दुराराध्यः तपस्साध्यो महेश्वरः ॥३०॥

जानकी घनशोकोत्थतापहर्ता परात्परः ।

वाडंभ्यः सदसद्रूपः कारणं प्रकृतेः परः ॥३१॥

भाग्यदो निर्मलो नेता पुच्छ लंका विदाहकः ।

पुच्छबद्धो यातुधानो यातुधान रिपुप्रियः ॥३२॥

चायापहारी भूतेशो लोकेश सद्गति प्रदः ।

प्लवंगमेश्वरः क्रोधः क्रोध संरक्तलोचनः ॥३३॥

क्रोध हर्ता ताप हर्ता भाक्ताभय वरप्रदः।

भक्तानुकंपी विश्वेशः पुरुहूतः पुरंदरः ॥३४॥

अग्निर्विभावसुर्भास्वान् यमो निष्कृतिरेवच ।

वरुणो वायुगतिमान् वायुः कौबेर ईश्वरः ॥३५॥

रविश्चन्द्रः कुजः सौम्यो गुरुः काव्यः शनैश्वरः ।

राहुः केतुर्मरुद्धाता धर्ता हर्ता समीरजः ॥३६॥

मशकीकृत देवारि दैत्यारिः मधुसूदनः ।

कामः कपिः कामपालः कपिलो विश्व जीवनः ॥३७॥

भागीरथी पदांभोजः सेतुबंध विशारदः ।

स्वाहा स्वधा हविः कव्यं हव्यवाह प्रकाशकः ॥३८॥

स्वप्रकाशो महावीरो लघुश्च अमित विक्रमः ।

प्रडीनोड्डीनगतिमान् सद्गतिः पुरुषोत्तमः ॥३९॥

जगदात्मा जगध्योनिर्जगदंतो ह्यनंतकः ।

विपाप्मा निष्कलंकश्च महान् मदहंकृतिः ॥४०॥

खं वायुः पृथ्वी ह्यापो वह्निर्दिक्पाल एव च ।

क्षेत्रज्ञः क्षेत्र पालश्च पल्वलीकृत सागरः ॥४१॥

हिरण्मयः पुराणश्च खेचरो भुचरो मनुः ।

हिरण्यगर्भः सूत्रात्मा राजराजो विशांपतिः ॥४२॥

वेदांत वेद्यो उद्गीथो वेदवेदंग पारगः ।

प्रति ग्रामस्थितः साध्यः स्फूर्ति दात गुणाकरः ॥४३॥

नक्षत्र माली भूतात्मा सुरभिः कल्प पादपः ।

चिन्ता मणिर्गुणनिधिः प्रजा पतिरनुत्तमः ॥४४॥

पुण्यश्लोकः पुरारातिर्ज्योतिष्मान् शर्वरीपतिः ।

किलिकिल्यारवत्रस्तप्रेतभूतपिशाचकः ॥४५॥

रुणत्रय हरः सूक्ष्मः स्तूलः सर्वगतिः पुमान् ।

अपस्मार हरः स्मर्ता शृतिर्गाथा स्मृतिर्मनुः ॥४६॥

स्वर्ग द्वारं प्रजा द्वारं मोक्ष द्वारं कपीश्वरः ।

नाद रूपः पर ब्रह्म ब्रह्म ब्रह्म पुरातनः ॥४७॥

एको नैको जनः शुक्लः स्वयं ज्योतिर्नाकुलः ।

ज्योतिः ज्योतिरनादिश्च सात्त्विको राजसत्तमः ॥४८॥

तमो हर्ता निरालंबो निराकारो गुणाकरः ।

गुणाश्रयो गुणमयो बृहत्कायो बृहद्यशः ॥४९॥

बृहद्धनुर् बृहत्पादो बृहन्मूर्धा बृहत्स्वनः ।

बृहत् कर्णो बृहन्नासो बृहन्नेत्रो बृहत्गलः ॥५०॥

बृहध्यन्त्रो बृहत्चेष्टो बृहत् पुच्छो बृहत् करः ।

बृहत्गतिर्बृहत्सेव्यो बृहल्लोक फलप्रदः ॥५१॥

बृहच्छक्तिर्बृहद्वांछा फलदो बृहदीश्वरः ।

बृहल्लोक नुतो द्रष्टा विद्या दात जगद् गुरुः ॥५२॥

देवाचार्यः सत्य वादी ब्रह्म वादी कलाधरः ।

सप्त पातालगामी च मलयाचल संश्रयः ॥५३॥

उत्तराशास्थितः श्रीदो दिव्य औषधि वशः खगः ।

शाखामृगः कपीन्द्रश्च पुराणः श्रुति संचरः ॥५४॥

चतुरो ब्राह्मणो योगी योगगम्यः परात्परः ।

अनदि निधनो व्यासो वैकुण्ठः पृथ्वी पतिः ॥५५॥

पराजितो जितारातिः सदानन्दश्च ईशिता ।

गोपालो गोपतिर्गोप्ता कलिः कालः परात्परः ॥५६॥

मनोवेगी सदा योगी संसार भय नाशनः ।

तत्त्व दाता च तत्त्वज्ञस्तत्त्वं तत्त्व प्रकाशकः ॥५७॥

शुद्धो बुद्धो नित्यमुक्तो भक्त राजो जयप्रदः ।

प्रलयो अमित मायश्च मायातीतो विमत्सरः ॥५८॥

माया।-निर्जित।-रक्षाश्च माया।-निर्मित।-विष्टपः ।

मायाश्रयश्च निर्लेपो माया निर्वंचकः सुखः ॥५९॥

सुखी सुखप्रदो नागो महेशकृत संस्तवः ।

महेश्वरः सत्यसंधः शरभः कलि पावनः ॥६०॥

रसो रसज्ञः सम्मनस्तपस्चक्षुश्च भैरवः ।

घ्राणो गन्धः स्पर्शनं च स्पर्शो अहंकारमानदः ॥६१॥

नेति।-नेति।-गम्यश्च वैकुण्ठ भजन प्रियः ।

गिरीशो गिरिजा कान्तो दूर्वासाः कविरंगिराः ॥६२॥

भृगुर्वसिष्टश्च यवनस्तुम्बुरुर्नारदो अमलः ।

विश्व क्षेत्रं विश्व बीजं विश्व नेत्रश्च विश्वगः ॥६३॥

याजको यजमानश्च पावकः पितरस्तथा ।

श्रद्ध बुद्धिः क्षमा तन्द्रा मन्त्रो मन्त्रयुतः स्वरः ॥६४॥

राजेन्द्रो भूपती रुण्ड माली संसार सारथिः ।

नित्यः संपूर्ण कामश्च भक्त कामधुगुत्तमः ॥६५॥

गणपः कीशपो भ्राता पिता माता च मारुतिः ।

सहस्र शीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥६६॥

कामजित् काम दहनः कामः काम्य फल प्रदः ।

मुद्राहारी राक्षसघ्नः क्षिति भार हरो बलः ॥६७॥

नख दंष्ट्र युधो विष्णु भक्तो अभय वर प्रदः ।

दर्पहा दर्पदो दृप्तः शत मूर्तिरमूर्तिमान् ॥६८॥

महा निधिर्महा भोगो महा भागो महार्थदः ।

महाकारो महा योगी महा तेजा महा द्युतिः ॥६९॥

महा कर्मा महा नादो महा मन्त्रो महा मतिः ।

महाशयो महोदारो महादेवात्मको विभुः ॥७०॥

रुद्र कर्मा कृत कर्मा रत्न नाभः कृतागमः ।

अम्भोधि लंघनः सिंहो नित्यो धर्मः प्रमोदनः ॥७१॥

जितामित्रो जयः सम विजयो वायु वाहनः ।

जीव दात सहस्रांशुर्मुकुन्दो भूरि दक्षिणः ॥७२॥

सिद्धर्थः सिद्धिदः सिद्ध संकल्पः सिद्धि हेतुकः ।

सप्त पातालचरणः सप्तर्षि गण वन्दितः ॥७३॥

सप्ताब्धि लंघनो वीरः सप्त द्वीपोरुमण्डलः ।

सप्तांग राज्य सुखदः सप्त मातृ निशेवितः ॥७४॥

सप्त लोकैक मुकुटः सप्त होता स्वराश्रयः ।

सप्तच्छन्दो निधिः सप्तच्छन्दः सप्त जनाश्रयः ॥७५॥

सप्त सामोपगीतश्च सप्त पातल संश्रयः ।

मेधावी कीर्तिदः शोक हारी दौर्भग्य नाशनः ॥७६॥

सर्व वश्यकरो गर्भ दोषघ्नः पुत्रपौत्रदः ।

प्रतिवादि मुखस्तंभी तुष्टचित्तः प्रसादनः ॥७७॥

पराभिचारशमनो दुःखघ्नो बंध मोक्षदः ।

नव द्वार पुराधारो नव द्वार निकेतनः ॥७८॥

नर नारायण स्तुत्यो नरनाथो महेश्वरः ।

मेखली कवची खद्गी भ्राजिष्णुर्जिष्णुसारथिः ॥७९॥

बहु योजन विस्तीर्ण पुच्छः पुच्छ हतासुरः ।

दुष्टग्रह निहंता च पिशाच ग्रह घातकः ॥८०॥

बाल ग्रह विनाशी च धर्मो नेता कृपकरः ।

उग्रकृत्यश्चोग्रवेग उग्र नेत्रः शत क्रतुः ॥८१॥

शत मन्युस्तुतः स्तुत्यः स्तुतिः स्तोता महा बलः ।

समग्र गुणशाली च व्यग्रो रक्षो विनाशकः ॥८२॥

रक्षोघ्न हस्तो ब्रह्मेशः श्रीधरो भक्त वत्सलः ।

मेघ नादो मेघ रूपो मेघ वृष्टि निवारकः ॥८३॥

मेघ जीवन हेतुश्च मेघ श्यामः परात्मकः ।

समीर तनयो बोध्ह तत्त्व विद्या विशारदः ॥८४॥

अमोघो अमोघहृष्टिश्च इष्टदो अनिष्ट नाशनः ।

अर्थो अनर्थापहारी च समर्थो राम सेवकः ॥८५॥

अर्थी धन्यो असुरारातिः पुण्डरीकाक्ष आत्मभूः ।

संकर्षणो विशुद्धात्मा विद्या राशिः सुरेश्वरः ॥८६॥

अचलोद्धरको नित्यः सेतुकृद् राम सारथिः ।

आनन्दः परमानन्दो मत्स्यः कूर्मो निधिःशमः ॥८७॥

वाराहो नारसिंहश्च वामनो जमदग्निजः ।

रामः कृष्णः शिवो बुद्धः कल्की रामाश्रयो हरः ॥८८॥

नन्दी भृन्गी च चण्डी च गणेशो गण सेवितः ।

कर्माध्यक्ष्यः सुराध्यक्षो विश्रामो जगतांपतिः ॥८९॥

जगन्नथः कपि श्रेष्टः सर्वावसः सदाश्रयः ।

सुग्रीवादिस्तुतः शान्तः सर्व कर्मा प्लवंगमः ॥९०॥

नखदारितरक्षाश्च नख युद्ध विशारदः ।

कुशलः सुघनः शेषो वासुकिस्तक्षकः स्वरः ॥९१॥

स्वर्ण वर्णो बलाढ्यश्च राम पूज्यो अघनाशनः ।

कैवल्य दीपः कैवल्यं गरुडः पन्नगो गुरुः ॥९२॥

किल्यारावहतारातिगर्वः पर्वत भेदनः ।

वज्रांगो वज्र वेगश्च भक्तो वज्र निवारकः ॥९३॥

नखायुधो मणिग्रीवो ज्वालामाली च भास्करः ।

प्रौढ प्रतापस्तपनो भक्त ताप निवारकः ॥९४॥

शरणं जीवनं भोक्ता नानाचेष्टोह्यचंचलः ।

सुस्वस्थो अस्वास्थ्यहा दुःखशमनः पवनात्मजः ॥९५॥

पावनः पवनः कान्तो भक्तागस्सहनो बलः ।

मेघ नादरिपुर्मेघनाद संहृतराक्षसः ॥९६॥

क्षरो अक्षरो विनीतात्मा वानरेशः सतांगतिः ।

श्री कण्टः शिति कण्टश्च सहायः सहनायकः ॥९७॥

अस्तूलस्त्वनणुर्भर्गो देवः संसृतिनाशनः ।

अध्यात्म विद्यासारश्च अध्यात्मकुशलः सुधीः ॥९८॥

अकल्मषः सत्य हेतुः सत्यगः सत्य गोचरः ।

सत्य गर्भः सत्य रूपः सत्यं सत्य पराक्रमः ॥९९॥

अन्जना प्राणलिंगच वायु वंशोद्भवः शुभः ।

भद्र रूपो रुद्र रूपः सुरूपस्चित्र रूपधृत् ॥१००॥

मैनाक वंदितः सूक्ष्म दर्शनो विजयो जयः ।

क्रान्त दिग्मण्डलो रुद्रः प्रकटीकृत विक्रमः ॥१०१॥

कम्बु कण्टः प्रसन्नात्मा ह्रस्व नासो वृकोदरः ।

लंबोष्टः कुण्डली चित्रमाली योगविदां वरः ॥१०२॥

विपश्चित् कविरानन्द विग्रहो अनन्य शासनः ।

फल्गुणीसूनुरव्यग्रो योगात्मा योगतत्परः ॥१०३॥

योग वेद्यो योग कर्ता योग योनिर्दिगंबरः ।

अकारादि क्षकारान्त वर्ण निर्मित विग्रहः ॥१०४॥

उलूखल मुखः सिंहः संस्तुतः परमेश्वरः ।

श्लिष्ट जंघः श्लिष्ट जानुः श्लिष्ट पाणिः शिखा धरः ॥१०५॥

सुशर्मा अमित शर्मा च नारयण परायणः ।

जिष्णुर्भविष्णू रोचिष्णुर्ग्रसिष्णुः स्थाणुरेव च ॥१०६॥

हरी रुद्रानुकृद् वृक्ष कंपनो भूमि कंपनः ।

गुण प्रवाहः सूत्रात्मा वीत रागः स्तुति प्रियः ॥१०७॥

नाग कन्या भय ध्वंसी रुक्म वर्णः कपाल भृत् ।

अनाकुलो भवोपायो अनपायो वेद पारगः ॥१०८॥

अक्षरः पुरुषो लोक नाथो रक्ष प्रभु दृडः ।

अष्टांग योग फलभुक् सत्य संधः पुरुष्टुतः ॥१०९॥

स्मशान स्थन निलयः प्रेत विद्रावण क्षमः ।

पंचाक्षर परः पंच मातृको रंजनध्वजः ॥११०॥

योगिनी वृन्द वंद्यश्च शत्रुघ्नो अनन्त विक्रमः ।

ब्रह्मचारी इन्द्रिय रिपुः धृतदण्डो दशात्मकः ॥१११॥

अप्रपंचः सदाचारः शूर सेना विदारकः ।

वृद्धः प्रमोद आनंदः सप्त जिह्व पतिर्धरः ॥११२॥

नव द्वार पुराधारः प्रत्यग्रः सामगायकः ।

षट्चक्रधामा स्वर्लोको भयह्यन्मानदो अमदः ॥११३॥

सर्व वश्यकरः शक्तिरनन्तो अनन्त मंगलः ।

अष्ट मूर्तिर्धरो नेता विरूपः स्वर सुन्दरः ॥११४॥

धूम केतुर्महा केतुः सत्य केतुर्महारथः ।

नन्दि प्रियः स्वतन्त्रश्च मेखली समर प्रियः ॥११५॥

लोहांगः सर्वविद् धन्वी षट्कलः शर्व ईश्वरः ।

फल भुक् फल हस्तश्च सर्व कर्म फलप्रदः ॥११६॥

धर्माध्यक्षो धर्मफलो धर्मो धर्मप्रदो अर्थदः ।

पंच विंशति तत्त्वज्ञः तारक ब्रह्म तत्परः ॥११७॥

त्रि मार्गवसतिर्भूमिः सर्व दुःख निबर्हणः ।

ऊर्जस्वान् निष्कलः शूली माली गर्जन्निशाचरः ॥११८॥

रक्तांबर धरो रक्तो रक्त माला विभूषणः ।

वन माली शुभांगश्च श्वेतः स्वेतांबरो युवा ॥११९॥

जयो जय परीवारः सहस्र वदनः कविः ।

शाकिनी डाकिनी यक्ष रक्षो भूतौघ भंजनः ॥१२०॥

सध्योजातः कामगतिर् ज्ञान मूर्तिः यशस्करः ।

शंभु तेजाः सार्वभौमो विष्णु भक्तः प्लवंगमः ॥१२१॥

चतुर्नवति मन्त्रज्ञः पौलस्त्य बल दर्पहा ।

सर्व लक्ष्मी प्रदः श्रीमान् अन्गदप्रिय ईडितः ॥१२२॥

स्मृतिर्बीजं सुरेशानः संसार भय नाशनः ।

उत्तमः श्रीपरीवारः श्री भू दुर्गा च कामाख्यक ॥१२३॥

सदागतिर्मातरिश्च राम पादाब्ज षट्पदः ।

नील प्रियो नील वर्णो नील वर्ण प्रियः सुहृत् ॥१२४॥

राम दूतो लोक बन्धुः अन्तरात्मा मनोरमः ।

श्री राम ध्यानकृद् वीरः सदा किंपुरुषस्स्तुतः ॥१२५॥

राम कार्यांतरंगश्च शुद्धिर्गतिरानमयः ।

पुण्य श्लोकः परानन्दः परेशः प्रिय सारथिः ॥१२६॥

लोक स्वामि मुक्ति दाता सर्व कारण कारणः ।

महा बलो महा वीरः पारावारगतिर्गुरुः ॥१२७॥

समस्त लोक साक्षी च समस्त सुर वंदितः ।

सीता समेत श्री राम पाद सेवा दुरंधरः ॥१२८॥

इति श्री सीता समेत श्री राम पाद सेवा दुरंधर

श्री हनुमत् सहस्र नाम स्तोत्रं संपूर्णं ॥

वातात्मजं वानरयूथमुख्यम्श्री रामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥

बुद्धिर्बलं यशो धैर्यं निर्भयत्वं अरोगता ।

अजाड्यं वाक्पटुत्वं च हनुमत्स्मरणाद् भवेत् ॥

ॐ आञ्जनेयाय विद्महे वायुपुत्राय धीमहि तन्नो हनुमत् प्रचोदयात् ॥

ॐ फ्रौं ।

ॐ नमो हनुमते आवेषे आवेषे स्वाहा ।

ॐ हूं हनुमते रुद्रात्मकाये हूं फट् स्वाहा ।

ॐ ऐं भ्रीं हनुमते श्रीरामदूताय नमः ।

ॐ ह्रीं हरि मर्कट मर्कटाय स्वाहा ।

अथ स्तोत्रम् ।

प्रपन्नानुरागं प्रभाकाञ्चनाभंजगद्भीतिशौर्यं तुषाराद्रिधैर्यम् ।

तृणीभूतहेतिं रणोद्यद्विभूतिंभजे वायुपुत्रं पवित्राप्तमित्रम् ॥ १॥

भजे पावनं भावनानित्यवासंभजे बालभानु प्रभाचारुभासम् ।

भजे चन्द्रिकाकुन्द मन्दारहासंभजे सन्ततं रामभूपाल दासम् ॥ २॥

भजे लक्ष्मणप्राणरक्षातिदक्षंभजे तोषितानेक गीर्वाणपक्षम् ।

भजे घोरसङ्ग्राम सीमाहताक्षंभजे रामनामाति सम्प्राप्तरक्षम् ॥ ३॥

कृताभीलनादं क्षितिक्षिप्तपादंघनक्रान्त भृङ्गं कटिस्थोरु जङ्घम् ।

वियद्व्याप्तकेशं भुजाश्लेषिताश्मंजयश्री समेतं भजे रामदूतम् ॥ ४॥

चलद्वालघातं भ्रमच्चक्रवालंकठोराट्टहासं प्रभिन्नाब्जजाण्डम् ।

महासिंहनादा द्विशीर्णत्रिलोकंभजे चाञ्जनेयं प्रभुं वज्रकायम् ॥ ५॥

रणे भीषणे मेघनादे सनादे

सरोषे समारोपिते मित्रमुख्ये ।

खगानां घनानां सुराणां च मार्गे

नटन्तं वहन्तं हनूमन्त मीडे ॥ ६॥

कनद्रत्न जम्भारि दम्भोलिधारं

कनद्दन्त निर्धूतकालोग्र दन्तम् ।

पदाघातभीताब्धि भूतादिवासं

रणक्षोणिदक्षं भजे पिङ्गलाक्षम् ॥ ७॥

महागर्भपीडां महोत्पातपीडां

महारोगपीडां महातीव्रपीडाम् ।

हरत्याशु ते पादपद्मानुरक्तो

नमस्ते कपिश्रेष्ठ रामप्रियोयः ॥ ८॥

सुधासिन्धुमुल्लङ्घ्य नाथोग्र दीप्तः

सुधाचौषदीस्ताः प्रगुप्तप्रभावम् ।

क्षणद्रोणशैलस्य सारेण सेतुं

विना भूःस्वयं कस्समर्थः कपीन्द्रः ॥ ९॥

निरातङ्कमाविश्य लङ्कां विशङ्को

भवानेन सीतातिशोकापहारी ।

समुद्रान्तरङ्गादि रौद्रं विनिद्रं

विलङ्घ्योरु जङ्घस्तुताऽमर्त्यसङ्घः ॥ १०॥

रमानाथ रामः क्षमानाथ रामः

अशोकेन शोकं विहाय प्रहर्षम् ।

वनान्तर्घनं जीवनं दानवानां

विपाट्य प्रहर्षात् हनूमत् त्वमेव ॥ ११॥

जराभारतो भूरिपीडां शरीरे

निराधारणारूढ गाढ प्रतापे ।

भवत्पादभक्तिं भवद्भक्तिरक्तिं

कुरु श्रीहनूमत्प्रभो मे दयालो ॥ १२॥

महायोगिनो ब्रह्मरुद्रादयो वा

न जानन्ति तत्त्वं निजं राघवस्य ।

कथं ज्ञायते मादृशे नित्यमेव

प्रसीद प्रभो वानरेन्द्रो नमस्ते ॥ १३॥

नमस्ते महासत्त्ववाहाय तुभ्यं

नमस्ते महावज्र देहाय तुभ्यम् ।

नमस्ते परीभूत सूर्याय तुभ्यं

नमस्ते कृतमर्त्य कार्याय तुभ्यम् ॥ १४॥

नमस्ते सदा ब्रह्मचर्याय तुभ्यं

नमस्ते सदा वायुपुत्राय तुभ्यम् ।

नमस्ते सदा पिङ्गलाक्षाय तुभ्यं

नमस्ते सदा रामभक्ताय तुभ्यम् ॥ १५॥

फलश्रुतिः ॥

हनुमद्भुजङ्गप्रयातं प्रभाते प्रदोषेऽपि वा चार्धरात्रेऽप्यमर्त्यः ।

पठन्नश्नतोऽपि प्रमुक्ताघजालं सदा सर्वदा रामभक्तिं प्रियाति ॥ १६॥

इति श्रीमदाञ्जनेय भुजङ्गप्रयातस्तोत्रम् सम्पूर्णं

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१॥

मर्कटाधिप मार्तण्डमंडलग्रासकारक ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥२॥

