श्रीरामनवमी

Ram Navami 2026 Speech in Marathi रामनवमी वर भाषण या प्रकारे तयार करा

Thu, 26 Mar 2026 11:30:00 +0530

रामनवमी हा भारतीय सनातन संस्कृतीचा एक पवित्र आणि पारंपारिक सण आहे जो भगवान विष्णूचा अवतार श्री राम यांच्या जन्माच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो. हा सण संपूर्ण भारतात मोठ्या आनंदाने साजरा केला जातो. हिंदू पंचागानुसार चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवमी तिथीला साजरा होणारा हा सण केवळ धार्मिक दृष्टिकोनातूनच महत्त्वाचा नाही तर सांस्कृतिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा आहे. हा सण आपल्याला नेहमीच सत्य, न्याय आणि धर्माच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देतो. रामनवमीचे महत्त्व वाढवण्यासाठी, अनेक वेळा विद्यार्थ्यांना रामनवमीवर भाषण तयार करण्यास सांगितले जाते. अशात जर तुम्ही तुमच्या शाळेत रामनवमीवर भाषण देण्याची तयारी करत असाल, तर हा लेख तुमच्यासाठी आहे. येथे आम्ही तुम्हाला राम नवमीवरील मराठीत भाषणाबद्दल माहिती देत आहोत-

भाषणाच्या सुरुवातीला

आदरणीय पाहुणे, शिक्षक आणि माझे वर्गमित्र

सर्वप्रथम, तुम्हा सर्वांना राम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा. आज रामनवमीनिमित्त, मी तुम्हाला या दिवसाबद्दल काही महत्त्वाच्या गोष्टी सांगू इच्छितो. आजच्या दिवसाबद्दल आपल्या सर्वांना माहिती असायला हवी.

भाषणात काय बोलावे-

रामनवमी हा भारतीय सनातन संस्कृतीचा एक अतिशय धार्मिक आणि पारंपारिक उत्सव आहे, जो संपूर्ण भारतात मोठ्या आनंदाने साजरा केला जातो. हिंदू पंचागानुसार हा धार्मिक सण चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाला साजरा केला जातो. शास्त्रांनुसार भगवान राम (भगवान विष्णूचा अवतार) यांचा जन्म या दिवशी झाला होता, म्हणून हा दिवस रामजन्मोत्सव म्हणून साजरा केला जातो. भगवान राम हे हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र देवतांपैकी एक आहेत. श्रीराम हे भगवान विष्णूचे सातवे अवतार होते. भगवान विष्णूने राक्षसांचा नाश करण्यासाठी श्रीराम म्हणून पृथ्वीवर जन्म घेतला. भारतात रामनवमीचा सण वर्षातून दोनदा साजरा केला जातो. पहिली चैत्र नवरात्र आणि दुसरी शारदीय नवरात्र. चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षात साजरी होणारी रामनवमी ही भगवान रामाचा जन्म म्हणून साजरी केली जाते, तर शारदीय नवरात्रीत साजरी होणारी रामनवमी ही मर्यादा पुरुषोत्तम रामाने रावणाचा वध केल्याच्या रूपात साजरी केली जाते.

रामनवमीनिमित्त भक्त भगवान रामाची भक्तीभावाने पूजा करतात, उपवास करतात आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन करतात. घरे आणि मंदिरे दिवे आणि फुलांनी सजवली जातात आणि भक्तीगीते आणि कीर्तने गायली जातात. या काळात रामायण पठण आणि रामलीला देखील आयोजित केली जाते जी या उत्सवाचे खास आकर्षण आहेत. रामनवमी हा केवळ एक सण नाही तर तो आपल्याला सत्य, नीतिमत्ता आणि न्यायाच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देतो. भगवान राम हे सर्व गुण त्यांच्या जीवनात मूर्त रूप देतात आणि आपल्याला शिकवतात की आपण सर्वात कठीण परिस्थितीतही नेहमीच सत्याच्या मार्गावर चालले पाहिजे.

भाषाणाचा अंत या प्रकारे करा

आजच्या या भाषणात आपण जाणून घेतले की भगवान राम हे केवळ एक धार्मिक व्यक्तिमत्वच नाही तर ते योग्य जीवन जगण्याचे प्रतीक आहेत. त्यांचे जीवन सत्य, नीतिमत्ता, कर्तव्य, त्याग आणि प्रेम यासारख्या सद्गुणांनी भरलेले होते. आपल्या जीवनात हे गुण आत्मसात करून आपण एक चांगला माणूस बनण्याचा प्रयत्न करूया. तुम्हा सर्वांना राम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा.

जय श्री राम !

ALSO READ: Ram Navami 2026 रामनवमीला काय करावे आणि काय करू नये? नियम जाणून घ्या....

रामनवमीवर १० ओळींमध्ये भाषण

रामनवमी भगवान रामाच्या जन्मोत्सवाचा पवित्र प्रसंग, भक्तांसाठी खूप महत्वाचा आहे.

हिंदू पंचागानुसार रामनवमीचा सण चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवमी तिथीला साजरा केला जातो.

रामनवमीच्या दिवशी, भक्त भगवान रामाच्या श्रद्धेने उपवास करतात आणि मंदिरांमध्ये विशेष प्रार्थना आयोजित करतात.

राम नवमी हा हिंदू धर्माचा एक महत्त्वाचा सण आहे जो चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवव्या आणि शेवटच्या दिवशी साजरा केला जातो.

भारताव्यतिरिक्त राम नवमीचा हा सण थायलंड, इंडोनेशिया आणि मॉरिशस सारख्या देशांमध्येही साजरा केला जातो.

रामनवमी हा केवळ एक धार्मिक उत्सव नाही तर एक सांस्कृतिक उत्सव देखील आहे जो आपल्याला भगवान रामाच्या आदर्शांचे पालन करण्यास प्रेरित करतो.

दक्षिण भारतातील लोक रामनवमीचा दिवस भगवान राम आणि माता सीता यांच्या लग्नाचा वाढदिवस म्हणून साजरा करतात.

या शुभ प्रसंगी, अयोध्या, वाराणसी सारख्या अनेक धार्मिक स्थळांमध्ये श्री राम, माता सीता आणि लक्ष्मणजींची मिरवणूक काढली जाते.

रामनवमीच्या वेळी, लोक श्री रामचरितमानस (भगवान रामाला समर्पित) च्या धार्मिक ग्रंथांचे पठण करतात.

या दिवशी अनेक ठिकाणी रामलीला कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

रामनवमीवर भाषण तयार करण्यासाठी टिप्स

कुठेही भाषण देण्याचे वेगळे महत्त्व आहे. रामनवमीनिमित्त भाषणाची तयारी करण्यापूर्वी, येथे दिलेल्या टिप्स पहा. या टिप्सच्या मदतीने तुम्ही चांगले भाषण देऊ शकता.

सर्वप्रथम, रामनवमीशी संबंधित सर्व तथ्ये आणि माहिती गोळा करा.

मग त्यांना चांगले फ्रेम करा आणि भाषण लिखित स्वरूपात तयार करा.

रामनवमीचा इतिहास आणि महत्त्व याबद्दल थोडक्यात माहिती देऊन तुमचे भाषण सुरू करा.

रामनवमीशी संबंधित कोणत्याही पौराणिक कथेचा उल्लेख तुम्ही करू शकता.

भाषण लिहिताना योग्य शब्द निवडा.

रामनवमी उत्सव साजरा करण्याच्या विविध पद्धतींचे वर्णन करा, जसे की पूजा-अर्चना, रामलीला, भजन-कीर्तन इ.

वेळेचा मागोवा ठेवा आणि दिलेल्या वेळेच्या आत तुमचे भाषण पूर्ण करा.

भाषण देण्यापूर्वी लेखन काळजीपूर्वक वाचा.

तुम्ही तुमचे भाषण कविता आणि कोट्सने देखील सुरू करू शकता.

राम नवमीच्या शुभेच्छा देऊन तुमचे भाषण संपवा.

तुमच्या भाषणाच्या शेवटी श्रोत्यांचे आभार मानायला विसरू नका.

Shriram Navami Naivedya श्रीराम नवमी निमित्त बनवला जाणारा पारंपरिक प्रसाद

Thu, 26 Mar 2026 08:00:00 +0530

श्रीराम नवमीचा सण हा प्रभू श्रीरामाच्या जन्मोत्सवाचा आनंद असतो. दुपारी १२ वाजता रामजन्मानंतर प्रामुख्याने 'सुंठवडा' वाटला जातो. या व्यतिरिक्त उन्हाळ्याचे दिवस असल्याने शरीराला थंडावा देणारे काही पारंपरिक पदार्थही नैवेद्य म्हणून अर्पण केले जातात.

रामनवमीनिमित्त बनवले जाणारे मुख्य पारंपरिक प्रसादाचे पदार्थ

सुंठवडा (सर्वात महत्त्वाचा प्रसाद)

श्रीराम जन्मानंतर दिला जाणारा मुख्य प्रसाद म्हणजे सुंठवडा. हा पाचक आणि आरोग्यदायी असतो.

साहित्य: १ वाटी सुंठ पावडर, १ वाटी पिठीसाखर (किंवा खडीसाखर), अर्धी वाटी धणे पूड, किसलेले सुके खोबरे, खसखस आणि वेलची पूड.

कृती: सुके खोबरे हलके भाजून घ्या. सर्व साहित्य एकत्र करून मिक्सरला जाडसर वाटून घ्या. यात काजू-बदामाचे काप टाकले तरी चालतात.

पंजिरी

उत्तर भारतात पंजिरीचा नैवेद्य आवर्जून दाखवला जातो.

साहित्य: गव्हाचे पीठ (किंवा धणे पूड), तूप, साखर, ड्राय फ्रूट्स आणि मखाणे.

कृती: गव्हाचे पीठ तुपात खमंग भाजून घ्या, त्यात पिठीसाखर आणि भाजलेले सुके मेवे मिसळा.

पनकम

हे प्रभू श्रीरामाचे अत्यंत आवडीचे आणि उन्हाळ्यासाठी थंड पेय मानले जाते.

साहित्य: १ कप गुळ, ४ कप पाणी, १ चमचा सुंठ पावडर, वेलची पूड, मिरे पूड आणि लिंबाचा रस.

कृती: पाण्यात गुळ विरघळवून त्यात सर्व मसाले आणि लिंबाचा रस टाका. तुळशीचे पान टाकून हा नैवेद्य अर्पण करा.

कोसंबरी

दक्षिण भारतात रामनवमीला 'वडपप्पू' आणि 'कोसंबरी'चा नैवेद्य दाखवतात.

साहित्य: भिजवलेली मुगाची डाळ, चिरलेली काकडी, ओले खोबरे, कोथिंबीर आणि लिंबू.

कृती: सर्व साहित्य एकत्र करून त्याला मोहरी-हिंगाची फोडणी द्या.

पन्हे (कैरीचे पन्हे)

चैत्र महिना आणि कडक उन्हाळा असल्याने प्रभू रामाला थंडगार पन्ह्याचा नैवेद्य दाखवला जातो.

साहित्य: उकडलेल्या कच्च्या कैरीचा गर, गूळ, वेलची पूड, केशर आणि थोडे सैंधव मीठ.

कृती: कैरीच्या गरात गूळ विरघळवून, पाणी घालून गाळून घ्या आणि वरून वेलची-केशर टाका.

साखरेचे चणे (साखरफुटाणे)

अनेक ठिकाणी सुंठवड्यासोबत साखर फुटाणे वाटण्याची जुनी पद्धत आहे. हे साधे पण भक्तीभावाने दिले जाणारे प्रसाद आहेत.

प्रसादाचा शिरा

महाराष्ट्रात रामनवमीला सव्वा वाटीच्या प्रमाणात शिरा बनवण्याची पद्धत आहे.

साहित्य: रवा, तूप, साखर, दूध (सर्व समान प्रमाणात), केळी आणि वेलची.

खास टीप: शिरा बनवताना त्यात केळीचे काप टाकल्याने त्याला प्रसादाची अस्सल चव येते.

पंचामृत

रामजन्मोत्सवासाठीही पंचामृत आवश्यक आहे. ते दूध, दही, तूप, मध आणि गंगाजल या पाच अमृततुल्य घटकांपासून बनवले जाते. त्यात तुळशीची पाने घालायला कधीही विसरू नका.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

ALSO READ: Ramnavami Prasad पारंपरिक पद्धतीने बनवा सुंठवडा प्रसाद

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: रामनवमी विशेष रेसिपी Apple Coconut Barfi

Ram Navami 2026 रामनवमीला काय करावे आणि काय करू नये? नियम जाणून घ्या....

Thu, 26 Mar 2026 07:45:00 +0530

रामनवमी हा भगवान श्रीरामांचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो. हिंदू धर्मात हा दिवस खूप महत्त्वाचा आहे. या दिवशी भगवान श्रीरामांची पूजा केल्याने सुख आणि समृद्धी वाढते. या दिवशी काही विशिष्ट नियमांचे पालन केल्याने भगवान श्रीरामांचा आशीर्वाद मिळतो. तथापि, या दिवशी काही गोष्टी टाळल्या पाहिजेत. चला, रामनवमीला पाळायच्या नियमांविषयी जाणून घेऊया.

ALSO READ: राम नवमीच्या शुभेच्छा Ram Navami 2026 Wishes in Marathi

रामनवमीला काय करावे?

• भगवान श्रीरामांची पूजा करा: रामनवमीला भगवान श्रीरामांची पूजा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. या दिवशी भगवान श्रीरामांच्या मूर्तीला किंवा चित्राला गंगाजलाने स्नान घालावे आणि त्यांना फुले, फळे आणि मिठाई अर्पण करावी.

• रामचरितमानसाचे पठण करा: रामनवमीला रामचरितमानसाचे पठण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. रामचरितमानसात भगवान श्रीरामांच्या जीवनाची कथा सांगितलेली आहे.

• दान: रामनवमीला दान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. या दिवशी गरीब आणि गरजू लोकांना अन्न, वस्त्र आणि पैशाचे दान करा.

• उपवास: रामनवमीला उपवास करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. आपण आपल्या क्षमतेनुसार या दिवशी उपवास करू शकता.

• भगवान श्रीरामांच्या मंत्रांचा जप: रामनवमीला भगवान श्रीरामांच्या मंत्रांचा जप करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. आपण "श्री राम जय राम जय जय राम" या मंत्राचा जप करू शकता.

• हनुमानाची पूजा: रामनवमीला हनुमानाची पूजा करणे देखील अत्यंत शुभ मानले जाते. हनुमान हे भगवान श्रीरामांचे महान भक्त आहेत.

• तुळशीच्या रोपाची पूजा: रामनवमीला तुळशीच्या रोपाची पूजा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. तुळशीचे रोप भगवान विष्णूंना अत्यंत प्रिय आहे.

रामनवमीला काय करू नये?

• कोणाचाही अपमान करू नका: रामनवमीला कोणाचाही अपमान करू नका. या दिवशी सर्वांशी प्रेम आणि आदराने वागा.

• खोटे बोलू नका: रामनवमीच्या दिवशी खोटे बोलू नका. या दिवशी नेहमी सत्य बोला.

• कोणाशीही भांडू नका: रामनवमीच्या दिवशी कोणाशीही भांडू नका. या दिवशी शांतता आणि सलोखा राखा.

• तामसिक अन्न खाऊ नका: रामनवमीच्या दिवशी तामसिक अन्न खाऊ नका. या दिवशी सात्विक अन्न खा.

• मद्यपान आणि धूम्रपान करू नका: रामनवमीच्या दिवशी मद्यपान आणि धूम्रपान करू नका.

• कोणत्याही प्राण्याला त्रास देऊ नका: रामनवमीच्या दिवशी कोणत्याही प्राण्याला त्रास देऊ नका. या दिवशी सर्व सजीवांशी दयाळूपणे वागा.

ALSO READ: Ram Navami 2026: भगवान श्रीरामांचे ५ चमत्कारिक मंत्र, जपाने संकटे दूर होतात आणि प्रत्येक इच्छा पूर्ण होते

Shri Ram Navami Temple Darshan देशातील पाच प्रमुख भव्य श्रीराम मंदिरे

Thu, 26 Mar 2026 07:30:00 +0530

India Tourism : प्रभू श्रीरामाचे जीवन आणि आदर्श संपूर्ण भारतासाठी प्रेरणादायी आहेत. भारतात अशी अनेक भव्य मंदिरे आहेत जी केवळ धार्मिक श्रद्धेची केंद्रे नाहीत, तर वास्तुकलेचे उत्कृष्ट नमुने देखील आहे . आज आपण देशातील पाच प्रमुख आणि भव्य श्रीराम मंदिरे पाहणार आहोत जिथे तुम्ही दर्शनाला नक्कीच जाऊन शकतात.

श्री राम जन्मभूमी मंदिर, अयोध्या (उत्तर प्रदेश)

श्री राम जन्मभूमी मंदिर हे जगातील सर्वात मोठे आणि भव्य हिंदू मंदिरांपैकी एक आहे. ५०० वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर जानेवारी २०२४ रोजी याचे उद्घाटन झाले. हे मंदिर संपूर्णपणे दगडात (नागर शैली) बांधले असून यात लोखंडाचा वापर केलेला नाही. येथील 'राम लल्ला' यांची मूर्ती शाळीग्राम शिळेतून साकारलेली आहे. ७० एकर परिसरात पसरलेले हे संकुल, कोरीव खांब आणि भव्य पाच घुमट उत्तम नजराणा आहे.

राम राजा मंदिर, ओरछा (मध्य प्रदेश)

हे जगातील एकमेव असे मंदिर आहे जिथे श्रीरामाला 'देव' म्हणून नाही तर 'राजा' म्हणून पूजले जाते. येथे श्रीरामाला दररोज 'गार्ड ऑफ ऑनर' (पोलीस सलामी) दिला जातो. हे मंदिर एकेकाळी बुंदेलखंडच्या राजाचा महाल होता. असे मानले जाते की भगवान राम दिवसा ओरछामध्ये राजा म्हणून राहतात आणि रात्री अयोध्येला परततात.

भद्राचलम सीतारामस्वामी मंदिर (तेलंगणा)

याला 'दक्षिण अयोध्या' म्हणून ओळखले जाते. गोदावरी नदीच्या काठावर वसलेले हे मंदिर अत्यंत प्राचीन आणि पवित्र आहे. येथील मूर्ती 'वैकुंठ राम' स्वरूपात आहे, जिथे श्रीरामाच्या हातात शंख आणि चक्र देखील पाहायला मिळते. १७ व्या शतकात भक्त कंचर्ला गोपन्ना (रामदास) यांनी या मंदिराचा जीर्णोद्धार केला होता.

कनक भवन मंदिर, अयोध्या (उत्तर प्रदेश)

अयोध्येतील हे मंदिर अत्यंत सुंदर आणि सोन्याच्या दागिन्यांनी मढवलेले आहे. असे मानले जाते की हे भवन माता कैकेयी यांनी देवी सीतेला लग्नानंतर 'मुह दिखाई' (भेट) म्हणून दिले होते. येथील श्री राम आणि सीता माता यांच्या मूर्तींनी सोन्याचे मुकुट धारण केलेले असतात, त्यामुळे याला 'सोन्याचे घर' असेही म्हणतात.

कोदंडराम मंदिर, रामेश्वरम (तमिळनाडू)

हे मंदिर समुद्राच्या मधोमध धनुष्कोडी येथे स्थित आहे. रामायणातील ऐतिहासिक घटनांशी याचा जवळचा संबंध आहे. असे मानले जाते की याच ठिकाणी बिभीषण प्रभू श्रीरामांना शरण आला होता आणि रामाने त्याचा राज्याभिषेक केला होता. १९६४ च्या मोठ्या चक्रीवादळातही हे मंदिर सुरक्षित राहिले होते.

इतर काही महत्त्वाची मंदिरे-

नाशिकचे काळाराम मंदिर (महाराष्ट्र): जिथे रामाने वनवासाचा काळ (पंचवटी) व्यतीत केला होता.

त्रिप्रायर श्रीराम मंदिर (केरळ): हे केरळमधील चार प्रमुख राम मंदिरांपैकी (चारधाम) एक आहे.

ALSO READ: Shriram Navami 2026 महाराष्ट्रातील प्राचीन आणि ऐतिहासिक श्रीराम मंदिरे

Shriram Aarti Sangrah सर्व श्रीराम आरत्या मराठीत

Thu, 26 Mar 2026 07:20:00 +0530

रामचंद्राचीं आरती मराठीत

ALSO READ: रामचंद्रांच्या आरत्या

ALSO READ: श्रीरामाच्या आरत्या

ALSO READ: श्रीराम आरत्या मराठीत

ALSO READ: रामचंद्राचीं आरती

ALSO READ: प्रभू श्री राम आरती संग्रह

ALSO READ: राम नवमी विशेष : रामाचा पाळणा

ALSO READ: आरती रामाची - जयजयाजी रामराया करि कृपेच छाया

ALSO READ: रामचंद्राचीं आरती - आरती रामचंद्रजींचीं । सुजानकि राघवेंद्रजीची

ALSO READ: आरती रामाची - जयदेव जयदेव जयजय श्रीरामा

ALSO READ: रामचंद्राचीं आरती - दशरथराजकुमारा धृतमुक्ताहारा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३४ वा

ALSO READ: श्रीराम चालीसा: संकटाच्या काळी घ्या प्रभुचे नाव

ALSO READ: सचित्र संपूर्ण राम कथा

Lord Ram Naivedya प्रभू श्रीरामांचा आवडता पदार्थ कोणता आहे?

Thu, 26 Mar 2026 07:10:00 +0530

प्रभू श्रीरामांचे आवडते पदार्थ हे मुख्यतः धार्मिक परंपरा, रामायणातील वर्णन आणि भक्तांच्या श्रद्धेनुसार ठरतात. रामायणात (वाल्मीकि रामायण) प्रभू राम वनवास काळात सात्त्विक आणि साधे भोजन घेत असत. त्यांचे जीवन मर्यादा पुरुषोत्तम म्हणून साधेपणा आणि संयम दाखवते.

रामायणातील वर्णनानुसार (वनवास काळात)

प्रभू राम, माता सीता आणि लक्ष्मण कंद-मूळ (रामकंद/रामकंदमूल), फळे, मध, वनस्पती आणि जंगली फळे (जसे बेर, जांभूळ, जामुन, रामफळ इ.) यांचे सेवन करत.

माता शबरीने प्रेमाने दिलेले उष्टे बोर प्रभू रामांनी खूप चवीने खाल्ले – हे प्रसिद्ध आहे.

पूजा-नैवेद्यात प्रभू रामांना प्रिय मानले जाणारे पदार्थ (भक्तांच्या परंपरेनुसार)

आजच्या काळात राम मंदिर, रामनवमी, रामाभिषेक किंवा रोजच्या पूजेत खालील पदार्थ नैवेद्य म्हणून अर्पण केले जातात आणि ते प्रभू रामांना खूप प्रिय मानले जातात:

केशरिया खीर (केसर, दूध, तांदूळ, साखर, खवा, तूपाने बनवलेली) – सर्वाधिक प्रिय आणि शुद्धतेचे प्रतीक. जन्माच्या वेळी खीर बनवली गेली होती अशी मान्यता.

तांदूळ-मूगाची खिचडी (घी, मूग डाळ, तांदूळ – साधी आणि सात्त्विक). वनवासात सीतामातांनी बनवली अशी कथा.

साधा तूपभात (शुद्ध देशी तूपात बनवलेला भात).

पंजिरी (धणे, साखर/गूळ, तूप – रामनवमीला विशेष).

पंचामृत (दूध, दही, तूप, मध, साखर – विष्णु अवतार म्हणून प्रिय).

खव्याचे पदार्थ – कलाकंद, बर्फी, गुलाब जामुन इ.

फळे – बेर, जांभूळ, रामकंदमूल, आंबा इ.

तुळशीचे पान नेहमी नैवेद्यात ठेवावे, कारण ते प्रभू रामांना अतिशय प्रिय आहे.

प्रभू राम साधेपणा आणि प्रेमाने अर्पण केलेला नैवेद्य स्वीकारतात. त्यामुळे शुद्ध मनाने, प्रेमाने आणि सात्त्विक पदार्थ अर्पण केल्यास ते प्रसन्न होतात.

प्रभू श्रीरामांना तांदळाची खीर, गुळाचे सुगंधी पेय (पानकम), कोशिंबीर, रव्याचा शिरा आणि बुंदीचे लाडू हे पदार्थ अतिशय प्रिय असल्याचे सांगितले जाते. रामनवमीला विशेषतः हे पदार्थ नैवेद्य म्हणून अर्पण केले जातात. सात्विक आणि गोड पदार्थ श्रीरामांना जास्त आवडतात, असे मानले जाते.

राम नवमीला या पद्धतीने राम रक्षा स्तोत्र पाठ करा

Thu, 26 Mar 2026 06:50:00 +0530

Ramrakshastotra Path: चैत्र नवरात्र शुक्ल पक्षातील प्रतिपदेला येते. हिंदू पंचागानुसार पहिला महिना चैत्र म्हणून ओळखला जातो. चैत्र नवरात्रीचा नववा दिवस रामनवमी म्हणूनही ओळखला जातो. या दिवशी राम रक्षास्तोत्राचे विशेष महत्त्व मानले जाते. राम रक्षा स्तोत्राचे महत्त्व जाणून घेऊया.

रामराक्षस्त्रोताचे महत्त्व

राम रक्षा स्तोत्र हे एक संरक्षक कवच आहे. हे रक्षासूत्र पाठ केल्याने खूप फायदे होतात आणि त्याचे परिणाम लवकर मिळतात. हे पठण केल्याने व्यक्ती भीतीपासून मुक्त होते. दररोज याचे पठण केल्याने सर्व त्रास दूर होतात. जो दररोज याचे पठण करतो तो दीर्घायुषी, आनंदी, संततीने धन्य, विजयी आणि नम्र होतो. त्याच्या शुभ प्रभावामुळे व्यक्तीभोवती एक संरक्षक कवच तयार होते, ज्यामुळे त्याचे सर्व प्रकारच्या आपत्तींपासून संरक्षण होते. असे म्हटले जाते की हे पठण केल्याने भगवान रामासह पवनपुत्र हनुमान देखील प्रसन्न होतात. एक विशेष गोष्ट म्हणजे हे पठण दररोज करावे.

रामरक्षा स्तोत्र पाठ विधी

रामरक्षा स्तोत्र पाठ करण्यासाठी सकाळी अंघोळ करुन स्वच्छ वस्त्र धारण करुन पूजा घर शुद्ध करुन घ्यावे. नंतर सर्व साहित्य एकत्र करुन आसनावर बसावे. चौरंग किंवा लाकडी पाटावर लाल कपडा पसरुन घ्यावा. त्यावर श्रीरामाची मूर्ती अगर तसबीर स्थापित करावी. शक्य असल्यास श्रीराम दरबारचा फोटो असावा. नंतर गणेशजींचा आवाहन करावे. नंतर राम रक्षा स्तोत्र पाठ करावे. नंतर आरती करुन प्रसाद वाटप करावा.