अक्षक्षपण पिङ्गाक्ष क्षितिजासुक्षयङ्कर ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥३॥

रुद्रावतारसंसारदुःखभारापहारक ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥४॥

श्रीरामचरणाम्भोजमधुपायितमानस ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥५॥

वालिकालरदक्लान्तसुग्रीवोन्मोचनप्रभो ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥६॥

सीताविरहवारीशभग्नसीतेशतारक ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥७॥

रक्षोराजप्रतापाग्निदह्यमानजगद्वन ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥८॥

ग्रस्ताशेषजगत्स्वास्थ्य राक्षसाम्भोधिमन्दर ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥९॥

पुच्छगुच्छस्फुरद्वीर जगद्दग्धारिपत्तन ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१०॥

जगन्मनोदुरुल्लङ्घ्यपारावारविलङ्घन ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥११॥

स्मृतमात्रसमस्तेष्टपूरक प्रणतप्रिय ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१२॥

रात्रिञ्चरचमूराशिकर्तनैकविकर्तन ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१३॥

जानकीजानकीजानिप्रेमपात्र परन्तप ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१४॥

भीमादिकमहावीरवीरावेशावतारक ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१५॥

वैदेहीविरहल्कान्तरामरोषैकविग्रह ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१६॥

वज्राङ्गनखदन्ष्ट्रेश वज्रिवज्रावगुण्ठन ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१७॥

अखर्वगर्वगन्धर्वपर्वतोद्भेदनस्वर ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१८॥

लक्ष्मणप्राणसन्त्राण त्रातस्तीक्ष्णकरान्वय ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥१९॥

रामादिविप्रयोगार्त भरताद्यार्तिनाशन ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥२०॥

द्रोणाचलसमुत्क्षेपसमुत्क्षिप्तारिवैभव ।

लोलल्लाङ्गूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥२१॥

सीताशीर्वादसम्पन्न समस्तावयवाक्षत ।

लोललांगूलपातेन ममारातीन्निपातय ॥२२॥

इत्येवमश्वत्थतलोपविष्टः शत्रुञ्जयं नाम पठेत्स्वयं यः ।

स शीघ्रमेवास्तसमस्तशत्रुः प्रमोदते मारूतजप्रसादात् ॥२३॥

इति  श्रीलांगूलास्त्र शत्रुञ्जयं हनुमत्स्तोत्रम् ॥

वीरहनुमत्साध्यसाधनाघोरमूलमन्त्रस्य ईश्वर ऋषिः ।

अनुष्टुप् छन्दः । श्रीरामलक्ष्मणौ देवता । सौं बीजम् ।

अञ्जनासूनुरिति शक्तिः । वायुपुत्र इति कीलकम् ।

श्रीहनुमत्प्रसादसिद्ध्यर्थं भूर्भुवस्स्वर्लोकसमासीन

तत्वम्पदशोधनार्थं जपे विनियोगः ।

ॐ भूः नमो भगवते दावानलकालाग्निहनुमते अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।

ॐ भुवः नमो भगवते चण्डप्रतापहनुमते तर्जनीभ्यां नमः ।

ॐ स्वः नमो भगवते चिन्तामणिहनुमते मध्यमाभ्यां नमः ।

ॐ महः नमो भगवते पातालगरुडहनुमते अनामिकाभ्यां नमः ।

ॐ जनः नमो भगवते कालाग्निरुद्रहनुमते कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।

ॐ तपः सत्यं नमो भगवते भद्रजातिविकटरुद्रवीरहनुमते

करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।

ॐ भूः नमो भगवते दावानलकालाग्निहनुमते हृदयाय नमः ।

ॐ भुवः नमो भगवते चण्डप्रतापहनुमते शिरसे स्वाहा ।

ॐ स्वः नमो भगवते चिन्तामणिहनुमते शिखायै वषट् ।

ॐ महः नमो भगवते पातालगरुडहनुमते कवचाय हुम् ।

ॐ जनः नमो भगवते कालाग्निरुद्रहनुमते नेत्रत्रयाय वौषट् ।

ॐ तपः सत्यं नमो भगवते भद्रजातिविकटरुद्रवीरहनुमते अस्त्राय फट् ।

अथ ध्यानम् ।

वज्राङ्गं पिङ्गनेत्रं कनकमयलसत्कुण्डलाक्रान्तगण्डं

दम्भोलिस्तम्भसारप्रहरणविवशीभूतरक्षोऽधिनाथम् ।

उद्यल्लाङ्गूलघर्षप्रचलजलनिधिं भीमरूपं कपीन्द्रं

ध्यायन्तं रामचन्द्रं प्लवगपरिवृढं सत्वसारं प्रसन्नम् ॥

इति मानसोपचारैः सम्पूज्य ।

ॐ नमो भगवते दावानलकालाग्निहनुमते जयश्रियो जयजीविताय

धवलीकृतजगत्त्रय वज्रदेह वज्रपुच्छ वज्रकाय वज्रतुण्ड

वज्रमुख वज्रनख वज्रबाहो वज्ररोम वज्रनेत्र वज्रदन्त वज्रशरीर

सकलात्मकाय भीमकर पिङ्गलाक्ष उग्र प्रलयकालरौद्र वीरभद्रावतार

शरभसालुवभैरवदोर्दण्ड लङ्कापुरीदाहन उदधिलङ्घन

दशग्रीवकृतान्त सीताविश्वास ईश्वरपुत्र अञ्जनागर्भसम्भूत

उदयभास्करबिम्बानलग्रासक देवदानवऋषिमुनिवन्द्य

पाशुपतास्त्रब्रह्मास्त्रबैलवास्त्रनारायणास्त्रकालशक्तिकास्त्रदण्डकास्त्र

पाशाघोरास्त्रनिवारण पाशुपतास्त्रब्रह्मास्त्रबैलवास्त्रनारायणास्त्रमृड

सर्वशक्तिग्रसन ममात्मरक्षाकर परविद्यानिवारण आत्मविद्यासंरक्षक

अग्निदीप्त अथर्वणवेदसिद्धस्थिरकालाग्निनिराहारक वायुवेग मनोवेग

श्रीरामतारकपरब्रह्मविश्वरूपदर्शन लक्ष्मणप्राणप्रतिष्ठानन्दकर

स्थलजलाग्निमर्मभेदिन् सर्वशत्रून् छिन्धि छिन्धि मम वैरिणः

खादय खादय मम सञ्जीवनपर्वतोत्पाटन डाकिनीविध्वंसन

सुग्रीवसख्यकरण निष्कलङ्क कुमारब्रह्मचारिन् दिगम्बर सर्वपाप

सर्वग्रह कुमारग्रह सर्वं छेदय छेदय भेदय भेदय

भिन्धि भिन्धि खादय खादय टङ्क टङ्क ताडय ताडय मारय मारय

शोषय शोषय ज्वालय ज्वालय हारय हारय नाशय नाशय

अतिशोषय अतिशोषय मम सर्वं च हनुमन् रक्ष रक्ष

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं हुं फट् घे घे स्वाहा ॥

ॐ नमो भगवते चण्डप्रतापहनुमते महावीराय सर्वदुःखविनाशनाय

ग्रहमण्डलभूतमण्डलप्रेतपिशाचमण्डलसर्वोच्चाटनाय

अतिभयङ्करज्वरमाहेश्वरज्वरविष्णुज्वरब्रह्मज्वर

वेताळब्रह्मराक्षसज्वरपित्तज्वरश्लेष्मसान्निपातिकज्वरविषमज्वर

शीतज्वरएकाहिकज्वरद्व्याहिकज्वरत्रैहिकज्वरचातुर्थिकज्वर

अर्धमासिकज्वरमासिकज्वरषाण्मासिकज्वरसांवत्सरिकज्वर

अस्थ्यन्तर्गतज्वरमहापस्मारश्रमिकापस्मारांश्च भेदय भेदय

खादय खादय ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं हुं फट् घे घे स्वाहा ॥

ॐ नमो भगवते चिन्तामणिहनुमते अङ्गशूलाक्षिशूलशिरश्शूल

गुल्मशूलौदरशूलकर्णशूलनेत्रशूलगुदशूलकटिशूल

जानुशूलजङ्घाशूलहस्तशूलपादशूलगुल्फशूलवातशूल

पित्तशूलपायुशूलस्तनशूलपरिणामशूलपरिधामशूल

परिबाणशूलदन्तशूलकुक्षिशूलसुमनश्शूलसर्वशूलानि

निर्मूलय निर्मूलय दैत्यदानवकामिनीवेतालब्रह्मराक्षसकोलाहल

नागपाशानन्तवासुकितक्षककार्कोटकलिङ्गपद्मककुमुदज्वलरोगपाश

महामारीन् कालपाशविषं निर्विषं कुरु कुरु

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं हुं फट् घे घे स्वाहा ॥

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ग्लां ग्लीं ग्लूं ॐ नमो भगवते पातालगरुडहनुमते

भैरववनगतगजसिंहेन्द्राक्षीपाशबन्धं छेदय छेदय

प्रलयमारुत कालाग्निहनुमन् श्रृङ्खलाबन्धं विमोक्षय विमोक्षय

सर्वग्रहं छेदय छेदय मम सर्वकार्याणि साधय साधय

मम प्रसादं कुरु कुरु मम प्रसन्न श्रीरामसेवकसिंह भैरवस्वरूप

मां रक्ष रक्ष ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रां ह्रीं क्ष्मौं भ्रैं श्रां श्रीं

क्लां क्लीं क्रां क्रीं ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः ह्रां ह्रीं हुं ख ख

जय जय मारण मोहन घूर्ण घूर्ण दम दम मारय मारय वारय वारय

खे खे ह्रां ह्रीं ह्रूं हुं फट् घे घे स्वाहा ॥

ॐ नमो भगवते कालाग्निरौद्रहनुमते भ्रामय भ्रामय लव लव

कुरु कुरु जय जय हस हस मादय मादय प्रज्वलय प्रज्वलय

मृडय मृडय त्रासय त्रासय साहय साहय वशय वशय

शामय शामय अस्त्रत्रिशूलडमरुखड्गकालमृत्युकपालखट्वाङ्गधर

अभयशाश्वत हुं हुं अवतारय अवतारय हुं हुं अनन्तभूषण

परमन्त्रपरयन्त्रपरतन्त्रशतसहस्रकोटितेजःपुञ्जं

भेदय भेदय अग्निं बन्धय बन्धय वायुं बन्धय बन्धय

सर्वग्रहं बन्धय बन्धय अनन्तादिदुष्टनागानां द्वादशकुल

वृश्चिकानामेकादशलूतानां विषं हन हन सर्वविषं बन्धय बन्धय

वज्रतुण्ड उच्चाटय उच्चाटय मारणमोहनवशीकरणस्तम्भन

जृम्भणाकर्षणोच्चाटनमिलनविद्वेषणयुद्धतर्कमर्माणि बन्धय बन्धय

ॐ कुमारीपदत्रिहारबाणोग्रमूर्तये ग्रामवासिने अतिपूर्वशक्ताय

सर्वायुधधराय स्वाहा अक्षयाय घे घे घे घे ॐ लं लं लं घ्रां

घ्रौं स्वाहा ॐ ह्लां ह्लीं ह्लूं हुं फट् घे घे स्वाहा ॥

ॐ श्रां श्रीं श्रूं श्रैं श्रौं श्रः ॐ नमो भगवते

भद्रजातिविकटरुद्रवीरहनुमते टं टं टं लं लं लं लं

देवदत्तदिगम्बराष्टमहाशक्त्यष्टाङ्गधर अष्टमहाभैरवनव

ब्रह्मस्वरूप दशविष्णुरूप एकादशरुद्रावतार द्वादशार्कतेजः

त्रयोदशसोममुख वीरहनुमन् स्तम्भिनीमोहिनीवशीकरिणीतन्त्रैकसावयव

नगरराजमुखबन्धन बलमुखमकरमुखसिंहमुखजिह्वामुखानि

बन्धय बन्धय स्तम्भय स्तम्भय व्याघ्रमुखसर्ववृश्चिकाग्नि

ज्वालाविषं निर्गमय निर्गमय सर्वजनवैरिमुखं बन्धय बन्धय

पापहर वीर हनुमन् ईश्वरावतार वायुनन्दन अञ्जनासुत बन्धय बन्धय

श्रीरामचन्द्रसेवक ॐ ह्रां ह्रां ह्रां आसय आसय ह्लीं ह्लां घ्रीं क्रीं

यं भैं म्रं म्रः हट् हट् खट् खट् सर्वजनविश्वजनशत्रुजन

वश्यजनसर्वजनस्य दृशं लं लां श्रीं ह्रां ह्रीं मनः स्तम्भय

स्तम्भय भञ्जय भञ्जय अद्रि ह्रीं व हीं हीं मे सर्व हीं हीं

सागरहीं हीं वं वं सर्वमन्त्रार्थाथर्वणवेदसिद्धिं कुरु कुरु स्वाहा ।

श्रीरामचन्द्र उवाच । श्रीमहादेव उवाच । श्रीवीरभद्रस्तौ उवाच ।

त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नर ॥

॥ इत्याथर्वणरहस्ये लाङ्गूलोपनिषत् सम्पूर्णम् ॥

नमः श्रीरामभक्ताय श्यामास्याय च ते नमः ॥१॥

नमो वानरवीराय सुग्रीवसख्यकारिणे ।

लङ्काविदाहनार्थाय हेलासागरतारिणे ॥२॥

सीताशोकविनाशाय राममुद्राधराय च ।

रावणान्तकुलच्छेदकारिणे ते नमो नमः ॥३॥

मेघनादमखध्वंसकारिणे ते नमो नमः ।

अशोकवनविध्वंसकारिणे भयहारिणे ॥४॥

वायुपुत्राय वीराय आकाशोदरगामिने ।

वनपालशिरश्छेदलङ्काप्रासादभञ्जिने ॥५॥

ज्वलत्कनकवर्णाय दीर्घलाङ्गूलधारिणे ।

सौमित्रिजयदात्रे च रामदूताय ते नमः ॥६॥

अक्षस्य वधकर्त्रे च ब्रह्मपाशनिवारिणे ।

लक्ष्मणाङ्गमहाशक्तिघातक्षतविनाशिने ॥७॥

रक्षोघ्नाय रिपुघ्नाय भूतघ्नाय च ते नमः ।

ऋक्षवानरवीरौघप्राणदाय नमो नमः ॥८॥

परसैन्यबलघ्नाय शस्त्रास्त्रघ्नाय ते नमः ।

विषघ्नाय द्विषघ्नाय ज्वरघ्नाय च ते नमः ॥९॥

महाभयरिपुघ्नाय भक्तत्राणैककारिणे ।

परप्रेरितमन्त्राणां यन्त्राणां स्तम्भकारिणे ॥१०॥

पयःपाषाणतरणकारणाय नमो नमः ।

बालार्कमण्डलग्रासकारिणे भवतारिणे ॥११॥

नखायुधाय भीमाय दन्तायुधधराय च ।

रिपुमायाविनाशाय रामाज्ञालोकरक्षिणे ॥१२॥

प्रतिग्रामस्थितायाथ रक्षोभूतवधार्थिने ।

करालशैलशस्त्राय द्रुमशस्त्राय ते नमः ॥१३॥

बालैकब्रह्मचर्याय रुद्रमूर्तिधराय च ।

विहङ्गमाय सर्वाय वज्रदेहाय ते नमः ॥१४॥

कौपिनवाससे तुभ्यं रामभक्तिरताय च ।

दक्षिणाशाभास्कराय शतचन्द्रोदयात्मने ॥१५॥

कृत्याक्षतव्यथाघ्नाय सर्वक्लेशहराय च ।

स्वाम्याज्ञापार्थसङ्ग्रामसङ्ख्ये सञ्जयधारिणे ॥१६॥

भक्तान्तदिव्यवादेषु सङ्ग्रामे जयदायिने ।

किल्किलाबुबुकोच्चारघोरशब्दकराय च ॥१७॥

सर्पाग्निव्याधिसंस्तम्भकारिणे वनचारिणे ।

सदा वनफलाहारसन्तृप्ताय विशेषतः ॥१८॥

महार्णवशिलाबद्धसेतुबन्धाय ते नमः ।

वादे विवादे सङ्ग्रामे भये घोरे महावने ॥१९॥

सिंहव्याघ्रादिचौरेभ्यः स्तोत्रपाठाद् भयं न हि ।

दिव्ये भूतभये व्याधौ विषे स्थावरजङ्गमे ॥२०॥

राजशस्त्रभये चोग्रे तथा ग्रहभयेषु च ।

जले सर्वे महावृष्टौ दुर्भिक्षे प्राणसम्प्लवे ॥२१॥

पठेत् स्तोत्रं प्रमुच्येत भयेभ्यः सर्वतो नरः ।

तस्य क्वापि भयं नास्ति हनुमत्स्तवपाठतः ॥२२॥

सर्वदा वै त्रिकालं च पठनीयमिदं स्तवम् ।

सर्वान् कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥२३॥

विभीषणकृतं स्तोत्रं तार्क्ष्येण समुदीरितम् ।

ये पठिष्यन्ति भक्त्या वै सिद्ध्यस्तत्करे स्थिताः ॥२४॥

इति श्रीसुदर्शनसंहितायां विभीषणगरुडसंवादे

विभीषणकृतं हनुमत्स्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

श्रीरामचन्द्रो भगवानृषिः।, अनुष्टुप् छन्दः।,

श्रीविचित्रवीरहनुमान् देवता।, ममाभीष्टसिद्ध्यर्थे

मालामन्त्र जपे विनियोगः ।

अथ करन्यासः ।

ॐ ह्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।

ॐ ह्रीं तर्जनीभ्यां नमः ।

ॐ ह्रूं मध्यमाभ्यां नमः ।

ॐ ह्रैं अनामिकाभ्यां नमः ।

ॐ ह्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।

ॐ ह्रः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।

अथ अङ्गन्यासः

ॐ ह्रां हृदयाय नमः ।

ॐ ह्रीं शिरसे स्वाहा ।

ॐ ह्रूं शिखायै वषट् ।

ॐ ह्रैं कवचाय हुम् ।

ॐ ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।

ॐ ह्रः अस्त्राय फट् ।

अथ ध्यानम् ।

वामे करे वैरवहं वहन्तं शैलं परे श्रृङ्खलमालयाढ्यम् ।

दधानमाध्मातसुवर्णवर्णं भजे ज्वलत्कुण्डलमाञ्जनेयम् ॥

ॐ नमो भगवते विचित्रवीरहनुमते

प्रलयकालानलप्रभाज्वलत्प्रतापवज्रदेहाय

अञ्जनीगर्भसम्भूताय प्रकटविक्रमवीरदैत्य

दानवयक्षराक्षसग्रहबन्धनाय भूतग्रह

प्रेतग्रहपिशाचग्रहशाकिनीग्रहडाकिनीग्रह

काकिनीग्रहकामिनीग्रहब्रह्मग्रहब्रह्मराक्षसग्रह

चोरग्रहबन्धनाय एहि एहि आगच्छागच्छ

आवेशयावेशय मम हृदयं प्रवेशय प्रवेशय

स्फुर स्फुर प्रस्फुर प्रस्फुर सत्यं कथय कथय

व्याघ्रमुखं बन्धय बन्धय सर्पमुखं बन्धय बन्धय

राजमुखं बन्धय बन्धय सभामुखं बन्धय बन्धय

शत्रुमुखं बन्धय बन्धय सर्वमुखं बन्धय बन्धय

लङ्काप्रासादभञ्जन सर्वजनं मे वशमानय वशमानय

श्रीं ह्रीं क्लीं श्रीं सर्वानाकर्षय आकर्षय

शत्रून् मर्दय मर्दय मारय मारय चूर्णय चूर्णय

खे खे खे श्रीरामचन्द्राज्ञया प्रज्ञया मम कार्यसिद्धि

कुरु कुरु मम शत्रून् भस्मी कुरु कुरु स्वाहा ॥

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः फट् श्रीविचित्रवीरहनुमते

मम सर्वशत्रून् भस्मी कुरु कुरु हन हन हुं फट् स्वाहा ॥

एकादशशतवारं जपित्वा सर्वशत्रून् वशमानयति नान्यथा इति ॥

॥ इति श्रीविचित्रवीरहनुमन्मालामन्त्रः सम्पूर्णम् ॥

ताहि सों त्रास भयो जग को यह संकट काहु सों जात न टारो ।

देवन आनि करी बिनती तब छां।डि दियो रबि कष्ट निवारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥१॥

बालि की त्रास कपीस बसै गिरि जात महाप्रभु पंथ निहारो ।

चौंकि महा मुनि साप दियो तब चाहिय कौन बिचार बिचारो ।

कै द्विज रूप लिवाय महाप्रभु सो तुम दास के सोक निवारो  ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥२॥

अंगद के संग लेन गये सिय खोज कपीस यह बैन उचारो ।

जीवत ना बचिहौ हम सो जु बिना सुधि लाए इहां पगु धारो ।

हेरि थके तट सिंधु सबै तब लाय सिया सुधि प्रान उबारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥३॥

रावन त्रास दई सिय को सब राक्षसि सों कहि सोक निवारो ।

ताहि समय हनुमान महाप्रभु जाय महा रजनीचर मारो ।

चाहत सीय असोक सों आगि सु दै प्रभु मुद्रिका सोक निवारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥४॥

बान लग्यो उर लछिमन के तब प्रान तजे सुत रावन मारो ।

लै गृह बैद्य सुषेन समेत तबै गिरि द्रोन सु बीर उपारो ।

आनि सजीवन हाथ दई तब लछिमन के तुम प्रान उबारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥५॥

रावन जुद्ध अजान कियो तब नाग कि फांस सबै सिर डारो ।

श्रीरघुनाथ समेत सबै दल मोह भयो यह संकट भारो ।

आनि खगेस तबै हनुमान जु बंधन काटि सुत्रास निवारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥६॥

बंधु समेत जबै अहिरावन लै रघुनाथ पताल सिधारो ।

देबिहिं पूजि भली बिधि सों बलि देउ सबै मिलि मंत्र बिचारो ।

जाय सहाय भयो तब ही अहिरावन सैन्य समेत संहारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥७॥

काज किये ब।ड देवन के तुम बीर महाप्रभु देखि बिचारो ।

कौन सो संकट मोर गरीब को जो तुमसों नहिं जात है टारो ।

बेगि हरो हनुमान महाप्रभु जो कछु संकट होय हमारो ।

को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥८॥

दोहा

लाल देह लाली लसे अरू धरि लाल लंगूर ।

बज्र देह दानव दलन जय जय जय कपि सूर ॥

सियावर रामचन्द्र पद गहि रहुं ।

उमावर शम्भुनाथ पद गहि रहुं ।

महावीर बजरंगी पद गहि रहुं ।

शरणा गतो हरि ॥

॥इति गोस्वामि तुलसीदास कृत संकटमोचन हनुमानाष्टक सम्पूर्ण ॥

सीतापति दूताद्यं वातात्मजमद्य भावये हृद्यम् ॥१॥

तरुणारुण मुखकमलं करुणारसपूरपूरितापाङ्गम् ।

सन्जीवनमाशासे मञ्जुलमहिमानमञ्जनाभाग्यम् ॥२॥

शम्बरवैरिशरातिगमम्बुजदलविपुललोचनोदारम् ।

कम्बुगलमनिलदिष्टम् बिम्बज्वलितोष्ठमेकमवलम्बे ॥३॥

दूरीकृतसीतार्तिः प्रकटीकृतरामवैभवस्फूर्तिः ।

दारितदशमुखकीर्तिः पुरतो मम भातु हनुमतो मूर्तिः ॥४॥

वानरनिकराध्यक्षं दानवकुलकुमुदरविकरसदृशम् ।

दीनजनावनदीक्षं पवन तपः पाकपुञ्जमद्राक्षम् ॥५॥

एतत्पवनसुतस्य स्तोत्रं

यः पठति पञ्चरत्नाख्यम् ।

चिरमिहनिखिलान् भोगान् भुङ्क्त्वा

श्रीरामभक्तिभाग्भवति ॥६॥

इति श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ हनुमत्पञ्चरत्नं संपूर्णम् ॥

महावीर हनुमान हे प्रभू श्री रामाचे परम भक्त आहेत. हनुमानजींचा जन्म वानर जातीत झाला. त्यांच्या आईचे नाव अंजना (अंजनी) आणि वडील वानरराज केशरी. या कारणास्तव त्यांना अंजनय आणि केसरीनंदन इत्यादी नावांनी संबोधले जाते. दुसऱ्या मान्यतेनुसार, हनुमानजींच्या जन्मात पवन देव यांचीही भूमिका होती.

एकदा अयोध्येचे राजा दशरथ आपल्या पत्नींसोबत पुत्रष्टी हवन करत होते. पुत्रप्राप्तीसाठी हा हवन केला जात होता. हवन संपल्यानंतर गुरुदेवांनी तिन्ही राण्यांमध्ये अल्प प्रमाणात खीरचा प्रसाद वाटला. अंजनी माँ तपश्चर्या करत असलेल्या ठिकाणी एका कावळ्याने खीरचा एक भाग सोबत नेला.

हे सर्व भगवान शिव आणि पवनदेवाच्या इच्छेनुसार घडत होते. तपश्चर्या करत असलेल्या अंजनाच्या हातात खीर आल्यावर तिने ती खीर भगवान शिवाचा प्रसाद मानून स्वीकारली. या प्रसादामुळे हनुमानाचा जन्म झाला.

हनुमानाच्या जन्माची कथा: र्याच्या आशीर्वादाने सोन्याचे बनलेले सुमेरूमध्ये केसरीचे राज्य होते  त्यांची अंजना नावाची एक अतिशय सुंदर बायको होती. एकदा अंजनाने स्वच्छ आंघोळ केली आणि सुंदर कपडे आणि दागिने घातले. त्या वेळी पवनदेवाने तिच्या कर्णपटलात प्रवेश करताना तिला परत येताना असे आश्वासन दिले की तुला सूर्य, अग्नी आणि सोन्यासारखा तेजस्वी, वेदांमध्ये पारंगत, विश्ववंद्य महाबली असा पुत्र होईल  आणि तसेच घडले.

कार्तिक कृष्ण चतुर्दशीच्या महानिषेला अंजनाच्या पोटी हनुमानजींचा जन्म झाला. दोन तासांनंतर सूर्य उगवताच त्याला भूक लागली. आई फळे आणायला गेली. येथे हनुमानजींनी लाल रंगाच्या सूर्याला फळ मानले आणि ते  घेण्यासाठी आकाशात झेप घेतली. त्या दिवशी अमावास्येमुळे राहू सूर्याला गिळंकृत करण्यासाठी आला होता, पण हनुमानजींना दुसरा राहू समजून राहूने तिथून पळ काढला. 

तेव्हा इंद्राने हनुमानजींवर वज्राने जोरदार हल्ला केला. त्यामुळे त्यांची हनुवटी वाकडी झाली, त्यामुळे त्यांना हनुमान म्हटले गेले. इंद्राच्या या वाईट कृत्याला  शिक्षा देण्यासाठी पवन देवतेने सर्व प्राणिमात्रांचे वायू परिसंचरण बंद केले. तेव्हा ब्रह्मदेवांसह सर्व देवांनी हनुमानाला वरदान दिले.

ब्रह्माजी उत्तमआयू चे,इंद्राने वज्राने इजा न होण्याचे, सूर्याने सामर्थ्याने परिपूर्ण आणि सर्व शास्त्रांमध्ये जाणकार असण्याचे, वरुण ने पाश आणि पाण्यापासून निर्भय राहण्याचे, यमाने यमदंडाने अवध्येने पाश ने नाश न होण्याचा, कुबेरांनी शत्रुंमर्दिनी गदा पासून असे निर्भय राहण्याचे , शंकराने प्रमत्त आणि अजिंक्य योद्ध्यांना जिंकण्याचे , विश्वकर्माने मय पासून तयार केलेले दुर्बोध्य आणि असह्य,अस्त्र शस्त्र आणि यंत्रापासून कोणतीही इजा न होण्याचे वरदान दिले. 

अशा वरदानांच्या प्रभावामुळे, हनुमानजींनी केलेली अफाट शौर्याची सर्व कर्मे हनुमानजींच्या भक्तांमध्ये प्रसिद्ध आहेत आणि जी न ऐकलेली किंवा अज्ञात आहेत, ती रामायण, पद्म, स्कंद आणि वायू इत्यादी विविध प्रकारच्या पुराणांमधून ज्ञात होऊ शकते.

गंधमादन पर्वतावर हनुमानजी : कलियुगात हनुमानजी गंधमादन पर्वतावर राहतात, याचे वर्णन श्रीमद भागवतात आहे. हे उल्लेखनीय आहे की त्यांच्या वनवासात पांडवांनी हिमवंत पार करून गंधमादन गाठले होते. एकदा भीम सहस्रदल कमळ गोळा करण्यासाठी गंधमादन पर्वताच्या जंगलात पोहोचला होते, तिथे त्यांनी हनुमानजींना पाहिले आणि तेव्हा हनुमानजींनी भीमाच्या अभिमानाचा चक्काचूर केला होता.

गंधमादनात ऋषी, सिद्ध, चरण, विद्याधर, देवता, गंधर्व, अप्सरा आणि किन्नर राहतात. ते सर्व येथे निर्भयपणे फिरतात. गंधमादन पर्वत हिमालयातील कैलास पर्वताच्या उत्तरेस आहे (केदार पर्वत दक्षिणेस आहे). हा पर्वत कुबेराच्या प्रदेशात होता. सुमेरू पर्वताच्या चारही दिशांना असलेल्या गजदंत पर्वतांपैकी एकाला त्याकाळी गंधमादन पर्वत म्हणत. आज हे क्षेत्र तिबेटच्या हद्दीत आहे. पुराणानुसार गंधमादन पर्वत जंबुद्वीपच्या इलवृत्त विभाग आणि भद्राश्व विभागाच्या दरम्यान स्थित असल्याचे म्हटले जाते, जे सुगंधित जंगलांसाठी प्रसिद्ध होते.

जेथे रामकथा तेथे हनुमानजी

''यत्र-यत्र रघुनाथ कीर्तन तत्र कृत मस्तकान्जलि। वाष्प वारि परिपूर्ण लोचनं मारुतिं नमत राक्षसान्तक॥''

अर्थात : कलियुगात जेथे जेथे भगवान श्रीरामाचे कथा-कीर्तन होते तेथे हनुमानजी गुप्तपणे वास्तव्य करतात.

सीताजींच्या म्हणण्यानुसार- अजर-अमर गुन निधि सुत होऊ।। करहु बहुत रघुनायक छोऊ॥

जर एखाद्या व्यक्तीने पूर्ण भक्ती आणि श्रद्धेने त्यांचा आश्रय घेतला तर तुलसीदासजींप्रमाणे त्याला हनुमान आणि रामाचे दर्शन व्हायला वेळ लागत नाही.