ALSO READ: रामरक्षा स्तोत्र मराठी अर्थासहित Ram Raksha Stotra

। श्री गणेशाय नम: ।

।। श्री रामरक्षास्तोत्रम् ।।

अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य ।

बुधकौशिक ऋषि: ।

श्रीसीतारामचंद्रोदेवता ।

अनुष्टुप् छन्द: । सीता शक्ति: ।

श्रीमद्हनुमान् कीलकम् ।

श्रीसीतारामचंद्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोग: ॥

॥ अथ ध्यानम् ॥

ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्दद्पद्मासनस्थं ।

पीतं वासोवसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ॥

वामाङ्कारूढसीता मुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभं ।

नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचंद्रम् ॥

राम रक्षा स्त्रोतम

चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् ।

एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥॥

ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् ।

जानकीलक्ष्मणॊपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥॥

सासितूणधनुर्बाणपाणिं नक्तं चरान्तकम् ।

स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम् ॥॥

रामरक्षां पठॆत्प्राज्ञ: पापघ्नीं सर्वकामदाम् ।

शिरो मे राघव: पातु भालं दशरथात्मज: ॥॥

कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रिय: श्रुती ।

घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सल: ॥॥

जिव्हां विद्दानिधि: पातु कण्ठं भरतवंदित: ।

स्कन्धौ दिव्यायुध: पातु भुजौ भग्नेशकार्मुक: ॥॥

करौ सीतपति: पातु हृदयं जामदग्न्यजित् ।

मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रय: ॥॥

सुग्रीवेश: कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभु: ।

ऊरू रघुत्तम: पातु रक्ष:कुलविनाशकृत् ॥॥

जानुनी सेतुकृत्पातु जङ्घे दशमुखान्तक: ।

पादौ बिभीषणश्रीद: पातु रामोSखिलं वपु: ॥॥

एतां रामबलोपेतां रक्षां य: सुकृती पठॆत् ।

स चिरायु: सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥॥

पातालभूतलव्योम चारिणश्छद्मचारिण: ।

न द्र्ष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभि: ॥॥

रामेति रामभद्रेति रामचंद्रेति वा स्मरन् ।

नरो न लिप्यते पापै भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥॥

जगज्जेत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाभिरक्षितम् ।

य: कण्ठे धारयेत्तस्य करस्था: सर्वसिद्द्दय: ॥॥

वज्रपंजरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत् ।

अव्याहताज्ञ: सर्वत्र लभते जयमंगलम् ॥॥

आदिष्टवान्यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हर: ।

तथा लिखितवान् प्रात: प्रबुद्धो बुधकौशिक: ॥॥

आराम: कल्पवृक्षाणां विराम: सकलापदाम् ।

अभिरामस्त्रिलोकानां राम: श्रीमान् स न: प्रभु: ॥॥

तरुणौ रूपसंपन्नौ सुकुमारौ महाबलौ ।

पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥॥

फलमूलशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ ।

पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥॥

शरण्यौ सर्वसत्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् ।

रक्ष:कुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघुत्तमौ ॥॥

आत्तसज्जधनुषा विषुस्पृशा वक्षया शुगनिषङ्ग सङिगनौ ।

रक्षणाय मम रामलक्ष्मणा वग्रत: पथि सदैव गच्छताम् ॥॥

संनद्ध: कवची खड्गी चापबाणधरो युवा ।

गच्छन्मनोरथोSस्माकं राम: पातु सलक्ष्मण: ॥॥

रामो दाशरथि: शूरो लक्ष्मणानुचरो बली ।

काकुत्स्थ: पुरुष: पूर्ण: कौसल्येयो रघुत्तम: ॥॥

वेदान्तवेद्यो यज्ञेश: पुराणपुरुषोत्तम: ।

जानकीवल्लभ: श्रीमानप्रमेय पराक्रम: ॥॥

इत्येतानि जपेन्नित्यं मद्भक्त: श्रद्धयान्वित: ।

अश्वमेधाधिकं पुण्यं संप्राप्नोति न संशय: ॥॥

रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम् ।

स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नर: ॥॥

रामं लक्शमण पूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुंदरम् ।

काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं

धार्मिकम् राजेन्द्रं सत्यसंधं दशरथनयं श्यामलं शान्तमूर्तिम् ।

वन्दे लोकभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम् ॥॥

रामाय रामभद्राय रामचंद्राय वेधसे ।

रघुनाथाय नाथाय सीताया: पतये नम: ॥॥

श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम । श्रीराम राम भरताग्रज राम राम ।

श्रीराम राम रणकर्कश राम राम । श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥॥

श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि । श्रीरामचन्द्रचरणौ वचसा गृणामि ।

श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि । श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये ॥॥

माता रामो मत्पिता रामचंन्द्र: । स्वामी रामो मत्सखा रामचंद्र: ।

सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयालु । नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥॥

दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा । पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनंदनम् ॥॥

लोकाभिरामं रनरङ्गधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् । कारुण्यरूपं करुणाकरंतं श्रीरामचंद्रं शरणं प्रपद्ये ॥॥

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् । वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥॥

कूजन्तं रामरामेति मधुरं मधुराक्षरम् ।

आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम् ॥॥

आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसंपदाम् ।

लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥॥

भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसंपदाम् ।

तर्जनं यमदूतानां रामरामेति गर्जनम् ॥॥

रामो राजमणि: सदा विजयते रामं रमेशं भजे ।

रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नम: ।

रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोSस्म्यहम् ।

रामे चित्तलय: सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥॥

राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे ।

सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥॥

इति श्रीबुधकौशिकविरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं संपूर्णम् ॥ ॥ श्री सीतारामचंद्रार्पणमस्तु ॥

Ram Navami 2026: रामनवमी पूजा पद्धत, या मुहूर्तावर या प्रकारे करा प्रभू श्रीरामांची पूजा

Thu, 26 Mar 2026 06:25:00 +0530

राम नवमी २०२६: राम नवमी साजरी करण्याच्या संदर्भात मतांतरे निर्माण होण्याची ही कदाचित पहिलीच वेळ असावी. एक वर्ग, जो स्मार्त परंपरेचे पालन करतो, तो राम नवमी गुरुवार, २६ मार्च २०२६ रोजी साजरी करण्याचे समर्थन करत आहे; तर दुसरा वर्ग ही राम नवमी शुक्रवार, २७ मार्च २०२६ रोजी साजरी करण्याचे नियोजन करत आहे. अयोध्येमध्ये, उदयतिथी (सूर्योदयाशी संबंधित तिथी) नुसार राम नवमीचा उत्सव २७ मार्च रोजी साजरा केला जाईल.

नवमी तिथीची सुरुवात आणि समाप्तीची वेळ:

नवमी तिथीची सुरुवात: २६ मार्च २०२६ रोजी सकाळी ११:४८ पासून.

नवमी तिथीची समाप्ती: २७ मार्च २०२६ रोजी सकाळी १०:०६ पर्यंत.

राम नवमी पूजेचा मुहूर्त: गुरुवार, २६ मार्च २०२६ (स्मार्त परंपरेनुसार)

सकाळचा मुहूर्त: सकाळी ११:१३ ते दुपारी ०१:४१ पर्यंत.

अभिजीत मुहूर्त: दुपारी १२:०२ ते १२:५१ पर्यंत.

राम नवमीचा मध्यान्ह क्षण: दुपारी १२:२७ वाजता.

राम नवमी पूजेचा मुहूर्त: शुक्रवार, २७ मार्च २०२६ (वैष्णव परंपरेनुसार)

सकाळचा मुहूर्त: सकाळी ११:१४ ते दुपारी ०१:४१ पर्यंत.

अभिजीत मुहूर्त: दुपारी १२:०२ ते १२:५१ पर्यंत.

राम नवमीचा मध्यान्ह क्षण: दुपारी १२:३२ वाजता.

मर्यादा पुरुषोत्तम यांच्या जन्मोत्सवाचा सोहळा: राम नवमी कशी साजरी करावी?

चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षाची नवमी तिथी ही केवळ दिनदर्शिकेवरील एक तारीख नाही; तर ती 'धर्म' (सदाचार) याचा 'अधर्म' (दुराचार) वर होणाऱ्या विजयाच्या संकल्पाला समर्पित असलेला एक दिवस आहे. जेव्हा अयोध्येचे राजा श्रीराम यांनी पृथ्वीवर अवतार घेतला, तेव्हा संपूर्ण सजीव आणि निर्जीव सृष्टी आनंदित झाली होती. आजही, भाविक हा दिवस अत्यंत भव्यतेने आणि श्रद्धेने साजरा करतात.

उत्सवाचे स्वरूप: भक्ती आणि आनंदाचा संगम

राम नवमीच्या दिवशी, घरे आणि मंदिरांमधील वातावरण आध्यात्मिक ऊर्जेने भारलेले असते.

दिव्य पठण: भाविक रामायणातील चौपायांचे (श्लोकांचे) पठण करतात आणि 'रामरक्षा स्तोत्रा'च्या दिव्य कवचाखाली स्वतःला सुरक्षित अनुभवतात.

भजने आणि कीर्तने: प्रभूच्या नामाचा नाद गल्ल्या आणि मोहल्ल्यांमध्ये दुमदुमून जातो.

पाळणा समारंभ: प्रभू श्रीरामांच्या बालस्वरूपाला (रामलल्लांना) सुंदर फुलांनी सजवलेल्या पाळण्यात किंवा झोळीत हळुवारपणे झोका दिला जातो.

भव्य शोभायात्रा: अनेक शहरांमध्ये, प्रभूंचे जीवन प्रसंग दर्शवणारे देखावे (झाल्या) शोभायात्रांच्या स्वरूपात काढले जातात; यावेळी संपूर्ण आकाश "जय श्रीराम!" च्या जयघोषाने दुमदुमून जाते. या दिवसाची भव्यता, विशेषतः अयोध्येमध्ये, पाहण्यासारखा एक खरोखरच अद्भुत सोहळा असतो.

राम नवमी: पूजनाची एक साधी आणि सात्त्विक पद्धत

जर तुम्हाला प्रभूंचा जन्मोत्सव घरीच साजरा करायचा असेल, तर खालील पद्धतीचे अनुसरण करा:

संकल्प आणि स्नान: 'ब्रह्ममुहूर्तावर' (पहाटेच्या शुभ वेळी) जागे व्हा, पवित्र स्नान करा आणि—हातात पाणी घेऊन—उपवास करण्याचा दृढ संकल्प (प्रतिज्ञा) करा. हा दिवस प्रभूंच्या बालस्वरूपाची सेवा करण्याला समर्पित असतो.

जन्माचा क्षण: प्रभू श्रीराम यांचा जन्म बरोबर दुपारी १२:०० वाजता (मध्यान्ही) झाला होता; हा तोच क्षण असतो जेव्हा सूर्य आकाशात अगदी माथ्यावर (शिरोबिंदूवर) पोहोचलेला असतो. अगदी याच शुभ मुहूर्तावर, राम लल्लांना एका सुंदर पाळण्यात विराजमान करा आणि त्यांना विविध अलंकार व वस्त्रे परिधान करा.

कलश स्थापना: तांदळाच्या राशीवर एक तांब्याचा कलश (घागर) स्थापित करा. त्या कलशामध्ये आंब्याची पाने, एक नारळ आणि एक सुपारी ठेवा. चारही दिशांमधील अंधकार दूर करण्यासाठी, त्याभोवती चार वातींचा दिवा (चौमुखी दीपक) प्रज्वलित करा.

अर्घ्य (अर्पण): प्रभूला कमळाचे फूल, तुळशीची पाने (जी त्यांना अत्यंत प्रिय आहेत), पंचामृत, ताजी फळे आणि फुलांचा हार अर्पण करा.

स्तुती (गुणगान): नैवेद्य अर्पण केल्यानंतर, अत्यंत श्रद्धेने विष्णू सहस्रनामाचे पठण करा. यामुळे मनाला गहन शांती लाभते.

विशेष प्रसाद: रामनवमीच्या दिवशी पंजीरी (भाजलेल्या धनेपूडमध्ये गूळ किंवा साखर मिसळून बनवलेले मिश्रण) आणि पंचामृत यांना विशेष महत्त्व असते. हे पदार्थ तयार करा आणि सर्वांना प्रसाद म्हणून वाटा.

रामनवमी हा केवळ उपवास करण्याचा दिवस नाही, तर प्रभू रामांचा संयम आणि त्यांचे उदात्त चारित्र्य आपल्या स्वतःच्या आचरणात उतरवण्याचा संकल्प करण्याचा हा एक दिवस आहे.

Ram Navami 2026: भगवान श्रीरामांचे ५ चमत्कारिक मंत्र, जपाने संकटे दूर होतात आणि प्रत्येक इच्छा पूर्ण होते

Thu, 26 Mar 2026 06:19:00 +0530

भगवान श्रीराम मंत्र: रामनवमीच्या दिवशी भगवान श्रीरामांच्या मंत्रांचा जप करणे किंवा त्यांच्या नावाचा जप करणे हे अत्यंत शुभ मानले जाते आणि दुःखातून मुक्ती देणारे ठरते. कलियुगात, रामाचे नाव हेच एकमेव तारणहार आहे. चला, अशा ५ मंत्रांबद्दल जाणून घेऊया जे सर्व संकटे दूर करू शकतात आणि इच्छा पूर्ण करू शकतात.

भगवान श्रीरामांचे ५ प्रमुख मंत्र

'श्री राम जय राम जय जय राम'
'ॐ रामभद्राय नम:'
'ॐ नमो भगवते रामचंद्राय'
'ॐ रामचंद्राय नम:'
'ॐ जानकी वल्लभाय स्वाहा'

भगवान श्रीरामांचे १२ मुख्य मंत्र

१. राम : हा मंत्र स्वयंपूर्ण असून शुद्ध आणि अशुद्ध अशा दोन्ही अवस्थांमध्ये त्याचा जप करता येतो. याला तारक मंत्र म्हणतात.

२. रां रामाय नम: इच्छेने जपला जाणारा हा मंत्र राज्य, लक्ष्मी, पुत्रप्राप्ती, आरोग्य आणि संकटांचा नाश यासाठी प्रसिद्ध आहे.

३. ॐ रामचंद्राय नम: संकटे दूर करण्यासाठी हा एक प्रभावी मंत्र आहे.

४. 'ॐ रामभद्राय नम:' कामातील अडथळे दूर करण्यासाठी हे निश्चितच प्रभावी आहे.

५. 'ॐ जानकी वल्लभाय स्वाहा' : देवाचा आशीर्वाद मिळवण्यासाठी आणि इच्छा पूर्ण करण्यासाठी नामजप करणे फायदेशीर आहे.

६. 'ॐ नमो भगवते रामचंद्राय' : संकटे आणि समस्या दूर करण्यासाठी याचा जप केला जातो.

७. 'श्रीराम जय राम, जय-जय राम' : हा मंत्र अतुलनीय आहे. शुद्ध आणि अशुद्ध अशा दोन्ही अवस्थांमध्ये याचा जप करण्यास योग्य आहे.

८. श्रीराम गायत्री मंत्र 'ॐ दशरथाय नम: विद्महे सीता वल्लभाय धीमहि तन्नो राम: प्रचोदयात्।': हा मंत्र सर्व संकटे दूर करून समृद्धी आणि यश प्रदान करणारा मानला जातो.

९. 'ॐ नम: शिवाय', 'ॐ हं हनुमते श्री रामचंद्राय नम:।' : हा मंत्र एकाच वेळी अनेक कार्ये करतो. स्त्रियादेखील याचा जप करू शकतात. हनुमानाचे मंत्र सामान्यतः उग्र असतात. शिव आणि राम मंत्रांसोबत त्यांचा जप केल्याने त्यांची उग्रता कमी होते.

१०. 'ॐ रामाय धनुष्पाणये स्वाहा:': हे शत्रूचा पराभव, न्यायालयीन खटले इत्यादींशी संबंधित समस्यांपासून सुटका मिळवण्यासाठी उपयुक्त आहे.

११. सीता राम सीता राम जय जय सीता राम": याला राम युगल मंत्र म्हणतात, ज्याचा भक्त सतत जप करतात. याशिवाय “ओम रामाय रामभद्राय रामचंद्राय वेधसे, रघुनाथाय नाथाय सिताय पतये नमः” हा देखील प्रभावी स्तुती मंत्र आहे.

१२. ध्यान मंत्र: "लोकभिराम श्रीरामं भूयो-भूयो नमाम्यहम्".

राम रक्षा स्तोत्र, सुंदरकांड, हनुमान चालीसा, बजरंग बाण इत्यादींचे पठण केल्याने विधीचे लाभ मिळू शकतात. आपल्यासमोर लाल कापडावर भगवान हनुमान आणि भगवान राम यांचे चित्र ठेवून पंचोपचार पूजा करा. ही सर्वात सोपी आणि प्रचलित पद्धत आहे.

ALSO READ: राम नवमीच्या शुभेच्छा Ram Navami 2026 Wishes in Marathi

प्रभू श्रीराम यांच्या जन्माचे ५ खरे पुरावे

Thu, 26 Mar 2026 05:55:00 +0530

Archaeological evidence of existence of Ram: देशात असे अनेक लोक आहेत जे भगवान श्रीरामांच्या अस्तित्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतात. ते रामायण हे काल्पनिक ग्रंथ मानतात. असे करणारे लोक असे आहेत ज्यांना भारतीय संस्कृती आणि धर्माचा इतिहास नीट माहिती नाही किंवा ते नास्तिक झाले आहेत. अशा लोकांनी इतिहासाचा निष्पक्षपणे अभ्यास केला पाहिजे. आज आम्ही तुम्हाला भगवान श्रीरामांच्या अस्तित्वाचे ५ पुरावे सांगत आहोत.

१. श्री रामांची वंशावळ: वंशावळ फक्त त्या व्यक्तीची आहे जो पृथ्वीवर अस्तित्वात आहे. कोणत्याही काल्पनिक पात्राची वंशावळ आणि वंशजांचा उल्लेख कोणत्याही मजकुरात कधीच केलेला नाही. भगवान रामाचे वंशज अजूनही या पृथ्वीवर आहेत. सर्व सूर्यवंशी श्रीरामांचे पुत्र लव आणि कुश यांच्या वंशातील आहेत. हा एक जिवंत पुरावा आहे. वैवस्वत मनु यांचे दहा पुत्र होते. त्यापैकी एक इक्ष्वाकूंच्या कुळातील रघु होते. रामाचा जन्म रघुंच्या काळता झाला. कुश हे राम यांचे पुत्र होते, कुश यांच्या ५० व्या पिढीत शल्य होते जे महाभारताच्या काळात कौरवांच्या वतीने लढले होते. शल्य यांच्या २५ व्या पिढीत, शाक्य पुत्र शुद्धोधनचे पुत्र होते. सिद्धार्थ नंतर राहुल, प्रसेनजीत, क्षुद्रक, कुलक, सुरथ, सुमित्र होते. जयपूर राजघराण्यातील राणी पद्मिनी आणि त्यांचे कुटुंबीय रामपुत्र कुश यांचे वंशज आहेत. महाराणी पद्मिनी यांनी एका इंग्रजी वाहिनीला सांगितले होते की, त्यांचे पती भवानी सिंह हे कुशचे ३०९ वे वंशज होते. वाल्मिकी रामायणातील बालकांडात, गुरु वसिष्ठ यांनी रामाच्या वंशाचे वर्णन केले आहे. राम यांच्या आधीच्या त्यांच्या पूर्वजांच्या नावाचे वर्णन मिळते. जैन धर्मातील अनेक तीर्थंकरांचा जन्म इक्ष्वाकुच्या कुळात झाला आहे.

अमेरिकेतील लुईझियाना विद्यापीठाचे प्राध्यापक सुभाष काक यांनी त्यांच्या 'द अ‍ॅस्ट्रॉनॉमिकल कोड ऑफ ऋग्वेद' या पुस्तकात अयोध्येवर राज्य करणाऱ्या श्री रामाच्या ६३ पूर्वजांचे वर्णन केले आहे. त्यांनी रामजींच्या पूर्वजांचे वर्णन पुढीलप्रमाणे केले - मनु, इक्ष्वाकु, विकुक्षी (शषाद), ककुत्स्थ, विश्वरास्व, आर्द्र, युवनाष्व (प्रथम), श्रावस्त, वृहदष्व, दृधावष्व, प्रमोद, हर्यष्व (प्रथम), निकुंभ, संहताष्व, अकृषाश्व, प्रसेनजित, युवनाष्व (द्वितीय), मांधातृ, पुरुकुत्स, त्रसदस्यु, संभूत, अनरण्य, त्राशदष्व, हर्यष्व (द्वितीय), वसुमाता, तृधन्व, त्रैयारूण, त्रिशंकु, सत्यव्रत, हरिश्चंद्र, रोहित, हरित (केनकु), विजय, रूरुक, वृक, बाहु, सगर, असमंजस, दिलीप (प्रथम), भगीरथ, श्रुत, नभाग, अंबरीष, सिंधुद्वीप, अयुतायुस, ऋतपर्ण, सर्वकाम, सुदास, मित्राशा, अष्मक, मूलक, सतरथ, अदिविद, विश्वसह (प्रथम), दिलीप (द्वितीय), दीर्घबाहु, रघु, अज, दशरथ आणि राम. राम यांच्यानंतर, कुश वंश चालू राहिला. निषाध, नल, नभस, पुंडरीक, क्षेमधन्व, देवानीक, अहीनगु, परिपात्र, बाला, उकथ, वज्रनाभ, षंखन, व्युशिताष्व, विश्वसह (द्वितीय), हिरण्यनाभ, पुश्य, ध्रुवसंधि, सुदर्शन, अग्निवर्ण, शीघ्र, मरू, प्रसुश्रुत, सुसंधि, अमर्श, महाष्वत, विश्रुतवंत, बृहदबाला, बृहतक्शय आणि याप्रकारे पुढे वाढत कुशांच्या ५० व्या पिढीत शल्य होते, जे महाभारतात कौरवांच्या बाजूने लढले.

२. पुरातत्वीय पुरावे: श्री राम यांशी संबंधित २०० हून अधिक ठिकाणे सापडली आहेत. सुप्रसिद्ध इतिहासकार आणि पुरातत्व संशोधक डॉ. राम अवतार यांनी श्री राम आणि सीता यांच्या जीवनातील घटनांशी संबंधित २०० हून अधिक ठिकाणे शोधून काढली आहेत, जिथे आजही संबंधित स्मारके अस्तित्वात आहेत, जिथे श्री राम आणि सीता वास्तव्य करत होते. तेथील स्मारके, भित्तीचित्रे, गुहा इत्यादींचा कालखंड वैज्ञानिक पद्धतींनी तपासण्यात आले आहे. मुख्य ठिकाणांची नावे अशी आहेत- सरयू आणि तमसा नद्यांजवळील ठिकाणे, प्रयागराजजवळील श्रृंगावेरपूर तीर्थ, सिंगरौरमधील गंगेच्या पलीकडील कुरई गाव, प्रयागराज, चित्रकूट (म.प्र.), सतना (म.प्र.), दंडकारण्यमधील अनेक ठिकाणे, पंचवटी नाशिक, सर्वतीर्थ, पर्णसला, तुंगभद्रमुक, ऋषिभद्रम, कोडिकराई, रामेश्वरम, धनुष्कोडी, राम सेतू आणि नुवारा एलिया पर्वतरांगा.

ALSO READ: Ramayan: हा वानर रोज रावणाला त्रास देत होता, तेव्हा दशाननने श्रीरामाकडे केली तक्रार

३. वाल्मिकी स्वतः याचा पुरावा आहेत: सर्वप्रथम ऋषी वाल्मिकी यांनीच श्रीरामाची कथा लिहिली होती. वाल्मिकीजी श्रीरामांच्या काळातच राहत होते. १४ वर्षांच्या वनवासानंतर, माता सीता त्यांच्या आश्रमात राहिल्या आणि लव आणि कुश यांना जन्म दिला. वाल्मिकीजींनी त्यांच्या पुस्तकात श्री रामाच्या जीवनाशी संबंधित ४०० हून अधिक ठिकाणांचे वर्णन केले आहे जे अजूनही भारताच्या भूमीवर आहेत. तिथे गेल्यावर तुम्हाला पुरातत्वीय अवशेष पाहता येतात. यासोबतच, रामाचे अस्तित्व सिद्ध करणारे अनेक रेकॉर्ड देखील सापडतील. त्यांनी रामाच्या जन्माच्या वेळी तारे आणि ग्रहांचे वर्णन केले आहे, ज्यामुळे त्यांची जन्मतारीख ५,११४ ईसापूर्व आहे.

श्री राम यांच्या राज्याभिषेकानंतर श्री वाल्मिकींनी इ.स.पूर्व ५०७५ च्या सुमारास (१/४/१-२) रामायणाची रचना केली. श्रुति-स्मृतीच्या पद्धतीद्वारे पिढ्यानपिढ्या हस्तांतरित झाल्यानंतर, ते सुमारे १००० ईसापूर्व लिखित स्वरूपात आले असावे. या निष्कर्षासाठी भरपूर पुरावे आहेत. रामायणाच्या कथेचे संदर्भ खालील स्वरूपात उपलब्ध आहेत - कौटिल्यचे अर्थशास्त्र (इ.स.पू. चौथे शतक), दशरथ जातक (इ.स.पू. तिसरे शतक) मधील बौद्ध साहित्य, कौशाम्बी (इ.स.पू. दुसरे शतक) येथील उत्खननात सापडलेल्या टेराकोटा (भाजलेल्या मातीच्या) मूर्ती, नागार्जुनकोंडा (आंध्र प्रदेश) (तिसरे शतक) येथील उत्खननात सापडलेल्या दगडी फलक, नाचरखेडा (हरियाणा) (चौथे शतक) येथे सापडलेल्या टेराकोटा फलक, श्रीलंकेचे प्रसिद्ध कवी कुमार दास यांचे काव्य 'जानकी हरण' (सातवे शतक) इ.

४. राम यांच्यावर संशोधन: राम अस्तित्वात होते की नाही यावर अनेक संशोधने झाली आहेत. त्यापैकी एक संशोधन फादर कामिल बुल्के यांनीही केले होते. त्यांनी रामाच्या सत्यतेचा शोध घेतला आणि जगभरातील रामायणाच्या सुमारे ३०० आवृत्त्या ओळखल्या. 'प्लॅनेटेरियम': रामाबद्दल आणखी एक संशोधन चेन्नई येथील एनजीओ भारत ज्ञानने केले. त्यांच्या मते, ६ वर्षांच्या संशोधनानंतर रामाच्या जन्माला ७,१३८ वर्षे झाली आहेत. त्यांचा असा विश्वास आहे की राम एक ऐतिहासिक व्यक्ती होते आणि यासाठी पुरेसे पुरावे आहेत. रामाचा जन्म इ.स.पूर्व ५,११४ मध्ये झाला.

वाल्मिकी रामायणात लिहिलेल्या नक्षत्रांची स्थिती 'प्लॅनेटेरियम' नावाच्या सॉफ्टवेअरचा वापर करून मोजली तेव्हा वर उल्लेख केलेली तारीख उघड झाली. हे एक सॉफ्टवेअर आहे जे आगामी सूर्य आणि चंद्रग्रहणांचा अंदाज लावू शकते आणि भूतकाळातील लाखो वर्षांमधील ग्रहांची स्थिती आणि हवामान मोजू शकते. सरोज बाला, अशोक भटनागर आणि कुलभूषण मिश्रा यांनी लिहिलेल्या आणि हैदराबाद येथील वैज्ञानिक संशोधन संस्थेने (आय-सर्व्ह) प्रकाशित केलेल्या 'हिस्टोरिसिटी ऑफ वैदिक युग अँड रामायण युग: सायंटिफिक एव्हिडेन्स फ्रॉम द डेप्थ्स ऑफ द ओशन टू द हाइट्स ऑफ द स्काय' या संशोधन पत्रातही याचा उल्लेख आहे.

ALSO READ: कलियुगात श्रीरामापेक्षा रामाचे नाव श्रेष्ठ का आहे?