तथा सुग्रीवमुख्यानां यस्तं वन्द्यं नमाम्यहम् ॥१॥

सकृदेव प्रसन्नाय विशिष्टायैव राज्यदः ।

विभीषणाय यो देवस्तं वीरं प्रणमाम्यहम् ॥२॥

यो महापुरुषो व्यापी महाब्धौ कृतसेतुकः ।

स्तुतो येन जटायुश्च महाविष्णुं नमाम्यहम् ॥३॥

तेजसाप्यायिता यस्य ज्वलन्ति ज्वलनादयः ।

प्रकाशते स्वतन्त्रो यस्तं ज्वलन्तं नमाम्यहम् ॥४॥

सर्वतोमुखता येन लीलया दर्शिता रणे ।

राक्षसेश्वरयोधानां तं वन्दे सर्वतोमुखम् ॥५॥

नृभावं तु प्रपन्नानां हिनस्ति च सदा रुजम् ।

नृसिंहतनुमप्राप्तो यस्तं नृसिंहं नमाम्यहम् ॥६॥

यस्माद्विभ्यति वातार्कज्वलनेन्द्राः समृत्यवः ।

भयं तनोति पापानां भीषणं तं नमाम्यहम् ॥७॥

परस्य योग्यतां वीक्ष्य हरते पापसन्ततिम् ।

पुरस्य योग्यतां वीक्ष्य तं भद्रं प्रणमाम्यहम् ॥८॥

यो मृत्युं निजदासानां मारयत्यतिचेष्टदः ।

तत्रापि निजदासार्थं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥९॥

यत्पादपद्मप्रणतो भवत्युत्तमपुरुषः ।

तमीशं सर्वदेवानां नमनीयं नमाम्यहम् ॥१०॥

आत्मभावं समुत्क्षिप्य दास्यं चैव रघुत्तमम् ।

भजेऽहं प्रत्यहं रामं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥११॥

नित्यं श्रीरामभक्तस्य किङ्करा यमकिङ्कराः ।

शिववत्यो दिशस्तस्य सिद्धयस्तस्य दासिकाः ॥१२॥

इदं हनुमता प्रोक्तं मन्त्रराजात्मकं स्तवम् ।

पठेदनुदिनं यस्तु स रामे भक्तिमान्भवेत् ॥१३॥

॥ इति हनुमत्कल्पे श्रीहनुमन्मन्त्रराजात्मकस्तवराजः सम्पूर्णम् ॥

अन्यत्स्तोत्रं प्रवक्ष्यामि श‍ृणु मैत्रेय योगिराट् ।

स्त्वराजमिति ख्यातं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ॥

शम्भुना चोपदिष्टं च पार्वत्यै हितकाम्यया । 

सर्वकामप्रदं नृणां भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥

अस्य श्रीहनुमत् स्तवराजस्तोत्रमन्त्रस्य वशिष्ठ भगवान् ऋषिः ।

अनुष्टुप्छन्दः । श्रीहनुमान् देवता । ह्रां बीजम् । ह्रीं शक्तिः ।

ह्रूं कीलकम् । मम श्रीहनुमत्प्रसादसिध्यर्थे जपे विनियोगः ॥

अथ ऋष्यादिन्यासः ।

श्रीवशिष्ठभगवान् ऋषये नमः शिरसि ।

अनुष्टुप्छन्दसे नमः मुखे ।

श्रीहनुमान् देवतायै नमः हृदि ।

ह्रां बीजाय नमः गुह्ये ।

ह्रीं शक्तये नमः पादयोः ।

ह्रूं कीलकाय नमः नाभौ ।

मम श्रीहनुमत्प्रसादसिध्यर्थे इति विनियोगाय नमः सर्वाङ्गे ॥

इति ऋष्यादिन्यासः ॥

अथ करन्यासः ।

ॐ अञ्जनासुताय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।

ॐ रुद्रमूर्तये तर्जनीभ्यां नमः ।

ॐ वायुपुत्राय मध्यमाभ्यां नमः ।

ॐ अग्निगर्भाय अनामिकाभ्यां नमः ।

ॐ रामदूताय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।

ॐ पञ्चमुखहनुमते करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।

इति करन्यासः ।

अथ षडङ्गन्यासः ।

ॐ अञ्जनासुताय हृदयाय नमः ।

ॐ रुद्रमूर्तये शिरसे स्वाहा ।

ॐ वायुपुत्राय शिखायै वषट् ।

ॐ अग्निगर्भाय कवचाय हुम् ।

ॐ रामदूताय नेत्रत्रयाय वौषट् ।

ॐ पञ्चमुखहनुमते अस्त्राय फट् ।

इति षडङ्गन्यासः ॥

अथ ध्यानम् ।

उद्यन्मार्ताण्डकोटिप्रकटरुचिकरं चारु वीरासनस्थं

मौञ्जीयज्ञोपवीताभरणमुरुशिखाशोभितं कुण्डलाङ्गम् ।

भक्तानामिष्टदं तं प्रणुत मुनिजनं वेदनादप्रमोदं

ध्यायेद्देवं विधेयं प्लवगकुलपतिं गोष्पदीभूतवार्धिम् ॥

इति ध्यानम् ॥

श्रीहनुमान्महावीरो वीरभद्रवरोत्तमः ।

वीरश्शक्तिमतां श्रेष्ठो वीरेश्वरवरप्रदः ॥ १॥

यशस्करः प्रतापाढयो सर्वमङ्गल सिद्धिदः ।

सानन्दमूर्तिर्गहनो गम्भीरस्सुरपूजितः ॥ २॥

दिव्यकुण्डलभूषाय दिव्यालङ्कारशोभिने ।

पीताम्बरधरप्राज्ञ नमस्ते ब्रह्मचारिणे ॥ ३॥

कौपीनवसनाक्रान्त दिव्ययज्ञोपवीतिने ।

कुमाराय प्रसन्नाय नमस्ते मौञ्जीधारिणे ॥ ४॥

सुभद्रश्शुभदाता च सुभगो रामसेवकः ।

यशःप्रदो महातेजा बलाढ्यो वायुनन्दनः ॥ ५॥

जितेन्द्रियो महाबाहुर्वज्रदेहो नखायुधः ।

सुराध्यक्षो महाधुर्यः पावनः पवनात्मजः ॥ ६॥

बन्धमोक्षकरश्शीघ्रपर्वतोत्पाटनस्तथा ।

दारिद्र्यभञ्जनश्श्रेष्ठस्सुखभोगप्रदायकः ॥ ७॥

वायुजातो महातेजाः सूर्यकोटिसमप्रभः ।

सुप्रभा दीप्तिमद्भूत दिव्यतेजस्विने नमः ॥ ८॥

अभयङ्करमुद्राय अपमृत्युविनाशिने ।

सङ्ग्रामे जयदात्रे च अविघ्नाय नमोनमः ॥ ९॥

तत्त्वज्ञानामृतानन्दब्रह्मज्ञो ज्ञानपारगः ।

मेघनादप्रमोहाय हनुमद्ब्रह्मणे नमः ॥ १०॥

रुच्याढ्यदीप्तबालार्कदिव्यरूपशुशोभितः ।

प्रसन्नवदन श्रेष्ठ हनुमन् ते नमो नमः ॥ ११॥

दुष्टग्रहविनाशश्च दैत्यदानवभञ्जनः ।

शाकिन्यादिभूतहन्त्रे नमोऽस्तु श्रीहनूमते ॥ १२॥ शाकिन्यादिषु भूतघ्नो

महाधैर्य महाशौर्य महावीर्य महाबल ।

अमेयविक्रमायैव हनुमन् वै नमोऽस्तुते ॥ १३॥

दशग्रीवकृतान्ताय रक्षःकुलविनाशिने ।

ब्रह्मचर्यव्रतस्थाय महावीराय ते नमः ॥ १४॥

भैरवाय महोग्राय भीमविक्रमणाय च ।

सर्वज्वरविनाशाय कालरूपाय ते नमः ॥ १५॥

सुभद्रद सुवर्णाङ्ग सुमङ्गल शुभङ्कर ।

महाविक्रम सत्वाढ्य दिङमण्डलसुशोभित ॥ १६॥

पवित्राय कपीन्द्राय नमस्ते पापहारिणे ।

सुविद्यरामदूताय कपिवीराय ते नमः ॥ १७॥

तेजस्वी शत्रुहावीरः वायुजस्सम्प्रभावनः ।

सुन्दरो बलवान् शान्तः आञ्जनेय नमोऽस्तु ते ॥ १८॥

रामानन्द जयकर जानकीश्वासद प्रभो ।

विष्णुभक्त महाप्राज्ञ पिङ्गाक्ष विजयप्रद ॥ १९॥

राज्यप्रदस्सुमाङ्गल्यः सुभगो बुद्धिवर्धनः ।

सर्वसम्पत्तिदात्रे च दिव्यतेजस्विने नमः ॥ २०॥

कल्याणकीर्तये जयमङ्गलाय जगत्तृतीयं धवलीकृताय ।

तेजस्विने दीप्तदिवाकराय नमोऽस्तु दीप्ताय हरीश्वराय ॥ २१॥

महाप्रतापाय विवर्धनाय मनोजवायाद्भूतवर्धनाय ।

प्रौढप्रतापारुणलोचनाय नमोऽञ्जनानन्द कपीश्वराय ॥ २२॥

कालाग्निदैत्यसंहर्ता सर्वशत्रुविनाशनः ।

अचलोद्धारकश्चैव सर्वमङ्गलकीर्तिदः ॥ २३॥

बलोत्कटो महाभीमः भैरवोऽमितविक्रमः ।

तेजोनिधिः कपिश्रेष्ठः सर्वारिष्टार्तिदुःखहा ॥ २४॥

उदधिक्रमणश्चैव लङ्कापुरविदाहकः  ।

सुभुजो द्विभूजो रुद्रः पूर्णप्रज्ञोऽनिलात्मजः ॥ २५॥

राजवश्यकरश्चैव जनवश्यं तथैव च ।

सर्ववश्यं सभावश्यं नमस्ते मारुतात्मज ॥ २६॥

महापराक्रमाक्रान्तः यक्षराक्षसमर्दनः ।

सौमित्रिप्राणदाता च सीताशोकविनाशनः ॥ २७॥

रक्षोघ्नोऽञ्जनासूनुश्च केसरीप्रियनन्दन ।

सर्वार्थदायको वीरः मल्लवैरिविनाशनः ॥ २८॥

सुमुखाय सुरेशाय शुभदाय शुभात्मने ।

प्रभावाय सुभावाय नमस्तेऽमिततेजसे ॥ २९॥

वायुजो वायुपुत्रश्व कपीन्द्रः पवनात्मजः ।

वीरश्रेष्ठ महावीर शिवभद्र नमोऽस्तुते ॥ २९॥

भक्तप्रियाय वीराय वीरभद्राय ते नमः ।

स्वभक्तजनपालाय भक्तोद्यानविहारिणे ॥ ३०॥

दिव्यमालासुभूषाय दिव्यगन्धानुलेपिने ।

श्रीप्रसन्नप्रसन्नाय सर्वसिद्धिप्रदोभव ॥ ३१॥

वातात्मजमिदं स्तोत्रं पवित्रं यः पठेन्नरः । वातसूनोरिदं

अचलां श्रियमाप्नोति पुत्रपौत्रादिवृद्धिदम् ॥ ३२॥

धनधान्यसमृद्धिं च आरोग्यं पुष्टिवर्धनम् ।

बन्धमोक्षकरं शीघ्रं लभते वाञ्छितं फलम् ॥ ३३॥

राज्यदं राजसन्मानं सङ्ग्रामे जयवर्धनम् ।

सुप्रसन्नो हनुमान्मे यशःश्री जयकारकः ॥ ३४॥

॥ इति श्रीपराशरसंहितायै पराशरमैत्रेयसंवादे

हनुमत्स्तवराजः सम्पूर्णः ॥

इति विभिषणकृतं हनुमद्वदवानलस्तोत्रं संपूर्णाम् ।

रक्ताङ्गरागशोभाढ्यं शोणापुच्छं कपीश्वरम्।।

भजे समीरनन्दनं, सुभक्तचित्तरञ्जनं,

दिनेशरूपभक्षकं, समस्तभक्तरक्षकम्।

सुकण्ठकार्यसाधकं, विपक्षपक्षबाधकं,

समुद्रपारगामिनं, नमामि सिद्धकामिनम्।।

सुशङ्कितं सुकण्ठभुक्तवान् हि यो

हितं वचस्त्वमाशु धैर्य्यमाश्रयात्र वो भयं कदापि न।

इति प्लवङ्गनाथभाषितं निशम्य वानराऽधिनाथ

आप शं तदा, स रामदूत आश्रयः।।

सुदीर्घबाहुलोचनेन, पुच्छगुच्छशोभिना,

भुजद्वयेन सोदरीं निजांसयुग्ममास्थितौ।

कृतौ हि कोसलाधिपौ, कपीशराजसन्निधौ,

विदहजेशलक्ष्मणौ, स मे शिवं करोत्वरम्।।

सुशब्दशास्त्रपारगं, विलोक्य रामचन्द्रमाः,

कपीश नाथसेवकं, समस्तनीतिमार्गगम्।

प्रशस्य लक्ष्मणं प्रति, प्रलम्बबाहुभूषितः

कपीन्द्रसख्यमाकरोत्, स्वकार्यसाधकः प्रभुः।।

प्रचण्डवेगधारिणं, नगेन्द्रगर्वहारिणं,

फणीशमातृगर्वहृद्दृशास्यवासनाशकृत्।

विभीषणेन सख्यकृद्विदेह जातितापहृत्,

सुकण्ठकार्यसाधकं, नमामि यातुधतकम्।।

नमामि पुष्पमौलिनं, सुवर्णवर्णधारिणं

गदायुधेन भूषितं, किरीटकुण्डलान्वितम्।

सुपुच्छगुच्छतुच्छलंकदाहकं सुनायकं

विपक्षपक्षराक्षसेन्द्र-सर्ववंशनाशकम्।।

रघूत्तमस्य सेवकं नमामि लक्ष्मणप्रियं

दिनेशवंशभूषणस्य मुद्रीकाप्रदर्शकम्।

विदेहजातिशोकतापहारिणम् प्रहारिणम

सुसूक्ष्मरूपधारिणं नमामि दीर्घरूपिणम्।।

नभस्वदात्मजेन भास्वता त्वया कृता

महासहा यता यया द्वयोर्हितं ह्यभूत्स्वकृत्यतः।

सुकण्ठ आप तारकां रघूत्तमो विदेहजां

निपात्य वालिनं प्रभुस्ततो दशाननं खलम्।।

इमं स्तवं कुजेऽह्नि यः पठेत्सुचेतसा नरः

कपीशनाथसेवको भुनक्तिसर्वसम्पदः।

प्लवङ्गराजसत्कृपाकताक्षभाजनस्सदा

न शत्रुतो भयं भवेत्कदापि तस्य नुस्त्विह।।

नेत्राङ्गनन्दधरणीवत्सरेऽनङ्गवासरे।

लोकेश्वराख्यभट्टेन हनुमत्ताण्डवं कृतम्।।

।। ॐ इति श्री हनुमत्ताण्डव स्तोत्रम् ।।

पत्र्चमुखविराट् हनुमान् देवता, ह्रीं बीजं, श्रीं शक्ति:, क्रौं कीलकं, क्रूं कवचं , कैं अस्त्राय फट् इति दिग्बंध: ॥

श्रीगरुड उवाच ॥ अथ ध्यानं ।

प्रवक्ष्यामि श्रृणु सर्वाङ्गसुन्दरि ॥ यत्कृतं देवदेवेन ध्यान हनुमत: प्रियम् ॥१॥

पत्र्चवक्त्रं महाभीमं त्रिपत्र्चनयनैर्युतम् । बाहुभिर्दशभिर्युक्तं सर्वकामार्थसिद्धिदम् ॥२॥

पूर्व तु वानरं वत्र्क्रं कोटिसुर्यसमप्रभम् । दंष्ट्राकरालवदनं भृकुटीकुटिलेक्षणम् ॥३॥

अस्यैव दक्षिणं वत्र्क्रं नारसिंहं महाद्‍भुतम् । अत्युग्रतेजोवपुषं भीषणं भयनाशनम् ॥४॥

पश्‍चिमं गारुडं वक्ततुण्डं महाबलम् । सर्वनागप्रशमनं विषभूतादिकृत्‍ननम् ॥५॥

उत्तरं सौकरं वक्त्रं कृष्णं दीप्तं नभोपमम् । पातालसिंहवेतालज्वररोगादिकृत्‍ननम् ॥६॥

ऊर्ध्व हयाननं घोरं दानवात्‍नकरं परम् । येन वक्त्रेण विप्रेन्द्र तारकाख्यं महासुरम् ॥७॥

जघान शरणं तत्स्यात्सर्वशत्रुहरं परम् । ध्यात्वा पत्र्चमुखं रुद्रं हनुमन्तं दयानिधिम् ॥८॥

खङ्गं त्रिशूलं खट्‍वांगं पाशमंकुशपर्वतम् । मुष्टिं कौमोदकीं वृक्षं धारयन्तं कमण्डलुम् ॥९॥

भिन्दिपालं ज्ञानमुद्रां दशाभिर्मुनिपुंगवम् । एतान्यायुधजालानि धारयन्तं भजाम्यहम् ॥१०॥

प्रेतासनोपविष्टं तं सर्वाभरणभूषितम् । दिव्यामाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ॥११॥

सर्वाश्‍चर्यमयं देवं हनुमव्दिश्‍वत्रुहरं ॥ पत्र्चास्यमच्युमनेकविचित्रवर्णं वक्त्रं शशाङ्कशिखरं कपिराजवर्यम् ॥ पीताम्बरादिमुकुटैरुपशोभिताङ्गं पिङ्गक्षमाद्यमनिशं मनसा स्मरामि ॥१२॥

मर्कटेश महोत्साहं सर्वशत्रुहरं परम् । शत्रुं संहर मां रक्ष श्रीमन्नापदमुद्धर ॥१३॥

ॐ हरिमर्कटमर्कटमंत्रमिदं परिलिख्यति लिख्यति वामतले । यदि नश्यति नश्यति शत्रुकुलं यदि मुत्र्चति मुत्र्चति वामलतां ॥१४॥

ॐ हरिमर्कटाय स्वाहा । ॐ नमो भगवते पत्र्चवदनाय पूर्वकपिमुखाय सकलशत्रुसंहारणाय स्वाहा ॥ ॐ नमो भगवते पत्र्चवदनाय दक्षिणमुखाय करालवदनाय नरसिंहाय सकलभूतप्रमथनाय स्वाहा ॥ ॐ नमो भगवते पत्र्चवदनाय पश्‍चिममुखाय गरुडाननाय सकलविषहराय स्वाहा ॥ ॐ नमो भगवते पत्र्चवदनायोत्तरमुखायादिबराहाय सकलसम्पत्काराय स्वाहा ॥ ॐ नमो भगवते पत्र्चवदनायोर्ध्वमुखाय हयग्रीवाय सकलजनवशंकराय स्वाहा ॥ ॐ अस्य श्रीपत्र्चमुखहनुमन्मन्त्रस्य श्रीरामचन्द्र ऋषि:, अनुष्टुप् छन्द:, पत्र्चमुखीवीरहनुमान् देवता, हनुमानिति बीजम् , वायुपुत्र इति शक्ति:, अंजनीसुत इति कीलकम्, श्रीरामदूतहनुमत्प्रसादसिद्धयर्थ जपे विनियोग: ॥ इति ऋष्यादिकं विन्यस्य ॐ अत्र्जनीसुताय अंगुष्ठाम्यां नम: । ॐ रुद्रमूर्तये तर्जनीभ्यां नम: । ॐ वायुपुत्राय मध्यमाभ्यां नम: । ॐ अग्निगर्भाय अनामिकाभ्यां नम: । ॐ रामदूताय कनिष्ठिकाभ्यां नम: । ॐ पत्र्चमुखहनुमते करतलकरपृष्ठाभ्यां नम: । इति करन्यास: । ॐ अत्र्जनीसुताय हृदयाय नम: । ॐ रुद्रमूर्तये शिरसे स्वाहा । ॐ वायुपुत्राय शिखायै वषट् । ॐ अग्निगर्भाय कवचाय हूं । ॐ रामदुताय नेत्रत्रयाय वौषट् । ॐ पत्र्चमुखहनुमते अस्त्राय फट् ॥ ॐ पत्र्चमुखहनुमते स्वाहा ॥ इति दिग्बन्ध: ॥ अथ ध्यानम् ॥ वन्दे वानरनारसिंहखगराट् क्रोडाश्‍ववक्त्राव्नितं दिव्यालङ्करणं त्रिपत्र्चनयनं देदीप्यमानं रुचा । हस्ताब्जैरसिखेटपुस्तकसुधाकुम्भांकुशाद्रिं हलं खट्‍वाङ्ग फणिभूरुहं दशभुजं सर्वारिवीरापहम् ॥१॥

इति॥ अथ मन्त्र: ॥ ॐ श्रीरामदुतायात्र्जनेयाय वायुपुत्राय महाबलपराक्रमाय सीतादु:-खनिवारणाय लङ्कादहनकारणाय महाबलप्रचण्डाय फाल्गुनस-खाय कोलाहलसकलब्रह्माण्डविश्‍वरुपाय सत्पसमुद्रनिर्लङ्घनाय पिङ्गलनयानायामितविक्रमाय सूर्यबिम्बफलसेवनाय दुष्टनिवारणाय दृष्टिनिरालंकृताय सत्र्जीविनीसत्र्जीविताङ्गदलक्ष्मणमहाकपिसैन्य प्राणदाय दशकण्ठविध्वंसनाय रामेष्टाय महाफाल्गुनसखाय सीतासहितरामवरप्रदाय षट्‍प्रयोगागमपत्र्चमुखवीरहनुमन्मंत्रजपे विनियोग: ॥ ॐ हरिमर्कटमर्कटाय बंबंबंबंबं वौषट् स्वाहा । ॐ हरिमर्कटमर्कटाय फंफंफंफंफं फट् स्वाहा । ॐ हरिमर्कटमर्कटाय खें खें खें खें खें मारणाय स्वाहा । ॐ हरिमर्कटमर्कटाय लुं लुं लुं लुं लुं आकर्षितसकलसम्पत्कराय स्वाहा । ॐ हरिमर्कटमर्कटाय धं धं धं धं धं शत्रुस्तम्भनाय स्वाहा । ॐ टं टं टं टं टं कूर्ममूर्तये पत्र्चमुखवीरहनुमते परयंपरतंत्रोच्चाटनाय स्वाहा । ॐ कं खं गं घं डं चं छं झं त्रं टं ठं डं ढं णं तं थं दं धं नं पं फं बं भं मं यं रं लं वं शं षं सं ळं क्षं स्वाहा । इति दिग्बंध: ॥ ॐ पूर्वकपिमुखाय पंचमुखहनुमते टं टं टं टं टं सकलशत्रुसंहरणाय स्वाहा ॥ ॐ दक्षिणमुखाय पंचमुखहनुमते करालवदनाय नरसिंहाय ॐ ह्रां ह्रीं ह्रु ह्रैं ह्रौं ह्र: सकलभूतप्रेतदमनाय स्वाहा ॥ ॐ पश्‍चिममुखाय गरुडाननाय पंचमुखहनुमते मं मं मं मं मं सकलविषहराय स्वाहा ॥ ॐ उत्तरमुखायादिवराहाय लं लं लं लं लं नृसिंहाय नीलकंठमूर्तये पंचमुखहनुमते स्वाहा ॥ ॐ ऊर्ध्वमुखाय हयग्रीवाय रुं रुं रुं रुं रुं रुद्रमूर्तये सकलप्रयोजननिवहिकाय स्वाह॥ ॐ अत्र्जनीसुताय वायुपुत्राय महाबलाय सीताशोकनिवारणाय श्रीरामचंद्रकृपापादुकाय महावीर्यप्रमथनाय ब्रह्माण्डनाथाय कामदाय पत्र्चमुखवीरहनुमते स्वाहा ॥ भूतप्रेतपिशाच ब्रह्माराक्षसशाकिनीडाकिन्यन्तरिक्षग्रहपरयंत्रपरतंत्रोच्चाटनाय स्वाहा ॥ सकलप्रयोजननिर्वाहकाय पत्र्चमुखवीरहनुमते श्रीरामचन्द्रवरप्रसादाय जं जं जं जं जं स्वाहा ॥ इंद कवचं पठित्वा तु महाकवचं पठेन्नर: एकवारं जपेत्स्तोत्रं सर्वशत्रुनिवारणम् ॥१५॥

द्विवारं तु पठेन्नित्यं पुत्रपौत्रप्रवर्धनम् । त्रिवारं च पठेन्नित्यं सर्वसम्पत्करं शुभम् ॥१६॥

चतुर्वारं पठेन्नित्यं सर्वरोगनिवारणम् ॥ पत्र्चवारं पठेन्नित्यं सर्वलोकवशङ्करम् ॥१७॥

षड्वारं च पठेन्नित्यं सर्वदेववंशड;करम् । सप्तवारं पठेन्नित्यं सर्वसौभाग्यदायकाम् ॥१८॥

अष्टवारंपठेन्नित्यमिष्टकामार्थसिद्धिदम् । नववारं पठेन्नित्यं राजभोगमवाप्नुयात् ॥१९॥

दशवारं पठेन्नित्यं त्रैलोक्यज्ञानदर्शनम् । रुद्रवृतिं पठेन्नित्यं सर्वसिद्धिर्भवेद् ध्रुवम् ॥२०॥

कवचस्मरणनैव महाबलमवाप्नुयात् ॥२१॥

इति सुदर्शनसंहितायां श्रीरामचन्द्रसीताप्रोक्तं श्रीपत्र्चमुखहनुमत्कत्वचं सम्पूर्णम् ।

लोपामुद्रा उवाच ।

कुम्भोद्भव दयासिन्धो श्रुतं हनुमतः परम् ।

यन्त्रमन्त्रादिकं सर्वं त्वन्मुखोदीरितं मया ॥ १॥

दयां कुरु मयि प्राणनाथ वेदितुमुत्सहे ।

कवचं वायुपुत्रस्य एकादशमुखात्मनः ॥ २॥

इत्येवं वचनं श्रुत्वा प्रियायाः प्रश्रयान्वितम् ।

वक्तुं प्रचक्रमे तत्र लोपामुद्रां प्रति प्रभुः ॥ ३॥

अगस्त्य उवाच ।

नमस्कृत्वा रामदूतां हनुमन्तं महामतिम् ।

ब्रह्मप्रोक्तं तु कवचं श्रृणु सुन्दरि सादरम् ॥ ४॥

सनन्दनाय सुमहच्चतुराननभाषितम् ।

कवचं कामदं दिव्यं रक्षःकुलनिबर्हणम् ॥ ५॥

सर्वसम्पत्प्रदं पुण्यं मर्त्यानां मधुरस्वरे ।

ॐ अस्य श्रीकवचस्यैकादशवक्त्रस्य धीमतः ॥ ६॥

हनुमत्स्तुतिमन्त्रस्य सनन्दन ऋषिः स्मृतः ।

प्रसन्नात्मा हनूमांश्च देवता परिकीर्तिता ॥ ७॥

छन्दोऽनुष्टुप् समाख्यातं बीजं वायुसुतस्तथा ।

मुख्यः प्राणः शक्तिरिति विनियोगः प्रकीर्तितः ॥ ८॥

सर्वकामार्थसिद्धयर्थं जप एवमुदीरयेत् ।

ॐ स्फ्रेंबीजं शक्तिधृक् पातु शिरो मे पवनात्मजः ॥ ९॥

क्रौंबीजात्मा नयनयोः पातु मां वानरेश्वरः ।

क्षंबीजरूपः कर्णौ मे सीताशोकविनाशनः ॥ १०॥

ग्लौंबीजवाच्यो नासां मे लक्ष्मणप्राणदायकः ।

वंबीजार्थश्च कण्ठं मे पातु चाक्षयकारकः ॥ ११॥

ऐंबीजवाच्यो हृदयं पातु मे कपिनायकः ।

वंबीजकीर्तितः पातु बाहू मे चाञ्जनीसुतः ॥ १२॥

ह्रांबीजो राक्षसेन्द्रस्य दर्पहा पातु चोदरम् ।

ह्रसौंबीजमयो मध्यं पातु लङ्काविदाहकः ॥ १३॥

ह्रींबीजधरः पातु गुह्यं देवेन्द्रवन्दितः ।

रंबीजात्मा सदा पातु चोरू वार्धिलंघनः ॥ १४॥

सुग्रीवसचिवः पातु जानुनी मे मनोजवः ।

पादौ पादतले पातु द्रोणाचलधरो हरिः ॥ १५॥

आपादमस्तकं पातु रामदूतो महाबलः ।

पूर्वे वानरवक्त्रो मामाग्नेय्यां क्षत्रियान्तकृत् ॥ १६॥

दक्षिणे नारसिंहस्तु नैऋर्त्यां गणनायकः ।

वारुण्यां दिशि मामव्यात्खगवक्त्रो हरीश्वरः ॥ १७॥

वायव्यां भैरवमुखः कौबेर्यां पातु मां सदा ।

क्रोडास्यः पातु मां नित्यमैशान्यं रुद्ररूपधृक् ॥ १८॥

ऊर्ध्वं हयाननः पातु गुह्याधः सुमुखस्तथा ।

रामास्यः पातु सर्वत्र सौम्यरूपो महाभुजः ॥ १९॥

इत्येवं रामदूतस्य कवचं यः पठेत्सदा ।

एकादशमुखस्यैतद्गोप्यं वै कीर्तितं मया ॥ २०॥

रक्षोघ्नं कामदं सौम्यं सर्वसम्पद्विधायकम् ।

पुत्रदं धनदं चोग्रशत्रुसंघविमर्दनम् ॥ २१॥

स्वर्गापवर्गदं दिव्यं चिन्तितार्थप्रदं शुभम् ।

एतत्कवचमज्ञात्वा मन्त्रसिद्धिर्न जायते ॥ २२॥

चत्वारिंशत्सहस्राणि पठेच्छुद्धात्मको नरः ।

एकवारं पठेन्नित्यं कवचं सिद्धिदं पुमान् ॥ २३॥

द्विवारं वा त्रिवारं वा पठन्नायुष्यमाप्नुयात् ।

क्रमादेकादशादेवमावर्तनजपात्सुधीः ॥ २४॥

वर्षान्ते दर्शनं साक्षाल्लभते नात्र संशयः ।

यं यं चिन्तयते चार्थं तं तं प्राप्नोति पूरुषः ॥ २५॥

ब्रह्मोदीरितमेतद्धि तवाग्रे कथितं महत ॥ २६॥

इत्येवमुक्त्वा वचनं महर्षिस्तूष्णीं बभूवेन्दुमुखीं निरीक्ष्य ।

संहृष्टचित्तापि तदा तदीयपादा ननामातिमुदा स्वभर्तुः ॥ २७॥

॥ इत्यगस्त्यसारसंहितायामेकादशमुखहनुमत्कवचं सम्पूर्णम् ॥

तरुणारुण मुख- कमलं करुणा- रसपूर- पूरितापाङ्गम् । सन्जीवनमाशासे मञ्जुल- महिमानमञ्जना- भाग्यम् ॥२॥

शम्बरवैरि- शरातिगमम्बुजदल- विपुल- लोचनोदारम् । कम्बुगलमनिलदिष्टम् बिम्ब- ज्वलितोष्ठमेकमवलम्बे ॥३॥

दूरीकृत- सीतार्तिः प्रकटीकृत- रामवैभव- स्फूर्तिः । दारित- दशमुख- कीर्तिः पुरतो मम भातु हनुमतो मूर्तिः ॥४॥

वानर- निकराध्यक्षं दानवकुल- कुमुद- रविकर- सदृशम् । दीन- जनावन- दीक्षं पवन तपः पाकपुञ्जमद्राक्षम् ॥५॥

एतत्- पवन- सुतस्य स्तोत्रं यः पठति पञ्चरत्नाख्यम् । चिरमिह- निखिलान् भोगान् भुङ्क्त्वा श्रीराम- भक्ति- भाग्- भवति ॥६॥

इति श्रीमच्छंकर- भगवतः कृतौ हनुमत्- पञ्चरत्नं संपूर्णम् ॥

अञ्जना- नन्दनं- वीरं जानकी- शोक- नाशनम् । कपीशमक्ष- हन्तारं वन्दे लङ्का- भयङ्करम् ॥ २॥

महा- व्याकरणाम्भोधि- मन्थ- मानस- मन्दरम् । कवयन्तं राम- कीर्त्या हनुमन्तमुपास्महे ॥ ३॥

उल्लङ्घ्य सिन्धोः सलिलं सलीलं यः शोक- वह्निं जनकात्मजायाः । आदाय तेनैव ददाह लङ्कां नमामि तं प्राञ्जलिराञ्जनेयम् ॥ ४॥