५. रामेश्वरम शिवलिंग आणि पूल बांधला - १४ वर्षांच्या वनवासाच्या शेवटच्या २ वर्षात, भगवान राम दंडकारण्य वन सोडून सीता मातेच्या शोधात देशातील इतर जंगलात फिरू लागले आणि तिथे त्यांना देशातील इतर अनेक जाती आणि वनवासी भेटले. त्यांनी वेगवेगळ्या जातीतील लोकांना एकत्र केले, एक सैन्य तयार केले आणि लंकेकडे निघाले. श्रीरामाची सेना रामेश्वरमकडे निघाली. 'रामायण' या महाकाव्यानुसार, भगवान श्रीरामांनी लंकेवर हल्ला करण्यापूर्वी भगवान शिवाची पूजा करण्यासाठी येथे शिवलिंगाची स्थापना केली. रामेश्वरमचे शिवलिंग हे श्री रामाने स्थापित केलेले शिवलिंग आहे. यानंतर भगवान श्री राम यांनी नाला आणि नील नदीतून आणि तेही समुद्रावर जगातील पहिला पूल बांधला. आज त्याला राम सेतू म्हणतात तर रामाने या पुलाचे नाव नला सेतू ठेवले होते.

राम नवमीच्या शुभेच्छा Ram Navami 2026 Wishes in Marathi

Thu, 26 Mar 2026 05:32:00 +0530

"दशन्मुख रावण संहाराया, विष्णूने घेतला अवतार,

अयोध्येत गुंजला आनंदाचा गजर, चैत्र नवरात्रीचा हा सण थोर!

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ALSO READ: Lord Ram Naivedya प्रभू श्रीरामांचा आवडता पदार्थ कोणता आहे?

रामाचा आदर्श, रामाची वाणी,

जीवनात आणो सुखाची गाणी!

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

वाईटाचा त्याग कर,सत्याची कास धर..

अरे मानवा जरा प्रभू रामांच्या

विचाराची कास धर..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ALSO READ: प्रभू श्रीराम यांच्या जन्माचे ५ खरे पुरावे

राम ज्यांचे नाव आहे, अयोध्या ज्यांचे धाम आहे,

अशा प्रभू श्री रामचंद्रांना आमचा वारंवार प्रणाम आहे.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

शुभ दिवस आहे राम जन्माचा

चला करुया साजरा,

तुम्हाला सगळ्यांना

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाप्रती भक्ती तुझी ।

राम राखे अंतरी ।

रामासाठी भक्ती तुझी ।

राम बोले वैखरी ।

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ALSO READ: Ram Navami 2026: रामनवमी पूजा पद्धत, या मुहूर्तावर या प्रकारे करा प्रभू श्रीरामांची पूजा

प्रभू रामांच्या चरणी लीन

राहाल तर

आयुष्यात कायम सुखी राहाल..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

राम अनंत आहे,राम शक्तिमान आहे,

राम सर्वस्व आहे..

राम सुरुवात आहे आणि

राम शेवट आहे.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

चरित रघुनाथस्य, शतकोटी प्रविस्तरम,

एकैकं अक्षरं पुसां,

महापातकनाशकम,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

आदर्श घ्यावा तर तो प्रभूरामचंद्राकडून

कारण त्यांच्यासारखा राजा,

मातृ-पितृवचनी पुत्र आणि

एकवचनी पुरुष कधीच होऊ शकत नाही.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

अंश विष्णूचा राम धरेची दुहिता

ती सीता गंधर्वाचे सूर लागले

जय गीतं गाता आकाशाशी

जडले नाते धरणीचे स्वयंवर झाले सीतांचे..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

ज्यांचा कर्म धर्म आहे

ज्यांची वाणी सत्य आहे

त्यावर प्रभू रामचंद्राची कृपा आहे

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

जसा प्रत्येकाच्या जीवनात एक सखा

कृष्ण आवश्यक आहे,

तसाच प्रत्येकाच्या मनात,

मर्यादा पुरुषोत्तम

राम असणं आवश्यक आहे…

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

मर्यादापुरुषोत्तम भगवान श्री राम यांच्या

जीवनातून आपल्याला विचार,

शब्द आणि कार्यामध्ये श्रेष्ठता

आणण्यासाठी प्रेरणा मिळो.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

प्रभू रामचंद्राची सज्जनशीलता,

मातृ-पितृ भक्ती, मर्यादा पुरुषोत्तमता

आणि राजेशाही वैभवता, सुख-समृद्धी

आरोग्यता, या चैत्रनवमीच्या शुभदिनी

श्री प्रभूरामचंद्राच्या कृपेने आपल्या

आयुष्यात आनंद येवो ही प्रार्थना.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामनवमीच्या तुमच्या कुटुंबियांना खूप

खूप शुभेच्छा प्रभू रामचंद्रांचा आशीर्वाद

सदैव तुमच्यासोबत असू द्या.

तुमचे घर कायम आनंद,

सौभाग्याने भरलेले राहू द्या.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाचा आदर्श घेऊन करा आयुष्याची

सुरुवात नेहमीच मिळेल आनंद

आणि आयुष्यात होईल भरभराट,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

श्री राम ज्यांचे नाव आहे,

अयोध्या ज्यांचे धाम आहे,

एक वचनी, एक वाणी,

मर्यादा पुरूषोत्तम,

अशा रघु नंदनाला आमचा प्रणाम आहे…

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

श्री राम आपल्या आयुष्यात आनंद,

ऐश्वर्य आणि स्थिरता

आणो ही प्रार्थना,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

छंद नाही रामाचा तो देह

काय कामाचा,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

Edited By - Priya Dixit

'राम' नावाचे सामर्थ्य; प्रभू श्रीरामाची उपासना केल्यास हे आध्यात्मिक फायदे होतात

Wed, 25 Mar 2026 20:01:00 +0530

त्रेता युगात, अधर्माचा नाश करण्यासाठी, रावणाचे अत्याचार थांबवण्यासाठी आणि जगात धर्म प्रस्थापित करण्यासाठी भगवान विष्णूंनी रामाचा अवतार घेतला. म्हणूनच, दरवर्षी चैत्र नवमी रामनवमी म्हणून साजरी केली जाते. प्रभू श्रीराम हे सर्वांचे लाडके देव आहे. तसेच प्रभू श्रीरामांची भक्ती केल्याने भक्ताला अथांग फायदे होतात.

ALSO READ: राम नवमीच्या शुभेच्छा Ram Navami 2026 Wishes in Marathi

प्रभू श्रीरामाच्या उपासनेचे फायदे

१. मानसिक शांती आणि संयम

२. कौटुंबिक सुख आणि सलोखा

३. नेतृत्व कौशल्य आणि कर्तव्याची जाणीव

४. वाढलेला आत्मविश्वास: कठीण कामे पूर्ण करण्याचे धैर्य प्राप्त होते.

५. चारित्र्यनिर्मिती: सत्य आणि धर्माच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा मिळते.

६. पापांचा नाश: पश्चात्ताप आणि नकळत झालेल्या चुकांच्या शुद्धीकरणाचा मार्ग मोकळा होतो.

७. ग्रहांच्या पीडांवर उपाय: विशेषतः शनी आणि राहू-केतूच्या नकारात्मक प्रभावांपासून शांती मिळते.

'राम' नावाचे सामर्थ्य (आध्यात्मिक फायदे)

शास्त्रांमध्ये 'राम' हे नाव एक महान मंत्र मानले जाते.
भयापासून मुक्ती: हनुमान चालिसेत असेही म्हटले आहे की रामाच्या नावाचा जप केल्याने भूत, राक्षस आणि नकारात्मक शक्ती दूर राहतात.
मोक्षप्राप्ती: असे मानले जाते की मरणाच्या वेळी रामाच्या नावाचे स्मरण केल्याने व्यक्ती जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून मुक्त होते.

राम रक्षा स्तोत्र आणि हनुमानजींची कृपा

राम रक्षा स्तोत्र: या स्तोत्राच्या नियमित पठणामुळे शरीर आणि मनाभोवती एक संरक्षक कवच निर्माण होते, जे रोग आणि अपघातांपासून संरक्षण करते.
हनुमानजींची प्रसन्नता: हनुमानजी हे प्रभू रामाचे परम भक्त आहे. जो कोणी प्रभू रामाचा आश्रय घेतो, त्याला आपोआप हनुमानजींची कृपा प्राप्त होते, ज्यामुळे शक्ती, बुद्धी आणि ज्ञानाचा विकास होतो.

"राम नाम कलि अभिमत दाता। हित परलोक लोक पितु माता॥"

(अर्थ: कलियुगात, राम हे नाव या जगात आणि परलोकात इच्छित फळ देते आणि पालकाप्रमाणे रक्षण करते.)

Ramnavami Special Panjiri Recipe : रामनवमीच्या नैवेद्यासाठी पंजीरी बनवा

Wed, 25 Mar 2026 18:04:00 +0530

साहित्य-

हे करण्यासाठी तुम्हाला 1 कप धणे,1/2 कप साखर पावडर,1/2 कप बारीक चिरलेले बदाम, 1/2 कप बारीक चिरलेले काजू, 1 टेबलस्पून बेदाणे, 1/2 कप किसलेले खोबरे, 1 मोठे चमचे तूप, 1/2 कप मखाणे आणि 1/2 टीस्पून वेलची

ALSO READ: रामनवमी विशेष रेसिपी Apple Coconut Barfi

कृती-

सर्व प्रथम कढईत तूप गरम करा. चिरलेले काजू आणि बदाम घालून चांगले परतून घ्या. नंतर ते पॅनमधून वेगळे करा. नंतर त्याच कढईत मखाणे तळून घ्या. यानंतर मखाणे बाहेर काढून तूप घालून धणे पूड 10 मिनिटे चांगली परतून घ्या. त्यातून सुगंध येऊ लागला की गॅस बंद करा. आता त्यात भाजलेले मखाणे, काजू, बदाम, बेदाणे, वेलची पावडर आणि साखर पावडर घालून मिक्स करा. नंतर मंद आचेवर ठेवा आणि हलवा, नंतर 2 मिनिटांनी गॅस बंद करा. आता नैवेद्यासाठी पंजिरी तयार आहे.

ALSO READ: Lord Ram Naivedya प्रभू श्रीरामांचा आवडता पदार्थ कोणता आहे?

Shriram Navami 2026 महाराष्ट्रातील प्राचीन आणि ऐतिहासिक श्रीराम मंदिरे

Sat, 21 Mar 2026 07:30:00 +0530

Maharashtra Tourism : महाराष्ट्रात प्रभू श्रीरामाची अनेक प्राचीन आणि ऐतिहासिक मंदिरे आहे. वनवासाच्या काळात श्रीराम बराच काळ महाराष्ट्रात (दंडकारण्यात) राहिले होते, त्यामुळे या मंदिरांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. आज आपण महाराष्ट्रातील काही प्रमुख आणि प्राचीन श्रीराम मंदिरे पाहणार आहोत. तिथे तुम्ही नक्कीच भेट देऊ शकतात.

१. श्री काळाराम मंदिर (नाशिक - पंचवटी)

वैशिष्ट्य: हे महाराष्ट्रातील सर्वात प्रसिद्ध आणि प्राचीन मंदिरांपैकी एक आहे. प्रभू श्रीरामाची मूर्ती काळ्या पाषाणाची असल्याने याला 'काळाराम' म्हणतात.

इतिहास: १७८२ मध्ये सरदार रंगराव ओढेकर यांनी हे मंदिर बांधले. पूर्णपणे काळ्या पाषाणात बांधलेले हे मंदिर वास्तुकलेचा अद्भूत नमुना आहे.

ALSO READ: काळाराम मंदिर नाशिक

२. श्री गोंदवलेकर महाराज श्रीराम मंदिर (गोंदवले, सातारा)

वैशिष्ट्य: ब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराजांनी या मंदिराची स्थापना केली. येथे श्रीरामाची अत्यंत मोहक आणि प्रसन्न मूर्ती आहे.

महत्त्व: नामस्मरणाचे महत्त्व सांगणारे हे केंद्र असून येथे दरवर्षी रामनवमी मोठ्या उत्साहात साजरी होते.

३. श्री क्षेत्र संस्थान औंढा नागनाथ - श्रीराम मंदिर (हिंगोली)

वैशिष्ट्य: औंढा नागनाथ हे ज्योतिर्लिंग असले तरी, याच परिसरात अतिशय प्राचीन श्रीराम मंदिर आहे. येथील दगडी कोरीव काम आणि मूर्ती ऐतिहासिक वारसा सांगतात.

४. श्री गोरे राम मंदिर (नाशिक)

वैशिष्ट्य: काळाराम मंदिराच्या जवळच हे मंदिर आहे. येथील मूर्ती पांढऱ्या शुभ्र संगमवरी पाषाणाची आहे, म्हणून याला 'गोरे राम' म्हणतात. हे मंदिरही पेशवेकालीन आहे.

५. रामटेक श्रीराम मंदिर (नागपूर)

वैशिष्ट्य: गडावर वसलेले हे मंदिर अतिशय प्राचीन आहे. असे मानले जाते की, येथेच प्रभू श्रीरामांनी विश्रांती घेतली होती आणि महाकवी कालिदासांनी 'मेघदूत' याच ठिकाणी लिहिले होते.

संरचना: हे मंदिर 'शूद्रक' राजाच्या काळातील असल्याचे मानले जाते.

६. विणकर समाज श्रीराम मंदिर (पैठण, संभाजीनगर)

वैशिष्ट्य: पैठण हे संतांचे गाव. येथे एक अतिशय जुने श्रीराम मंदिर आहे, ज्याची रचना यादवकालीन स्थापत्यशैलीची आठवण करून देते.

७. श्रीराम मंदिर (तुळजापूर रोड, सोलापूर)

वैशिष्ट्य: सोलापूर जिल्ह्यातही काही अतिशय जुनी राम मंदिरे आहेत जी स्थानिक भाविकांचे श्रद्धास्थान आहेत.

ही मंदिरे केवळ धार्मिक स्थळे नसून ती मराठा आणि पेशवेकालीन वास्तुकलेचा वारसा जपतात. यातील बहुतांश मंदिरे 'हेमाडपंती' किंवा 'पेशवे शैलीत' बांधलेली आहे.

ALSO READ: Chaitra Navratri 2025 भारतातील दहा प्रमुख श्रीराम मंदिर

चैत्र नवरात्री 2026 घटस्थापना, अष्टमी-नवमी आणि रामनवमी कधी?

Tue, 17 Mar 2026 17:00:00 +0530

चैत्र नवरात्री २०२६ मध्ये रामनवमीच्या तारखेबाबत पंचांगानुसार दोन मते दिसून येत आहे, परंतु उदय तिथी आणि दुपारी १२ वाजता होणारा जन्मोत्सव विचारात घेता बहुतांश ठिकाणी २६ मार्च २०२६ रोजी रामनवमी साजरी केली जाईल. चैत्र नवरात्री २०२६ मध्ये घटस्थापना, अष्टमी, नवमी आणि रामनवमीच्या महत्त्वाच्या तारखा खालीलप्रमाणे आहे.

ALSO READ: Chaitra Navratri 2026 चैत्र नवरात्र कधीपासून? मुहूर्त, पूजा विधी आणि महत्तव जाणून घ्या

१. घटस्थापना (पहिला दिवस)

तारीख: १९ मार्च २०२६, गुरुवार.

मुहूर्त: सकाळी ६:५५ ते सकाळी ८:०८ पर्यंत (काही पंचांगानुसार १०:१० पर्यंत).

अभिजीत मुहूर्त: दुपारी १२:०५ ते दुपारी १२:५३ पर्यंत.

याच दिवशी महाराष्ट्रात गुढीपाडवा आणि हिंदू नववर्षाचा प्रारंभ होत आहे.

२. दुर्गा अष्टमी (महाअष्टमी)

तारीख: २६ मार्च २०२६, गुरुवार.

या दिवशी माता महागौरीची पूजा केली जाते आणि अनेक घरांमध्ये कुलदेवीचा कुळधर्म-कुळाचार (हवन) केला जातो.

३. चैत्र नवरात्र नवमी

तारीख: २७ मार्च २०२६, शुक्रवार.

नवमी पूजा: याच दिवशी देवीच्या नवव्या स्वरूपाची, म्हणजे माता सिद्धिदात्रीची पूजा केली जाते.

थोडक्यात वेळापत्रक:

नवरात्र प्रारंभ (घटस्थापना): १९ मार्च २०२६.

महाअष्टमी: २६ मार्च २०२६.

चैत्रनवमी: २७ मार्च २०२६.

नवरात्र समाप्ती (पारण): २७ मार्च २०२६.

महत्वाची टीप-

सूर्य उदित अष्टमी २६ ला आहे म्हणून श्री दुर्गा अष्टमी २६ तारखेला साजरी होईल. तसेच श्रीराम जन्मोत्सव पण २६ तारखेला साजरा होईल अष्टमी तिथी ११.४५ वाजता समाप्त होईल व ११.४६ वाजता नवमी लागेल. घरी आणि मंदिरात दुपारी १२ वाजता श्रीराम जन्मोत्सव साजरा होईल. व चैत्रनवमी २७ तारखेला असून अनेकांकडे या दिवशी कुळाचार म्हणजेच कुळधर्म करण्यात येईल.

स्थानिक पंचांगानुसार सूर्योदयाच्या वेळेत बदल झाल्यामुळे मुहूर्ताच्या वेळेत काही मिनिटांचा फरक असू शकतो. रामनवमी हा चैत्र नवरात्रीचा नववा दिवस असतो. जर तुम्ही नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करत असाल, तर २७ मार्च २०२६ रोजी सकाळी १०:०६ नंतर किंवा सूर्योदयानंतर पारण (उपवास सोडणे) करणे योग्य ठरेल.

ALSO READ: चैत्र नवरात्रीत हे 7 नियम पाळले तर देवीची विशेष कृपा मिळते

Edited By- Dhanashri Naik

ALSO READ: चैत्र नवरात्री २०२६: पहिल्या दिवशी करा हा छोटा उपाय, वर्षभर राहील लक्ष्मीचा आशीर्वाद

राममंत्राचे श्लोक – संत रामदास

Sat, 07 Feb 2026 14:41:00 +0530

saint samarth ramdas samadhi day

राममंत्राचे श्लोक – संत रामदास

नको शास्त्र अभ्यास वित्पत्ति मोठी । जडे गर्व ताठा अभीमान पोटीं । कसा कोणता नेणवे आजपारे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१॥

नको कंठ शोषूं बहू वेदपाठीं । नको तूं पडूं साधनाचे कपाटीं । घडे कर्म खोटें बहू तो दगा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२॥

तुला ही तनू मानवी प्राप्त झाली । बहू जन्मपुण्यें फळालगिं आली । तिला तूं कसा गोंविसी वीषयीं रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३॥

जरी ही तनू रक्षिसी पुष्ट कांहीं । तरी भोग तो रोग होईल देहीं । विपत्ती पुढें ते नये बोलतां रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४॥

खुळे हस्तपादादि हे भग्र होती । दिठी मंद होवोनियां कर्ण जाती । तनू कंप सर्वांग होती कळा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥५॥

कफें कंठ हा रोध होईल जेव्हां । अकस्मात तो प्राण जाईल तेव्हां । तुला कोण तेथें सखे सोयरे रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥६॥

तुझें बाळ तारुण्य गेलें निघोनी । कळेना कसे लोक जाती मरोनी । करीसी मुलाची स्वहस्तें क्रिया रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥७॥

दुराशा नको रे परस्त्री धनाची । नको तूं करूं नीचसेवा जनाची । पराधीन क इआ भला दीससी रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥८॥

मदें डोलसी बोलसी साधुवृंदा । कसें हीत तूं नेणसी मंदे बुद्धिमंदा । रिकामाचि तूं गुंतशी वाउगा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥९॥

बहू व्याप संताप तो मूळमापा । गतायुष्य द्रव्यें नये कोटि बापा । कळेना तुला कोणता तो नफा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१०॥

तुझे आप्त द्रव्यार्थ नुस्तेचि होती । तून हे चित्तेमाजिम कीं बोळवीती । असें जाणुनी हीत कांहीं करा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥११॥

कुटुंबी स्त्रिया पुत्र ते दासदासी । बहू पोषिसी सोसुनी दु:खराशी । त्यजी भार काबाड ओझें किती रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१२॥

बहू इच्छिसी कीर्ति सन्मान कांहीं । सुखाचा तुला अंतरीं लेश नाहीं । फुकाचें मुखीं नाम तें कां नये रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१३॥

रवीसूत ते दूत विक्राळ येती । तुझ्या लिंगदेहासि ओढूनि नेती । तुला खंडिती मुंडिती दंडिती रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१४॥

नको वीषयीं फारस मस्त होऊं । नको मानदंभामधें चित्त गोवूं । नको भस्म लावूं जटाभार कां रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१५॥

नको फार मंत्राग्रिच्या मंत्रदीक्षा । नको जारणामारणादी अपेक्षा । कळायुक्त चातुर्य तें वीकळा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१६॥

नको योग अष्टांग तो रोध प्राणा । नको कृच्छ्रचांद्रायणीं हट्ट जाणा । अपभ्रंश हा मार्ग कीं वोखटा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१७॥

कदापी घडेना व्रतें यज्ञदानें । नसे द्रव्य गांठीं करावें जयानें । घडेना घडे यद्यपी कां फुका रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१८॥

नसे सत्य कांहीं दिस दों दिसांचें । तुला लूटिती चोरटे लोक साचे । स्त्रिया पुत्र कामा न येती तुला रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥१९॥

नको तूं कदापी करूं तीर्थयात्रा । तनूदंडनीं क्षीणता सर्व गात्रां । करी ग्रस्त आयुष्य तूं कोणसा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२०॥

तुला येम पाशीं करी बद्ध जेव्हां । सखा कोणता सोडवी सांग तेव्हां । यमाला कदापी दया ते न ये रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२१॥

तपस्वी मनस्वी भले पार गेले । दुजी सृष्टिकर्ते असे थोर मेले । चिरंजीव कल्पायु गेले किती रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२२॥

बहू कामधंद्यांमधें धांव घेसी । किती नांवरूपा जगीं मीरवीसी । कशाला तुला उंट घोडे नगारे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२३॥

म्हणे देश माझे भुमी गांव वाडे । शिबीकासनीं बैससी उंच लोडें । कसा उंच तूं मंचकीं लोळसी रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२४॥

दशग्रीव लंकापुरीं मस्त झाला । अकस्मात गेला पुरीमाजिं घाला । चिरंजीव दे राज्य बीभीषणा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२५॥

अधोमूख विष्ठेमधें मायपोटीं । पचे पिंड हा सोसुनी दु:खकोटी । स्मरेना कसें लाज नाहीं तुला रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२६॥

असे भोगुनी पंचचत्वारिमासीं । पुढें दैवयोगें सख्या जन्मलासी । कसा वीसरे ध्यान सोहं पुढें रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२७॥

कळे वायुचा स्पर्श होतांचि जेव्हां । रडे बाळ कोहं म्हणे जीव तेव्हां पुढें खेळ नानापरी खेळसी रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२८॥

दिसंदसि माता पिता बंधु जाणे । परी रोग नाना करी तेथ ठाणें । जरी दैवयोगें पुढें वांचला रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥२९॥

करी लग्रमुंजी पितामाय त्याचे । करी शाहाणा मारुनी रूप साचें । करी पोटधंदा भला चांगला रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३०॥

बहू पाळिलें पोषिलें मायबापीं । निघे भिन्न निंदूनियां पापरूपी । स्त्रियेचे मुळें शेवटीं दुर्गती रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३१॥

शतायू नव्हे पूर्ण आयुष्य कांहीं । असें हीत आहीत तें आद्य पाहीं । अशाहीमधें बाल तारुण्य सारें । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३२॥

करीशील धर्माश्रमा अस्त जेव्हां । बहू घातपाती घरीं होय तेव्हां । भरी पोट पोषीं कुटुंबा बरा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३३॥

रवीऊदयो अस्त तो पोटधंदा । स्तवी आर्जवी तो करी येरनिंदा । कळेना पुढें काय होणार तें रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३४॥

बहू ढीग मागें पुढें मोहरांचे । मदोन्मत्त होऊनियां तेथ नाचे । असे गर्व त्यालगिं नर्कासि थारे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३५॥

अलंकारस्थानीं तनू सज्जवीतो । मनी दर्पणीं पाहुनी रंजवीतो । कळेना जळे सर्पणीं रूप तें रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३६॥

बहू द्रव्य गांठीं पुन्हां मेळवीसी । गुरू विप्र बंधू कसे चाळवीसी । दुराशा कशाला मशाला पुढें रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३७॥

जरी क्षीण देहापरी वृद्धकाळीं । करीती स्त्रिया सूत नातू ढवाळी । धना ऊचकी लागतां गूचकी रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३८॥

रवी जे घडी हाणितो काळ जेव्हां । श्रुती शब्द हे गर्जती तास तेव्हां । म्हणे क्षीण आयुष्य गेले तुझें रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥३९॥

कसी जन्मुनी माय त्वां वांझ केली । कसी लाज वंशा कुळा लवियेली । भुमीभार धोंडा पशू हा खरा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४०॥

कसा कोणता काळ येईल केव्हां । दिनासारखा काळ नेईल तेव्हां । तुझें वित्त तारुण्य लोपेल सारें । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४१॥

तुला दंडिती खुडिती कुंभपाकीं । तुला खंडुनी अग्निकुंडांत टाकी । तुला ओढिती सांडसें तोडिती रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४२॥

असा उंच भोगूनियां कल्पकोटी । पुन्हां जन्म घे लक्षचौर्‍यांशि कोटी । महासंकटीं हिंपुटी जीव सारे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४३॥

नको सोंग छंदें करूं ढोंग कांहीं । नको शिष्यशाखा मठीं सूख नाहीं । महंतीमुळें नाश होतो तपा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४४॥

नको चाउटी वाउगी या जनांसी । हरीचिंतनीं ध्यास लावी मनासी । अमोलीक हा काळ जातो वृथा र । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४५॥

महा घोर हा थोर संसार मोठा । कळे संतसंगे समूळींच खोटा । कळे भक्ति मुक्ती विरक्तीच गा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४६॥

त्यजा दुष्टसंगा पहारे भल्यासी । करा हीत येऊं नका गर्भवासीं । जसें अंतिंचें दु:ख होतें जिवा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४७॥

बहू भोगितां पूढती नर्क आहे । असें जाणुनी त्या सुखामाजिं राहें । प्रपंचीं उगा मारिसी कां गपा रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४८॥

कळे साधनें याविणें सर्व निंदी ॥ हरे राम हा मंत्र जो त्यासि वंदी । हरे नाम हे माळिका साधका रे । हरे राम हा मंत्र सोपा जपा रे ॥४९॥

॥ श्रीराममंत्र श्लोकसंख्या ॥४९॥

राम नवमी आणि महा नवमीमध्ये काय फरक आहे?

Sun, 06 Apr 2025 12:16:00 +0530

Ram Navami and Mahanavami : चैत्र महिन्यातील नवव्या दिवसाला रामनवमी म्हणतात. याच काळात नवरात्र येते, म्हणून त्याला दुर्गा नवमी आणि महानवमी असेही म्हणतात. यावेळी रामनवमी रविवारी, ६ एप्रिल रोजी असेल. देशभरात हा उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जाईल आणि त्यासोबतच नवरात्रीची नववी आई सिद्धिदात्रीचीही नवमीला पूजा केली जाईल. दोन्ही हिंदू सनातन धर्माचे विशेष सण आहेत. दोघांमध्ये काय फरक आहे ते जाणून घ्या-

१. श्री रामाचा जन्म चैत्र शुक्ल नवमीला झाला म्हणून ती रामनवमी म्हणून साजरी केली जाते, तर महानवमी ही नवरात्रीच्या नऊ दिवसांच्या शेवटी त्याच दिवशी साजरी केली जाते जी देवी दुर्गेच्या पूजेला समर्पित आहे.