मनोजवं मारुत- तुल्य- वेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् । वातात्मजं वानर- यूथ- मुख्यं श्रीराम- दूतं शिरसा नमामि ॥ ५॥

आञ्जनेयमतिपाटलाननं काञ्चनाद्रि- कमनीय- विग्रहम् । पारिजात- तरु- मृल- वासिनं भावयामि पवमान- नन्दनम् ॥ ६॥

यत्र यत्र रघुनाथ- कीर्तनं तत्र तत्र कृत- मस्तकाञ्जलिम् । बाष्प- वारि- परिपूर्ण- लोचनं मारुतिर्नमत राक्षसान्तकम् ॥ ७॥

आस्फालितस्वकभुजस्फुटिताद्रिकाण्डं द्राङ्मैथिलीनयननन्दनमद्य वन्दे ॥१॥

मध्येनिशाचरमहाभयदुर्विषह्यं घोराद्भुतव्रतमिदं यददश्चचार ।

पत्ये तदस्य बहुधापरिणामदूतं सीतापुरस्कृततनुं हनुमन्तमीडे ॥२॥

यः पादपङ्कजयुगं रघुनाथपत्न्या नैराश्यरूषितविरक्तमपि स्वरागैः ।

प्रागेव रागि विदधे बहु वन्दमानो वन्देऽञ्जनाजनुषमेव विशेषतुष्ट्यै ॥३॥

ताञ्जानकीविरहवेदनहेतुभूतान् द्रागाकलय्य सदशोकवनीयवृक्षान् ।

लङ्कालकानिव घनानुदपाटयद्य- स्तं हेमसुन्दरकपिं प्रणमामि पुष्ट्यै ॥४॥

घोषप्रतिध्वनितशैलगुहासहस्रसंभ्रान्तनादितवलन्मृगनाथयूथम् ।

अक्षक्षयक्षणविलक्षितराक्षसेन्द्रमिन्द्रं कपीन्द्रपृतनावलयस्य वन्दे ॥५॥

हेलाविलङ्घितमहार्णवमप्यमन्दं घूर्णद्गदाविहतिविक्षतराक्षसेषु ।

स्वम्मोदवारिधिमपारमिवेक्षमाणं वन्देऽहमक्षयकुमारकमारकेशम् ॥६॥

जम्भारिजित्प्रसभलम्बितपाशबन्धं ब्रह्मानुरोधमिव तत्क्षणमुद्वहन्तम् ।

रौद्रावतारमपि रावणदीर्घदृष्टिसङ्कोचकारणमुदारहरिं भजामि ॥७॥

दर्पोन्नमन्निशिचरेश्वरमूर्धचञ्चत्कोटीरचुम्बि निजबिम्बमुदीक्ष्य हृष्टम् ।

पश्यन्तमात्मभुजयन्त्रणपिष्यमाणतत्कायशोणितनिपातमपेक्षि वक्षः ॥८॥

अक्षप्रभृत्यमरविक्रमवीरनाशक्रोधादिव द्रुतमुदञ्चितचन्द्रहासाम् ।

निद्रापिताभ्रघनगर्जनघोरघोषैः संस्थम्भयन्तमभिनौमि दशास्यमूर्तिम् ॥९॥

आशंस्यमानविजयं रघुनाथधाम शंसन्तमात्मकृतभूरिपराक्रमेण ।

दौत्ये समागमसमन्वयमादिशन्तं वन्दे हरेः क्षितिभृतः पृतनाप्रधानम् ॥१०॥

यस्यौचितीं समुपदिष्टवतोऽधिपुच्छं दम्भान्धितां धियमपेक्ष्य विवर्धमानः ।

नक्तञ्चराधिपतिरोषहिरण्यरेता लङ्कां दिधक्षुरपतत्तमहं वृणोमि ॥११॥

क्रन्दन्निशाचरकुलां ज्वलनावलीढैः साक्षाद्गृहैरिव बहिः परिदेवमानाम् ।

स्तब्धस्वपुच्छतटलग्नकृपीटयोनिदन्दह्यमाननगरीं परिगाहमानाम् ॥१२॥

मूर्तैर्गृहासुभिरिव द्युपुरं व्रजद्भिर्व्योम्नि क्षणं परिगतं पतगैर्ज्वलद्भिः ।

पीताम्बरं दधतुमुच्छ्रितदीप्ति पुच्छं सेनां वहद्विहगराजमिवाहमीडे ॥१३॥

स्थम्भीभवत्स्वगुरुवालधिलग्नवह्निज्वालोल्ललद्ध्वजपटामिव देवतुष्ट्यै ।

वन्दे यथोपरि पुरो दिवि दर्शयन्तमद्यैव रामविजयाजिकवैजयन्तीम् ॥१४॥

रक्षक्षयैकचितकक्षकपूश्चितौ यः सीताशुचो निजविलोकनतो मृतायाः ।

दाहं व्यधादिव तदन्त्यविधेयभूतं लाङ्गूलदत्तदहनेन मुदे स नोऽस्तु ॥१५॥

आशुद्धये रघुपतिप्रणयैकसाक्ष्ये वैदेहराजदुहितुः सरिदीश्वराय ।

न्यासं ददानमिव पावकमापतन्तमब्धौ प्रभञ्जनतनूजनुषं भजामि ॥१६॥

रक्षस्स्वतृप्तिरुडशान्तिविशेषशोणमक्षक्षयक्षणविधानुमितात्मदाक्ष्यम् ।

भास्वत्प्रभातरविभानुभरावभासं लङ्काभयङ्करममुं भगवन्तमीडे ॥१७॥

तीर्त्वोदधिं जनकजार्पितमाप्य  चूडारत्नं रिपोरपि पुरं परमस्य दग्ध्वा ।

श्रीरामहर्षगलदश्र्वभिषिच्यमानं तं ब्रह्मचारिवरवानरमाश्रयेऽहम् ॥१८॥

यः प्राणवायुजनितो गिरिशस्य शान्तः शिष्योऽपि गौतमगुरुर्मुनिशंकरात्मा ।

हृद्यो हरस्य हरिवद्धरितां गतोऽपि धीधैर्यशास्त्रविभवेऽतुलमाश्रये तं ॥१९॥

स्कन्धेऽधिवाह्य जगदुत्तरगीतिरीत्या यः पार्वतीश्वरमतोषयदाशुतोषम् ।

तस्मादवाप च वरानपरानवाप्यान् तं वानरं परमवैष्णवमीशमीडे ॥२०॥

उमापतेः कविपतेः स्तुतिर्बाल्यविजृम्भिता ।

हनूमतस्तुष्टयेऽस्तु वीरविंशतिकाभिधा ॥२१॥

झणत्कारनादप्रवृद्धाट्टहासम् ।

भजे वायुसूनुं भजे रामदूतं

भजे वज्रदेहं भजे भक्तबन्धुम् ॥१॥

प्रपन्नानुरागं प्रभाकाञ्चनाङ्गं

जगद्गीतशौर्यं तुषाराद्रिशौर्यम् ।

तृणीभूतहेतिं रणोद्यद्विभूतिं

भजे वायुपुत्रं पवित्रात् पवित्रम् ॥२॥

भजे रामरम्भावनीनित्यवासं

भजे बालभानुप्रभाचारुहासम् ।

भजे चन्द्रिकाकुन्दमन्दारभासं

भजे सन्ततं रामभूपालदासम् ॥३॥

भजे लक्ष्मणप्राणरक्षातिदक्षं

भजे तोषितानेकगीर्वाणपक्षम् ।

भजे घोरसंग्रामसीमाहताक्षं

भजे रामनामातिसंप्राप्तरक्षम् ॥४॥

मृगाधीशनाथं क्षितिक्षिप्तपादं

घनाक्रान्तजङ्घं कटिस्थोडुसङ्घम् ।

वियद्व्याप्तकेशं भुजाश्लेषिताशं

जयश्रीसमेतं भजे रामदूतम् ॥५॥

चलद्वालघातभ्रमच्चक्रवालं

कठोराट्टहासप्रभिन्नाब्धिकाण्डम् ।

महासिंहनादाद्विशीर्णत्रिलोकं

भजे चाञ्जनेयं प्रभुं वज्रकायम् ॥६॥

रणे भीषणे मेघनादे सनादे

सरोषं समारोप्यसौमित्रिमंसे ।

घनानां खगानां सुराणां च मार्गे

नटन्तं ज्वलन्तं हनूमन्तमीडे ॥७॥

नखध्वस्तजंभारिदम्भोलिधारं

भुजाग्रेण निर्धूतकालोग्रदण्डम् ।

पदाघातभीताहिजाताऽधिवासं

रणक्षोणिदक्षं भजे पिङ्गलाक्षम् ॥८॥

महाभूतपीडां महोत्पातपीडां

महाव्याधिपीडां महाधिप्रपीडाम् ।

हरत्याशु ते पादपद्मानुरक्तिः

नमस्ते कपिश्रेष्ठ रामप्रियाय ॥९॥

सुधासिन्धुमुल्लङ्घ्य सान्द्रे निशीथे

सुधा चौषधीस्ताः प्रगुप्तप्रभावाः ।

क्षणे द्रोणशैलस्य पृष्ठे प्ररूढाः

त्वया वायुसूनो किलानीय दत्ताः ॥१०॥

समुद्रं तरङ्गादिरौद्रं विनिद्रो

विलङ्घ्योडुसङ्घं स्तुतो मर्त्यसंघैः ।

निरातङ्कमाविश्य लङ्कां विशङ्को

भवानेव सीतावियोगापहारी ॥११॥

नमस्ते महासत्वबाहाय नित्यं

नमस्ते महावज्रदेहाय तुभ्यम् ।

नमस्ते पराभूतसूर्याय तुभ्यं

नमस्ते कृतामर्त्यकार्याय तुभ्यम् ॥१२॥

नमस्ते सदा ब्रह्मचर्याय तुभ्यं

नमस्ते सदा वायुपुत्राय तुभ्यम् ।

नमस्ते सदा पिङ्गलाक्षाय तुभ्यं

नमस्ते सदा रामभक्ताय तुभ्यम् ॥१३॥

हनूमत्भुजङ्गप्रयातं प्रभाते

प्रदोषे दिवा चार्द्धरात्रेऽपि मर्त्यः ।

पठन् भक्तियुक्तः प्रमुक्ताघजालः

नराः सर्वदा रामभक्तिं प्रयान्ति ॥१४॥

शैलं परे शृङ्घलहारिटङ्कम् ।

दधानमच्छच्छवि यज्ञसूत्रं

भजे ज्वलत्कुण्डलमाञ्जनेयम् ॥१॥

सुपीतकौपीनमुदञ्चितांगुलिं

समुज्ज्वलन् मौञ्ज्यजिनोपवीतिनम् ।

सकुण्डलं लम्बशिखासमावृतं

तमाञ्जनेयं शरणं प्रपद्ये ॥२॥

आपन्नाखिललोकार्तिहारिणे श्रीहनूमते ।

अकस्मादागतोत्पातनाशनाय नमोऽस्तु ते ॥३॥

सीतावियुक्तश्रीरामशोकदुःखभयापह ।

तापत्रितयसंहारिन् आञ्जनेय नमोऽस्तु ते ॥४॥

आधिव्याधिमहामारीग्रहपीडापहारिणे ।

प्राणापहर्त्रे दैत्यानां रामप्राणात्मने नमः ॥५॥

संसारसागरावर्तौ कर्तव्यभ्रान्तचेतसाम् ।

शरणागतमर्त्यानां शरण्याय नमोऽस्तु ते ॥६॥

राजद्वारि बिलद्वारि प्रवेशे भूतसङ्कुले ।

गजसिंहमहाव्याघ्र चोरभीषणकानने ॥७॥

शरणाय शरण्याय वातात्मज नमोऽस्तु ते ।

नमः प्लवगसैन्यानां प्राणभूतात्मने नमः ॥८॥

रामेष्टं करुणापूर्णं हनूमन्तं भयापहम् ।

शत्रुनाशकरं भीमं सर्वाभीष्टफलप्रदम् ॥९॥

प्रदोषे वा प्रभाते वा ये स्मरन्त्यञ्जनासुतम् ।

अर्थसिद्धिं यशः कीर्तिं प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥१०॥

कारागृहे प्रयाणे च संग्रामे देशविप्लवे ।

ये स्मरन्ति हनूमन्तं तेषां नास्ति विपद्सदा ॥११॥

वज्रदेहाय कालाग्निरुद्रायामिततेजसे ।

ब्रह्मास्त्रस्थंभनायास्मै नमः श्री रुद्रमूर्तये ॥१२॥

जप्त्वा स्तोत्रमिदं मन्त्रं प्रतिवारं पठेन्नरः ।

राजस्थाने सभास्थाने प्राप्तवादे जपेत् ध्रुवम् ॥१३॥

विभीषणकृतं स्तोत्रं यः पठेत् प्रयतो नरः ।

सर्वापद्भ्यो विमुच्येत नात्र कार्या विचारणा ॥१४॥

मर्कटेश महोत्साह सर्वशोकविनाशक ।

शत्रून् संहर मां रक्ष श्रियं दासाय देहि मे ॥१५॥

निर्मूलनं रघुवराङ्घ्रिसरोजभक्तम् ।

सीताऽविषह्यघनदुःखनिवारकं तं

वायोः सुतं गिलितभानुमहं नमामि ॥ १॥

मां पश्य पश्य दयया निजदृष्टिपातैः

मां रक्ष रक्ष परितो रिपुदुःखपुञ्जात् ।

वश्यं कुरु त्रिजगतां वसुधाधिपानां

मे देहि देहि महतीं वसुधां श्रियं च ॥ २॥

आपद्भ्यो रक्ष सर्वत्र आञ्जनेय नमोऽस्तु ते ।

बन्धनं छेदयाभुक्तं कपिवर्य नमोऽस्तु ते ॥ ३॥

देहि मे सम्पदो नित्यं त्रिलोचन नमोऽस्तु ते ।

दुष्टरोगान् हन हन रामदूत नमोऽस्तु ते ॥ ४॥

उच्चाटय रिपून् सर्वान् मोहनं कुरु भूभुजाम् ।

विद्वेषिणो मारय त्वं त्रिमूर्त्यात्मक सर्वदा ॥ ५॥

सञ्जीवपर्वतोद्धार मम दुःखं निवारय ।

घोरानुपद्रवान् सर्वान् नाशयाक्षासुरान्तक ॥ ६॥

एवं स्तुत्वा हनुमन्तं नरः श्रद्धासमन्वितः ।

पुत्रपौत्रादिसहितः सर्वान् कामानवाप्नुयात् ॥ ७॥

मर्कटेश महोत्साह सर्वशोकविनाशक ।

शत्रून् संहर मां रक्ष श्रियं दत्वा च मां भर ॥ ८॥ 

सर्वकामप्रदं नॄणां हनूमत्स्तोत्रमुत्तमम् ॥१॥

तप्तकाञ्चनसंकाशं नानारत्नविभूषितम् ।

उद्यत्बालार्कवदनं त्रिनेत्रंकुण्डलोज्ज्वलम् ॥२॥

मौञ्जीकौपीनसंयुक्तं हेमयज्ञोपवीतिनम् ।

पिङ्गलाक्षं महाकायं टङ्कशैलेन्द्रधारिणम् ॥३॥

शिखानिक्षिप्तवालाग्रं मेरुशैलाग्रसंस्थितम् ।

मूर्तित्रयात्मकं पीनं महावीरंममहाहनुम् ॥४॥

हनुमन्तं वायुपुत्रं नमामि ब्रह्मचारिणम् ।

त्रिमूर्त्यात्मकमात्मस्थं जपाकुसुमसन्निभम् ॥५॥

नानाभूषणसंयुक्तं आञ्जनेयं नमाम्यहम् ।

पञ्चाक्षरस्थितं देवं नीलनीरदसन्निभम् ॥६॥

पूजितं सर्वदेवैश्च राक्षसान्तं नमाम्यहम् ।

अचलद्युतिसङ्काशं सर्वालङ्कारभूषितम् ॥७॥

षडक्षरस्थितं देवं नमामि कपिनायकम् ।

तप्तस्वर्णमयं देवं हरिद्राभं सुरार्चितम् ॥८॥

सुन्दरांसाब्जनयनं त्रिनेत्रं तं नमाम्यहम् ।

अष्टाक्षराधिपं देवं हीरवर्णसमुज्ज्वलम् ॥९॥

नमामि जनतावन्द्यं लङ्काप्रासादभञ्जनम् ।

अतसीपुष्पसङ्काशं दशवर्णात्मकं विभुम् ॥१०॥

जटाधरं चतुर्बाहुं नमामि कपिनायकम् ।

द्वादशाक्षरमन्त्रस्य नायकं कुन्तधारिणम् ॥११॥

अङ्कुशं च दधानं तं कपिवीरं नमाम्यहम् ।

त्रयोदशाक्षरयुतं सीतादुःखनिवारणम् ॥१२॥

पीतवर्णं लसत्कायं भजे सुग्रीवमन्त्रिणम् ।

मालामन्त्रात्मकं देवं चित्रवर्णं चतुर्भुजम् ॥१३॥

पाशाङ्कुशाभयकरं धृतटङ्कं नमाम्यहम् ।

सुरासुरगणैः सर्वैः संस्तुतं प्रणमाम्यहम् ॥१४॥

एवं ध्यायन्नरो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते ।

प्राप्नोति चिन्तितं कार्यं शीघ्रमेव न संशयः ॥१५॥

ध्यानम्

उद्यदातिय संकाशं उदार भुज विक्रमम् ।

कन्दर्प कोटि लावण्यं सर्व विद्या विशारदम् ॥

श्री राम हृदयानंदं भक्त कल्प महीरुहम् ।

अभयं वरदं दोर्भ्यां कलये मारुतात्मजम् ॥

अञ्जनानन्दनं वीरं जानकी शोकनाशनम् ।

कपीशं अक्षहन्तारं वन्दे लंका भयंकरम् ॥

आञ्जनेयं अतिपाटलाननं कञनाद्रि कमनीय विग्रहम् ।

पारिजात तरुमूल वासिनं भावयामि पवमान नन्दनम् ॥

उल्लंघ्य सिन्धोः सलिलं सलीलं यस्शोक वह्निं जनकात्मजाय ।

आदाय तेनैव ददाह लंकां नमामि तं प्रान्जलिराञ्जनेयं ॥

अतुलित बलधामं स्वर्ण शैलाभदेहम्

दनुजवन कृशानं ज्ञानिनां अग्रगण्यम् ।

सकल गुण निधानं वानराणां अधीशम्

रघुपति प्रिय भक्तं वात जातं नमामि ॥

गोश्पदीकृत वारशिं मशकीकृत राक्षसाम् ।

रामायण महामाला रत्नं वन्दे अनिलात्मजम् ॥

यत्र यत्र रघुनाथ कीर्तनं तत्र तत्र कृत मस्तकाञ्जलिम् ।

भाश्पवारि परिपूर्ण लोचनं मारुतिं नमत राक्षसान्तकम् ॥

अमिषीकृत मार्तंदं गोश्पदीकृत सागरम् ।

तृणीकृत दशग्रीवं आञ्जनेयं नमाम्यहम् ॥

मनोजवं मारुत तुल्य वेगं

जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् ।

वातात्मजं वानर यूथ मुख्यं

श्री रामदूतं शिरसा नमामि ॥

आञ्जनेय गायत्रि

ॐ आञ्जनेयाय विद्महे वायुपुत्राय धीमहि ।

तन्नो हनुमत् प्रचोदयात् ॥

आञ्जनेय त्रिकाल वंदनं

प्रातः स्मरामि हनुमन् अनन्तवीर्यं

श्री रामचन्द्र चरणाम्बुज चंचरीकम् ।

लंकापुरीदहन नन्दितदेववृन्दं

सर्वार्थसिद्धिसदनं प्रथितप्रभावम् ॥

माध्यम् नमामि वृजिनार्णव तारणैकाधारं

शरण्य मुदितानुपम प्रभावम् ।

सीताधि सिंधु परिशोषण कर्म दक्षं

वंदारु कल्पतरुं अव्ययं आञ्ज्नेयम् ॥

सायं भजामि शरणोप स्मृताखिलार्ति

पुञ्ज प्रणाशन विधौ प्रथित प्रतापम् ।

अक्षांतकं सकल राक्षस वंश

धूम केतुं प्रमोदित विदेह सुतं दयालुम् ॥

जयंती म्हणजे ज्या दिवशी त्याचा जन्म झाला. हनुमान जयंती वर्षातून दोनदा साजरी केली जाते. पहिला सण हिंदू कॅलेंडरनुसार चैत्र शुक्ल पौर्णिमेला म्हणजेच ग्रेगोरियन कॅलेंडरनुसार मार्च किंवा एप्रिल दरम्यान आणि दुसरा कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी म्हणजेच नरक चतुर्दशी म्हणजेच सप्टेंबर-ऑक्टोबर दरम्यान असतो. याशिवाय तामिळनाडू आणि केरळमध्ये मार्गशीर्ष महिन्याच्या अमावास्येला आणि ओरिसात वैशाख महिन्याच्या पहिल्या दिवशी हनुमान जयंती साजरी केली जाते. शेवटी प्रश्न हाच की यापैकी नेमकी कोणती तिथी बरोबर आहे?

मेष राशीत आणि चित्रा नक्षत्रात चैत्र पौर्णिमेला सकाळी 6.03 वाजता एका गुहेत हनुमानजींचा जन्म झाला. याचा अर्थ त्यांचा जन्म चैत्र महिन्यात झाला. मग चतुर्दशी का साजरी करायची? वाल्मिकींनी लिहिलेल्या रामायणानुसार हनुमानजींचा जन्म मंगळवारी, कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशीला, स्वाती नक्षत्रात आणि मेष राशीत झाला.

एक तारीख विजय अभिनंदन महोत्सव म्हणून तर दुसरी तारीख वाढदिवस म्हणून साजरी केली जाते. पहिल्या तिथीनुसार या दिवशी हनुमानजी सूर्याला फळ समजून ते खाण्यासाठी धावले, त्याच दिवशी राहु देखील सूर्याला आपले आहार बनवायला आला पण हनुमानजींना पाहून सूर्याने त्याला दुसरा राहू मानला. हा दिवस चैत्र महिन्यातील पौर्णिमा होता. दुसऱ्या मान्यतेनुसार, माता सीतेने हनुमानजींची भक्ती आणि समर्पण पाहून त्यांना अमरत्वाचे वरदान दिले. हा दिवस नरक चतुर्दशीचा दिवस होता. मात्र, वाल्मिकीजींनी जे लिहिले आहे ते योग्य मानले जाऊ शकते.

हनुमानजींचा जन्म श्रीरामाच्या जन्मापूर्वी झाला होता. भगवान श्रीराम यांचा जन्म इ.स.पूर्व 5114 मध्ये अयोध्येत झाला.

माता सीतेने वरदान दिले

असे मानले जाते की माता सीतेने कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथीला हनुमानजींना अमरत्वाचे वरदान दिले होते. त्यामुळे या दिवशीही हनुमान जयंती साजरी केली जाते. याशिवाय वाल्मिकी रामायणात हनुमानजींची जन्मतारीख कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी असल्याचे सांगितले आहे. त्यामुळे या दिवशीही हनुमान जयंती साजरी केली जाते. याशिवाय वाल्मिकी रामायणात हनुमानजींची जन्मतारीख कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षाची चतुर्दशी म्हणून सांगितली आहे.

हनुमान जन्मोत्सव 2024 तारीख

हिंदू कॅलेंडरनुसार चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची पौर्णिमा 23 एप्रिल 2024 रोजी पहाटे 03.25 वाजता सुरू होईल. ही तारीख दुसऱ्या दिवशी 24 एप्रिल 2024 रोजी सकाळी 05:18 वाजता संपेल. 23 एप्रिल रोजी उदय तिथी येत असल्याने 23 एप्रिल रोजी हनुमान जन्मोत्सव साजरा केला जाणार आहे.

हनुमान जन्मोत्सव 2024 पूजा मुहूर्त

यावर्षी जन्मोत्सवानिमित्त ब्रह्म मुहूर्त पहाटे 04.20 ते 05.04 पर्यंत आहे. अभिजीत मुहूर्त दिवसात सकाळी 11:53 ते दुपारी 12:46 पर्यंत आहे. या दिवशी हनुमानाच्या पूजेची वेळ सकाळी 09.03 ते 10.41 पर्यंत आहे.

हनुमान जन्मोत्सव 2024 रोजी घडणारा अद्भुत योगायोग

यंदा हनुमान जन्मोत्सवाचे महत्त्व आणखी वाढले आहे, कारण 23 एप्रिलला हनुमान जन्मोत्सव मंगळवार असून मंगळवार हा बजरंगबलीला समर्पित आहे. अशा स्थितीत या दिवशी पूजा केल्यास दुप्पट फळ मिळते.

हनुमान जन्मोत्सवाची पूजा पद्धत

हनुमान जन्मोत्सवाच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करून बजरंगबलीसमोर व्रत करण्याची प्रतिज्ञा करावी. या दिवशी पिवळ्या किंवा लाल रंगाचे कपडे घालणे शुभ असते. बजरंगबलीची मूर्ती किंवा मूर्ती लाकडीच्या पाटावर स्थापित करावी, ज्यावर आधीपासूनच पिवळ्या रंगाचे कापड पसरलेले असावे. त्यानंतर बजरंगबलीसमोर तुपाचा दिवा लावावा आणि पाणी शिंपडल्यानंतर कच्चे दूध, दही, तूप आणि मध मिसळून बजरंगबलीला अभिषेक करावा. यानंतर लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे वस्त्र, कलव, फुले, धूप, अगरबत्ती, दिवे इत्यादी अर्पण करून बजरंगबलीची विधिवत पूजा करावी. नंतर हनुमानजींनी आरती आणि चालीसा पाठ करून पूजा पूर्ण करावी आणि हनुमानजींकडून झालेल्या चुकीची क्षमा मागावी. तसेच आशीर्वादासाठी प्रार्थना करावी. या दिवशी हनुमान भक्तांनी हनुमान चालीसा, बजरंग बाण, सुंदरकांड आणि रामायणाचे पठण करावे. 

Hanuman Worship

हनुमान जयंती 2024 कधी आहे

कॅलेंडरनुसार हनुमानजींची जयंती चैत्र पौर्णिमेला येते. पंचांगानुसार, पौर्णिमा तिथी 23 एप्रिल रोजी पहाटे 3.25 वाजता सुरू होत असून 24 एप्रिल 2024 रोजी पहाटे 5.18 वाजता समाप्त होईल. अशा प्रकारे हनुमान जयंती मंगळवारी 23 एप्रिल रोजी आहे.

हनुमान जयंती पूजा साहित्य

कॅलेंडरनुसार 23 एप्रिलला हनुमान जयंती असते. या दिवशी पूजेसाठी हनुमानजींची मूर्ती किंवा चित्र, लाल फुले, सिंदूर, अक्षत, फळे, हार, चमेलीचे तेल, गाईचे तूप, दिवा, सुपारी, लाल लंगोटी, धूप, अगरबत्ती, वेलची, लवंगा, बुंदी किंवा बेसनाचे लाडू, मोतीचूरचे लाडू, गूळ, काळा हरभरा, हनुमानजींचा ध्वज, पवित्र धागा, खडूं किंवा चरण पादुका, कपडे, हनुमान चालीसा, शंख, घंटा इत्यादी आवश्यक असतील.

हनुमान जयंती पूजा पद्धत

हनुमान जयंतीला दिवसाची सुरुवात विधी स्नानाने होते.

भाविक हनुमान मंदिरात जातात किंवा घरी पूजा करतात.

यासाठी हनुमानजींच्या मूर्तीवर सिंदूर लावा.

धूप, दिवा नैवेद्य अर्पण करा आणि मंत्रोच्चार करून हनुमानजीची पूजा करा.

संपूर्ण साहित्य वापरुन विधीपूर्वक हनुमानाची पूजा करा.

हनुमान चालीसा, आरती आणि बजरंग बाण पाठ करा.

बरेच लोक या दिवशी उपवास देखील करतात.

हुनमान मंत्र

ॐ श्री हनुमते नमः

ॐ ऐं भ्रीं हनुमंते, श्री राम दूताय नमः

ॐ आंजनेय विद्महे वायुपुत्राय धीमहि। तन्नो हनुमन्त प्रचोदयात्

Hanuman Worship

बजरंग बाण

दोहा

निश्चय प्रेम प्रतीति ते, बिनय करैं सनमान।

तेहि के कारज सकल शुभ, सिद्ध करैं हनुमान॥
 

चौपाई

जय हनुमन्त सन्त हितकारी। सुन लीजै प्रभु अरज हमारी।।

जन के काज विलम्ब न कीजै। आतुर दौरि महासुख दीजै।।

जैसे कूदि सिन्धु महि पारा। सुरसा बदन पैठि विस्तारा।।

आगे जाई लंकिनी रोका। मारेहु लात गई सुर लोका।।

जाय विभीषण को सुख दीन्हा। सीता निरखि परमपद लीन्हा।।

बाग़ उजारि सिन्धु महँ बोरा। अति आतुर जमकातर तोरा।।

अक्षयकुमार को मारि संहारा। लूम लपेट लंक को जारा।।

लाह समान लंक जरि गई। जय जय धुनि सुरपुर में भई।।

अब विलम्ब केहि कारण स्वामी। कृपा करहु उर अन्तर्यामी।।

जय जय लक्ष्मण प्राण के दाता। आतुर होय दुख हरहु निपाता।।

जै गिरिधर जै जै सुखसागर। सुर समूह समरथ भटनागर।।

ॐ हनु हनु हनुमंत हठीले। बैरिहिंं मारु बज्र की कीले।।

गदा बज्र लै बैरिहिं मारो। महाराज प्रभु दास उबारो।।

ऊँकार हुंकार प्रभु धावो। बज्र गदा हनु विलम्ब न लावो।।

ॐ ह्रीं ह्रीं ह्रीं हनुमंत कपीसा। ऊँ हुं हुं हुं हनु अरि उर शीशा।।

सत्य होहु हरि शपथ पाय के। रामदूत धरु मारु जाय के।।

जय जय जय हनुमन्त अगाधा। दुःख पावत जन केहि अपराधा।।

पूजा जप तप नेम अचारा। नहिं जानत हौं दास तुम्हारा।।

वन उपवन, मग गिरिगृह माहीं। तुम्हरे बल हम डरपत नाहीं।।

पांय परों कर ज़ोरि मनावौं। यहि अवसर अब केहि गोहरावौं।।

जय अंजनिकुमार बलवन्ता। शंकरसुवन वीर हनुमन्ता।।

बदन कराल काल कुल घालक। राम सहाय सदा प्रतिपालक।।

भूत प्रेत पिशाच निशाचर। अग्नि बेताल काल मारी मर।।

इन्हें मारु तोहिं शपथ राम की। राखु नाथ मरजाद नाम की।।

जनकसुता हरिदास कहावौ। ताकी शपथ विलम्ब न लावो।।

जय जय जय धुनि होत अकाशा। सुमिरत होत दुसह दुःख नाशा।।

चरण शरण कर ज़ोरि मनावौ। यहि अवसर अब केहि गोहरावौं।।

उठु उठु चलु तोहि राम दुहाई। पांय परों कर ज़ोरि मनाई।।

ॐ चं चं चं चं चपत चलंता। ऊँ हनु हनु हनु हनु हनुमन्ता।।

ऊँ हँ हँ हांक देत कपि चंचल। ऊँ सं सं सहमि पराने खल दल।।

अपने जन को तुरत उबारो। सुमिरत होय आनन्द हमारो।।

यह बजरंग बाण जेहि मारै। ताहि कहो फिर कौन उबारै।।

पाठ करै बजरंग बाण की। हनुमत रक्षा करै प्राण की।।

यह बजरंग बाण जो जापै। ताते भूत प्रेत सब काँपै।।

धूप देय अरु जपै हमेशा। ताके तन नहिं रहै कलेशा।।
 

दोहा

प्रेम प्रतीतहि कपि भजै, सदा धरैं उर ध्यान।

तेहि के कारज सकल शुभ, सिद्घ करैं हनुमान।।

भीमरुपी महारुद्रा, वज्रहनुमान मारुति

वनारी अंजनीसूता, रामदूता प्रभंजना ॥
महाबळी प्राणदाता, सकंळा उठवी बळें ।
सोख्यकारी दःखहारी, दुत वैश्ण्वगायका ॥
दीननाथा हरीरुपा, सुंदरा जगदंतरा ।
पातालदेवताहंता, भव्यसिंदुरलेपन ॥
लोकनाथा जगन्नाथा, प्राणनाथा, पुरातना ।
पुण्यवंता,पुण्यशीला, पावना परितोशका ॥
ध्वजांगे उचली बाहो, आवेशें लोट्ला पुढे ।
काळाग्नी , काळरुद्राग्नी, देखतां कांपती भयें ॥
ब्रम्हांडे माइली नेणों, आंवळें दंतपंगती ।
नेत्राग्नि चालिल्या ज्वाळा, भुरकुटी,ताठिल्या- बळें ॥
पुछ तें मुरडिलें माथां, किरीटी कुंड्लें बरीं ।
सुवर्णकटिकासोटी,घंटा किंकिणि नागरा ॥
ठकारे पर्वताऐसा, नेट्का सडपातळू ।
चपळांग पाहतां मोठे, महाविध्युल्लतेपरी ॥
कोटिच्या कोटि उड्डाणें, ज़्हेपावें उत्तरेकडे ॥
मंद्राद्रीसारीखा द्रोणु, क्रोधें उत्पाटिला बळे ॥
आणिला मागुती नेला, आला गेला मनोगतीं ।
मनासी टाकिलें मागें, गतीसी तुळणा नसे ॥
अणुपासोनी ब्र्म्हांडायेवढा होत जातसे ।
तयासी तुळणा कोठें, मेरुमांदार धाकुटे ॥
ब्र्म्हांडाभोंवतें वेढे, वज्रपुछए करुं शके ।
तयासी तुळणा कैंची, ब्रम्हांडीं पाहतां नसे ॥
आरक्त देखिलें डोळा, ग्रासिलें सुर्यमंड्ळा।
वाढ्ता वाढता वाढे, भेदिलें शुन्यमंडळा ॥
धनधान्य्पशुवृध्दि, पुत्रपौत्र समग्रही ।
पावती परुपविद्यादि, स्तोत्रपाठें करुऐयां ॥
भूतप्रेतसमंधादि, रोगव्याधि समस्तहि ।
नासती तुटती चिंता, आनंदे भीमदर्शनें ।
हे ध्ररा पंधरा श्लोकी, लाभली शोभली बरी ॥
दृढदेहो निसंदेहो सैख्या च्न्द्रकळागुणें ॥
रामदासीं अग्रगण्यू कपिकुळासी मंडणू ।
रामरुपी अंतरात्मा, दर्शनें दोश नासती ॥
।। इति श्रीरामदासक्रुत संकटनिवारसनं मारुतिस्तोत्रं संपूर्णं ॥

धार्मिक शास्त्रानुसार हनुमानजींच्या पूजेमध्ये बुंदीचे लाडू वापरावेत. असे मानले जाते की हनुमानला लाडू खूप प्रिय आहेत. दुसरीकडे हनुमानाच्या पूजेमध्ये चरणामृत वापरले जात नाही.

शास्त्रात हनुमानजी पूर्ण ब्रह्मचारी आहेत. अशा स्थितीत त्यांच्या उपासनेदरम्यान पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळले पाहिजे. यासोबतच त्यांच्या पूजेत विचारही शुद्ध ठेवावेत.

हिंदू धर्मीय मान्यतेनुसार मंगळवार आणि शनिवार हे हनुमानजींची पूजा करण्यासाठी सर्वोत्तम दिवस आहेत. याशिवाय या दिवशी हनुमानजीची पूजा केल्याने शनिदेवाचा प्रकोपही दूर होतो.

हनुमान जयंतीच्या दिवशी हनुमानजींच्या पूजेच्या वेळी कोणत्याही प्रकारचे मादक पदार्थ घेऊ नयेत. याशिवाय या दिवशी मांस आणि लसूण-कांदा यांचे सेवन टाळावे.

शनिदोषापासून मुक्ती मिळवण्याचे उपाय

यावेळी हनुमान जयंती शनिवारी येत आहे. अशा स्थितीत शनिदोषापासून मुक्ती मिळवण्यासाठीही हा दिवस विशेष मानला जातो. शनिदेवाच्या प्रकोपापासून मुक्ती मिळवण्यासाठी या दिवशी हनुमानजींची पूजा करावी. याशिवाय या दिवशी शनिदेवांसमोर तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा. तसेच गरजू लोकांमध्ये दान केले पाहिजे. असे केल्याने शनिदेवाच्या स्थितीत लाभ होतो असे मानले जाते.

खुलदाबाद हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक धार्मिक आणि ऐतिहासिक परंपरा असलेले गाव आहे. भद्रा मारुती या धार्मिक स्थळासोबतच या गावात सूफी संत आणि इतर काही इतिहासकालीन राजघराण्यांतील आणि सरदार घराण्यांतील व्यक्तींच्या कबरी आहेत. हे गाव औरंगाबाद जिल्ह्याच्या खुलताबाद तालुक्याचे मुख्य ठिकाण आहे. या गावाला ‘रत्‍नापूर’नावाने देखील ओळखले जाते. खुलताबाद येथे दरवर्षी ऊरूस भरतो. खुलताबाद येथे जर्जरीबक्ष दर्गा आहे.

खुलदाबाद हे ठिकाण हिंदू दैवत भद्रा मारूती संस्थान ह्यासाठी देखील विशेष परिचित आहे. भद्रा मारूती ह्या ठिकाणी हनुमानाची निद्रिस्त अवस्थेतील भव्य मूर्ती आहे. अशा प्रकारची निद्रिस्त मारुतीची मूर्ती भारतात केवळ तीन ठिकाणी आहे. त्यातील एक ठिकाण उत्तर प्रदेशातीलअलाहाबाद हे असून दुसरे खुलताबाद आहे व तिसरे ठिकाण मध्य प्रदेशातील जामसावळी येथे आहे. खुलताबाद येथे दरवर्षी हनुमान जयंती निमित्त भव्य यात्रा भरते. त्या दिवशी खुलताबाद येथे हजारो लोक औरंगाबाद व आसपासच्या गावातून पायी चालत येतात.

खुल्ताबादचं मूळ नाव भद्रावती

खरं तर खुल्ताबादचं मूळ नाव भद्रावती. रत्नापूर म्हणून देखील खुल्ताबादला ओळखलं जात होतं. येथे असलेलं हे हनुमानाचे प्राचीन मंदीर. शयनावस्थेत असलेलं हे महाराष्ट्रातील एकमेव हनुमानाचं मंदीर. वेरूळच्या प्रसिद्ध लेण्यापासून फक्त तीन किलोमीटर अंतरावर हे मंदीर आहे. हिंदू धर्मियांसाठी अत्यंत महत्त्वाचं स्थान आणि नवसाला पावणारा मारूती म्हणून भद्रा मारुतीची ओळख आहे. शयनावस्थेत असलेल्या हनुमानाची भारतात फक्त तीन मंदिरे आहेत. एक खुल्ताबादमधील भद्रा मारूती. दुसरे प्रयगाराजमधील मंदीर आणि तिसरे मध्यप्रदेशमधील जाम सवाली येथील मंदीर.

भद्रावती येथे भद्रसेन नावाचा एक थोर राजा होता. हा रामाचा उत्कट भक्त होता आणि त्याच्या स्तुतीमध्ये गाणी गात असे. एके दिवशी हनुमानजी आकाशातून जात असतांना त्यांना ही गाणी ऐकू आली. रामाच्या स्तुतीमध्ये गायली जाणारी ही भक्तीगीते ऐकत त्या ठिकाणी उतरले. आणि ते मंत्रमुग्ध झाले. त्यांनी भव्य योगमुद्रा धारण केली त्यालाच 'भावसमाधी' म्हणतात. राजा भद्रसेनाने त्याचे गाणे संपवले तेव्हा तो हनुमानाची मुर्ती पाहून आश्चर्यचकित झाला. राजाने हनुमानजींचे दर्शन घेऊन त्यांना कायम तेथे वास्तव्य करण्याची मागणी केली तेव्हापासून हनुमान भद्र म्हणजे शांत मुद्रेत तेथे भक्तांना आशीर्वाद देण्यासाठी कायमचा थांबला आहे. तेव्हापासून हे स्थान भद्रा मारुती म्हणून ओळखलं जाऊ लागलं अशी आख्यायिका आहे.

तसं बघितलं तर हनुमान जयंती चैत्र पोर्णिमेच्या दिवशी भद्रा मारुतीची जत्रा असते. औरंगाबाद शहरापासून खुल्ताबादपर्यंत भाविक या यात्रेसाठी पायी रांगा लागलेल्या असतात. भद्रा मारुती म्हणजे हनुमान भक्तांसाठी शहराजवळ असलेलं मोठं मंदीर. तसं बघितलं तर खुल्ताबाद औरंगाबादमधून २५ किमी अंतरावर असेल पण हनुमान जयंतीच्या वेळी भाविक तेवढं अंतर चालत जातात. भद्रा मारुती संस्थान म्हणून आजही खुल्ताबादची ओळख प्रसिद्ध आहे.

मूळ भद्रावती असलेल्या या गावात मध्ययुगात मुघलांचं शासन होतं. औरंगजेबाने दख्खनमध्ये आल्यावर तो खडकी (सध्याचे औरंगाबाद) येथे वास्तव्याला होता. स्वराज्यावर डोळा ठेवून असलेल्या औरंगजोबाला मराठ्यांनी याच मातीत गाडले पण शेवटपर्यंत स्वराज्यावर ताबा मिळवण्याचे त्याचे स्वप्न पूर्ण होऊ दिले नाही. भद्रावती म्हणजे आजच्या खुल्ताबादेच्या मराठी मातीत मुघलांच्या अनेक कबरी आपल्याला दिसतात. आजही त्या ज्वलंत इतिहासाची साक्ष देतात.

Edited by: Ratnadeep Ranshoor

चिरंजीवी असशी तू,त्याचाच हा उत्सव,

बालकांपरी निर्मळ मन तुझं रे आहे,

राम भक्तीची निर्मळ गंगा नित्यची वाहे,

रुद्राचा अवतार , तू ही असशी भोळा तसाच,

श्रीराम निष्ठा सर्व श्रेष्ठ तुज, त्यावर शंका नकोच,

सेवा हाच धर्म तुझा हनुमंता, दिधली रामचरणी,

मोत्या मध्ये दिसले न प्रभू, डोळ्यांत रे पाणी,

हृदयी दर्शन श्रीराम-जानकी चे, क्षणात दिसले,

म्हणून च श्री हनुमानाच्या आधी श्रीरामाचे नाम आले!

...अश्विनी थत्ते.

ब्रह्म मुहूर्त: सकाळी 04:56 ते 05:42 पर्यंत.  या शुभ मुहूर्तावर स्नान वगैरे करून पूजेची तयारी करू शकता.

अमृत ​​काल : सकाळी : 06:22 ते 8:03पर्यंत. या मुहूर्तावर तुम्ही हनुमानजींची पूजा करू शकता.

अभिजित मुहूर्त: दुपारी 12:16 ते 01:06 पर्यंत. कोणतेही कार्य सिद्धीसाठी या मुहूर्तावर पूजा आणि आरती करता येते.

विजय मुहूर्त: दुपारी 02:45 ते 03:35 पर्यंत. कोणत्याही कार्यात विजय मिळवण्यासाठी या शुभ मुहूर्तावर पठण आणि आरती करता येते.