२. रामनवमीला, दिवसाच्या मध्यरात्री भगवान रामाची पूजा केली जाते, रामलीला आणि भजन संध्यासारखे विविध धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात तर महानवमीला, दुर्गा देवीची नववी शक्ती, सिद्धितात्री पूजा केली जाते.

३. रामनवमीच्या दिवशी, पूजा आरतीनंतर श्री राम मंदिरात पंजरी प्रसाद वाटला जातो, त्याच दिवशी नवरात्रीचा उपवास सोडला जातो आणि मुलींना जेवण दिले जाते.

ALSO READ: हिंदू धर्मातील मोठा सण रामनवमी...

४. महानवमीला, देवीचा हवन करून आणि ज्वारे विसर्जित करून पूजा संपवली जाते. रामनवमीच्या उत्सवात हे सर्व केले जात नाही.

५. रामनवमीच्या दिवशी रामचरित मानस, रामरक्षा स्तोत्र, राम चालीसा, मूळ रामायण किंवा राम गीता यांचे पठण केले जाते, तर महानवमीला दुर्गा सप्तशती, चंडी पाठ किंवा दुर्गा चालिसाचे पठण केले जाते.

६. रामनवमीला दिवसा पूजा महत्त्वाची असते, तर महानवमीला नवरात्रीच्या रात्री पूजा करण्याचे विशेष महत्त्व असते. विशेषतः प्रदोष आणि निशीथ काळात पूजा केली जाते.

ALSO READ: Ram Navami 2025 Speech in Marathi रामनवमी वर भाषण या प्रकारे तयार करा

Ram Navami 2025 राम नवमी कधी? दुर्मिळ योगायोग, योग्य तारीख- शुभ वेळ आणि महत्त्व जाणून घ्या

Sun, 06 Apr 2025 08:27:00 +0530

Ram Navami 2025 रामनवमी हा सण सनातन धर्मातील एक महत्त्वाचा सण आहे आणि भगवान रामाचे भक्त वर्षभर या दिवसाची वाट पाहतात. रामनवमी ही तारीख मर्यादा पुरुषोत्तम श्री राम यांचा वाढदिवस म्हणून साजरी केली जाते, जे जगाचे तारणहार भगवान विष्णू यांचे सातवे अवतार होते, ज्यांचा जन्म अयोध्या शहरात झाला होता. हा सण श्री रामभक्त मोठ्या उत्साहात साजरा करतात.

राम नवमी 2025 तारीख आणि मुहूर्त Ram Navami 2025 date and muhurat

हिंदू पंचागानुसार दरवर्षी चैत्र महिन्याच्या नवव्या दिवशी श्री राम नवमी साजरी केली जाते. चैत्र महिन्यातील प्रतिपदेपासून नवमी तिथीपर्यंत नवरात्रोत्सव साजरा केला जातो आणि या दिवसांत भाविक उपवास देखील करतात. त्रेता युगात, भगवान राम अयोध्येचा राजा दशरथ आणि राणी कौशल्या यांच्या पुत्राच्या रूपात पृथ्वीवर जन्माला आले.

चैत्र शुक्ल नवमी तिथी आरंभ - 5 एप्रिल 2025, शनिवारी संध्याकाळी 7 वाजून 26 मिनिटापासून

चैत्र शुक्ल नवमी तिथी समाप्त - 6 एप्रिल 2025, रविवारी संध्याकाळी 7 वाजून 22 मिनिटापर्यंत

रामनवमी तिथी- 6 एप्रिल 2025

हिंदू पंचागानुसार 6 एप्रिल रोजी रामनवमी शुभ मुहूर्त सकाळी 11 वाजून 8 मिनिटापासून ते दुपारी 1 वाजून 39 मिनिटापर्यंत राहील. पूजा मुहूर्त अवधी सुमारे 2 तास 31 मिनिटे असेल.

रामनवमी 2025 शुभ योग

या दिवशी रवि पुष्य योग यासोबत सुकर्मा, रवि योग, सर्वार्थ सिद्धी योगाचे निर्माण होत आहे. या दिवशी पहाटेपासून ते संध्याकाळी 6 वाजून 55 मिनिटापर्यंत सुकर्मा योग असेल. सोबतच सकाळी 5 वाजून 32 मिनिटापासून ते पूर्ण दिवस पुष्य नक्षत्र राहील. सोबतच रवि पुष्य योग सकाळी 6.18 ते 7 एप्रिल रोजी सकाळी 6.17 पर्यंत असेल आणि सर्वार्थ सिद्धी योग सकाळी 6.18 मिनिटापासून प्रारंभ होईल जो पूर्ण दिवस राहील.

रामनवमीचे धार्मिक महत्त्व

हिंदू धर्मग्रंथांनुसार, रामनवमीचा सण भगवान रामाचा जन्मदिवस म्हणून वर्णन केला जातो. धर्मग्रंथांमध्ये असे म्हटले आहे की दुष्ट रावणाच्या अत्याचाराचा अंत करण्यासाठी आणि धर्माची पुनर्स्थापना करण्यासाठी, भगवान विष्णूने चैत्र शुक्ल नवमी तिथीला पुनर्वसु नक्षत्र आणि कर्क लग्नमध्ये आई कौशल्याच्या पोटी राजा दशरथ यांच्या घरी अवतार घेतला.

रामनवमीचे स्वतःचे विशेष धार्मिक आणि पारंपारिक महत्त्व आहे जे हिंदू धर्माचे लोक पूर्ण भक्ती, श्रद्धे आणि उत्साहाने साजरे करतात. चैत्र नवरात्राची सांगता चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवमी तिथीला म्हणजेच रामनवमीला होते. रामनवमीच्या दिवशी संत गोस्वामी तुलसीदासजींनी रामचरित मानस लिहिण्यास सुरुवात केली.

ALSO READ: रामरक्षा स्तोत्र मराठी अर्थासहित Ram Raksha Stotra

भगवान विष्णूंच्या पृथ्वीवरील श्रीराम अवताराचा एकमेव उद्देश अधर्माचा नाश करणे आणि धार्मिकतेची पुनर्स्थापना करणे हा होता जेणेकरून सामान्य माणूस शांतीने आपले जीवन जगू शकेल आणि देवाची उपासना करू शकेल. त्यांना कोणत्याही प्रकारचे दुःख किंवा त्रास सहन करावा लागू नये.

राम नवमी पूजा विधी

भगवान रामाचा आशीर्वाद मिळविण्यासाठी, रामनवमीला खालील पद्धतीने भगवान रामाची पूजा करा:

सकाळी स्नान केल्यानंतर, स्वतःला शुद्ध करा आणि पूजास्थळी बसा आणि श्री रामांसह सर्व देवी-देवतांना नमस्कार करा.

या पूजेत तुळशीची पाने आणि कमळाची फुले अवश्य घाला.

यानंतर, श्री राम नवमीची षोडशोपचार पूजा करा.

भगवान रामाला प्रसाद म्हणून खीर अर्पण करा.

रामनवमी पूजा पूर्ण झाल्यानंतर, कुटुंबातील सर्वात लहान महिलेने सर्व सदस्यांच्या कपाळावर टिळक लावावा.

रामनवमीशी संबंधित परंपरा

भगवान श्रीरामांचा जन्म मध्यान्हात म्हणजेच हिंदू दिवसाच्या मध्यात झाला. हा कालावधी 2 तास 24 मिनिटांचा आहे आणि या काळात रामनवमीशी संबंधित सर्व पूजा आणि धार्मिक विधी केले जातात. भगवान श्री राम यांच्या वाढदिवसाशी अनेक परंपरा जोडल्या गेल्या आहेत, जसे की या दिवशी काही लोक श्री रामांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी संपूर्ण दिवस उपवास करतात. या दिवशी भाविक सूर्योदयापासून दुसऱ्या दिवशीच्या सूर्योदयापर्यंत उपवास करतात.

रामनवमीनिमित्त राम मंदिरांमध्ये दिवसभर पंडाल कार्यक्रम, भजन आणि पठणांचे आयोजन केले जाते. हा एक धार्मिक सण आहे ज्याची भगवान रामाचे सर्व भक्त वर्षभर वाट पाहतात.

रामनवमीच्या दिवशी तीन प्रकारचे उपवास पाळले जातात.

कोणत्याही विशिष्ट इच्छेशिवाय किंवा इच्छेशिवाय केले जाणारे अनौपचारिक उपवास याला नैमित्तिक असेही म्हणतात.

जे आयुष्यभर कोणत्याही इच्छेशिवाय करता येते, ते व्रत शाश्वत आणि इष्ट असे म्हणतात.

जेव्हा एखादी इच्छा पूर्ण करण्यासाठी उपवास केला जातो तेव्हा त्याला काम्य म्हणतात.

ALSO READ: Ram Navmi 2025 रामनवमीला काय खावे आणि काय खाऊ नये?

रामनवमीला सादर होणारी कामे

या प्रसंगी, भगवान श्रीरामाचे भक्त रामायणाचे पठण करतात.

रामनवमीच्या दिवशी रामरक्षा स्तोत्राचे पठण देखील केले जाते.

या दिवशी मंदिरांमध्ये भजन आणि कीर्तनाचे आयोजन केले जाते.

भगवान श्रीरामांच्या मूर्तीला फुलांनी सजवून पूजा केली जाते.

या दिवशी रामजींच्या मूर्तीला पाळण्यात हलवण्याची परंपरा आहे.

रामनवमीशी संबंधित पौराणिक श्रद्धा

धार्मिक ग्रंथांनुसार, लंकेचा राजा रावण त्याच्या कारकिर्दीत खूप अत्याचार करत असे. त्याच्या अत्याचारांमुळे मानवांसह देवता आणि मानवांनाही त्रास झाला कारण लंकेचा राजा रावणाला भगवान ब्रह्मदेवाकडून अनेक शक्तिशाली वरदान मिळाले होते. रावणाच्या अत्याचारांनी त्रस्त होऊन सर्व देव भगवान विष्णूकडे मदतीसाठी गेले आणि त्यांची प्रार्थना करू लागले. त्यांना मदत करण्यासाठी, भगवान विष्णूने अयोध्येचा राजा दशरथ याची पत्नी कौशल्या हिच्या पोटी राम म्हणून जन्म घेतला. भगवान रामाचा जन्म चैत्र महिन्याच्या नवव्या दिवशी झाला होता, तेव्हापासून हा दिवस रामनवमी म्हणून मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. असेही मानले जाते की स्वामी तुलसीदास यांनी रामनवमीच्या दिवशी रामचरित मानसची रचना करण्यास सुरुवात केली.

रामनवमी विशेष रेसिपी Apple Coconut Barfi

Sun, 06 Apr 2025 08:00:00 +0530

साहित्य-

चार कप - किसलेले सफरचंद

दीड कप - नारळाचा किस

दीड कप- साखर

अक्रोड- बारीक चिरलेले

वेलची पूड

ALSO READ: Ramnavami Special Panjiri Recipe : रामनवमीच्या नैवेद्यासाठी पंजीरी बनवा

कृती-

सर्वात आधी एका पॅनमध्ये नारळ किस, सफरचंद किस आणि साखर मंद आचेवर परतून घ्या.आता ते चांगले भाजल्यावर त्यात वेलची पूड आणि अक्रोड घाला आणि परतून घ्या. आता मिश्रण मऊ झाल्यावर गॅस बंद करा. आता एका प्लेटला तूप लावून घ्यावे व प्लेटमध्ये काढा आणि थोडे थंड होऊ द्या. मिश्रण थोडे थंड झाल्यावर त्यावर पिस्ता घाला, हातांनी हलक्या हाताने दाबा आणि चाकूने बर्फीच्या आकारात कापून घ्या. तसेच सेट होण्यासाठी साधारण तीन तास ठेवा. तर चला तयार आहे आपली रामनवमी विशेष सफरचंद नारळाची बर्फी रेसिपी .

ALSO READ: Fasting Recipe मखाना बदाम खीर

Edited By- Dhanashri Naik

रामनवमीला काय करावे आणि काय करू नये, नियम जाणून घ्या

Sun, 06 Apr 2025 06:56:00 +0530

Ram Navami Upay: राम नवमीचा सण भगवान श्री राम यांच्या जन्मदिनानिमित्त साजरा केला जातो. हिंदू धर्मात या दिवसाचे खूप महत्त्व आहे. या दिवशी भगवान श्रीरामांची पूजा केल्याने सुख आणि समृद्धी वाढते. या दिवशी काही विशेष नियमांचे पालन केल्याने भगवान श्रीरामांचा आशीर्वाद मिळतो. या दिवशी काही कामे टाळली पाहिजेत. श्री राम नवमीच्या दिवशी कोणते नियम पाळले पाहिजेत ते जाणून घेऊया.

ALSO READ: राम नवमीला या पद्धतीने राम रक्षा स्तोत्र पाठ करा

राम नवमीला काय करावे?

• भगवान श्री रामाची पूजा करा: रामनवमीच्या दिवशी भगवान श्री रामाची पूजा करणे खूप शुभ मानले जाते. या दिवशी भगवान श्रीरामांच्या मूर्तीला किंवा चित्राला गंगाजलाने स्नान घाला आणि त्यांना फुले, फळे आणि मिठाई अर्पण करा.

• रामचरितमानस पठण करा: रामनवमीच्या दिवशी रामचरितमानस पठण करणे खूप शुभ मानले जाते. रामचरितमानसमध्ये भगवान श्री राम यांच्या जीवनाची कहाणी आहे.

•दान करा: रामनवमीच्या दिवशी दान करणे खूप शुभ मानले जाते. या दिवशी गरीब आणि गरजूंना अन्न, कपडे आणि पैसे दान करा.

•उपवास: रामनवमीच्या दिवशी उपवास करणे खूप शुभ मानले जाते. तुम्ही तुमच्या क्षमतेनुसार या दिवशी उपवास करू शकता.

• भगवान श्री रामाच्या मंत्रांचा जप करा: रामनवमीच्या दिवशी भगवान श्री रामाच्या मंत्रांचा जप करणे खूप शुभ मानले जाते. तुम्ही "श्री राम जय राम जय जय राम" हा मंत्र जप करू शकता.

• हनुमानजींची पूजा करा: रामनवमीच्या दिवशी हनुमानजींची पूजा करणे देखील खूप शुभ मानले जाते. हनुमानजी हे भगवान श्रीरामांचे परम भक्त आहेत.

• तुळशीच्या रोपाची पूजा करा: रामनवमीच्या दिवशी तुळशीच्या रोपाची पूजा करणे खूप शुभ मानले जाते. तुळशीचे झाड भगवान विष्णूंना खूप प्रिय आहे.

ALSO READ: प्रभू श्रीराम यांच्या जन्माचे ५ खरे पुरावे

राम नवमीला काय करू नये

• कोणाचाही अपमान करू नका: रामनवमीच्या दिवशी कोणाचाही अपमान करू नका. या दिवशी सर्वांशी प्रेमाने आणि आदराने वागवा.

• खोटे बोलू नका: राम नवमीच्या दिवशी खोटे बोलू नका. या दिवशी नेहमी खरे बोला.

• कोणाशीही भांडू नका: राम नवमीच्या दिवशी कोणाशीही भांडू नका. या दिवशी शांतता आणि सौहार्द राखा.

• मद्यपान आणि धूम्रपान टाळा: रामनवमीच्या दिवशी मद्यपान आणि धूम्रपान टाळा.

• कोणत्याही प्राण्याला छळू नका: रामनवमीच्या दिवशी कोणत्याही प्राण्याला छळू नका. या दिवशी सर्व प्राण्यांवर दया करा.

ALSO READ: Ram Navami 2025 राम नवमी कधी? दुर्मिळ योगायोग, योग्य तारीख- शुभ वेळ आणि महत्त्व जाणून घ्या

अस्वीकरण: आरोग्य, सौंदर्य काळजी, आयुर्वेद, योग, धर्म, ज्योतिष, वास्तु, इतिहास, पुराण इत्यादी विषयांवर वेबदुनियामध्ये प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ सार्वजनिक हित लक्षात घेऊन तुमच्या माहितीसाठी आहेत. वेबदुनिया याची सत्यता पुष्टी करत नाही. कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी, कृपया तज्ञांचा सल्ला घ्या.

Edited By - Priya Dixit

रामनवमी शुभेच्छा संदेश मराठी Ram Navami 2025 Wishes in Marathi

Sat, 05 Apr 2025 21:35:00 +0530

छंद नाही रामाचा तो देह

काय कामाचा,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

लोकाभिरामं रणरंगधीरं राजीवनेत्रम

रघुवंशनाथम, कारुण्यरुपं

करुणाकरं तं शरणं प्रपद्ये,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

ALSO READ: राम नवमी आणि महा नवमीमध्ये काय फरक आहे?

वाईटाचा त्याग कर,सत्याची कास धर..

अरे मानवा जरा प्रभू रामांच्या

विचाराची कास धर..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

शुभ दिवस आहे राम जन्माचा

चला करुया साजरा,

तुम्हाला सगळ्यांना

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

रामाप्रती भक्ती तुझी ।

राम राखे अंतरी ।

रामासाठी भक्ती तुझी ।

राम बोले वैखरी ।

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

ALSO READ: राम नवमीला या पद्धतीने राम रक्षा स्तोत्र पाठ करा

प्रभू रामांच्या चरणी लीन

राहाल तर

आयुष्यात कायम सुखी राहाल..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

राम अनंत आहे,राम शक्तिमान आहे,

राम सर्वस्व आहे..

राम सुरुवात आहे आणि

राम शेवट आहे.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

चरित रघुनाथस्य, शतकोटी प्रविस्तरम,

एकैकं अक्षरं पुसां,

महापातकनाशकम,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

आदर्श घ्यावा तर तो प्रभूरामचंद्राकडून

कारण त्यांच्यासारखा राजा,

मातृ-पितृवचनी पुत्र आणि

एकवचनी पुरुष कधीच होऊ शकत नाही.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

अंश विष्णूचा राम धरेची दुहिता

ती सीता गंधर्वाचे सूर लागले

जय गीतं गाता आकाशाशी

जडले नाते धरणीचे स्वयंवर झाले सीतांचे..

श्रीराम नवमीच्या शुभेच्छा!

ज्यांचा कर्म धर्म आहे

ज्यांची वाणी सत्य आहे

त्यावर प्रभू रामचंद्राची कृपा आहे

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

जसा प्रत्येकाच्या जीवनात एक सखा

कृष्ण आवश्यक आहे,

तसाच प्रत्येकाच्या मनात,

मर्यादा पुरुषोत्तम

राम असणं आवश्यक आहे…

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

मर्यादापुरुषोत्तम भगवान श्री राम यांच्या

जीवनातून आपल्याला विचार,

शब्द आणि कार्यामध्ये श्रेष्ठता

आणण्यासाठी प्रेरणा मिळो.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

प्रभू रामचंद्राची सज्जनशीलता,

मातृ-पितृ भक्ती, मर्यादा पुरुषोत्तमता

आणि राजेशाही वैभवता, सुख-समृद्धी

आरोग्यता, या चैत्रनवमीच्या शुभदिनी

श्री प्रभूरामचंद्राच्या कृपेने आपल्या

आयुष्यात आनंद येवो ही प्रार्थना.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामनवमीच्या तुमच्या कुटुंबियांना खूप

खूप शुभेच्छा प्रभू रामचंद्रांचा आशीर्वाद

सदैव तुमच्यासोबत असू द्या.

तुमचे घर कायम आनंद,

सौभाग्याने भरलेले राहू द्या.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

रामाचा आदर्श घेऊन करा आयुष्याची

सुरुवात नेहमीच मिळेल आनंद

आणि आयुष्यात होईल भरभराट,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

श्री राम ज्यांचे नाव आहे,

अयोध्या ज्यांचे धाम आहे,

एक वचनी, एक वाणी,

मर्यादा पुरूषोत्तम,

अशा रघु नंदनाला आमचा प्रणाम आहे…

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

श्री राम आपल्या आयुष्यात आनंद,

ऐश्वर्य आणि स्थिरता

आणो ही प्रार्थना,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

Edited By - Priya Dixit

Ram Navami 2025 Recipe घरीच तयार करा आम्रखंड

Fri, 04 Apr 2025 15:47:00 +0530

साहित्य

ताजे दही - 2 1/2 कप (500 ग्राम)

पिठीसाखर - 1/4 कप

मँगो पल्प - 1 कप

काजू - बादाम - 4

पिस्ता - 5-6

वेलची - 2

कृती :

दह्याला जाड्या कापडात बांधून लटकवून ठेवा. दह्याचं सर्व पाणी निथरल्यावर दही घट्ट झाल्यावर एका भांड्यात काढावं.

या दह्यात साखर घालून त्याला घोटून श्रीखंड तयार करावं. त्या मँगों पल्प, सुके मेवे, वेलची घालून फ्रिजमध्ये गार होण्यासाठी ठेवावं.

वरुन पिस्ता घालून गार सर्व्ह करावं.

टिप: आपण दही घरी देखील तयार करु शकता. यासाठी आदल्या रात्री दुध कोमट करून त्यात दोन चमचे विरजणाचे दही घालून मिसळून घ्यावे. नंतर धक्का लागणार नाही किंवा न हलवता भांङे एका जागी ठेवावे. सकाळपर्यंत छान घट्ट दही तयार होते.

ALSO READ: Ramnavami recipe : रामनवमी स्पेशल रेसिपी श्रीखंड

रामगीता

Wed, 17 Apr 2024 07:16:00 +0530

ततो जगन्मंगलमङ्गलात्मना विधाय रामायणकीर्तिमुत्तमाम् ।

चचार पूर्वाचरितं रघूत्तमो राजर्षिवर्यैरभिसेवितं यथा ॥ १ ॥

सौमित्रिणा पृष्ट उदारबुद्धिना रामः कथाः प्राह पुरातनीः शुभाः ।

राज्ञः प्रमत्तस्य नृपस्य शापतो द्विजस्य तिर्यक्त्वमथाह राघवः ॥ २ ॥

कदाचिदेकांत उपस्थितं प्रभुं रामं रमालालितपादपंकजम् ।

सौमित्रिरासादितशुद्धभावनः प्रणम्य भक्त्या विनयान्वितोऽब्रवीत् ॥ ३ ॥

सौमित्रिरुवाच ।

त्वं शुद्धबोधोऽसि हि सर्व देहिनामात्मास्यधीशोऽसि निराकृतिः स्वयम् ।

प्रतीयसे ज्ञानदृशां महामते पादाब्जभृंगाहितसंगसंगिनाम् ॥ ४ ॥

अहं प्रपन्नोऽस्मि पदांबुजं प्रभो भवापवर्गं तव योगिभावितम् ।

यथाञ्जसाज्ञानमपारवारिंधिं सुखं तरिष्यामि तथाऽनुशाधि माम् ॥ ५ ॥

श्रुत्वाऽथ सौमित्रिवचोऽखिलं तदा प्राह प्रपन्नार्तिहरः प्रसन्नधीः ।

विज्ञानमज्ञानतमःप्रशांतये श्रुतिप्रपन्नक्षितिपालभूषणः ॥ ६ ॥

श्रीराम उवाच ॥

आदौ स्ववर्णाश्रमवर्णिताः क्रियाः कृत्वा समासादितशुद्धमानसः ।

समाप्य तत्पूर्वमुपात्तसाधनः समाश्रयेत्सद्‌गुरुमात्मलब्धये ॥ ७ ॥

क्रिया शरीरोद्भवहेतुरादृता प्रियाप्रियौ तौ भवतः सुरागिणः ।

धर्मेतरौ तत्र पुनः शरीरकं पुनः क्रियाचक्रवदीर्यते भवः ॥ ८ ॥

अज्ञानमेवास्य हि मूलकारणं तद्धानमेवात्र विधौ विधीयते ।

विद्यैव तन्नाशविधौ पटीयसी न कर्म तज्जं सविरोधमीरितम् ॥ ९ ॥

नाज्ञानहानिर्न च रागसंक्षयो भवेत्ततः कर्म सदोषमुद्भवेत् ।

ततः पुनः संसृतिरप्यवारिता तस्माद्‌ बुधो ज्ञानविचारवान्भवेत् ॥ १० ॥

ननु क्रिया वेदमुखेन चोदिता यथैव विद्या पुरुषार्थसाधनम् ।

कर्तव्यता प्राणभृतः प्रचोदिता विद्यासहायत्वमुपैति सा पुनः ॥ ११ ॥

कर्माकृतौ दोषमपि श्रुतिर्जगौ तस्मात्सदा कार्यमिदं मुमुक्षुणा ।

ननु स्वतंत्रा ध्रुवकार्यकारणी विद्या न किंचिन्मनसाऽप्यपेक्षते ॥ १२ ॥

न सत्यकार्योऽपि हि यद्वदध्वरः प्रकांक्षतेऽन्यानपि कारकादिकान् ।

तथैव विद्या विधितः प्रकाशितैर्विशिष्यते कर्मभिरेव मुक्तये ॥ १३ ॥

केचिद्वदंतीति वितर्कवादिनस्तदप्यसद्‌दृष्टविरोधकारणात् ।

देहाभिमानादभिवर्धते क्रिया विद्यागताहङकृतितः प्रसिध्यति ॥ १४ ॥

विशुद्धविज्ञानविरोचनञ्चिता विद्याऽत्मवृत्तिश्चरमेति भण्यते ।

उदेति कर्माखिलकारकादिभिर्निहंति विद्याऽखिलकारकादिकम् ॥ १५ ॥

तस्मात्त्यजेत्कार्यमशेषतः सुधीर्विद्याविरोधान्न समुच्चयो भवेत् ।

आत्मानुसंधानपरायणः सदा निवृत्तसर्वेन्द्रियवृत्तिगोचरः ॥ १६ ॥

यावच्छरीरादिषु माययात्मधीस्तावद्विधेयो विधिवादकर्मणाम् ।

नेतीति वाक्यैरखिलं निषिध्य तज्ज्ञात्वा परात्मानमथ त्यजेत्क्रियाः ॥ १७ ॥

यदा परात्मात्मविभेदभेदकं विज्ञानमात्मन्यवभाति भास्वरम् ।

तदैव माया प्रविलीयतेऽञ्जसा सकारकाकारणमात्मसंसृतेः ॥ १८ ॥

श्रुतिप्रमाणाऽभिविनाशिता च सा कथं भविष्यत्यपि कार्यकारिणी ।

विज्ञानमात्रादमलाद्वितीयतस्तस्मादविद्या न पुनर्भविष्यति ॥ १९ ॥

यदि स्म नष्टा न पुनः प्रसूयते कर्ताऽहमस्येति मतिः कथं भवेत् ।

तस्मात्स्वतंत्रा न किमप्यपेक्षते विद्या विमोक्षाय विभाति केवला ॥ २० ॥

सा तैत्तिरीयश्रुतिराह सादरं न्यासं प्रशस्ताखिलकर्मणां स्फुटम् ।

एतावदित्याह च वाजिनां श्रुतिर्ज्ञानं विमोक्षाय न कर्म साधनम् ॥ २१ ॥

विद्यासमत्वेन तु दर्शितस्त्वया ऋतुर्न दृष्टान्त उदाह्रतः समः ।

फलैः पृथक्त्वाद्बहुकारकैः ऋतुः संसाध्यते ज्ञानमतो विपर्यम् ॥ २२ ॥

सप्रत्यवायो ह्यहमित्यनात्मधीरज्ञप्रसिद्धा न तु तत्त्वदर्शिनः ।

तस्माद्‌बुधैस्त्याज्यमपि क्रियात्मभिर्विधानतः कर्मविधिप्रकशितम् ॥ २३ ॥

श्रद्धान्वितस्तत्त्वमसीति वाक्यतो गुरोः प्रसादादपि शुद्धमानसः ।

विज्ञाय चैकात्म्यमथात्मजीवयोः सुखी भवेन्मेरुरिवाप्रकंपनः ॥ २४ ॥

आदौ पदार्थावगतिर्हि कारणं वाक्यार्थविज्ञानविधौ विधानतः ।

तत्त्वंपदार्थौ परमात्मजिवकावसीति चैकात्म्यमथानयोर्भवेत् ॥ २५ ॥

प्रत्यक्परोक्षादिविरोधमात्मनोर्विहाय संगृह्य तयोश्चिदात्मताम् ।

संशोधितां लक्षणया च लक्षितां ज्ञाता स्वमात्मानमथाद्वयो भवेत् ॥ २६ ॥

एकात्मकत्वाज्जहती न संभवेत्तथा जहल्लक्षणता विरोधतः ।

सोऽयंपदार्थाविव भागलक्षणा युज्येत तत्त्वंपदयोरदोषतः ॥ २७ ॥

रसादिपंचीकृतभूतसंभवं भोगालयं दुःखसुखादिकर्मणाम् ।

शरीरमाद्यंतवदादिकर्मजं मायामयं स्थूलमुपाधिमत्मनः ॥ २८ ॥

सूक्ष्मं मनोबुद्धिदशेन्द्रिर्यैर्युतं प्राणैरपंचीकृतभूतसंभवम् ।

भोक्तुः सुखादेरनुसाधनं भवेच्छरीरमन्यद्विदुरात्मनो बुधः ॥ २९ ॥

अनाद्यनिर्वाच्यमपीह कारणं मायाप्रधानं तु परं शरीरकम् ।

उपाधिभेदात्तु यतः पृथक्स्थितं स्वात्मानमात्मन्यवधारयेत् क्रमात् ॥ ३० ॥

कोशेषु पंचस्वपि तत्तदाकृतिर्विभाति संगात्स्फटिकोपलो यथा ।

असंगरूपोऽयमजो यतोऽद्वयो विज्ञायतोऽस्मिन्परितो विचारिते ॥ ३१ ॥

बुद्धेस्त्रिधा वृत्तिरपीह दृश्यते स्वप्नादिभेदेन गुणत्रयात्मनः ।

अन्योन्यतोऽस्मिन्व्यभिचारतो मृषा नित्ये परे ब्रह्मणि केवले शिवे ॥ ३२ ॥

देहिन्द्रियप्राणमनश्चिदात्मनां संघादजस्त्रं परिवर्तते धियः ।

वृत्तिस्तमोमूलतयाऽज्ञलक्षणा यावद्भवेत्तावदसौ भवोद्भवा ॥ ३३ ॥

नेति प्रमाणेन निराकृतोखिलो ह्रदा समास्वादितचिद्धनामृतः ।

त्यजेदशेषं जगदात्तसद्रसं पीत्वा यथाऽम्भः प्रजहाति तत्फलम् ॥ ३४ ॥

कदाचिदात्मा न भृतो न जायते न क्षीयते नापि विवर्धते नवः ।

निरस्तसर्वातिशयः सुखात्मकः स्वयंप्रभः सर्वगतोऽमयद्वयः ॥ ३५ ॥

एवंविधे ज्ञानमये सुखात्मके कथं भवो दुःखमयः प्रतीयते ।

अज्ञानतोऽध्यासवशात्प्रकाशते ज्ञाने विलीयेत विरोधतः क्षणात् ॥ ३६ ॥

यदन्यदन्यत्र विभाव्यते भ्रमादध्यासमित्याहुरमुं विपश्‍चितः ।

असर्पभूतेऽहिविभावनं यथा रज्ज्वादिके तद्वदपीश्‍वरे जगत् ॥ ३७ ॥

विकल्पमायारहिते चिदात्मकेऽहङकार एष प्रथमः प्रकल्पितः ।

अध्यास एवात्मनि सर्वकारणे निरामये ब्रह्मणि केवले परे ॥ ३८ ॥

इच्छादिरागादिसुखादिधर्मिकाः सदाः धियः संसृतिहेतवः परे ।

यस्मात्प्रसुप्तौ तदभावतः परः सुखस्वरूपेण विभाव्यते हि नः ॥ ३९ ॥

अनाद्यविद्योद्भवबुद्धिबिंबितो जीवः प्रकाशोऽयमितीयते चितः ।

आत्मा धियः साक्षितया पृथक् स्थितो बुध्या परिच्छिन्नपरः स एव हि ॥ ४० ॥

चिद्बिंबसाक्ष्यात्मधियां प्रसंगतस्त्वेकत्र वातादनलाक्तलोहवत् ।

अन्योन्यमध्यासवशात्प्रतीयते जडाजडत्वं च चिदात्मचेतसोः ॥ ४१ ॥

गुरोः सकाशादपि वेदवाक्यतः सञ्जातविद्यानुभवो निरीक्ष्य तम् ।

स्वात्मानमात्मस्थमुपाधिवर्जितं त्यजेदशेषं जडमात्मगोचरम् ॥ ४२ ॥

प्रकाशरूपोऽहमजोऽहमद्वयो सकृद्विभातोऽहमतिव निर्मलः ।

विशुद्धविज्ञानघनो निरामयः संपूर्ण आनंदमयोऽहमक्रियः ॥ ४३ ॥

सदैव मुक्तोऽहमचिंत्यशक्तिमानतीन्द्रियज्ञानमविक्रियात्मकः ।

अनंतपारोऽहमहर्निशं बुधैर्विभावितोऽहं ह्रदि वेदवादिभिः ॥ ४४ ॥

एवं सदात्मानमखंडितात्मना विचार्यमाणस्य विशुद्धभावना ।

हन्यादविद्यामचिरेण कारकै रसायनं यद्वदुपासितं रुजः ॥ ४५ ॥

विविक्त आसीन उपारतेन्द्रियो विनिर्जितात्मा विमलान्तराशयः ।

विभावयेदेकमनन्यसाधनो विज्ञानदृक्केवल आत्मसंस्थितः ॥ ४६ ॥

विश्वं यदेतत्परमात्मदर्शनं विलाप येदात्मनि सर्वकारणे ।

पूर्णश्चिदानंदमयोऽवतिष्ठते न वेद बाह्यं न च किंचिदान्तरम् ॥ ४७ ॥

पूर्वं समाधेरखिलं विचिंतयेदोंकारमात्रं सचराचरं जगत् ।

तदेव वाच्यं प्रणवो हि वाचको विभाव्यते ज्ञानवशान्न बोधतः ॥ ४८ ॥

अकारसंज्ञः पुरुषो हि विश्वको ह्यु कारकस्तैजस ईर्यते क्रमात् ।

प्राज्ञो मकारः परिपठ्यतेऽखिलैः समाधिपूर्वं न तु तत्त्वतो भवेत् ॥ ४९ ॥

विश्वं त्वकारं पुरुषं विलापयेदुकारमध्ये बहुधा व्यवस्थितः । त

तो मकारं प्रविलाप्य तैजसं द्वितीयवर्णे प्रणवस्य चांतिमम् ॥ ५० ॥

मकारमप्यात्मनि चिद्धने परे विलापयेत्प्राज्ञमपीह कारणम् ।

सोऽहं परं ब्रह्म सदा विमुक्तिमद्विज्ञानदृङमुक्त उपाधितोऽमलः ॥ ५१ ॥

एवं सदा जातपरात्मभावनः स्वानंदतुष्टः परिविस्मृताखिलः ।

आस्ते स नित्यात्मसुखप्रकाशकः साक्षाद्विमुक्तोऽचलवारिसिंधुवत् ॥ ५२ ॥

एवं सदाऽभ्यस्तसमाधियोगिनो निवृत्तसर्वेंद्रियगोचरस्य हि ।

विनिर्जिताशेषरिपोरहं सदा दृश्यो भवेयं जितषड्‌गुणात्मनः ॥ ५३ ॥

ध्यात्वैवमात्मानमहर्निशं मुनिस्तिष्ठेत्सदा मुक्तसमस्तबंधनः ।

प्रारब्धमश्नन्नभिमानवर्जितो मय्येव साक्षात्प्रविलीयते ततः ॥ ५४ ॥

आदौ च मध्ये च तथैव चान्ततो भवं विदित्वा भयशोककारणम् ।

हित्वा समस्तं विधिवादचोदितं भजेत्स्वमात्मानमथाखिलात्मनाम् ॥ ५५ ॥

आत्मन्यभेदेन विभावयनिदं भवत्यभेदेन मदात्मना तदा । य

था जलं वारिनिधौ यथा पयः क्षीरे वियद्‌व्योम्न्यनिले यथानिलः ॥ ५६ ॥

इत्थं यदीक्षेत हि लोक संस्थितो जगन्मृषैवेति विभावयन्मुनिह ।

निराकृतत्वाच्छ्र तियुक्तिमानतो यथेन्दुभेदो दिशि दिग्भ्रमादयः ॥ ५७ ॥

यावन्न पश्येदखिलं मदात्मकं तावन्मदाराधनतत्परो भवेत् ।

श्रद्धालुरत्युर्जितभक्तिलक्षणो यस्तस्य दृश्योऽहमहर्निशं ह्रदि ॥ ५८ ॥

रहस्यमेतच्छ्र तिसार संग्रहं मया विनिश्चित्य तवोदितं प्रिये ।

यस्त्वेतदालोचयतीह बुद्धिमान्स मुच्यते पातकराशिभिः क्षणात् ॥ ५९ ॥

भ्रातर्यदीदं परिदृश्यते जगन्मयैव सर्वं परिह्रग्य चेतसा ।

मद्भावनाभावितशुद्धमानसः सुखी भवानन्दमयो निरामयः ॥ ६० ॥

यः सेवते मामगुणं गुणात्परं ह्रदा कदा वा यदि वा गुणात्मकम् ।

सोऽहं स्वपादांचितरेणुभिः स्पृशन् पुनामि लोकत्रितयं यथा रविः ॥ ६१ ॥

विज्ञानमेतदखिलं श्रुतिसारमेकं वेदांतवेद्यचरणेन मयैव गीतम् ।

यः श्रद्धया परिपठेद् गुरुभक्तियुक्तो मद्रूपमेति यदि मद्वचनेषु भक्तिः ॥ ६२ ॥

इति श्रीमदध्यात्मरामायणे उमामहेश्वरसंवादे उत्तरकांडे रामगीता समाप्ता ।

हिंदू धर्मातील मोठा सण रामनवमी...

Wed, 17 Apr 2024 07:01:00 +0530

Ram Navami 2024

रामनवमी हा चैत्र महिन्यातील शुद्ध नवमीला आपल्या लाडक्या श्रीराम प्रभूंच्या अवतारण्याचा दिवस होय. श्रीराम हिंदू धर्मीयांचे लाडके दैवत असे. जग कल्याणासाठी धर्माचे रक्षण करण्यासाठी, दुष्टांचा संहार करण्यासाठी भगवान विष्णूंच्या दशावतारामधून श्रीराम हे सातवे अवतार असे.

त्रेतायुगात अयोध्येचे राजा दशरथ यांना 3 राण्या होत्या. कौशल्या, कैकेयी, सुमित्रा. यांना एकच दुःख होते त्यांना एकही अपत्य नव्हती. आपल्याला पुत्र संतान प्राप्त होण्यासाठी राजा दशरथाने आपल्या कुलगुरूंच्या सांगण्याने पुत्रकामेष्टी याग(यज्ञ) केले. त्या पवित्र अग्नीतून अग्निदेव प्रकट होऊन त्यांनी राजाला प्रसन्न होऊन प्रसाद फळे दिली. ते प्रसाद भक्षण केल्यावर तिन्ही राण्यांना पुत्र रत्नाची प्राप्ती झाली.

कौशल्येस राम, कैकेयीस भरत आणि सुमित्रेस शत्रुघ्न आणि लक्ष्मण होय. श्रीरामांनी बाल्यावस्थातच आपल्या गुरूच्या यज्ञाचे, धर्माचे रक्षण केले, दैत्यांचा संहार केला. अहिल्येचा उद्धार केला. राजा जनकाच्या मिथिला नगरीत जाऊन शिव धनुष्य भंग करून सीतेशी विवाह केले. मातृ-पितृच्या आज्ञेचं पालन करण्यासाठी 14 वर्षाचा वनवास पत्करला. सीतेचे हरण करणाऱ्या लंकाधिपती रावण आणि त्यांच्या राक्षस सेनेचा संहार केला आणि रावणाला मुक्ती प्रदान केली.

श्रीराम हे पितृवचन पालक, मातृभक्त, आदर्श पुत्र, पती, बंधू, स्वामी, धर्मरक्षक, कर्तव्यदक्ष, प्रजापालक, मर्यादा पुरुषोत्तम आहे. त्यांच्यामधील कर्तव्य निष्ठा, संयम शौर्य, औदार्य गुण आचरणीय आहे.

ह्या आदर्श देवतांची आठवण राहण्यासाठी रामाच्या जन्मदिवसाच्या म्हणजेच रामनवमीच्या दिनी मंदिरात, मठात, भजन,पूजन, कीर्तन, प्रवचन केले जाते. अश्या प्रकारे जन्मोत्सव साजरा केला जातो.

काही काही ठिकाणी गुढीपाढवा ते रामनवमी च्या काळात रामायण ग्रंथाचे वाचन, गीत रामायणाचे गायनाचे कार्यक्रम केले जाते. दुपारी 12 वाजता रामजन्माचा पाळणा म्हणून राम जन्मोत्सव साजरा केला जातो. मंदिरात सुंठवडा वाटप केला जातो. हा दिवस अत्यंत उत्साहाने आणि आनंदाने साजरा केला जातो. चला मग श्रीरामाचा जयघोष करू या..

|| सीयापती रामचंद्रांची जय || जय श्रीराम ||

राम- सीता यांच्या नात्यातून या 4 गोष्टी शिकाव्या, आयुष्य आनंदी होईल

Wed, 17 Apr 2024 06:36:00 +0530

भगवान श्रीराम आणि माता सीता यांच्यातील नाते युगानुयुगे स्मरणात राहील. भगवान श्रीरामांची एकच पत्नी आणि राणी होती, त्या माता सीता होत्या. माता सीता यांची पवित्रता आणि त्या एक आदर्श पत्नी असण्याची अनेक उदाहरणे राम चरित मानसमध्ये पाहायला मिळतात. माता सीता एक राजकुमारी होत्या, परंतु जेव्हा त्यांचे पती श्री राम वनवासात गेले तेव्हा त्यांनी त्यांच्यासोबत 14 वर्षे जंगलात राहण्याचा निर्णय घेतला. सर्व दुःख सहन केले पण पतीला प्रत्येक पाऊलावर साथ दिली. भगवान रामाने पत्नी सीतेचे अपहरण केल्यानंतर त्यांचा शोध घेण्यासाठी लंकेवरही हल्ला केला. त्याच्यांकडे ना सैन्य होते ना राजेशाही पण त्यांनी वनवासात माता सीतेला रावणापासून वाचवण्यासाठी आपले सैन्य तयार केले. रावणाशी युद्ध झाल्यानंतर माता सीतेने अग्निपरीक्षा देऊन आपले पावित्र्य सिद्ध केले, तर अयोध्येला परतल्यानंतर राम आणि सीता पुन्हा विभक्त झाले तेव्हा त्यांचे एकमेकांवरील प्रेम कमी झाले नाही. जेव्हा माता सीता झोपडीत राहायला गेल्या तेव्हा रामजी राजवाड्यातच राहू लागले मात्र पुनर्विवाह न करता आणि सर्व सुख-सुविधांशिवाय. त्यामुळेच लोक अनेकदा म्हणतात की जोडी असेल तर राम सीतेसारखी असावी. तुम्हालाही राम आणि सीताप्रमाणे आदर्श पती-पत्नी म्हणून जगायचे असेल, तर त्यांच्या नात्यातून या चार सकारात्मक गोष्टी शिका.

प्रत्येक परिस्थितीत एकमेकांना साथ द्या

प्रत्येक पती-पत्नीने राम आणि सीतेच्या नात्यातून एक धडा घेतला पाहिजे, तो म्हणजे प्रत्येक परिस्थितीत एकमेकांना साथ देणे. माता सीतेने रामजींना वनवासात असताना साथ दिली आणि रावणाने पळवून नेल्यानंतरही माता सीतेला परत आणण्यात श्री राम अविचल राहिले. प्रतिकूल परिस्थितीतही त्यांनी एकमेकांची साथ सोडली नाही. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीतही दोघांनी एकमेकांवरचा विश्वास कायम ठेवला.

पैसा आणि पद नात्यात येऊ नये

प्रेम हे पद आणि पैशाच्या पलीकडे आहे. माता सीतेच्या स्वयंवरात थोर महारथी, राजे-महाराजांनी हजेरी लावली होती पण माता सीतेचा विवाह श्रीरामाशी झाला होता, जे आपल्या गुरूंसोबत तिथे पोहोचले होते. एक मुलगा जो राजाही झाला नव्हता आणि राजपुत्राच्या वेशात देखील नव्हता. तरीही माता सीतेने त्यांचा पती म्हणून स्वीकार केला. त्याच वेळी जेव्हा राम वनवासात गेले आणि संपूर्ण राज्य सोडून जावे लागले तेव्हा माता सीतेने आपल्या पतीच्या पदाचा आणि पैशाचा विचार न करता आणि सर्व सुख-सुविधा सोडून श्रीरामांसोबत वनवासात गेल्या.

एकमेकांप्रती निष्ठा

माता सीतेने आयुष्यभर पतीच्या भक्तीचा धर्म पाळला. रावणाने पळवून आणल्यानंतरही माता सीतेने आपल्यावर कोणताही परिणाम होऊ दिला नाही आणि शेवटपर्यंत रावणापुढे झुकल्या नाहीत. दूर राहूनही माता सीतेने पत्नीच्या धर्मावर परिणाम होऊ दिला नाही. श्रीरामांनीही आपल्या पत्नीच्या अनुउपस्थितीत अश्वमेध यज्ञात आपल्या पत्नीची सोन्याची मूर्ती बनवून त्यांना आपल्याजवळ बसवले. राजा असूनही पत्नी सीता गेल्यानंतरही त्यांनी दुसरे लग्न केले नाही. दोघांमध्ये अंतर असूनही माता सीता आणि श्रीराम यांचे एकमेकांवरील प्रेम आणि त्यांचा वैवाहिक धर्म तसाच राहिला.

सुरक्षा आणि आदर

भगवान श्रीराम आणि माता सीता यांच्या नात्यात सुरक्षितता आणि आदर दोन्हीची भावना होती. माता सीतेच्या अपहरणानंतर, श्रीराम त्यांना वाचवण्यासाठी आणि त्यांचे रक्षण करण्यासाठी लंकेच्या राजा रावणाशी युद्ध करण्यास तयार झाले. प्रत्येक पतीने आपल्या पत्नीच्या सुरक्षिततेची आणि आदराची काळजी घेतली पाहिजे. माता सीतेच्या चारित्र्यावर आणि पवित्रतेवर जेव्हा प्रश्न उपस्थित केले गेले, तेव्हा प्रभू रामांचा त्यांच्यावर विश्वास असूनही सीताजी आपल्या पतीच्या सन्मानासाठी अग्निपरीक्षेला सामोरा गेल्या.

Ram Navmi 2024 रामनवमीला काय खावे आणि काय खाऊ नये?

Wed, 17 Apr 2024 06:00:00 +0530

चैत्र महिन्यात नवरात्रीच्या नवमीला श्रीरामांचा जन्म झाला. या दिवशी दुर्गा मातेची पूजा आणि उपवास करण्यासोबतच सर्व घरांमध्ये रामजीच्या बालरूपाची पूजा केली जाते. नवमी तिथीचे महत्त्व शास्त्रात सांगण्यात आले आहे. चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षातील नवमी ही रामनवमी म्हणून उत्साहात आणि आनंदाने साजरी केली जाते. या दिवशी भगवान श्रीरामाची आराधना केल्याने सुख, समृद्धी आणि शांती वाढते. यासोबतच संतानसुखाची प्राप्ती होते.

चला जाणून घेऊया रामनवमीच्या दिवशी काय खावे आणि काय खाऊ नये-

श्री रामनवमीच्या दिवशी काय खाऊ नये:

- नवमीच्या दिवशी लौकी खाण्यास मनाई आहे, कारण या दिवशी लौकीचे सेवन गोमांस सारखे मानले जाते.

- हा एक अतिशय महत्त्वाचा आणि पवित्र दिवस आहे. या दिवशी वांगी, फणस, कांदा, लसूण आणि कोणत्याही प्रकारचे उग्र पदार्थ खाऊ नयेत.

श्रीराम नवमीला काय खावे:

- या दिवशी कढी, पुरणपोळी खावी.

- या दिवशी खीर, पुरी, हिरव्या भाज्या, भजिया खाऊ शकता.

- या दिवशी खीर, भोपळा किंवा बटाट्याची भाजी बनवता येते.

- या दिवशी माता दुर्गा आणि श्रीरामाला अन्न अर्पण केल्यानंतरच भोजन केले जाते.

- या दिवशी प्रसादात पंजिरी खास बनवली जाते.

नवमी तिथीचे वैशिष्ट्य:

1. नवमी तिथी चंद्र महिन्याच्या दोन्ही बाजूंना येते. देवी दुर्गा या तिथीची स्वामी आहे. ही तारीख रिक्त तारखांपैकी एक आहे. या तारखेला केलेल्या कार्याची सिद्धी रिक्त आहे. यामुळेच या तिथीला सर्व शुभ कार्य वर्ज्य मानले जातात. केवळ माता किंवा श्रीरामाची पूजा फलदायी आहे.

2. ही तारीख चैत्र महिन्यात शून्य महत्त्वाची आहे आणि तिची दिशा पूर्व आहे. शनिवार हा सिद्ध मानला जातो आणि गुरुवार हा मृत्यूदंड मानला जातो. म्हणजे शनिवारी केलेल्या कामात यश मिळते आणि गुरुवारी केलेल्या कामात यश मिळेल याची शाश्वती नसते. यावेळी राम नवमी किंवा दुर्गा नवमीचा दिवस गुरुवार, 30 मार्च 2023 रोजी आहे.

Shri Ram 108 Names श्री रामाची 108 मुख्य नावे आणि त्यांचे अर्थ

Wed, 17 Apr 2024 05:30:00 +0530

Lord Rama

108 names of Ram: भगवान श्री राम यांचे बालपणीचे नाव राघव आहे. नामकरण समारंभात गुरु वशिष्ठजींनी त्यांचे नाव राम ठेवले. त्यांना मर्यादा पुरुषोत्तम श्रीराम असेही म्हणतात आणि रामचंद्र हेही त्यांचे नाव आहे. कोदंड नावाचे धनुष्य धारण केल्यामुळे त्याला कोदंडपाणी असेही म्हणतात. त्यांची 108 नावे आणि त्या नावांचा अर्थ जाणून घेऊया.