गोधूलि मुहूर्त: संध्याकाळी 06:52 ते 07:16 पर्यंत. या मुहूर्तामध्ये हनुमानजींची पूजा आणि आरती दोन्ही करता येते.

निशिता मुहूर्त: रात्री 12:18 ते 01:04 पर्यंत. कोणत्याही प्रकारची सिद्धी प्राप्त करण्यासाठी या मुहूर्तावर विशेष ध्यान केले जाते.

 1. त्रेतायुगात हनुमानजींचा जन्म अंजना आणि केसरी यांच्या ठिकाणी झाला, त्यापूर्वी ते सत्ययुगात शिवाच्या रूपात होते आणि शिव अमर आहे.

2. हनुमानजी हे शिवाजीच्या 11 रुद्र अवतारांपैकी एक होते. या संदर्भात, ते मागील जन्मी भगवान रुद्र होते. भारद्वाराज मुनींनी कपिराज केसरीला दिलेल्या वरदानामुळे हनुमानजींच्या रूपाने रुद्राचा जन्म झाला.

3. हनुमान यांच्या जन्मातील वायूच्या भूमिकेशी संबंधित पौराणिक कथांमुळे हनुमानाला वायू (पवन देवता) देवताचा पुत्र देखील म्हटले जाते आणि ते भगवान शिव (विनाशक देवता) चा अवतार असल्याचे म्हटले जाते.

एक मुखाने बोला,

बोला जय जय हनुमान…

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा

* भूत पिशाच निकट नहीं आवे,

महावीर जब नाम सुनावे..

नासे रोग हरे सब पीरा,

जपत निरंतर हनुमत वीरा..

हनुमान जन्मोत्सवाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

* भगवान श्री हनुमान आपल्या जीवनात

आनंद, शांती आणि समृद्धी देवो

आणि त्याची कृपादृष्टी

आपल्या परिवारावर कायम राहो..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा.

* जय हनुमान ज्ञान गुण सागर,

जय कपीश तिहु लोक उजागर,

राम दूत अतुलित बाल धामा,

अंजलि पुत्र पवन सूत नामा,

जय श्री राम, जय हनुमान…

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा.

* पवनपुत्र, अजंनीसूत,

प्रभू श्री रामचंद्राचा परमभक्त

मारूती रायाचा विजय असो..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा.

* रामाप्रती भक्ती, तुझी राखे अंतरी,

रामासाठी शक्ती,

तुझी राम राम बोले वैखरी…

हनुमान जयंतीनिमित्त शुभेच्छा.

* रामाचा भक्त तू,

वाऱ्याचा पुत्र तू,

शत्रूची करतोस दाणादाण

तुझ्या ह्रदयात फक्त सीताराम..

अशा बजरंग बलीला आमचे

कोटी कोटी प्रणाम..

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा!

* रामाचा भक्त,

रुद्राचा अवतार आहे तू,

अंजनीचा लाल आणि

दृष्टांचा काल आहे तू.

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा.

* ध्वजांगे उचली बाहो,

आवेशे लोटला पुढे,

काळाग्नी काळरूद्राग्नी

देखता कापती भये..

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा..!

* पवनपुत्र, अजंनीसूत,

प्रभू श्री रामचंद्राचा परमभक्त

मारूती रायाचा विजय असो

हनुमान जयंतीच्या शुभेच्छा.

* राम  लक्ष्मण जानकी

जय बोला हनुमान की!

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा

* ज्याच्या मनात आहे श्रीराम,

ज्याच्या तनात आहे हनुमान,

संपूर्ण विश्वात जो आहे बलवान,

अशा मारूतीरायास आमचा शत शत प्रणाम..

हनुमान जयंतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

Edited By - Priya Dixit 

वेबदुनिया आपल्या वाचकांच्या धार्मिक भावनांचा आदर करतं तर चला जाणून घेऊया 12 राशींनुसार हनुमानाची पूजा कशी करावी

मेष राशी : एकमुखी हनुमंत कवच पाठ करावा आणि हनुमानाला बूंदीचा नैवेद्य दाखवून गरीब मुलांमध्ये वाटून द्यावा.

वृष राशी : रामचरितमानसच्या सुंदर-कांडचा पाठ करावा आणि हनुमानाला गोड रोट अर्पित करुन माकडांना खाऊ घालावे.

मिथुन राशी : रामचरितमानसच्या अरण्य-काण्डचा पाठ करावा आणि हनुमानाला विडा अर्पित करुन गायीला खाऊ घालावा.

कर्क राशी : पंचमुखी हनुमंत कवच पाठ करवा आणि हनुमानाला पिवळे फुलं अर्पित करुन पाण्यात प्रवाहित करावे.

सिंह राशी : रामचरितमानसच्या बाल-कांडचा पाठ करवा आणि हनुमानाला गुळाची पोळीचा नैवेद्य दाखवून भिकाऱ्याला द्यावी.

कन्या राशी : रामचरितमानसच्या लंका-कांडचा पाठ करावा आणि हनुमान मंदिरात शुद्ध तुपाचे 6 दिवे लावावे.

तूळ राशी : रामचरितमानसच्या बाल-कांडचा पाठ करावा आणि हनुमानाला खीर अर्पित करुन गरीब मुलांमध्ये वाटावी.

वृश्चिक राशी : हनुमान अष्टक पाठ करावा आणि हनुमानाला गुळाचा भात अर्पित करुन गायीला खाऊ घालावा.

धनू राशी : रामचरितमानसच्या अयोध्या-कांडचा पाठ करावा आणि हनुमानाला मध अर्पित करुन प्रसाद स्वरुपात ग्रहण करावे.

मकर राशी : रामचरितमानसच्या किष्किन्धा-कांडचा पाठ करावा आणि हनुमानाला मसूर डाळ अर्पित करुन मासोळ्यांना टाकावी.

कुंभ राशी : रामचरितमानसच्या उत्तर-कांडचा पाठ करावा आणि हनुमानाला गोड पोळ्या अर्पित करुन म्हशींना खाऊ घालाव्या.

मीन राशी : हनुमंत बाहुक पाठ करावा आणि हनुमान मंदिरात लाल रंगाचा ध्वज किंवा पताका अर्पण करा.

ज्योतिष शास्त्रानुसार हे दोन्ही दिवस हनुमानजींच्या पूजेसाठी खूप खास आहेत. या दिवशी हनुमानजींची आरती केल्यानंतरच पूजा पूर्ण मानली जाते. तसेच या दिवसात संकटमोतनाची आरती योग्य प्रकारे केली तर हनुमानजी प्रसन्न होतात आणि भक्तांवर खूप आशीर्वाद देतात असे म्हटले जाते. हनुमानजींना प्रसन्न करण्यासाठी अनेक मंत्र आणि स्तुती रचण्यात आली आहेत. पण हनुमानजींची आरती एकच आहे. चला तर मग जाणून घेऊया हनुमानजींची आरती करताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात.

हनुमानजींच्या आरतीच्या वेळी या गोष्टी लक्षात ठेवा

ज्योतिष शास्त्रानुसार हनुमानजीची आरती करताना काही गोष्टींची विशेष काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. 

शक्य असल्यास 11 शुद्ध देशी तुपाच्या दिव्यांनी बजरंगबलीची आरती करावी. 

यानंतर हनुमानजींची कर्पूर आरतीही करावी. आरतीवर पाणी शिंपडावे. याला आरती थंड करणे म्हणतात. 

आरती केल्यानंतर प्रथम हनुमानजींची आरती करा आणि मगच भक्तांना अर्पण करा.

 यामुळे घरात सुख-समृद्धी नांदेल. व बजरंगबलीची कृपा प्राप्त होईल.

हनुमंताची आरती 

सत्राणें उड्डाणें हुंकार वदनी ।।

करि डळमळ भूमंडळ सिंधुजळ गगनी ।।

गडबडिलें ब्रम्हांड धाके त्रिभुनवी ।।

सुरवर नर निशाचर त्या झाल्या पळणी ।। १ ।।

जय देव जय देव जय हनुमंता ।।

तुमचेनी प्रसादें न भी कृतांता ।। जय।। धृ ।।

दुमदुमली पाताळें उठिला प्रतिशब्द ।।

थरथरिला धरणीधर मानीला खेद ।।

कडकडिले पर्वत उडुगणउच्छेद ।।

रामी रामदासा शक्तपचा शोध ।।

जय देव जय देव जय हनुमंता ।। २ ।।

Edited by : Smita Joshi 

Nashik MH

हिंदू देवता हनुमान यांचा जन्मदिवस :

हनुमान जयंती म्हणजे हिंदू देवता हनुमान यांचा जन्मदिवस होय.चैत्र महिन्यातील पौर्णिमा तिथीच्या दिवशी सूर्योदयाच्या वेळी हनुमान जयंती साजरी केली जाते.या दिवशी हनुमानाच्या देवळात सूर्योदयाच्या आधीपासून षोडशोपचार पूजेला तसेच कीर्तनाला प्रारंभ करतात. सूर्योदयाला हनुमानाचा जन्म होतो अशी कथा आहे, त्यानुसार कीर्तन संपते आणि सर्वांना प्रसाद वाटला जातो. हनुमान यांचा जन्म नाशिक जिल्ह्यातील अंजिनेरी येथे झाला असे मानले जाते.

वानर गणांचा मुख्य केसरी आणि त्याची पत्नी अंजनी यांचा हनुमान हा पुत्र आहे अशी हिंदू धर्मातील प्रचलित धारणा आहे. हनुमान हा श्रीरामांचा निससीम भक्त असल्याच्या कथा वाल्मिकी रामायणात आढळतात. भारतात रामकथा प्रसिद्ध असून हनुमानाची भक्ती ही सुद्धा प्रसिद्ध पावलेली आहे.

हे सर्व पाहता हनुमान यांचा जन्म नाशिकच्या अंजनेरी येथे झाला, होता , त्यबद्दल विस्तृत माहिती जाणून घेणार आहोत.

Nashik MH

अंजनेरी गाव हनुमान जन्मस्थान

अंजनेरी पर्वताच्या कुशीत पहुडलेले अंजनेरी गाव हनुमान जन्मस्थान म्हणून ओळखले जाते. अंजनेरी पर्वताची भव्यता प्रत्येकाला श्रद्धेने नतमस्तक व्हायला लावत असली तरी याच पर्वताच्या कुशीत एकेकाळचा वैभवशाली इतिहास व त्याच्या भग्नावशेष झालेला प्राचीन मंदिरांचा सडा अखेरचा श्वास घेतोय, हाही दैवदुर्विलास. एकेकाळी राजधानीचा दर्जा असलेले अंजनेरी बाजारपेठेचे मुख्य ठिकाण होते. या इतिहासाच्या वैभवात लेणीचे कोंदणही भर टाकतात. अंजनेरीच्या अवतीभवती एकांतात पहुडलेल्या असंख्य पाऊलखुणा पुन्हा पुन्हा ‘त्या’ वैभवाची आठवण करून देतात.

नाशिककडून त्र्यंबकेश्वरकडे निघाल्यावर महिरावणीनंतर नाणे संशोधन केंद्रापासून पुढे निघाल्यावर डाव्या हाताला अंजनेरी पर्वत आपल्याला खुणावू लागतो. थोडे पुढे गेल्यावर डाव्या हाताला हनुमानाचे मोठे मंदिर लक्ष वेधून घेते. अंजनेरी पर्वतावर हनुमानाचे जन्मस्थान असलेले अंजनीमाता मंदिर आहे. हजारो वर्षांपासून माणूस श्रद्धेने येथे येतो आहे. बाल हनुमानाने केलेल्या अनेक बाल करामती तसेच सूर्याला फळ समजून ते खाण्यासाठी पहिले उड्डाण याच पर्वतावरून घेतल्याची आख्यायिका आहे. त्यामुळे या ठिकाणाला धार्मिक महत्त्व आहे. माता अंजनीच्या नावावरूनच या गावाला अंजनेरी नाव पडल्याचे म्हटले जाते. रस्त्यालगतच्या हनुमान मंदिरापासून गावात जाता येते. नव्या जुन्या घरांनी गाव सजले आहे. अंजनेरी पर्वताकडे जाण्यासाठी वनविभागाने पहिल्या टप्प्यापर्यंत गाडीने जाता येईल, अशी सोय केली आहे.

Nashik MH

अंजनेरी ईश्वरसेन (ईश्वरदत्त)नावाचा पराक्रमी अभिर राजाची राजधानी

अंजनेरी गाव तसे लहान पण त्याच्या वेगवेगळ्या वैशिष्ट्यांमुळे ते मोठे भासते. या गावचा इतिहासही रोचक आहे. इ. स. २६०च्या सुमारास अंजनेरी ईश्वरसेन (ईश्वरदत्त)नावाचा पराक्रमी अभिर राजाची राजधानी होती. ईश्वरसेनने सातवाहनाचे वर्चस्व झुगारून या प्रदेशावर यज्ञश्री सातकर्णीनंतर स्वत:चे राज्य निर्माण केले. चालुक्य राजा भोगशक्ती यांचा कलचुरी वर्ष ४६१ मधील ताम्रपटानुसार महाराजधिराज परमेश्वर विक्रमादित्य यांच्या अधिपत्याखाली एकूण चौदा हजार गावे होती. यात अंजनेरीचा उल्लेख सापडतो. इ. स. ७१०च्या सुमारास बदामीच्या चालक्यांची सत्ता काही काळ नाशिक, कोकण परिसरात होती. या गावातील शिद कुटुंबीयांकडे मिळालेल्या ताम्रपटावरून गुर्जरवंशीय जयभट (तृतीय, इ. स. ७ वे शतक), हरिश्चंद्रवंशीय राजा भोगशक्ती (इ. स. ७ वे शतक), पृ‌थ्वीचंद्र भोगशक्ती (इ. स.७ वे, ८ वे शतक) हे चालुक्य राजे अंजनेरीवर राज्य करीत असल्याच्या नोंदी आहेत.

सिन्नर येथील यादव राजांच्या काळात सेऊनचंद्र तिसरा याने इ. स. ११३० ते ११४५च्या सुमारास अंजनेरीहून काही काळ कोकणचा कारभार पाहिला.

जैनांचे आठवे तीर्थंकर चंद्रप्रभू यांच्या जैन मंदिराची व्यवस्था

जैनांचे आठवे तीर्थंकर चंद्रप्रभू यांच्या जैन मंदिराची व्यवस्था नीट चालावी म्हणून अंजनेरी येथील वत्सराज, लाई, दशरथ या व्यापाऱ्यांनी तीन दुकाने, काही घरे दान दिल्याचे उल्लेख मिळतात. अजूनही हा भाग बाजारपेठ गल्ली म्हणून ओळखला जातो. याच काळात अंजनेरी परिसरात लेणी बहरली. परिसरात लहान मोठ्या १०१ लेणी असल्याचे ग्रामस्थ सांगतात. या लेणींमधील शिलालेखांकडेही दुर्लक्ष झाले आहे. या लेणींचा पुरेसा अभ्यासही झालेला नसल्याने इतिहासाचे अनेक पैलू अजूनही दडलेलेच आहेत. अंजनेरी पर्वतावर जाताना तलाव, दोन पुरातन मंदिरे व शुद्ध पाण्याच्या गुफा ‌आढळतात. तर पर्वताच्या टोकावर अंजनीमाता मंदिर आहे.

अंजनेरी परिसराला जैन परंपरेत ‘श्वेतप्रद’

अंजनेरी परिसराला जैन परंपरेत ‘श्वेतप्रद’ असे म्हटले जायचे. यादवांच्या काळात हा परिसर श्री संत ज्ञानेश्वर, त्यांचे बंधू आणि गुरू निवृत्तीनाथ महाराज व त्यांच्या पूर्वजांच्या पदस्पर्शाने पुनीत झाला आहे. मोगल-मराठा संघर्षाच्या काळात अंजनेरी किल्ल्याचे उल्लेख येतात. या काळातील किल्लेदारांची नावे अंजनेरीशी संबंधित आहेत. एवढेच नव्हे तर निजामशाहीचे पुनरूज्जीवन होत असताना अल्पवयीन निजामशहाला ज्या किल्ल्यांवर काही काळ सुरक्षित ठेवले होते त्यात अंजनेरी किल्ल्याचा उल्लेख येतो. या किल्ल्याचा उपयोग कैद्यांना ठेवण्यासाठी होत असावा, असा उल्लेखही ऐतिहासिक दस्तऐवजामध्ये मिळतो. इंग्रजांच्या काळात इंग्रजांनी किल्ल्यावरील थंड हवामान व निसर्ग पाहून गडावर बंगले बांधले. त्यामध्ये अनेक अधिकारी, ख्रिस्ती मिशनरी उन्हाळ्यात मुक्कामास येत असत, असे प्रभाकर शिंदे व छगनराव चव्हाण या ज्येष्ठ ग्रामस्थांनी सांगितले.

गावाच्या पायथ्याला जुनी प्राचीन मंदिरे

अंजनेरी पर्वताच्या व गावाच्या पायथ्याला जुनी प्राचीन मंदिरे आहेत. ही जवळपास १६ मंदिरे असून, त्यापैकी १२ जैन व ४ हिंदू देवालये आहेत. अंजनेरी एक प्राचीन मुख्य बाजारपेठ व एक प्रमुख राजकीय केंद्र होते, हे या मंदिरावरून स्पष्ट होते. चालुक्य ते यादवापर्यंतच्या काळात अंजनेरी गावात असंख्य मंदिरे उभारली गेली. अंजनेरी राजधानी व व्यापारी पेठ असल्याने येथे येणाऱ्या राजे, महाराजे तसेच व्यापाऱ्यांकडून मंदिरांना मोठ्या प्रमाणात निधी मिळे. त्यामुळे परिसरात मंदिर उभारणीचे काम मोठ्या प्रमाणात झाले. या मंदिरांच्या स्थापत्यावर वेगवेगळ्या शैलींचा प्रभाव दिसतो. या रचनेत नागर, भूमिज, फासना अशी प्रमुख वैशिष्ट्ये आढळतात. येथील वैशिष्ट्य म्हणजे काही मंदिरांचे सभामंडप व मुखमंडप यांच दोन्ही रुंदी समान आहेत.

आठवे जैन तीर्थंकर चंद्रप्रभू यांचीही मूर्ती

हे वेगळेपण महाराष्ट्रात इतरत्र दिसत नाही. आठवे जैन तीर्थंकर चंद्रप्रभू यांचीही मूर्ती आहे. तसेच, यातील ८ क्रमांकाचे विष्णू मंदिर व इतर हिंदू देवालये अप्रतिम होती. या देवालयावर नरसिंह, वामन, वराह अवतार तर काही ठिकाणी शिव, ब्रह्मा, गणपती अशा मूर्ती आहेत. अंजनेरीची स्थापत्य वैशिष्ट्ये म्हणजे जैन व हिंदू धर्म येथे एकत्रपणे आनंदात नांदत होते, असे दिसते. मात्र ही मंदिरे सध्या अंतिम घटका मोजत आहेत. पुरातत्त्व खात्याने या मंदिरांभोवती कंपाऊंड उभारून त्यांचे दगड चोरीला जाऊ नयेत, याची काळजी घेतली आहे; मात्र या मंदिरांची पुनर्बांधणी गरजेची आहे. ही सोळा मंदिरे पुन्हा उभी राहिली तर अंजनेरीचे राजधानी म्हणून असलेले महत्त्व पुन्हा उठून दिसेल. नाणे संशोधन केंद्र, परिसरात ब्रह्मा व्हॅली, सपकाळ नॉलेज अशा शैक्षणिक संस्थांमुळे अंजनेरीचे रूप पालटत आहे. अंजनेरी पर्वतामुळे हा परिसर पर्यटकांनी गजबजलेला असतो. हा परिसर पर्यटन क्षेत्र व गिर्यारोहकांचे आवडते ठिकाणही होऊ पाहत आहे.

अंजनेरी गावातून किल्ल्यावर येताना वाटेतच पायऱ्यांच्या ठिकाणी गुहेत लेणी आढळतात. ही लेणी जैनधर्मीय असल्याचे दिसून येते. पठारावर पोहोचल्यावर १० मिनिटांतच अंजनी मातेचे मंदिर लागते. मंदिर बऱ्यापैकी प्रशस्त आहे. मुक्काम करण्यासाठी योग्य आहे. येथून थोडे पुढे गेल्यावर दोन वाटा लागतात. एक डावीकडे वळते तर दुसरी समोरच्या बालेकिल्ल्यावर चढते. डावीकडच्या वाटेने वळल्यावर १० मिनिटांतच आपण सीता गुहेपाशी येऊन पोहोचतो. गुहा दोन खोल्यांची आहे. यात १० ते १२ जणांना राहता येते. गुहेच्या भिंतीवर अनेक शिल्पे कोरलेली आहे. समोर असणाऱ्या वाटेने बालेकिल्ल्यावर गेल्यावर २० मिनिटांत आपण दुसऱ्या अंजनीमातेच्या मंदिरात पोहोचतो. हे मंदिर सुद्धा प्रशस्त आहे. किल्ल्याचा घेरा फार मोठा आहे. किल्ल्याच्या पठारावर बाकी काही पाहण्यासारखे नाही.