1. श्रीराम- ज्यामध्ये योगी आनंद करतात

2. रामचन्द्र- चंद्रासमान आनन्दी आणि मनोहर राम

3. रामभद्र- कल्याणमय राम

4. शाश्वत- सनातन राम

5. राजीवलोचन- कमळासारखे नेत्र असणारे

6. श्रीमान् राजेन्द्र- श्री सम्पन्न राजांचे राजा, चक्रवर्ती सम्राट

7. रघुपुङ्गव- रघुकुलात श्रेष्ठ

8. जानकीवल्लभ- जनकसुता सीता यांचे प्रियतम

9. जैत्र- विजयशील

10. जितामित्र- शत्रुंवर विजय मिळवणारे

11. जनार्दन- सर्व मनुष्यांद्वारे याचना करण्यायोग्य

12. विश्वामित्रप्रिय- विश्वामित्रजींचे प्रियतम

13. जितेंद्राये- विजेतांचे स्वामी, जे इंद्रावर विजय मिळवू शकतात

14. शरण्यत्राणतत्पर- निर्वासितांचे संरक्षण करण्यास तयार

15. बालिप्रमथन- बाली नावाच्या वानराचा वध करणारे

16. वाग्मी- चांगले वक्ता

17. सत्यवाक्- सत्यवादी

18. सत्यविक्रम- सत्य पराक्रमी

19. सत्यव्रत- जे खंबीरपणे सत्याचे अनुसरण करतात

20. व्रतफल- संपूर्ण व्रतांचे प्राप्य फलस्वरूप

21. सदा हनुमदाश्रय- हनुमानजींच्या ह्रदयकमळात राहणारे

22. कौसलेय- कौसल्याजींचे पुत्र

23. खरध्वंसी- खर नावाच्या राक्षसाचा नाश करणारे

24. विराधवध पण्डित- विराध नावाच्या दैत्याचा वध करण्यात कुशल

25. विभीषण-परित्राता- विभीषणाचे रक्षक

26. दशग्रीवशिरोहर- दशशीश रावणाचा मस्तक कापणारे

27. सप्ततालप्रभेता- एकाच बाणाने सात ताडवृक्षांना छेदणारे

28. हरकोदण्ड खण्डन- जनकपुरमध्ये शिव धनुष्य तोडणारे

29. जामदग्न्यमहादर्पदलन- परशुरामजींच्या महान अभिमानाचा नाश करणारे

30. ताडकान्तकृत- ताडकाचा वध करणारे

31. वेदान्तपार- वेदान्ताचे पारंगत विद्वान किंवा वेदांतहून देखील अतीत

32. वेदात्मा- वेदस्वरूप

33. भवबन्धैकभेषज- संसार बन्धनापासून मुक्त करण्यासाठी एकमेव औषधरूप

34. दूषणप्रिशिरोsरि- दूषण आणि त्रिशिरा नावाच्या राक्षसांचे शत्रू

35. त्रिमूर्ति- ब्रह्मा, विष्णु आणि शिव- तीन रूप धारण करणारे

36. त्रिगुण- त्रिगुणस्वरूप किंवा तीनों गुणांचे आश्रय

37. त्रयी- तीन वेदस्वरूप

38. त्रिविक्रम- ज्याच्या तीन प्रगतीने संपूर्ण जग व्यापले

39. त्रिलोकात्मा- तीन लोकांचे आत्मा

40. पुण्यचारित्रकीर्तन- ज्यांच्या लीलांचे कीर्तन परम पवित्र आहे

41. त्रिलोकरक्षक- तीन लोकांची रक्षा करणारे

42. धन्वी- धनुष्य वाहक

43. दण्डकारण्यवासकृत्- दंडकारण्यवासी

44. अहल्यापावन- अहल्येची शुद्धी करणारे

45. पितृभक्त- वडिलांचे भक्त

46. वरप्रद- वर प्रदान करणारे

47. जितेन्द्रिय- जे इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवतात

48. जितक्रोध- रागावर विजय मिळवणारे

49. जितलोभ- जे लोभाचा पराभव करतात

50. जगद्गुरु- जे आपल्या आदर्श पात्रांनी संपूर्ण जगाला शिक्षित करतात

51. ऋक्षवानरसंघाती- जे माकड आणि अस्वलांची फौज संघटित करतात

52. चित्रकूट समाश्रय- ज्यांनी वनवासात चित्रकूट पर्वतावर वास्तव्य केले

53. जयन्तत्राणवरद- जयन्तचे प्राण वाचवून त्यांना वर देणारे

54. सुमित्रापुत्र- सेवित- सुमित्रानन्दन लक्ष्मणद्वारा सेवित

55. सर्वदेवाधिदेव- सम्पूर्ण देवतांचे अधिदेवता

56. मृतवानरजीवन- मृत वानरांना जिवंत करणारे

57. मायामारीचहन्ता- मारीच नावाच्या राक्षसाचे वध करणारे

58. महाभाग- महान सौभाग्यशाली

59. महाभुज- मोठ्या भुजा असलेले

60. सर्वदेवस्तुत- सम्पूर्ण देवता ज्यांची स्तुती करतात

61. सौम्य- शांतस्वभाव

62. ब्रह्मण्य- ब्राह्मणांचे हितैषी

63. मुनिसत्तम- मुनींमध्ये श्रेष्ठ

64. महायोगी- सम्पूर्ण योगांचे अधीष्ठान असल्याने महान योगी

65. महोदर- परम उदार

66. सुग्रीवस्थिर राज्यपद- सुग्रीवाला स्थिर राज्य देणारे

67. सर्वपुण्याधिकफलप्रद- समस्त पुण्यांचे उत्कृष्ट फलरूप

68. स्मृतसर्वाघनाशन- केवळ स्मरणाने सर्व पापांचा नाश करणारे

69. आदिपुरुष- एखाद्या वंश किंवा साम्राज्याचा प्रथम भाग

70. महापुरुष- समस्त पुरुषांमध्ये महान

71. परमपुरुष- सर्वोत्कृष्ट पुरुष

72. पुण्योदय- पुण्य प्रकट करणारे

73. महासार- सर्वश्रेष्ठ सारभूत परमात्मा

74. पुराणपुरुषोत्तम- पुराणप्रसिद्ध क्षर-अक्षर पुरुषांहून श्रेष्ठ लीलापुरुषोत्तम

75. स्मितवक्त्र- ज्यांच्या मुखावर सदैव स्मित दिसते

76. मितभाषी- कमी बोलणारे

77. पूर्वभाषी- पूर्ववक्ता

78. राघव- रघुकुलात अवतीर्ण

79. अनन्तगुण गम्भीर- अनन्त कल्याणमय गुणांने युक्त आणि गम्भीर

80. धीरोदात्तगुणोत्तर- दयाळू-हृदयी शूर

81. मायामानुषचारित्र- आपल्या मायेचा आश्रय घेऊन मानवासारखी कृत्ये करणारे

82. महादेवाभिपूजित- भगवान शंकरद्वारे निरन्तर पूजित

83. सेतुकृत- सागरावर पूल बांधणारे

84. जितवारीश- सागर जिंकणारे

85. सर्वतीर्थमय- सर्व तीर्थस्वरूप

86. हरि- पाप-ताप हरण करणारे

87. श्यामाङ्ग- श्याम विग्रह असणारे

88. सुन्दर- परम मनोहर

89. शूर- अनुपम शौर्याने सम्पन्न वीर

90. पीतवासा- पीताम्बरधारी

91. धनुर्धर- धनुष्य धारण करणारे

92. सर्वयज्ञाधिप- सम्पूर्ण यज्ञांचे स्वामी

93. यज्ञ- यज्ञ स्वरूप

94. जरामरणवर्जित- वृद्धत्व आणि मृत्यूपासून मुक्त

95. शिवलिंगप्रतिष्ठाता- रामेश्वर नावाच्या ज्योतिर्लिंगाची स्थापना करणारे

96. सर्वाघगणवर्जित- समस्त पाप-राशींपासून मुक्त

97. सच्चिदानन्दविग्रह- सत्, चित् आणि आनन्द स्वरूपाचे निर्देश करणारे

98. परं ज्योति- परम प्रकाशमय, परम ज्ञानमय

99. परं धाम- सर्वोत्कृष्ट तेज किंवा साकेतधामस्वरूप

100. पराकाश त्रिपाद- विभूतीमध्ये स्थित परमव्योमा नावाचे वैकुंठधाम स्वरूप

101. परात्पर पर- इन्द्रिय, मन, बुद्धि पलीकडे परमेश्वर

102. परेश- सर्वोत्कृष्ट शासक

103. पारग- सर्वांना पार लावणारे

104. पार- सर्वपलीकडे विद्यमान

105. सर्वभूतात्मक- सर्वभूतस्वरूप

106. परमात्मा- परम आत्मा

107. रामचन्द्र- चंद्रासारखे नेक

108. शिव- परम कल्याणमय

Ramnavami recipe : रामनवमी स्पेशल रेसिपी श्रीखंड

Tue, 16 Apr 2024 19:11:00 +0530

साहित्य: ताजे दही 1 किलो, साखर 1 किलो, थोडेसे केशरी रंग, वेलची पूड अर्धा चमचा, थोडी जायफळ पूड, चारोळी आणि इतर ड्रायफ्रूट्स आवडीप्रमाणे

कृती: ताजे दही पातळ कापडात बांधून लटकवावे. पूर्ण पणे पाणी निघाल्यावर (4 ते 5 तास) दही कापडात काढून एक पातेल्यात काढावे. त्यात साखर मिसळावी. नंतर पुरणयंत्रात मिश्रण फिरवून घ्यावे. या व्यतिरिक्त भांड्याला पातळ कापड बांधूनही मिश्रण फेटू शकता किंवा चाळणीवर फिरवूनही श्रीखंड तयार केलं जाऊ शकतं. तयार मिश्रणात दोन-चार चमचे दुधात केशरी रंग घोळून मिसळावा. आता यात वेलची, जायफळ पूड घालून ढवळावे नंतर ड्रायफ्रूट्स काप पसरावेत. श्रीखंड फ्रीजमध्ये ठेवून गार होऊ द्यावे. सर्व्ह करताना फ्रीजमधून काढून गार श्रीखंड सर्व्ह करावे.

Ramnavami Prasad पारंपरिक पद्धतीने बनवा सुंठवडा प्रसाद

Tue, 16 Apr 2024 18:04:00 +0530

200 ग्रॅम खवलेले नारळ
100 ग्रॅम खारीक

25-25 ग्रॅम काजू, बदाम, पिस्ता, मनुका

एक चमचा सुंठीची पूड
एक चमचा बडीशेप

एक चमचा ओवा

दोन चमचे धणे

एक चमचा तीळ

पाच मिरी

100 ग्रॅम साखर

कृती

सर्व साहित्य वेगवेगळे भाजून घ्या. गार झाल्यावर मिक्सरमध्ये जाडसर वाटून घ्या.

राम नवमी लेख :प्रभू राम काळाच्या पलीकडे का आहेत?-गुरुदेव श्री श्री रविशंकर

Tue, 16 Apr 2024 17:46:00 +0530

Shri Shri Ravi Shankar

आपल्या इतिहासात अशा अनेक घटना घडल्या आहेत ज्यांनी मानवी सभ्यतेवर अमिट छाप सोडली आहे. त्यापैकी एक म्हणजे प्रभू श्री रामाच्या जीवनाची कथा. भगवान रामाची कथा काळाच्या कसोटीवर खरी उतरली आहे आणि शतकानुशतके लाखो लोकांच्या श्रद्धेला एक आकार दिला आहे.

मधेच राम हे कल्पनेचे चित्र आहे अशी चर्चा रंगली. ऐतिहासिक शोधकर्त्यांनी अलीकडेच हा गोंधळ देखील दूर केला आहे. आणि भगवान श्रीरामाच्या अस्तित्वाची पुष्टी केली. अनेक इतिहासकारांनी रामायणातील घटनांचा सत्यतेने समर्थन केलं आहे. या मध्ये पृथ्वीवर प्रभू श्रीरामाची उपस्थिती दर्शविणाऱ्या तारखांचा समावेश आहे.

अयोध्या ते श्रीलंका त्यांचा प्रवास, वाटेत लोकांना एकत्र करणे हा देखील या ऐतिहासिक कथेचा भागच आहे.

रामायणाचा प्रभाव फक्त भारतापुरताच नाही तर जगभरात पसरला आहे. बाली, इंडोनेशिया, आणि दक्षिण पूर्व आशियात देखील रामायण प्रचलित आहे. एवढेच नाही तर सुदूर पूर्व भागात जपान मध्ये देखील रामायणाच्या प्राचीन कथेचा प्रभाव दिसून येत आहे. रामाच्या नावाचा नाद जगभरात पसरला आहे. जर्मनी मध्ये रामबाख सारखी ठिकाणे याचे जिवंत उदाहरण आहे.

'राम' म्हणजे 'आत्मप्रकाश' आपल्या हृदयात जो प्रकाश आहे तोच राम आहे, राम आपल्या हृदयात चमकत आहे.प्रभू श्रीरामाचा जन्म आई कौशल्या आणि वडील दशरथ यांच्या पोटी झाला.संस्कृत मध्ये दशरथाचा अर्थ आहे दहा रथ असलेला. इथे दहा रथ म्हणजे आपल्या ज्ञानाच्या पाच इंद्रियांचे आणि पाच कर्मेंद्रियांचे प्रतीक आहे.

कौशल्याचा अर्थ म्हणजे जी कुशल आहे. रामाचा जन्म तिथेच होऊ शकतो जिथे ज्ञानाच्या पाच इंद्रियांचा आणि पाच कर्मेंद्रियांचा संतुलनाची कार्यक्षमता असेल. राम अयोध्यात जन्मले ज्याचा अर्थ आहे ज्या ठिकाणी युद्ध होऊ शकत नाही असे ठिकाण.जेव्हा आपले मन सर्व द्वैतापासून मुक्त असेल तेव्हा आपल्या मनात ज्ञानाचा प्रकाश होतो.

राम हा आपला 'आत्मा' आहे, लक्ष्मण 'चैतन्य' आहे, सीताजी 'मन' आहे आणि रावण 'अहंकार' आणि 'नकारात्मकते'चे प्रतीक आहे.जसा पाण्याचा स्वभाव 'वाहणे' आहे, त्याचप्रमाणे मनाचा स्वभाव डगमगणे आहे. मनाच्या रुपात असलेल्या सीताजीला सोनेरी मृगाचा मोह पडला. आपले मन गोष्टींकडे वळते आणि त्यांच्याकडे आकर्षित होते. अहंकाराच्या रूपात रावणाने मनाच्या रूपात सीताजींना पळवून नेले. अशा प्रकारे सीताजी मनाच्या रूपात रामापासून आत्म्याच्या रूपात दूर झाल्या. त्यानंतर 'पवनपुत्र' हनुमानजींनी श्रीरामजींना सीताजींना परत आणण्यात मदत केली.

म्हणून श्वासोच्छ्वास आणि जागृतीच्या मदतीने मन पुन्हा आत्म्याशी म्हणजेच रामाशी जोडले जाते. अशा प्रकारे संपूर्ण रामायण आपल्यामध्ये दररोज घडत असते.

भगवान श्रीरामाने एक चांगला मुलगा, शिष्य आणि राजांच्या गुणांचे आदर्श उदाहरण मांडले. या गुणांमुळे ते मर्यादा पुरूषोत्तम म्हणवले गेले. एक आदरणीय राजा म्हणून, प्रभू रामाच्या राज्यात असे गुण होते ज्यामुळे त्याचे राज्य विशेष होते. प्रभू रामाने नेहमीच आपल्या लोकांचे हित साधून निर्णय घेतले. महात्मा गांधींनीही रामराज्यासारख्या आदर्श समाजाची कल्पना केली होती, जिथे प्रत्येक व्यक्तीच्या गरजा पूर्ण होतात; सर्वांना न्याय मिळाला पाहिजे; भ्रष्टाचार होता कामा नये आणि गुन्हेगारी खपवून घेतली जाऊ नये.रामराज्य हे गुन्हेगारीमुक्त समाजाचे प्रतिनिधित्व करते.

राम नवमीच्या शुभेच्छा Ram Navami 2024 Wishes in Marathi

Tue, 16 Apr 2024 09:00:00 +0530

लोकाभिरामं रणरंगधीरं राजीवनेत्रम

रघुवंशनाथम, कारुण्यरुपं

करुणाकरं तं शरणं प्रपद्ये,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

वाईटाचा त्याग कर,सत्याची कास धर..

अरे मानवा जरा प्रभू रामांच्या

विचाराची कास धर..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

शुभ दिवस आहे राम जन्माचा

चला करुया साजरा,

तुम्हाला सगळ्यांना

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

रामाप्रती भक्ती तुझी ।

राम राखे अंतरी ।

रामासाठी भक्ती तुझी ।

राम बोले वैखरी ।

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

प्रभू रामांच्या चरणी लीन

राहाल तर

आयुष्यात कायम सुखी राहाल..

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

राम अनंत आहे,राम शक्तिमान आहे,

राम सर्वस्व आहे..

राम सुरुवात आहे आणि

राम शेवट आहे.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

चरित रघुनाथस्य, शतकोटी प्रविस्तरम,

एकैकं अक्षरं पुसां,

महापातकनाशकम,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

आदर्श घ्यावा तर तो प्रभूरामचंद्राकडून

कारण त्यांच्यासारखा राजा,

मातृ-पितृवचनी पुत्र आणि

एकवचनी पुरुष कधीच होऊ शकत नाही.

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

अंश विष्णूचा राम धरेची दुहिता

ती सीता गंधर्वाचे सूर लागले

जय गीतं गाता आकाशाशी

जडले नाते धरणीचे स्वयंवर झाले सीतांचे..

श्रीराम नवमीच्या शुभेच्छा!

ज्यांचा कर्म धर्म आहे

ज्यांची वाणी सत्य आहे

त्यावर प्रभू रामचंद्राची कृपा आहे

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा!

जसा प्रत्येकाच्या जीवनात एक सखा

कृष्ण आवश्यक आहे,

तसाच प्रत्येकाच्या मनात,

मर्यादा पुरुषोत्तम

राम असणं आवश्यक आहे…

श्रीराम नवमीच्या मनापासून शुभेच्छा!

मर्यादापुरुषोत्तम भगवान श्री राम यांच्या

जीवनातून आपल्याला विचार,

शब्द आणि कार्यामध्ये श्रेष्ठता

आणण्यासाठी प्रेरणा मिळो.

श्रीराम नवमीच्या मनापासून शुभेच्छा!

प्रभू रामचंद्राची सज्जनशीलता,

मातृ-पितृ भक्ती, मर्यादा पुरुषोत्तमता

आणि राजेशाही वैभवता, सुख-समृद्धी

आरोग्यता, या चैत्रनवमीच्या शुभदिनी

श्री प्रभूरामचंद्राच्या कृपेने आपल्या

आयुष्यात आनंद येवो ही प्रार्थना.

श्रीराम नवमीच्या शुभेच्छा!

रामनवमीच्या तुमच्या कुटुंबियांना खूप

खूप शुभेच्छा प्रभू रामचंद्रांचा आशीर्वाद

सदैव तुमच्यासोबत असू द्या.

तुमचे घर कायम आनंद,

सौभाग्याने भरलेले राहू द्या.

रामाचा आदर्श घेऊन करा आयुष्याची

सुरुवात नेहमीच मिळेल आनंद

आणि आयुष्यात होईल भरभराट,

श्रीराम नवमीच्या शुभेच्छा!

श्री राम ज्यांचे नाव आहे,

अयोध्या ज्यांचे धाम आहे,

एक वचनी, एक वाणी,

मर्यादा पुरूषोत्तम,

अशा रघु नंदनाला आमचा प्रणाम आहे…

श्रीराम नवमीच्या शुभेच्छा!

श्री राम आपल्या आयुष्यात आनंद,

ऐश्वर्य आणि स्थिरता

आणो ही प्रार्थना,

श्रीराम नवमीच्या शुभेच्छा!

छंद नाही रामाचा तो देह

काय कामाचा,

श्रीराम नवमीच्या हार्दिक शुभेच्छा

Ram navami Puja 2024: श्रीरामनवमी पूजा साहित्य आणि पूजा विधी

Tue, 16 Apr 2024 07:24:00 +0530

Ram Navami 2024 : प्रत्येक वर्षी चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील नवमीला राम नवमी/ राम जन्मोत्सव पर्व साजरे केले जाते. प्रत्येक वर्षाप्रमाणे यावर्षी देखील रामनवमीचे हे पर्व मोठया उत्साहात साजरे केले जाणार आहे.

हिंदू कॅलेंडर अनुसार या वर्षी रामनवमी पर्व 17 एप्रिल 2024, बुधवार या दिवशी साजरे केले जाणार आहे. श्रीराम यांच्या पूजेमध्ये शुद्धता आणि सात्विकता महत्वपूर्ण आहे. या दिवशी सकाळी लवकर उठून व्रत करून श्रीरामांची पूजा करावी. तर चला जाणून घेऊ या श्रीरामनवमी पूजा साहित्य आणि पूजा विधी

पूजा साहित्य-

प्रभू श्रीरामांची चांदीची किंवा पितळाची मूर्ती

राम दरबार

कुंकू

मौली

चंदन

अक्षदा

कापूर

फुले

हार

तुळशीपत्र

अष्टगंध

लवंग

वेलची

बुक्का

गुलाल

ध्वज

केशर

पंचखाद्य

5 फळे

हळद

अत्तर

अभिषेकसाठी दूध

साखर

गंगाजल

दही

मध

तूप

मिठाई

पिवळे वस्त्र

धूप

दीप

सुंदरकांडचे पुस्तक

रामायणची पुस्तक

हवन साहित्य

हवन कुंड

गाईचे तूप

तांदूळ

आंब्याचे लाकूड

जव

तीळ

आंब्याची पाने

बेल

चंदनाचे लाकूड

अश्वगंधा

जटाधारी नारळ

नारळ गोळा इत्यादी

पूजाविधी-

* रामनवमीच्या दिवशी ब्रह्ममुहूर्तावर उठून नित्य क्रिया करून स्वच्छ स्नान करावे.

* स्वच्छ किंवा कोरे वस्त्र परिधान करावे.

* शुभ मुहूर्त मध्ये मंदिराची साफसफाई करावी.

* भगवंताचे स्मरण करून व्रत-उपवासाचा संकल्प करावा.

* भगवान श्रीराम यांची चांदीची किंवा पितळाची मूर्ती किंवा रामदारबाराचे चित्र घेऊन लाल किंवा पिवळे कापड पसरवून त्यावर ठेवावे.

* मूर्तीला स्नान घालावे किंवा जर चित्र असेल तर स्वच्छ पुसून घ्यावे.

* मग मूर्तीला पंचामृत किंवा केशर दूध किंवा गंगाजलाने अभिषेक करावा.

* मूर्तीच्या कपाळावर अनामिका बोटाने चंदन, अष्टगंध, बुक्का, गुलाल, हळद आणि तांदूळ लावावे.

* श्रीरामांना पिवळ्या रंगाचे फुल वस्त्र, चंदन इत्यादी पूजा साहित्य व्हावे.

* मग फुले वाहून हार घालावा.

* धूप, उदबत्ती, निरंजन जरूर लावावे.

* कुटुंबासोबत हवन मध्ये देवदेवतांकरिता आहुती देणे.

* तुपाचा दिवा लावून आरती ओवाळणे.

* पूजा झाल्यानंतर नैवद्य दाखवावा.

* प्रयेक पदार्थावर तुळशीपत्र ठेवावे.

* नैवेद्यामध्ये पंचामृत, धणे पंजीरी, मिठाई ठेवावी.

* नैवेद्यामध्ये तुळशीपत्र ठेऊन नैवेद्य अर्पण करावा.

* रामायणाचा पाठ करावा.

* सुंदरकांडचा पाठ करावा.

* मंत्र- 'ॐ श्रीं ह्रीं क्लीं रामचन्द्राय श्रीं नम:' हा मंत्र 108 वेळा जपावा.

* गंगाजल घरात सर्वदूर शिंपडावे.

* घरातील सर्व साड्यांच्या कपाळी गंध लावावे.

*यानंतर घरच्या छतावर किंवा बाल्कनीमध्ये ध्व्ज लावावा.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा

Edited By- Dhanashri Naik

राम नवमी 2024: रामनवमीला बनत आहे दुर्मिळ योगायोग, जाणून घ्या पूजेचे महत्त्व आणि पद्धत

Tue, 16 Apr 2024 07:15:00 +0530

रामनवमीचा सण 17 एप्रिल रोजी देशभरात साजरा केला जाणार आहे. वाल्मिकी रामायणानुसार, भगवान रामाचा जन्म चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवव्या तिथीला, अभिजीत मुहूर्तावर आणि कर्क राशीत झाला. रामनवमी हा सण चैत्र नवरात्रीचा शेवटचा दिवस आहे. या दिवशी रामनवमीचा सण देशभरात मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. रामनवमीला मंदिरे विशेष सजवली जातात. 17 एप्रिल रोजी अयोध्येत बांधण्यात आलेल्या राम मंदिरात रामनवमीचा उत्सव मोठ्या थाटात साजरा करण्याची तयारी सुरू आहे. यावेळी रामनवमीचा सण अत्यंत शुभ मुहूर्तावर साजरा होणार आहे. या वर्षी रामनवमीला कोणते शुभ संयोग तयार होत आहेत ते जाणून घेऊया.

चैत्र नवरात्रीच्या शेवटच्या दिवशी म्हणजेच चैत्र शुक्ल पक्षाच्या नवव्या तिथीला रामनवमीचा सण मोठ्या उत्साहात आणि भक्तिभावाने साजरा केला जाईल. या वर्षी चैत्र नवरात्रीला अतिशय शुभ योग तयार झाला आहे. यंदाही राम नवमीच्या दिवशी आश्लेषा नक्षत्र, रवि योग आणि सर्वार्थ सिद्धी योग तयार होत आहेत. रामनवमीला सर्वार्थ सिद्धी योग सकाळी 05:16 ते 06:08 पर्यंत राहील. दिवसभर रवि योग जुळून येईल. वैदिक ज्योतिषात रवियोग आणि सर्वार्थ सिद्धी योग हे अतिशय शुभ योग मानले जातात. या योगांमध्ये पूजा आणि शुभ कार्य केल्याने सर्व प्रकारचे फल प्राप्त होते. रवि योगामध्ये सूर्याच्या प्रभावामुळे व्यक्तीला अनेक प्रकारच्या संकटांपासून मुक्ती मिळते.

17 एप्रिलला गजकेसरी योगाचाही प्रभाव राहील. प्रभू रामाच्या जन्माच्या वेळीही त्यांच्या कुंडलीत गजकेसरी योगाचा शुभ संयोग होता. ज्योतिषशास्त्रात गजकेसरी योग अत्यंत शुभ मानला जातो. या योगाच्या प्रभावामुळे व्यक्तीला त्याच्या आयुष्यात मान-सन्मान आणि कीर्ती मिळते

शास्त्रानुसार, भगवान रामाच्या जन्माच्या वेळी सूर्य दहाव्या घरात उपस्थित होता आणि त्याच्या उच्च राशीत होता. या वर्षी, राम नवमीला, 17 एप्रिल रोजी, सूर्य त्याच्या उच्च राशीत मेष आणि दशम भावात असेल. यंदाच्या वर्षी देखील अभिजित मुहूर्तावर पुन्हा असाच योगायोग जुळून येत आहे.

राम नवमी शुभ मुहूर्त

नवमी तिथी सुरू होते - 16 एप्रिल 2024 दुपारी 01:23 पर्यंत.

नवमी तिथी संपेल - 17 एप्रिल 2024 दुपारी 03:14 पर्यंत.

अभिजीत मुहूर्त - या दिवशी कोणताही अभिजीत मुहूर्त नसेल.

विजय मुहूर्त- दुपारी 02:34 ते 03:24 पर्यंत.

गोधुळी मुहूर्त - संध्याकाळी 06:47 ते 07:09 पर्यंत.

राम नवमी 2024 पूजा पद्धत

- रामनवमीला ब्रह्म मुहूर्तावर सकाळी उठून स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करून पूजा करण्याचा संकल्प करावा.

- पूजास्थळी सीता-रामाच्या नावाचा जप करताना सर्व प्रकारची पूजा साहित्य जमा करा.

त्यानंतर शुभ मुहूर्तावर रामाच्या मूर्तीची स्थापना करा आणि दुधात केशर मिसळून अभिषेक करा.

- यानंतर भगवान राम आणि माता सीतेला फुले, हार, चंदन आणि अक्षत इत्यादी अर्पण करा.

त्यानंतर प्रभू रामाच्या मूर्तीसमोर तुपाचा दिवा आणि उदबत्ती लावा आणि रामचरितमानस पठण करा.

- शेवटी विधीपूर्वक आरती करून प्रसाद वाटप करावा.

Edited By- Priya Dixit

Ram Navami 2024 : रामनवमीच्या दिवशी बनत आहे गजकेसरी योग, या राशींना मिळणार आर्थिक लाभ

Tue, 16 Apr 2024 05:55:00 +0530

वैदिक कॅलेंडरनुसार, रामनवमी बुधवार, 17 एप्रिल 2024 रोजी आहे. चैत्र नवरात्रीची समाप्ती रामनवमीच्या दिवशी होईल. कॅलेंडरनुसार रामनवमी हा सण चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवव्या दिवशी साजरा केला जातो. ज्योतिषानुसार, यावेळी नवरात्रीत अनेक शुभ संयोग घडत असल्याचे म्हटले आहे . श्री रामजींच्या जन्माच्या वेळी असा योगायोग घडला असे ज्योतिषी मानतात. ज्योतिषांच्या मते, श्री रामजींच्या जन्माच्या वेळी कोणता योगायोग घडला हे आपण जाणून घेणार आहोत. तसेच कोणत्या राशींना या शुभ योगायोगाचा फायदा होणार आहे जाणून घ्या.

रामनवमीला शुभ संयोग घडत आहेत

वैदिक ज्योतिषशास्त्रानुसार रामनवमीच्या दिवशी अनेक शुभ संयोग घडत आहे.

कर्क लग्न-

ज्योतिषांच्या मते, राम नवमीच्या दिवशी चंद्र कर्क राशीत असेल. या दिवशी कर्क लग्न आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार श्रीरामजींचा जन्मही कर्क लग्नात झाला होता.

सूर्य स्थिती

ज्योतिषांच्या मते, रामनवमीच्या दिवशी सूर्य देव मेष राशीमध्ये उपस्थित असेल. तसेच, दुपारच्या वेळी दहाव्या घरात ते उपस्थित आहे. धार्मिक मान्यतांनुसार, जेव्हा रामजींचा जन्म झाला तेव्हा सूर्य देव मेष राशीआणि दहाव्या घरात उपस्थित होते.

गजकेसरी राजयोग

ज्योतिषांच्या मते, जेव्हा भगवान श्री रामजींचा जन्म झाला तेव्हा त्यांच्या कुंडलीत गजकेसरी राजयोग होता. ज्या लोकांच्या कुंडलीत गजकेसरी राजयोग तयार होतो, त्यांना गजासारखी शक्ती आणि संपत्ती प्राप्त होते. या वर्षी असाच गजकेसरी राजयोग तयार होत आहे.

कोणत्या राशींसाठी शुभ राहील?

ज्योतिषांच्या मतानुसार, मेष, कर्क आणि तूळ राशीच्या लोकांना रामनवमीच्या दिवशी लाभ होईल. या राशीच्या लोकांवर भगवान श्रीरामाची कृपा राहील. नोकरीच्या चांगल्या संधीही मिळतील. व्यवसायात मोठी वाढ होईल. तसेच आत्मविश्वास वाढेल. उत्पन्नाचे नवीन स्रोत निर्माण होतील.

Edited By- Priya Dixit

कलियुगात श्रीरामापेक्षा रामाचे नाव श्रेष्ठ का आहे?

Tue, 16 Apr 2024 05:31:00 +0530

राम नावाच्या या दोन अक्षरांमध्ये संपूर्ण रामायण आणि संपूर्ण धर्मग्रंथ सामावलेले आहेत. पुराणात असे लिहिले आहे की कलियुगात सर्व ज्ञान, कर्म, ध्यान, योग, तपस्या निरुपयोगी ठरतील, परंतु रामाचे नामस्मरण लोकांना जीवनसागर पार करून देईल. वेद, पुराण आणि इतर धर्मग्रंथांपेक्षा रामाचे दोन अक्षरी नाव श्रेष्ठ आहे. या नामाचा महिमा असा आहे की सर्व देवी-देवता त्याचा जप करत राहतात.