किल्ल्यावर जाण्यासाठीची मुख्य वाट अंजनेरी गावातून वर जाते. नाशिक त्र्यंबकेश्वर रस्त्यावर नाशिक पासून २० कि.मी. अंतरावरील फाट्यावर उतरावे. या फाट्यापासून १० मिनिटे अंतरावरील अंजनेरी गावात पोहोचावे. गावातून नवरा-नवरीचे दोन सुळके नजरेस भरतात. गावातूनच एक प्रशस्त वाट किल्ल्यावर जाते. पुढे पायऱ्या लागतात. पायऱ्यांच्या साह्याने अंजनेरीच्या पठारावर पोहोचता येते. अंजनेरी गावापासून येथपर्यंत येण्यासाठी दीड तास पुरतो. मुळेगावचा रस्ता ही पायी चालणार्‍यांसाठी चांगली पायवाट आहे. ह्या वाटेने आल्यास विशेष मजा येते. उतरताना तेथेच येण्यासाठी बुधली या अवघड मार्गाचा वापर केल्यास लवकर खाली पोहचता येते. परंतु धाडसी माणसांनीच या मार्गाचा अवलंब करावा.
Edited by : Ratnadeep Ranshoor

सुंदर कांड (sundar kand) चे पाठ केल्याने मनाला शांती मिळते तसेच सकारात्मक ऊर्जा वाढते. सुंदर कांड (sundar kand) चे नाव सुंदर कांड असे का आहे यामागील कारण जाणून घ्या-

जेव्हा हनुमानजी सीताजींच्या शोधात लंकेला गेले आणि लंका त्रिकुटांचल पर्वतावर स्थायिक झाली होती. त्रिकुटांचल पर्वत म्हणजे येथे 3 पर्वत होते. पहिला सुबैल पर्वत, जिथे मैदानात लढाई झाली. दुसरा नील पर्वत, जिथे राक्षसांचे राजवाडे होते. तिसर्‍या पर्वताचे नाव सुंदर पर्वत आहे, जिथे अशोक वाटिका बांधली गेली.

या बागेत हनुमानजी आणि सीताजींची भेट झाली. सर्वात महत्वाची घटना सुंदर पर्वतावरच घडल्यामुळे याला सुंदर कांड असे नाव पडले. सुंदर पर्वतावर अशोक वाटिका होती आणि याच अशोक वाटिकेत हनुमान आणि सीताजींची भेट झाली, म्हणून या कांडाचे नाव सुंदर कांड पडले. इथल्या घटनांमध्ये हनुमानजींनी खास शैली अंगीकारली असे म्हणतात.

खरे तर श्री रामचरितमानसच्या सुंदरकांडची कथा सर्वांपेक्षा वेगळी आहे. संपूर्ण श्री रामचरितमानस भगवान श्री रामाचे गुण आणि त्यांचे प्रयत्न प्रतिबिंबित करते. सुंदरकांड हा एकमेव अध्याय आहे, जो श्रीराम भक्त हनुमानाच्या विजयाची कथा आहे.

धार्मिक शास्त्रानुसार, आपण सर्वांनी सुंदरकांडचा पाठ ऐकला पाहिजे आणि वाचला पाहिजे, कारण हा ग्रंथ सर्व मनोकामना पूर्ण करतो आणि जर तुम्हाला कोणत्याही प्रकारचे संकट आले तर सुंदरकांडचा पाठ वाचून किंवा ऐकून, संकट लगेच दूर होईल. एवढेच नाही तर प्रभू श्री रामाचे परम भक्त श्री बजरंग बली यांच्या विजयाच्या घटनेमुळे आपल्याला प्रभू श्री राम, माता सीता आणि हनुमानजी यांचा आशीर्वाद मिळतो आणि आपल्या मनाला शांती मिळते.

हनुमानजी हे असे देवता मानले जातात जे लवकरच प्रसन्न होतात, त्यामुळे रोज सुंदरकांड पाठ करणाऱ्या व्यक्तीच्या जीवनातून नकारात्मक शक्ती पळून जातात आणि या पाठामुळे शक्ती, बुद्धिमत्ता, एकाग्रता, आत्मविश्वास वाढतो आणि जीवनात सकारात्मक बदल दिसून येतात. आणि आपल्या आत सकारात्मक ऊर्जेचा संचार असतो.

याशिवाय सुंदरकांड पाठाचे अनेक फायदे आहेत. विद्यार्थ्यांनी हा पाठ अवश्य केला पाहिजे, कारण यामुळे विशेष फायदा होतो. आत्मविश्वास वाढवून परीक्षेत चांगले गुण मिळवण्यास मदत होते. मानसिक त्रास, रोग, घरातील त्रास, कर्ज/कर्जमुक्ती इत्यादी अनेक समस्यांवर देखील हे फायदेशीर आहे.

Hanuman jee Worship

हनुमानजींची पूजा केल्याने जीवनातील सर्व नकारात्मक शक्ती निघून जातात. दुसरीकडे, देवघरचे ज्योतिषी पंडित नंदकिशोर मुग्दल सांगतात की, हनुमान जयंतीपासून यावेळी 4 राशींसाठी काळ चांगला जाणार आहे. यामध्ये वृषभ, कुंभ, कर्क आणि मीन यांचा समावेश आहे.

जाणून घ्या या चार राशींचा काळ कसा असेल

वृषभ : एप्रिलमध्ये होणारे ग्रह बदल वृषभ राशीच्या लोकांसाठी फायदेशीर ठरतील. आत्मविश्वास वाढेल, तुम्ही प्रखर आणि आत्मविश्वासी व्हाल. नोकरीच्या ठिकाणी प्रगती आणि उत्पन्न वाढण्याची शक्यता आहे. व्यावसायिकांसाठी काळ अनुकूल आहे.

कर्क : या राशीच्या लोकांसाठी एप्रिल महिना चांगला जाणार आहे. तुम्हाला विविध क्षेत्रात प्रगतीच्या अनेक संधी मिळतील. आत्मविश्वास वाढेल, इच्छित परिणाम प्राप्त होतील. तुमची आर्थिक स्थिती मजबूत असेल. तथापि, आपल्याला अधिक मेहनत करावी लागेल. जुनी कामे यशस्वीपणे पूर्ण होतील.

कुंभ : एप्रिल महिना तुमच्यासाठी आनंददायी असू शकतो. नशीब पूर्ण साथ देईल आणि तुम्हाला तुमच्या इच्छेनुसार शुभ परिणाम मिळतील. कार्यक्षेत्रातही तुमची प्रगती होईल. धार्मिक कार्यात व्यस्त राहाल. या दरम्यान कोणताही निर्णय काळजीपूर्वक घ्या.

मीन : एप्रिल महिन्यात मीन राशीच्या लोकांना आर्थिक लाभ होऊ शकतो. जमिनीशी संबंधित प्रकरणांमध्ये चांगली बातमी मिळू शकते. मालमत्ता खरेदी-विक्रीसाठी वेळ अनुकूल आहे. कामाच्या ठिकाणी तुमचा उत्साह आणि पराक्रम वाढेल.

या मंत्राचा जप केल्याने ऊर्जा मिळते

ज्योतिषाचार्य असा दावा करतात की बजरंगबलीचे काही मंत्र आहेत, ज्यांच्या जपाचा सकारात्मक परिणाम होतो. 'मनोजवम मारुतुल्यवेगम, जितेंद्रियम् बुद्धीमतन वरिष्ठम. 'वतात्मजम् वानरुयुथ मैनम्, श्रीरामदूतम् शरणम् प्रपद्ये' या मंत्राचा जप केल्याने मनाला शांती मिळते आणि मानसिक बळही प्राप्त होते. दुसरीकडे,  ‘ॐ हं हनुमते नमः:’चा जप केल्याने नकारात्मक प्रभाव दूर होतो.

वाल्मिकी रामायणाशिवाय जगभरातील रामायणात हनुमानजीशी संबंधित शेकडो कथांचे वर्णन आढळते. त्यांच्या बालपणापासून ते कलियुगापर्यंतच्या हजारो कथा वाचायला मिळतात. हनुमानजींना कलियुगातील संकट निवारक देवता म्हटले आहे. केवळ त्याची भक्ती फलदायी असते. चला जाणून घेऊया असे कोणते 5 प्रसंग आहे जे आजही प्रचलित आहेत.

1. चारों जुग परताप तुम्हारा : लंकावर विजय मिळवून अयोध्या परतल्यावर जेव्हा श्रीराम त्यांना युद्धात मदत करणारे विभीषण, सुग्रीव, अंगद इतरांना कृतज्ञतेचे प्रतीक म्हणून भेटवस्तू देतात तेव्हा हनुमानजी श्री रामाची प्रार्थना करतात.- ''यावद् रामकथा वीर चरिष्यति महीतले। तावच्छरीरे वत्स्युन्तु प्राणामम न संशय:।।''

अर्थात : 'हे वीर श्रीराम! जोपर्यंत या पृथ्वीतलावर रामाची कथा प्रचलित होत राहील, तोपर्यंत माझा प्राण या देहात वास करावा.' यावर श्रीराम त्यांना आशीर्वाद देतात- 'एवमेतत् कपिश्रेष्ठ भविता नात्र संशय:। चरिष्यति कथा यावदेषा लोके च मामिका तावत् ते भविता कीर्ति: शरीरे प्यवस्तथा। लोकाहि यावत्स्थास्यन्ति तावत् स्थास्यन्ति में कथा।'

अर्थात् : 'हे कपिश्रेष्ठ, असेच घडेल, यात शंका नसावी. जोपर्यंत माझी कथा जगात प्रचलित आहे, तोपर्यंत तुझी कीर्ती अमिट राहील आणि तुमच्या शरीरात प्राण राहतील जोपर्यंत हे लोक बनले राहतील, तोपर्यंत माझी कथा देखील स्थिर राहील.' चारों जुग परताप तुम्हारा, है परसिद्ध जगत उजियारा।।

2. संजीवनी पर्वत दोनदा उचलले : बालपणी एकदा हनुमानजींनी देवगुरु बृहस्पतीच्या आज्ञेवरून वडिलांसाठी समुद्रातून संजीवनी पर्वत आणला. हे पाहून त्याची आई खूप भावूक होते. यानंतर राम-रावण युद्धात रावणाचा पुत्र मेघनाद याने शक्तीबाणाचा वापर केला तेव्हा लक्ष्मणासह अनेक वानर बेहोश झाले. जामवंताच्या सांगण्यावरून हनुमानजी संजीवनी वनौषधी घेण्यासाठी द्रोणाचल पर्वताकडे निघाले. वनौषधी ओळखू न आल्याने त्यांनी डोंगराचा एक भाग उचलला आणि परत जाऊ लागले. वाटेत त्याला कालनेमी राक्षसाने अडवले आणि युद्धासाठी आव्हान दिले. कालनेमी हा रावणाचा अनुयायी होता. कालनेमी रावणाच्या सांगण्यावरूनच हनुमानजींचा मार्ग अडवण्यासाठी गेला होता. पण रामभक्त हनुमानाला त्याच्या कपटाची जाणीव झाली आणि त्याने लगेचच त्याचा वध केला.

3. विभीषण आणि राम यांची भेट घडवून दिली : जेव्हा हनुमानजी सीतामातेच्या शोधात विभीषणाच्या महालात जातात. विभीषणाच्या महालावर कोरलेली रामाची खूण पाहून ते प्रसन्न होतात. तिथे विभीषण यांना भेटतात. विभीषणला परिचय विचारतात स्वत: रघुनाथाचा भक्त म्हणून ओळख करून देतो. हनुमान आणि विभीषण यांचे दीर्घ संभाषण झाल्यावर हनुमानजींना माहित पडतं की हे कामाचे व्यक्ती आहे.

यानंतर श्रीराम लंकेवर आक्रमण करण्याच्या तयारीत असताना, विभीषणाचा रावणाशी वाद सुरू होता, शेवटी विभीषण राजवाडा सोडतात आणि रामाला भेटण्यासाठी आतुरतेने समुद्राच्या या बाजूला येतात. विभीषण येताना पाहून वानरांनी शत्रूचा एक खास दूत असल्याचे जाणून त्यांच्यावर कोणी विश्वास ठेवत नाही.

सुग्रीव म्हणतात - 'हे रघुनाथजी! ऐका, रावणाच भाऊ भेटायला आला आहे' प्रभु म्हणतात - 'हे मित्र! तुम्हाला काय वाटतं ?' वानरराज सुग्रीव म्हणतात - 'हे नाथ! राक्षसांची माया कळून येत नाही. इच्छेने रूप बदलणारा हा कोणत्या कारणाने आला आहे हे माहीत नाही.' अशात हनुमानजी सर्वांचे सांत्वन करतात आणि राम सुद्धा म्हणतात की आश्रयाची भीती दूर केली पाहिजे हे माझे व्रत आहे. अशाप्रकारे श्रीराम-विभीषणाची भेट हनुमानजींमुळेच निश्चित झाली.

4. सर्वप्रथम रामायण लिहिले : धर्मग्रंथानुसार, विद्वानांचे म्हणणे आहे की हनुमानजींनी प्रथम रामकथा लिहिली आणि तीही आपल्या नखांनी खडकावर. ही रामकथा वाल्मिकीजींच्या रामायणाच्याही आधी लिहिली गेली होती आणि ती 'हनुमद रामायण' म्हणून प्रसिद्ध आहे. ही घटना घडली तेव्हा श्रीराम प्रभु रावणावर विजय मिळवल्यानंतर श्रीराम अयोध्येत राज्य करू लागले होते आणि श्री हनुमानजी हिमालयात जातात. तेथे ते शिव तपश्चर्येदरम्यान रोज खडकावर नखांनी रामायणाची कथा लिहीत असे. अशा प्रकारे त्यांनी भगवान श्रीरामाच्या महिमाचा उल्लेख करणारे 'हनुमद रामायण' रचले.

काही काळानंतर महर्षी वाल्मिकींनीही 'वाल्मिकी रामायण' लिहिले आणि ते लिहिल्यानंतर त्यांना ते भगवान शंकरांना दाखवून त्यांना अर्पण करण्याची इच्छा झाली. ते रामायण घेऊन शिवाचे निवासस्थान असलेल्या कैलास पर्वतावर पोहोचले. तेथे त्यांना हनुमानजी आणि त्यांनी लिहिलेले 'हनुमद रामायण' पाहिले. हनुमद रामायण पाहून वाल्मिकीजी निराश झाले.

वाल्मीकिजींना निराश बघून हनुमानजींनी त्यांना निराश होण्याचे कारण विचारले तेव्हा महर्षी म्हणाले की त्यांनी अथक परिश्रमानंतर रामायण लिहिली. पण तुमचं रामायण पाहिल्यावर आता माझ्या रामायणाकडे दुर्लक्ष होईल असं वाटतं, कारण तुम्ही जे लिहिले आहेस त्या तुलनेत माझे रामायण काहीच नाही. त्यानंतर वाल्मिकीजींची चिंता दूर करण्यासाठी श्री हनुमानजींनी हनुमद रामायण पर्वत शिला एका खांद्यावर उचलून आणि महर्षी वाल्मिकींना दुसऱ्या खांद्यावर बसवून आपली रचना श्रीराम यांना अर्पण करून समुद्रात विसर्जित केली. तेव्हापासून हनुमानाने रचलेले हनुमद रामायण उपलब्ध नाही. ती अजूनही समुद्रात पडून आहे.

5. हनुमान आणि अर्जुन : आनंद रामायणात वर्णित आहे की अर्जुनाच्या रथावर हनुमान विराजित होण्यामागील देखील कारण आहे. एकदा रामेश्वरम तीर्थमध्ये अर्जुनाचे हनुमानांशी मिलन होतं. या पहिल्या भेटीत अर्जुन हनुमानजींना म्हणाला- 'अरे, राम आणि रावणाच्या युद्धाच्या वेळी आपण तिथे होतास?'

हनुमानजी - ‘होय’, तेव्हा अर्जुन म्हणाला - ‘आपले गुरु श्री राम हे धनुष्यधारी होते, मग त्यांना समुद्र पार करण्यासाठी दगडी पूल बांधण्याची काय गरज होती? जर मी तिथे हजर असतो तर मी समुद्रावर बाणांचा पूल बनवला असता, ज्यावर चढून तुमची संपूर्ण वानर सेनेने समुद्र पार केली असती.’

यावर हनुमानजी म्हणतात - ‘अशक्य, बाणांचा पूल तेथे कोणतेही काम करू शकला नसता. आमचा एक ही वानर चढला असता तर तर बाणांचा पूल तुटला असता.

’

अर्जुन म्हणाला - ‘नाही, बघा हे समोर सरोवर आहे आणि आता मी त्यावर एक पुल निर्माण करतो. आपण या पुलावरुन सहज सरोवर पार करु शकता.’

हनुमान म्हणाले - ‘अशक्य’

तेव्हा अर्जुनने म्हटले - ‘तुमच्या चालण्याने पूल तुटला तर मी आगीत प्रवेश करीन आणि तो तुटला नाही तर तुम्हाला आगीत जावे लागेल.’

हनुमानाने हे स्वीकार केले की जर माझी दोन पावले सहन केली तर मी पराभव स्वीकारेन.’

तेव्हा अर्जुनाने आपल्या प्रचंड बाणांनी सेतू तयार केला. सेतू निर्माण होयपर्यंत हनुमान लघु रुपात होते परंतु सेतू तयार झाल्यावर त्यांनी विराट रूप धारण केले.

रामाचे स्मरण करून हनुमान त्या बाणांच्या पुलावर चढले. पहिले पाऊल टाकताच संपूर्ण पूल डळमळू लागला, दुसरे पाऊल टाकताच तो कोसळू लागला आणि तिसरे पाऊल टाकताच तलावाचे पाणी रक्तमय झाले.

तेव्हा श्री हनुमान सेतुहून खाली उतरले आणि अर्जुनाला अग्नी तयाराला सांगितले. अग्नी पेटल्यावर हनुमान आगीत उडी मारू लागले तेवढ्यात भगवान श्रीकृष्ण प्रकट झाले आणि म्हणाले 'थांबा!' अर्जुन आणि हनुमानाने त्यांना नमस्कार केला.

देवाने संपूर्ण प्रसंग जाणून घेतल्यावर म्हटले की ‘हे हनुमान, आपले तिसरे पाऊल सेतुवर पडला असताना मी कासव बनून सेतूखाली निजलेला होतो. आपल्या शक्तिमुळे पाय ठेवताच माझ्या कासव रुपातून रक्त निघू लागले. मी कासव रुपात नसतो तर हा सेतू तर आपल्या पहिल्या पावलातच तुटला असता’

हे ऐकून हनुमानाला कष्ट झाला आणि त्यांनी क्षमा मागितली‘मी आपल्या पाठीवर पाऊल ठेवल्यामुळे मोठा गुन्हेगार ठरलो. माझा हा गुन्हा कसा दूर होईल देवा?'' तेव्हा कृष्ण म्हणाले, हे सर्व माझ्या इच्छेने झाले आहे. काळजी करु नकोस आणि अर्जुनाच्या रथाच्या ध्वजावर तुला स्थान मिळावे अशी माझी इच्छा आहे.

1. हनुमानाचे डोंगर उंचावतानाचे चित्र - हे चित्र घरात लावल्याने धैर्य, सामर्थ्य, विश्वास आणि जबाबदारी या भावनेची जाणीव होते. आपण कोणत्याही परिस्थितीत घाबरणार नाही. प्रत्येक परिस्थिती आपल्यास लहान दिसेल आणि त्वरित त्याचे निराकरण होईल.

2. उडाण करणारे हनुमान - हे चित्र प्रगती, विजय आणि यश दर्शवतं. याने आपल्यात पुढे जाण्यासाठी उत्साह आणि धैर्याची भावना निर्माण होते. सतत तुम्ही यशाच्या वाटेवर जाता.

3. श्रीराम भजन करताना हनुमान - हे चित्र आपल्यात भक्ती आणि विश्वासाचा भाव भरुन देतं. हे चित्र आपल्या जीवनात यशाचा आधार आहे. या चित्राची पूजा केल्याने जीवनाचे ध्येय गाठण्यात येणारे अडथळे दूर होतात. 

4. दास हनुमान - श्रीरामाच्या चरणात बसलेल्या हनुमानाचे चित्र याला दास हनुमान म्हणतात अर्थात सदैव रामकाज करण्यासाठी तत्पर. दास हनुमानाची आराधना केल्याने व्यक्तीमध्ये सेवा आणि समर्पणाचा भाव विकसित होतो. आपल्या बैठकीत आपण श्रीराम दरबाराचं‍ चित्र लावू शकता ज्यात हनुमान रामाच्या पायाशी बसलेले दिसतात.

5. ध्यान करत असलेले हनुमान- या मुद्रेत हनुमान आपले डोळे बंद करुन सिद्धासन किंवा पद्मासन मध्ये ध्यान करताना ‍दिसतात. मोक्ष किंवा शांतीची अभिलाषा असल्यास हनुमानाचं हे चित्र लावावं.

6. शक्ती मुद्रेत हनुमान - जर आपल्याला आपल्या घरात भूत-प्रेत किंवा नकारात्मक शक्तींचा प्रभाव जाणवत असेल तर हनुमानाचं शक्ती प्रदर्शन मुद्रा असलेलं चित्र लावावा. हे चित्र उत्तर दिशेच्या भिंतीवर लावावं ज्यात मुख दक्षिण दिशेकडे असेल. यासाठी आपण पंचमुखी हनुमानाचं चित्र देखील लावू शकता.

7. पंचमुखी हनुमान - वास्तुविज्ञानानुसार ज्या घरात पंचमुखी हनुमानाची मूर्ती असते तेथे प्रगतीच्या मार्गात येणार्‍या अडचणी दूर होतात आणि धन-संपत्तीमध्ये वृद्धी होते. पंचमुखी हनुमानाचं चित्र दाराच्या आत ‍किंवा बाहेरच्या बाजूला लावता येऊ शकतं.

8. आशीर्वाद मुद्रेत हनुमान - आपल्या उजव्या हाताने आशीर्वाद देत असतील असं हनुमानाचं चित्र घरात लावल्याने हनुमानाची कृपा राहते आणि घरात सुख-शांती आणि समरसता राहते.

9. लाल हनुमानाचं चित्र - वास्तु शास्त्रानुसार घरात दक्षिण भिंतीवर हनुमानाचं लाल रंगाचं चित्र लावल्याने मंगळ अशुभ असल्यास शुभ परिणाम देतं सोबतच घरात गृह कलह असल्यास दूर होण्यास मदत होते. याने कुटुंबातील लोकांचं आरोग्य चांगलं राहतं.