एवढेच नाही तर भगवान शिवाकडून नामाच्या महिमाचे वर्णन ऐकून माता पार्वतीही नामस्मरण करते. ज्यांच्या सेवेसाठी श्री शिवजींनी हनुमानाचा अवतार घेतला, ते रामाचे नामस्मरण करत राहतात. अशाप्रकारे भगवान श्री रामाचे नाव लिहिणे आणि बोलण्याने भवसागरातून पार पडता येते आणि भक्तांना सर्व प्रकारच्या भौतिक, दैवी आणि भौतिक ताप यापासून मुक्ती देखील मिळते.

रामचरित मानसमध्ये तुलसीदासजींनी अनेक ठिकाणी राम नावाचा महिमा सांगितला आहे -

''रामनाम कि औषधि खरी नियत से खाय,

अंगरोग व्यापे नहीं महारोग मिट जाये।''

अर्थात: राम नामाचा जप हे औषधासारखे आहे, ज्याचा खऱ्या मनाने जप केल्यास सर्व रोग दूर होतात आणि मनाला परम शांती मिळते.

राम नाम महिमा प्रसंग:-

सर्वांना माहित आहे की राम सेतूच्या निर्मितीच्या वेळी प्रत्येक दगडावर रामाचे नाव लिहिले जात होते आणि प्रत्येकजण राम नामाचा जप करत होता, त्यामुळे रामाचे काम खूप सोपे झाले. जेव्हा राम नावाने लिहिलेले दगड तरंगू लागले तेव्हा भगवान श्रीरामही आश्चर्यचकित झाले आणि विचार करू लागले.

त्यांचे नाव लिहिलेले दगड तरंगायला लागले आहेत, मग मी एखादा कोणताही दगड समुद्रात टाकला तर तरंगायला हवा, असे त्यांना वाटले. हाच विचार मनात ठेवून त्यांनी एक दगडही उचलला ज्यावर रामाचे नाव लिहिले नव्हते आणि समुद्रात फेकले पण तो दगड बुडाला. भगवान श्री राम आश्चर्यचकित झाले की असे का झाले?

दूरवर उभे असलेले हनुमान हे सर्व पाहत होते आणि मग प्रभू श्रीरामांच्या मनातील गोष्ट समजून ते त्यांच्या जवळ गेले आणि म्हणाले, हे भगवंत ! आपण कोणत्या कोंडीत आहात?

यावर श्रीरामजी म्हणू लागले, हे हनुमान! माझ्या नावाचे दगड तरंगत आहेत पण मी माझ्या हाताने दगड फेकल्यावर तो बुडाला.

भगवंतांचे हे निष्पापपणे बोललेले विधान ऐकून प्रबळ बुद्धी देणारे हनुमानजी म्हणाले, हे भगवान! आपले नाव घेऊन प्रत्येकजण आपले आयुष्य पार करू शकतो, पण ज्याचा आपण स्वतः त्याग करत आहात, त्याला कोणी बुडण्यापासून कसे वाचवणार?

रामाच्या नावात एवढी शक्ती आहे की त्यांच्या नामाचा जप केल्याने ऋषी वाल्मिकी आणि संत तुलसीदासांनी अज्ञानी लोकांकडून महान ज्ञानी लोकांमध्ये रूपांतर केले. त्यानंतर त्यांनी रामायण आणि रामचरितमानस हे ग्रंथ रचले. देवाचे नाव घेऊन शबरीने त्यांना इतके भाग पाडले की, वनवासाच्या काळात ते स्वत: त्यांना भेटण्यासाठी झोपडीत पोहोचले. फक्त रामाचे नाव खरे आहे.

महामंत्र जोइ जपत महेसू। कासीं मुकुति हेतु उपदेसू॥

महिमा जासु जान गनराऊ। प्रथम पूजिअत नाम प्रभाऊ॥2॥

भावार्थ:- जो महामंत्र आहे, जो महेश्वर श्री शिवजींनी जपला आहे आणि ज्याचा उपदेश काशीला मुक्ती देणारा आहे आणि ज्याचा महिमा गणेशजींना ज्ञात आहे, या 'राम' नावाच्या प्रभावामुळे ज्याची सर्व प्रथम पूजा केली जाते.॥2॥- रामचरित मानस बालकाण्ड

जान आदिकबि नाम प्रतापू। भयउ सुद्ध करि उलटा जापू॥

सहस नाम सम सुनि सिव बानी। जपि जेईं पिय संग भवानी॥3॥

भावार्थ:-आदिकवि श्री वाल्मीकीजी रामनामाचा महिमा जाणतात, जे उलट नाव ('मरा', 'मरा') जपून पवित्र होऊन गेले. रामनाम सहस्त्र नावांच्या बरोबरीचे आहे हे श्री शिवजींचे वचन ऐकून पार्वतीजी आपल्या पतीसह (श्री शिवजी) सदैव राम नामाचा जप करीत असतात.॥3॥- रामचरित मानस बालकाण्ड

होइहै वही जो राम रचि राखा।

को करे तरफ बढ़ाए साखा।।

'राम' केवळ एक नाव किंवा एक मानव नाही। राम परम शक्ती आहे। प्रभू श्रीरामाच्या शत्रूंना हे माहीतच नाही की ते स्वतःभोवती नरक निर्माण करत आहेत. म्हणूनच भगवान श्रीरामाचा अपमान कोण करतो आणि कोण ऐकतो. कोण जप करतो आणि कोण नाही? याची चिंता करणे थांबवा.

1. रामापेक्षा रामाचे नाव मोठे: भगवान श्रीरामाचे नाव रामापेक्षा मोठे असल्याचे म्हटले जाते. अनेकांना राम राम असा जप करून मोक्ष प्राप्त झाला. राम हा एक महामंत्र आहे, ज्याचा जप फक्त हनुमानानेच केला नाही तर भगवान शिव देखील करतात. रामाच्या आधीही रामाचे नाव होते. प्राचीन काळी राम हा देवाचा उल्लेख करण्यासाठी वापरला जात असे.

2. राम किंवा मरा: रामचा विरुद्धार्थी शब्द म, ए, रा म्हणजे मार आहे. हा बौद्ध धर्मातील शब्द आहे. मार म्हणजे एक जो इंद्रियांच्या सुखात रमलेला असतो आणि दुसरा म्हणजे वादळ. जो माणूस रामाव्यतिरिक्त इतर गोष्टींमध्ये आपले मन गुंतवून ठेवतो, त्याला आघात त्याप्रमाणे खाली आणतो, ज्याप्रमाणे वारा वाळलेल्या झाडांचा नाश करतो.

3. राम नावाचा अर्थ:

एकदा राम म्हटल्यावर संबोधन असतं. राजस्थानमध्ये राम सा असे म्हणतात. तुमचे सर्व दुःख दूर करणारे एकच नाव आहे - 'हे राम'.

राम दोनदा म्हटल्यावर अभिवादन असतं. उत्तर भारतातील ग्रामीण भागात ते राम राम म्हणतात.

तीन वेळा राम म्हटल्यावर संवेदना वाटते. 'काय झालं राम राम राम?'

चार वेळा राम म्हटल्यावर भजन होतं.

4. तारणहार रामाचे नाव: रामाचे नाव जपणारे अनेक संत आणि कवी झाले आहेत. जसे कबीरदास, तुलसीदास, रामानंद, नाभादास, स्वामी अग्रदास, प्राणचंद चौहान, केशवदास, रैदास किंवा रविदास, दादूदयाल, सुंदरदास, मलुकदास, समर्थ रामदास इ. असंख्य संत-मुनींनी श्री राम-श्रीराम नामजप करून मोक्ष मिळवला आहे.

5. जीवनरक्षक नाव: प्रभू श्री राम नामाचा उच्चार केल्याने जीवनात सकारात्मक ऊर्जा येते. ज्यांना ध्वनी शास्त्राची माहिती आहे त्यांना माहित आहे की 'राम' शब्दाचा महिमा अगाध आहे. जेव्हा आपण 'राम' म्हणतो तेव्हा हवेत किंवा वाळूमध्ये एक विशेष आकार तयार होतो. त्याचप्रमाणे मनातही एक विशेष लय येऊ लागते. जेव्हा माणूस अखंड 'राम' जप करतो तेव्हा त्याच्या शरीराच्या प्रत्येक छिद्रात भगवान श्रीराम वास करतात. त्याच्याभोवती सुरक्षेचे वर्तुळ निर्माण होईल हे निश्चित लक्षात घ्या. भगवान श्रीरामाच्या नामाचा प्रभाव प्रचंड आहे.

चौपाई

हरि अनंत हरि कथा अनंता। कहहिं सुनहिं बहुबिधि सब संता॥

रामचंद्र के चरित सुहाए। कलप कोटि लगि जाहिं न गाए॥

भावार्थ-हरि अनंत आहे (कोणीही त्यांच्यावर मात करू शकत नाही) आणि त्यांची कथा देखील अनंत आहे. सर्व संत त्याच्याबद्दल अनेक प्रकारे ऐकतात आणि बोलतात. रामचंद्राची सुंदर पात्रे लाखो कल्पांतही गाता येत नाहीत.

पार्वती शिवजींना विचारते तेव्हा शिवजी म्हणतात

पद्मपुराण उत्तराखंड

राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे।

सहस्त्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने।।

(पद्म. उत्तर. २८१।२१-२२)

'मी 'राम'सारखा आहे! राम राम असा जप करत मी 'श्री राम' नावाचा आनंद घेत राहतो. ‘राम’ हे नाव संपूर्ण सहस्त्रनामासारखे आहे.

रामचरितमानस

महामंत्र जोइ जपत महेसू। कासीं मुकुति हेतु उपदेसू॥

महिमा जासु जान गनराऊ। प्रथम पूजिअत नाम प्रभाऊ॥

तात्पर्य: "राम" हे नाम महान मंत्र आहे ज्याचा श्री शंकर जी सतत जप करतात, जे जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्त होण्यासाठी सर्वात सोपे ज्ञान आहे. या नावाच्या प्रभावामुळे सर्वप्रथम ज्याची पूजा केली जाते त्या "राम" नावाचा महिमा भगवान गणेशाला माहित आहे.

नहिं कलि करम न भगति बिबेकू। राम नाम अवलंबन एकू॥

कालनेमि कलि कपट निधानू। नाम सुमति समरथ हनुमानू॥

तात्पर्य :- कलियुगात ना काम, ना भक्ती, ना ज्ञान, फक्त "राम" नावाचाच आधार आहे. ज्याप्रमाणे श्री हनुमानजी कपटी कालनेमीचा वध करण्यास समर्थ आहेत, त्याचप्रमाणे कलियुगात बुद्धीमान लोक "राम" नावाने कालनेमीच्या रूपात कपटाचा वध करून कपटमुक्त होतात.

व्यासजी स्कंदपुराणातील ब्रह्मखंडात म्हणतात - जे लोक राम-राम-राम या मंत्राचा जप करतात, जेवताना, पिताना, चालताना, बसताना, सुखात किंवा दु:खात ते राम मंत्राचा जप करतात, त्यांना दु:ख, दर्देव, रोगाची भीती नसते. त्यांचे वय, संपत्ती आणि सामर्थ्य दिवसेंदिवस वाढत जाते. रामाचे नाम घेतल्याने मनुष्य गंभीर पापांपासून मुक्त होतो. तो नरकात पडत नाही आणि अनंतकाळचे जीवन प्राप्त करतो.

Ram Navami 2024: रामनवमीचा सण हा दुर्मिळ शुभ योगायोग, जाणून घ्या काय आहे खास

Mon, 15 Apr 2024 17:52:00 +0530

Edited By- Priya Dixit

श्रीराम स्तोत्र

Mon, 15 Apr 2024 17:39:00 +0530

ALSO READ: श्रीरामाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रं

ALSO READ: श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रं

ALSO READ: श्री सीताराम स्तोत्रम्

ALSO READ: नामरामायणम्

ALSO READ: श्रीराममंत्रराजस्तोत्रं

ALSO READ: श्रीरामभद्रस्तोत्रम्

ALSO READ: रामभुजंग स्तोत्र

ALSO READ: श्रीसीतारामाष्टकम्

ALSO READ: रामचन्द्राष्टकम्

ALSO READ: इन्द्रकृतरामस्तोत्रम्

ALSO READ: अहल्याकृतरामस्तोत्रम्

ALSO READ: श्रीरामाष्टकम्

ALSO READ: ब्रह्मदेवकृतरामस्तुतिः

ALSO READ: रामगीता

ALSO READ: रामस्तवराजः

ALSO READ: रामह्रदयम्

ALSO READ: अक्षररामायणम्

ALSO READ: राघवयादवीयम्

ALSO READ: श्रीरघुवीरगद्यम्

ALSO READ: श्रीरामभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम्

ALSO READ: रामनाममहिमा

ALSO READ: श्रीरामकृष्णसुप्रभातम्

ALSO READ: सीताराम गीतम्

ALSO READ: जटायुकृतरामस्तोत्रम्

ALSO READ: सीतारामस्तोत्र

ALSO READ: लघु राघवेन्द्र स्तोत्र

ALSO READ: राम स्तोत्रे - रामायणम्

ALSO READ: रामस्तोत्रम्

ALSO READ: श्रीरामस्तुतिः

ALSO READ: रामषट्पदी

ALSO READ: आनंद रामायण

ALSO READ: श्रीराममङ्गलाशासनम्

ALSO READ: श्री रघुवीर गद्यं

ALSO READ: श्रीराघवेन्द्रस्तोत्रम्

ALSO READ: राम स्तोत्रे शरणागति गद्यम्

ALSO READ: श्रीरामचारित्रमञ्जरी

ALSO READ: अध्यात्मरामायणमाहात्म्यम्

ALSO READ: श्रीरामनामसंकीर्तनम्

ALSO READ: हनूमत्कृतसीतारामस्तोत्रम्

ALSO READ: श्री रामरक्षास्तोत्रं - इदं पवित्रं परमं भक्तानां

ALSO READ: श्रीमहादेवकृतरामस्तोत्रम्

ALSO READ: रामरक्षा स्तोत्र मराठी अर्थासहित Ram Raksha Stotra

श्रीरामाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रं

Sun, 14 Apr 2024 19:04:00 +0530

श्रीराघवं दशरथात्मजमप्रमेयं सीतापतिं रघुकुलान्वयरत्नदीपम् । आजानुबाहुमरविन्ददलायताक्षं रामं निशाचरविनाशकरं नमामि ॥

वैदेहीसहितं सुरद्रुमतले हैमे महामण्डपे मध्ये पुष्पकमासने मणिमये वीरासने सुस्थितम् ।

अग्रे वाचयति प्रभञ्जनसुते तत्त्वं मुनिभ्यः परं व्याख्यान्तं भरतादिभिः परिवृतं रामं भजे श्यामलम् ॥

श्रीरामो रामभद्रश्च रामचन्द्रश्च शाश्वतः । राजीवलोचनः श्रीमान् राजेन्द्रो रघुपुङ्गवः ॥१॥

जानकीवल्लभो जैत्रो जितामित्रो जनार्दनः । विश्वामित्रप्रियो दान्तः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ॥२॥

वालिप्रमथनो वाग्मी सत्यवाक् सत्यविक्रमः । सत्यव्रतो व्रतधरः सदा हनुमदाश्रितः ॥३॥

कौसलेयः खरध्वंसी विराधवधपण्डितः । विभीषणपरित्राता हरकोदण्डखण्डनः ॥४॥

सप्ततालप्रभेत्ता च दशग्रीवशिरोहरः । जामदग्न्यमहादर्पदलनस्ताटकान्तकः ॥५॥

वेदान्तसारो वेदात्मा भवरोगस्य भेषजम् । दूषणत्रिशिरो हन्ता त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥६॥

त्रिविक्रमस्त्रिलोकात्मा पुण्यचारित्रकीर्तनः । त्रिलोकरक्षको धन्वी दण्डकारण्यपावनः ॥७॥

अहल्याशापशमनः पितृभक्तो वरप्रदः । जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितामित्रो जगद्गुरुः ॥८॥

ऋक्षवानरसंघाती चित्रकूटसमाश्रयः । जयन्तत्राणवरदः सुमित्रापुत्रसेवितः ॥९॥

सर्वदेवादिदेवश्च मृतवानरजीवनः । मायामारीचहन्ता च महादेवो महाभुजः ॥१०॥

सर्वदेवस्तुतः सौम्यो ब्रह्मण्यो मुनिसंस्तुतः । महायोगी महोदारः सुग्रीवेप्सितराज्यदः ॥११॥

सर्वपुण्याधिकफलः स्मृतसर्वाघनाशनः । आदिदेवो महादेवो महापूरुष एव च ॥१२॥

पुण्योदयो दयासारः पुराणपुरुषोत्तमः । स्मितवक्त्रो मिताभाषी पूर्वभाषी च राघवः ॥१३॥

अनन्तगुणगम्भीरो धीरोदात्तगुणोत्तमः । मायामानुषचारित्रो महादेवादिपूजितः ॥१४॥

सेतुकृज्जितवारीशः सर्वतीर्थमयो हरिः । श्यामाङ्गः सुन्दरः शूरः पीतवासा धनुर्धरः ॥१५॥

सर्वयज्ञाधिपो यज्वा जरामरणवर्जितः । शिवलिङ्गप्रतिष्ठाता सर्वावगुणवर्जितः ॥१६॥

परमात्मा परं ब्रह्म सच्चिदानन्दविग्रहः । परं ज्योतिः परंधाम पराकाशः परात्परः ॥१७॥

परेशः पारगः पारः सर्वदेवात्मकः परः ॥

॥ इति श्रीरामाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रं

Sun, 14 Apr 2024 09:30:00 +0530

राजीवलोचनः श्रीमान् श्रीरामो रघुपुङ्गवः । रामभद्रः सदाचारो राजेन्द्रो जानकीपतिः ॥१॥

अग्रगण्यो वरेण्यश्च वरदः परमेश्वरः । जनार्दनो जितामित्रः परार्थैकप्रयोजनः ॥२॥

विश्वामित्रप्रियो दान्तश्शत्रुजिच्छत्रुतापनः । सर्वज्ञः सर्वदेवादिः शरण्यो वालिमर्दनः ॥३॥

ज्ञानभाव्योऽपरिच्छेद्योवाग्मीसत्यव्रतः शुचिः । ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञः खरध्वंसी प्रतापवान् ॥४॥

द्युतिमानात्मवान् वीरो जितक्रोधोऽरिमर्दनः । विश्वरूपो विशालाक्षः प्रभुः परिवृढो दृढः ॥५॥

ईशः खड्गधरः श्रीमान् कौसलेयोऽनसूयकः । विपुलांसो महोरस्कः परमेष्ठी परायणः ॥६॥

सत्यव्रतः सत्यसंधो गुरुः परमधार्मिकः । लोकज्ञो लोकवन्द्यश्च लोकात्मालोककृत्परः ॥७॥

अनादिर्भगवान् सेव्यो जितमायो रघूद्वहः । रामो दयाकरो दक्षः सर्वज्ञः सर्वपावनः ॥८॥

ब्रह्मण्यो नीतिमान् गोप्ता सर्वदेवमयो हरिः । सुन्दरः पीतवासाश्च सूत्रकारः पुरातनः ॥९॥

सौम्यो महर्षिः कोदण्डी सर्वज्ञः सर्वकोविदः । कविः सुग्रीववरदः सर्वपुण्याधिकप्रदः ॥१०॥

भव्यो जितारिषड्वर्गो महोदरोऽघनाशनः । सुकीर्तिरादिपुरुषः कान्तः पुण्यकृतागमः ॥११॥

अकल्मषश्चतुर्बाहुः सर्वावासो दुरासदः । स्मितभाषी निवृत्तात्मा स्मृतिमान् वीर्यवान् प्रभुः ॥१२॥

धीरो दान्तो घनश्यामः सर्वायुधविशारदः । अध्यात्मयोगनिलयः सुमना लक्ष्मणाग्रजः ॥१३॥

सर्वतीर्थमयश्शूरः सर्वयज्ञफलप्रदः । यज्ञस्वरूपी यज्ञेशो जरामरणवर्जितः ॥१४॥

वर्णाश्रमकरो वर्णी शत्रुजित् पुरुषोत्तमः । विभीषणप्रतिष्ठाता परमात्मा परात्परः ॥१५॥

प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः पूर्णः परपुरंजयः । अनन्तदृष्टिरानन्दो धनुर्वेदो धनुर्धरः ॥१६॥

गुणाकरो गुणश्रेष्ठः सच्चिदानन्दविग्रहः । अभिवन्द्यो महाकायो विश्वकर्मा विशारदः ॥१७॥

विनीतात्मा वीतरागः तपस्वीशो जनेश्वरः । कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वेशः सर्वकामदः ॥१८॥

अक्षयः पुरुषः साक्षी केशवः पुरुषोत्तमः । लोकाध्यक्षो महामायो विभीषणवरप्रदः ॥१९॥

आनन्दविग्रहो ज्योतिर्हनुमत्प्र्भुरव्ययः । भ्राजिष्णुः सहनो भोक्ता सत्यवादी बहुश्रुतः ॥२०॥

सुखदः कारणं कर्ता भवबन्धविमोचनः । देवचूडामणिर्नेता ब्रह्मण्यो ब्रह्मवर्धनः ॥२१॥

संसारोत्तारको रामः सर्वदुःखविमोक्षकृत् । विद्वत्तमो विश्वकर्ता विश्वहर्ता च विश्वकृत् ॥२२॥

नित्योनियतकल्याणः सीताशोकविनाशकृत् । काकुत्स्थः पुण्डरीकाक्षो विश्वामित्रभयापहः ॥२३॥

मारीचमथनो रामो विराधवधपण्डितः । दुस्स्वप्ननाशनो रम्यः किरीटी त्रिदशाधिपः ॥२४॥

महाधनुर्महाकायो भीमो भीमपराक्रमः । तत्त्वस्वरूपी तत्त्वज्ञः तत्त्ववादी सुविक्रमः ॥२५॥

भूतात्मा भूतकृत्स्वामी कालज्ञानी महापटुः । अनिर्विण्णो गुणग्राही निष्कलङ्कः कलङ्कहा ॥२६॥

स्वभावभद्रश्शत्रुघ्नः केशवः स्थाणुरीश्वरः । भूतादिः शम्भुरादित्यः स्थविष्ठश्शाश्वतोध्रुवः ॥२७॥

कवची कुण्डली चक्री खड्गी भक्तजनप्रियः । अमृत्युर्जन्मरहितः सर्वजित्सर्वगोचरः ॥२८॥

अनुत्तमोऽप्रमेयात्मा सर्वादिर्गुणसागरः । समः समात्मा समगो जटामुकुटमण्डितः ॥२९॥

अजेयः सर्वभूतात्मा विष्वक्सेनो महातपाः । लोकाध्यक्षो महाबाहुरमृतो वेदवित्तमः ॥३०॥

सहिष्णुः सद्गतिः शास्ता विश्वयोनिर्महाद्युतिः । अतीन्द्र ऊर्जितः प्रांशुरुपेन्द्रो वामनो बली ॥३१॥

धनुर्वेदो विधाता च ब्रह्मा विष्णुश्च शंकरः । हंसो मरीचिर्गोविन्दो रत्नगर्भो महामतिः ॥३२॥

व्यासो वाचस्पतिः सर्वदर्पितासुरमर्दनः । जानकीवल्लभः पूज्यः प्रकटः प्रीतिवर्धनः ॥३३॥

सम्भवोऽतीन्द्रियोवेद्योऽनिर्देशोजाम्बवत्प्रभुः । मदनो मथनो व्यापी विश्वरूपो निरञ्जनः ॥३४॥

नारायणोऽग्रणीः साधुर्जटायुप्रीतिवर्धनः । नैकरूपो जगन्नाथः सुरकार्यहितः स्वभूः ॥३५॥

जितक्रोधो जितारातिः प्लवगाधिपराज्यदः । वसुदः सुभुजो नैकमायो भव्यप्रमोदनः ॥३६॥

चण्डांशुः सिद्धिदः कल्पः शरणागतवत्सलः । अगदो रोगहर्ता च मन्त्रज्ञो मन्त्रभावनः ॥३७॥

सौमित्रिवत्सलो धुर्यो व्यक्ताव्यक्तस्वरूपधृक् । वसिष्ठो ग्रामणीः श्रीमाननुकूलः प्रियंवदः ॥३८॥

अतुलः सात्त्विको धीरः शरासनविशारदः । ज्येष्ठः सर्वगुणोपेतः शक्तिमांस्ताटकान्तकः ॥३९॥

वैकुण्ठः प्राणिनां प्राणः कमठः कमलापतिः । गोवर्धनधरो मत्स्यरूपः कारुण्यसागरः ॥४०॥

कुम्भकर्णप्रभेत्ता च गोपिगोपालसंवृतः । मायावी व्यापको व्यापी रैणुकेयबलापहः ॥४१॥

पिनाकमथनो वन्द्यः समर्थो गरुडध्वजः । लोकत्रयाश्रयो लोकचरितो भरताग्रजः ॥४२॥

श्रीधरः सद्गतिर्लोकसाक्षी नारायणो बुधः । मनोवेगी मनोरूपी पूर्णः पुरुषपुङ्गवः ॥४३॥

यदुश्रेष्ठो यदुपतिर्भूतावासः सुविक्रमः । तेजोधरो धराधारश्चतुर्मूर्तिर्महानिधिः ॥४४॥

चाणूरमर्दनो दिव्यश्शान्तो भरतवन्दितः । शब्दातिगो गभीरात्मा कोमलाङ्गः प्रजागरः ॥४५॥

लोकगर्भश्शेषशायी क्षीराब्धिनिलयोऽमलः । आत्मयोनिरदीनात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥४६॥

अमृतांशुर्महागर्भो निवृत्तविषयस्पृहः । त्रिकालज्ञो मुनिस्साक्षी विहायसगतिः कृती ॥४७॥

पर्जन्यः कुमुदो भूतावासः कमललोचनः । श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासो वीरहा लक्ष्मणाग्रजः ॥४८॥

लोकाभिरामो लोकारिमर्दनः सेवकप्रियः । सनातनतमो मेघश्यामलो राक्षसान्तकृत् ॥४९॥

दिव्यायुधधरः श्रीमानप्रमेयो जितेन्द्रियः । भूदेववन्द्यो जनकप्रियकृत्प्रपितामहः ॥५०॥

उत्तमः सात्विकः सत्यः सत्यसंधस्त्रिविक्रमः । सुव्रतः सुलभः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुधीः ॥५१॥

दामोदरोऽच्युतश्शार्ङ्गी वामनो मधुराधिपः । देवकीनन्दनः शौरिः शूरः कैटभमर्दनः ॥५२॥

सप्ततालप्रभेत्ता च मित्रवंशप्रवर्धनः । कालस्वरूपी कालात्माकालः कल्याणदःकविः संवत्सर ऋतुः पक्षो ह्ययनं दिवसो युगः ॥५३॥

स्तव्यो विविक्तो निर्लेपः सर्वव्यापी निराकुलः । अनादिनिधनः सर्वलोकपूज्यो निरामयः ॥५४॥

रसो रसज्ञः सारज्ञो लोकसारो रसात्मकः । सर्वदुःखातिगो विद्याराशिः परमगोचरः ॥५५॥

शेषो विशेषो विगतकल्मषो रघुनायकः । वर्णश्रेष्ठो वर्णवाह्यो वर्ण्यो वर्ण्यगुणोज्ज्वलः ॥५६॥

कर्मसाक्ष्यमरश्रेष्ठो देवदेवः सुखप्रदः । देवाधिदेवो देवर्षिर्देवासुरनमस्कृतः ॥५७॥

सर्वदेवमयश्चक्री शार्ङ्गपाणी रघूत्तमः । मनो बुद्धिरहंकारः प्रकृतिः पुरुषोऽव्ययः ॥५८॥

अहल्यापावनः स्वामी पितृभक्तो वरप्रदः । न्यायो न्यायी नयी श्रीमान्नयो नगधरोध्रुवः ॥५९॥

लक्ष्मीविश्वम्भराभर्ता देवेन्द्रो बलिमर्दनः । वाणारिमर्दनो यज्वानुत्तमो मुनिसेवितः ॥६०॥

देवाग्रणीः शिवध्यानतत्परः परमः परः । सामगेयः प्रियोऽक्रूरः पुण्यकीर्तिस्सुलोचनः ॥६१॥

पुण्यः पुण्याधिकः पूर्वः पूर्णः पूरयिता रविः । जटिलः कल्मषध्वान्तप्रभञ्जनविभावसुः ॥६२॥

अव्यक्तलक्षणोऽव्यक्तो दशास्यद्विपकेसरी । कलानिधिः कलानाथो कमलानन्दवर्धनः ॥६३॥

जयी जितारिः सर्वादिः शमनो भवभञ्जनः । अलंकरिष्णुरचलो रोचिष्णुर्विक्रमोत्तमः ॥६४॥

आशुः शब्दपतिः शब्दागोचरो रञ्जनो रघुः । निश्शब्दः प्रणवो माली स्थूलः सूक्ष्मो विलक्षणः ॥६५॥

आत्मयोनिरयोनिश्च सप्तजिह्वः सहस्रपात् । सनातनतमस्स्रग्वी पेशलो जविनां वरः ॥६६॥

शक्तिमाञ्शङ्खभॄन्नाथः गदापद्मरथाङ्गभृत् । निरोहो निर्विकल्पश्च चिद्रूपो वीतसाध्वसः ॥६७॥

शताननः सहस्राक्षः शतमूर्तिर्धनप्रभः । हृत्पुण्डरीकशयनः कठिनो द्रव एव च ॥६८॥

उग्रो ग्रहपतिः श्रीमान् समर्थोऽनर्थनाशनः । अधर्मशत्रू रक्षोघ्नः पुरुहूतः पुरुष्टुतः ॥६९॥

ब्रह्मगर्भो बृहद्गर्भो धर्मधेनुर्धनागमः । हिरण्यगर्भोज्योतिष्मान् सुललाटः सुविक्रमः ॥७०॥

शिवपूजारतः श्रीमान् भवानीप्रियकृद्वशी । नरो नारायणः श्यामः कपर्दीनीललोहितः ॥७१॥

रुद्रः पशुपतिः स्थाणुर्विश्वामित्रो द्विजेश्वरः । मातामहोमातरिश्वाविरिञ्चोविष्टरश्रवाः ॥७२॥

अक्षोभ्यः सर्वभूतानां चण्डः सत्यपराक्रमः । वालखिल्यो महाकल्पः कल्पवृक्षः कलाधरः ॥७३॥

निदाघस्तपनोऽमोघः श्लक्ष्णः परबलापहृत् । कबन्धमथनो दिव्यः कम्बुग्रीवशिवप्रियः ॥७४॥

शङ्खोऽनिलः सुनिष्पन्नः सुलभः शिशिरात्मकः । असंसृष्टोऽतिथिः शूरः प्रमाथी पापनाशकृत् ॥७५॥

वसुश्रवाः कव्यवाहः प्रतप्तो विश्वभोजनः । रामोनीलोत्पलश्यामोज्ञानस्कन्धोमहाद्युतिः ॥७६॥

पवित्रपादः पापारिर्मणिपूरो नभोगतिः । उत्तारणो दुष्कृतिहा दुर्धर्षो दुस्सहोऽभयः ॥७७॥

अमृतेशोऽमृतवपुर्धर्मी धर्मः कृपाकरः । भर्गो विवस्वानादित्यो योगाचार्यो दिवस्पतिः ॥७८॥

उदारकीर्तिरुद्योगी वाङ्मयः सदसन्मयः । नक्षत्रमाली नाकेशः स्वाधिष्ठानः षडाश्रयः ॥७९॥

चतुर्वर्गफलो वर्णी शक्तित्रयफलं निधिः । निधानगर्भो निर्व्याजो गिरीशो व्यालमर्दनः ॥८०॥

श्रीवल्लभः शिवारम्भः शान्तिर्भद्रः समञ्जसः । भूशयो भूतिकृद्भूतिर्भूषणो भूतवाहनः ॥८१॥

अकायो भक्तकायस्थः कालज्ञानी महावटुः । परार्थवृत्तिरचलो विविक्तः श्रुतिसागरः ॥८२॥

स्वभावभद्रो मध्यस्थः संसारभयनाशनः । वेद्यो वैद्यो वियद्गोप्ता सर्वामरमुनीश्वरः ॥८३॥

सुरेन्द्रः करणं कर्म कर्मकृत्कर्म्यधोक्षजः । ध्येयो धुर्यो धराधीशः संकल्पः शर्वरीपतिः ॥८४॥

परमार्थगुरुर्वृद्धः शुचिराश्रितवत्सलः । विष्णुर्जिष्णुर्विभुर्वन्द्यो यज्ञेशो यज्ञपालकः ॥८५॥

प्रभविष्णुर्ग्रसिष्णुश्च लोकात्मा लोकभावनः । केशवः केशिहा काव्यः कविः कारणकारणम् ॥८६॥

कालकर्ता कालशेषो वासुदेवः पुरुष्टुतः । आदिकर्ता वराहश्च माधवो मधुसूदनः ॥८७॥

नारायणो नरो हंसो विष्वक्सेनो जनार्दनः । विश्वकर्ता महायज्ञो ज्योतिष्मान् पुरुषोत्तमः ॥८८॥

वैकुण्ठः पुण्डरीकाक्षः कृष्णः सूर्यः सुरार्चितः । नारसिंहो महाभीमो वक्रदंष्ट्रो नखायुधः ॥८९॥

आदिदेवो जगत्कर्ता योगीशो गरुडध्वजः । गोविन्दोगोपतिर्गोप्ता भूपतिर्भुवनेश्वरः ॥९०॥

पद्मनाभो हृषीकेशो धाता दामोदरः प्रभुः । त्रिविक्रमस्त्रिलोकेशो ब्रह्मेशः प्रीतिवर्धनः ॥९१॥

वामनो दुष्टदमनो गोविन्दो गोपवल्लभः । भक्तप्रियोऽच्युतः सत्यः सत्यकीर्तिर्धृतिः स्मृतिः ॥९२॥

कारुण्यं करुणो व्यासः पापहा शान्तिवर्धनः । संन्यासी शास्त्रतत्वज्ञो मन्दराद्रिनिकेतनः ॥९३॥

बदरीनिलयः शान्तस्तपस्वी वैद्युतप्रभः । भूतावासो गुहावासः श्रीनिवासः श्रियः पतिः ॥९४॥

तपोवासो मुदावासः सत्यवासः सनातनः । पुरुषः पुष्करः पुण्यः पुष्कराक्षो महेश्वरः ॥९५॥

पूर्णमूर्तिः पुराणज्ञः पुण्यदः प्रीतिवर्धनः । शङ्खी चक्री गदी शार्ङ्गी लाङ्गली मुसली हली ॥९६॥

किरीटी कुण्डली हारी मेखली कवची ध्वजी । योद्धा जेता महावीर्यः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ॥९७॥

शास्ता शास्त्रकरः शास्त्रं शंकर: शंकरस्तुतः । सारथिः सात्त्विकः स्वामी सामवेदप्रियः समः ॥९८॥

पवनः संहतः शक्तिः सम्पूर्णाङ्गः समृद्धिमान् । स्वर्गदः कामदः श्रीदः कीर्तिदोऽकीर्तिनाशनः ॥९९॥

मोक्षदः पुण्डरीकाक्षः क्षीराब्धिकृतकेतनः । सर्वात्मासर्वलोकेशः प्रेरकः पापनाशनः ॥१००॥

सर्वव्यापी जगन्नाथः सर्वलोकमहेश्वरः । सर्गस्थित्यन्तकृद्देवः सर्वलोकसुखावहः ॥१०१॥

अक्षय्यः शाश्वतोऽनन्तः क्षयवृद्धिविवर्जितः । निर्लेपो निर्गुणः सूक्ष्मो निर्विकारो निरञ्जनः ॥१०२॥

सर्वोपाधिविनिर्मुक्तः सत्तामात्रव्यवस्थितः । अधिकारी विभुर्नित्यः परमात्मा सनातनः ॥१०३॥

अचलो निर्मलो व्यापी नित्यतृप्तो निराश्रयः । श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मितभाषणः ॥१०४॥

आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः । सत्यवान् गुणसम्पन्नः स्वयंतेजाः सुदीप्तिमान् ॥१०५॥

कालात्मा भगवान् कालः कालचक्रप्रवर्तकः । नारायणः परंज्योतिः परमात्मा सनातनः ॥१०६॥

विश्वसृड्विश्वगोप्ता च विश्वभोक्ता च शाश्वतः । विश्वेश्वरो विश्वमूर्तिर्विश्वात्मा विश्वभावनः ॥१०७॥

सर्वभूतसुहृच्छान्तः सर्वभूतानुकम्पनः । सर्वेश्वरेश्वरः सर्वः श्रीमानाश्रितवत्सलः ॥१०८॥

सर्वगः सर्वभूतेशः सर्वभूताशयस्थितः । अभ्यन्तरस्थस्तमसश्छेत्ता नारायणः परः ॥१०९॥

अनादिनिधनः स्रष्टा प्रजापतिपतिर्हरिः । नरसिंहो हृषीकेशः सर्वात्मा सर्वदृग्वशी ॥११०॥

जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभुर्नेता सनातनः । कर्ता धाता विधाता च सर्वेषां प्रभुरीश्वरः ॥१११॥

सहस्रमूर्तिर्विश्वात्मा विष्णुर्विश्वदृगव्ययः । पुराणपुरुषः स्रष्टा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥११२॥

तत्त्वं नारायणो विष्णुर्वासुदेवः सनातनः । परमात्मा परं ब्रह्म सच्चिदानन्दविग्रहः ॥११३॥

परंज्योतिः परंधामः पराकाशः परात्परः । अच्युतः पुरुषः कृष्णः शाश्वतः शिव ईश्वरः ॥११४॥

नित्यः सर्वगतः स्थाणुरुग्रः साक्षी प्रजापतिः । हिरण्यगर्भः सविता लोककृल्लोकभृद्विभुः ॥११५॥

रामः श्रीमान् महाविष्णुर्जिष्णुर्देवहितावहः । तत्वात्मा तारकं ब्रह्म शाश्वतः सर्वसिद्धिदः ॥११६॥

अकारवाच्योभगवान् श्रीर्भूलीलापतिः पुमान् । सर्वलोकेश्वरः श्रीमान् सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥११७॥

स्वामी सुशीलः सुलभः सर्वज्ञः सर्वशक्तिमान् । नित्यः सम्पूर्णकामश्च नैसर्गिकसुहृत्सुखी ॥११८॥

कृपापीयूषजलधिश्शरण्यः सर्वदेहिनाम् । श्रीमान्नारायणः स्वामी जगतां पतिरीश्वरः ॥११९॥

श्रीशः शरण्यो भूतानां संश्रिताभीष्टदायकः । अनन्तः श्रीपती रामो गुणभृन्निर्गुणो महान् ॥१२०॥

॥ इति श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

श्री सीताराम स्तोत्रम्

Sun, 14 Apr 2024 09:03:00 +0530

कमल लोचनौ राम कांचनाम्बरौ कवचभूषणौ राम कार्मुकान्वितौ । कलुषसंहारौ राम कामितप्रदौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१॥

मकरकुण्डलौ राम मौलिसेवितौ मणिकिरीटिनौ राम मञ्जुभाषिणौ । मनुकुलोद्भवौ राम मानुषोत्तमौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥२॥

सत्यसम्पन्नौ राम समरभीकरौ सर्वरक्षणौ राम सर्वभूषणौ । सत्यमानसौ राम सर्वपोषितौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥३॥

धृतशिखण्डिनौ राम दीनरक्षकौ धृतहिमाचलौ राम दिव्यविग्रहौ । विविधपूजितौ राम दीर्घदोर्युगौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥४॥

भुवनजानुकौ राम पादचारिणौ पृथुशिलीमुकौ राम पापनाङ्घ्रिकौ । परमसात्विकौ राम भक्तवत्सलौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥५॥

वनविहारिणौ राम वल्कलांबरौ वनफलाशिनौ राम वासवार्चितौ । वरगुणाकरौ राम वालिमर्दनौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥६॥

दशरथात्मजौ राम पशुपतिप्रियौ शशिनिवासिनौ राम विशदमानसौ । दशमुखान्तकौ राम निशितसायकौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥७॥

कमल लोचनौ राम समरपण्डितौ भीमविग्रहौ राम कामसुन्दरौ । दामभूषणौ राम हेमनूपुरौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥८॥

भरतसेवितौ राम दुरितमोचकौ करधृताशुगौ राम सूकरस्तुतौ । शरधि धारणौ राम धीरकवचिनौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥९॥

धर्मचारिणौ राम कर्मसाक्षिणौ धर्मकार्मुखौ राम शर्मदायकौ । धर्मशोभितौ राम कर्ममोदिनौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१०॥

नीलदेहिनौ राम लोलकुन्दलौ कालभीकरौ राम वालिमर्दनौ । कलुषहारिणौ राम ललितभूषणौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥११॥

मातृनन्दनौ राम भाद्रबालकौ भ्रातॄ सम्मतौ राम शत्रुसूदकौ । भ्रातृशेखरौ राम सेतुनायकौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१२॥

शरधिबन्धनौ राम दलितदानवौ कुलविवर्धनौ राम बलविराजितौ । सोलजाजितौ राम बलविराजितौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१३॥

राजलक्षणौ राम विजय काङ्क्षिणौ गजवरारुहौ राम पूजितामरौ । विजितमत्सरौ राम भजितवारणौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१४॥

सर्वमानितौ राम सर्वकारिणौ गर्वभञ्जनौ राम निर्विकारणौ । दुर्विभासितौ राम सर्वभासकौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१५॥

रविकुलोद्भवौ राम भवविनाशकौ कानकाश्रितौ राम पादकोशकौ । रविसुतप्रियौ राम कविभिरीडितौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१६॥

राम राघव सीता राम राघव राम राघव सीता राम राघव । कृष्णकेशव राधा कृष्णकेशव कृष्णकेशव राधा कृष्णकेशव ॥१७॥

सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम ।

सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम ॥१८॥

नामरामायणम्

Sun, 14 Apr 2024 08:37:00 +0530

॥ बालकाण्डः ॥

शुद्धब्रह्मपरात्पर राम् । कालात्मकपरमेश्वर राम् । शेषतल्पसुखनिद्रित राम् । ब्रह्माद्यमरप्रार्थित राम् । चण्डकिरणकुलमण्डन राम् ।

श्रीमद्दशरथनन्दन राम् । कौसल्यासुखवर्धन राम् । विश्वामित्रप्रियधन राम् । घोरताटकाघातक राम् । मारीचादिनिपातक राम् ।

कौशिकमखसंरक्षक राम् । श्रीमदहल्योद्धारक राम् । गौतममुनिसंपूजित राम् । सुरमुनिवरगणसंस्तुत राम् । नाविकधाविकमृदुपद राम् ।

मिथिलापुरजनमोहक राम् । विदेहमानसरञ्जक राम् । त्र्यंबककार्मुखभञ्जक राम् । सीतार्पितवरमालिक राम् । कृतवैवाहिककौतुक राम् ।

भार्गवदर्पविनाशक राम् । श्रीमदयोध्यापालक राम् । रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

॥ अयोध्याकाण्डः ॥

अगणितगुणगणभूषित राम् । अवनीतनयाकामित राम् । राकाचन्द्रसमानन राम् । पितृवाक्याश्रितकानन राम् । प्रियगुहविनिवेदितपद राम् ।

तत्क्षालितनिजमृदुपद राम् । भरद्वाजमुखानन्दक राम् । चित्रकूटाद्रिनिकेतन राम् । दशरथसन्ततचिन्तित राम् । कैकेयीतनयार्पित राम् ।

विरचितनिजपितृकर्मक राम् । भरतार्पितनिजपादुक राम् । रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

॥ अरण्यकाण्डः ॥

दण्डकावनजनपावन राम् । दुष्टविराधविनाशन राम् । शरभङ्गसुतीक्ष्णार्चित राम् । अगस्त्यानुग्रहवर्दित राम् । गृध्राधिपसंसेवित राम् ।

पञ्चवटीतटसुस्थित राम् । शूर्पणखार्त्तिविधायक राम् । खरदूषणमुखसूदक राम् । सीताप्रियहरिणानुग राम् । मारीचार्तिकृताशुग राम् ।

विनष्टसीतान्वेषक राम् । गृध्राधिपगतिदायक राम् । शबरीदत्तफलाशन राम् । कबन्धबाहुच्छेदन राम् । रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

॥ किष्किन्धाकाण्डः ॥

हनुमत्सेवितनिजपद राम् । नतसुग्रीवाभीष्टद राम् । गर्वितवालिसंहारक राम् । वानरदूतप्रेषक राम् । हितकरलक्ष्मणसंयुत राम् ।

रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

॥ सुन्दरकाण्डः ॥

कपिवरसन्ततसंस्मृत राम् । तद्गतिविघ्नध्वंसक राम् । सीताप्राणाधारक राम् । दुष्टदशाननदूषित राम् । शिष्टहनूमद्भूषित राम् ।

सीतवेदितकाकावन राम् । कृतचूडामणिदर्शन राम् । कपिवरवचनाश्वासित राम् । रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

॥ युद्धकाण्डः ॥

रावणनिधनप्रस्थित राम् । वानरसैन्यसमावृत राम् । शोषितशरदीशार्त्तित राम् । विभीष्णाभयदायक राम् । पर्वतसेतुनिबन्धक राम् ।

कुम्भकर्णशिरश्छेदन राम् । राक्षससङ्घविमर्धक राम् । अहिमहिरावणचारण राम् । संहृतदशमुखरावण राम् । विधिभवमुखसुरसंस्तुत राम् ।

खःस्थितदशरथवीक्षित राम् । सीतादर्शनमोदित राम् । अभिषिक्तविभीषणनुत राम् । पुष्पकयानारोहण राम् । भरद्वाजादिनिषेवण राम् ।

भरतप्राणप्रियकर राम् । साकेतपुरीभूषण राम् । सकलस्वीयसमानस राम् । रत्नलसत्पीठास्थित राम् । पट्टाभिषेकालंकृत राम् । पार्थिवकुलसम्मानित राम् ।

विभीषणार्पितरङ्गक राम् । कीशकुलानुग्रहकर राम् । सकलजीवसंरक्षक राम् । समस्तलोकोद्धारक राम् । रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

॥ उत्तरकाण्डः ॥

आगत मुनिगण संस्तुत राम् । विश्रुतदशकण्ठोद्भव राम् । सितालिङ्गननिर्वृत राम् । नीतिसुरक्षितजनपद राम् । विपिनत्याजितजनकज राम् ।

कारितलवणासुरवध राम् । स्वर्गतचम्बुक संस्तुत राम् । स्वतनयकुशलवनन्दित राम् । अश्वमेधक्रतुदिक्षित राम् । कालावेदितसुरपद राम् ।

आयोध्यकजनमुक्तित राम् । विधिमुखविभुदानन्दक राम् । तेजोमयनिजरूपक राम् । संसृतिबन्धविमोचक राम् । धर्मस्थापनतत्पर राम् ।

भक्तिपरायणमुक्तिद राम् । सर्वचराचरपालक राम् । सर्वभवामयवारक राम् । वैकुण्ठालयसंस्तित राम् । नित्यनन्दपदस्तित राम् ।

रामराम जयराजा राम् । रामराम जयसीता राम् ।

श्रीराममंत्रराजस्तोत्रं

Sun, 14 Apr 2024 08:10:00 +0530

श्रीरामः श्रीकरः श्रीदः श्रीसेव्यः श्रीनिकेतनः ॥

राक्षसान्तकरो धीरो भक्‍तभाग्यविवर्धनः ॥१॥

मरेति किलयन्नाम जपन् व्याधोऽभवन्मुनिः ॥

जन्मदुःखनुदं काव्यं दिव्यं व्यरचयन्महत् ॥२॥

यदा यदा भवेद्‌ग्लानिर्धर्मस्य च तदा तदा ॥

राक्षसान्तकरो रामो सम्भवत्यात्ममायया ॥३॥

महामोहकरी माया यत्प्रसादाद्विनश्यति ॥

जघन्या अपि पूजाश्‍च पावना बहवोऽभवन् ॥४॥

यस्य प्रसादतो जातो हनूमान् महतो महान् ॥

जन्ममृत्युजरादुःखान्मुक्‍तोऽद्यापिविराजते ॥५॥

यस्मात्परतरन्नास्ति यस्य नाम महद्यशः ॥

रामं लोकाभिरामं तं व्रजामः शरणं मुदा ॥६॥

ममैतयिति नः सर्वान् संसारात्तारयिष्यति ॥

श्रीराम जयरामेति जय जयेति जपाद्‌धृवम् ॥७॥

राम एव परब्रह्म राम एव परागतिः ॥

मनः शान्तिकरोरामो मन्मथारिनमस्कृतः ॥८॥

जयत्रययुतः श्रेष्ठो रामत्रययुतो मनुः ॥

यत्र श्रीराममहिमा त्रिसत्यमिति वर्ण्यते ॥९॥

रामः श्रीसीतया युक्‍तः सर्वैश्‍वर्यद इत्यपि ॥

मह्त्वमस्यानन्तं यत् तच्छ्रीरामपदे स्थितम् ॥१०॥

जय रामपदेनायं जयरुप इतीर्यते ॥

यतोऽसौ जयरुपो हि जयार्हो जयदस्तथा ॥११॥

जय जयेति पदेऽर्थोयं द्योतते सर्वरिद्धिदः ॥

यस्मिन्न माया नाविद्या तस्मिन्मोहःकथं भवेत् ॥१२॥

रामत्रये दाशरथिश्‍चेशो ब्रह्मेति कथ्यते ॥

मरुद्रात्मजसन्त्राता मोचयेन्मदनादपि ॥१३॥

श्रीरामेति पदं पूर्वं जय रामेति वै ततः ॥

रामोऽत्र द्विर्जयात्पश्‍चाद्वर्तते मनुराजके ॥१४॥

महासंसारव्यामोहान्मोचयत्याश्‍वयं मनुः ॥

जपनीयः कीर्तनीयो मुदा सर्वैश्‍च सर्वदा ॥१५॥

यक्षराक्षसभूताद्या पीडाऽनेन विनश्यति ॥

रामो धनुर्धरो नित्यं संरक्षति पदे पदे ॥१६॥

मदोन्मत्तनरैश्‍चापि न दुःखं लभते कदा ॥

जन्मसन्तापचंद्रोऽयं ज्ञानविज्ञानदो मनुः ॥१७॥

यत्र कुत्रापि जप्योऽयं शुचिर्वाप्यशुचिस्तथा ॥

जपतः शान्तिमाप्नोति प्रशस्तोऽस्मिन् कलौ मतः ॥१८॥

यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि भगवद्वाक्यमीदृशम् ॥

रामेणैव पुरादिष्टः षडङगादिविवर्जितः ॥१९॥

मरुत्सुतावताराय रामदासाय धीमते ॥

श्रीरमवरयुक्‍तोऽयं सुलभोऽपि फलाधिकः ॥२०॥

त्रैलोक्यपावनीपुण्या मुक्‍तिदा राघव स्तुतिः ॥

भद्रं तनोतु लोकेषु गंगेव किल सर्वदा ॥

इति श्रीरामदासानुग्रहीत रामपदकंजभृंगायमान

श्रीश्रीधरस्वामीविरचितं श्रीराममंत्रराजस्तोत्रं संपूर्णम् ॥

श्रीरामभद्रस्तोत्रम्

Sun, 14 Apr 2024 07:33:00 +0530

श्रीमद्रामपदारविन्दमधु ये भृङगाः सरागा अमी ।

सेवन्ते सनकाः शुकादिमुनयस्तेषां न काचित्स्पृहा ॥

श्रीमद्रामपदारविन्दमधुनो जानन्ति वै ते रसम् ।

तत्स्वादात्परसौख्यदा भवति या सा स्यात्‍स्थितिर्नः सदा ॥

ईशावास्यमिदं जगद्‌भवति भो जीवाः सुखान्वेषकाः ।

नास्त्यस्मिन्सुखलेश इत्यत इह ब्रूते श्रुतिर्मा गृधः ॥

भुज्जीथा नितरां च रामपदवीं त्यक्‍तेन तेनाधुना ।

मोहो नास्ति न शोक इत्यपि भवेदेकात्मतादर्शने ॥

शिष्यः पृच्छति केन खानि च मनः प्राणा गुरो चेशिताः ।

यच्छ्रोत्रं श्रवणस्य वाक्च वचसश्‍चित्तस्य चेतोऽपि तत् ॥

चक्षुर्गच्छति नो मनो न च वचो यत्रास्ति तत्को वदेत् ।

एतत्तत्प्रभुरामरुपमगुणं यक्षात्मकं सर्वभृत् ॥

श्रेयः प्रेय इति द्वयं खलु तयोस्तच्छ्रेय एवाभयम् ।

धीरो यस्तु विरक्‍त चित्तविलसन् धन्यः कृती चात्मवित् ॥

सूर्याचंद्रमसौ न यत्र हुतभुग् रामस्य तस्मिन पदे ।

शुद्धे शुद्धजलं यथा भवति स स्वात्मैव वक्‍ति श्रुतिः ॥

तं वेद्यं पुरुषं हि वेदनपरं वेद्यं न तन्मृत्युभीः ।

योऽस्यामेव तनौ विभाति सततं शुभ्‍रो भवत्यक्षरः ॥

यज्ज्ञात्वा मुदमश्‍नुतेऽत्र सकलं भद्रञ्च सर्वज्ञताम् ।

तच्छ्रीरामपदस्वरुपममलं ज्ञेयं च गेयं पुनः ॥

यज्ज्ञानाद्विदितं जगत्तदविकृद्रामस्वरुपं स्वयम् ।

विज्ञाय स्वगुरोर्मुखात्परमितो भिन्नं न वेत्ति क्वचित् ॥

सिन्धुं प्राप्य यथा न मुञ्चति नदी विद्वान परं विन्दते ।

यो वै तत्परमं च वेद सततं ब्रह्मैव स ब्रह्मवित् ॥

ॐकारं व्यभजच्छुतिर्वदति तद्‌भूतं भविष्यद् भवत् ।

जीवेशौ च विभावयत्यपि पुनर्ब्रूते तयोरेकताम् ॥

यज्ज्ञात्वा नितरामभिन्नपदवीं प्राप्‍नोत्यमात्रां शिवाम् ।

शुद्धं तुर्यमिदं स्फुटं परमिति श्रीरामभद्रोऽव्ययः ॥

संसारस्य च रेरिवा मम तु या कीर्तिर्गिरेरुन्नता ।

यत्तूर्ध्वं जगतोऽस्य मूलमिति तद् ब्रह्मात्र मद्रूपकम् ॥

यज्ज्ञात्वा स्वमृतं परं विभुरहं ब्रूते त्रिशङकुर्यतः ।

तच्छ्रीरामपदारविन्दभजने किं वा भवेद्दुर्घटम् ॥

आनन्दान्समुदीर्य यान्बहुविधान् ब्राह्मान् परांश्‍चापरान् ।

सत्यं ज्ञानमनन्तमक्षरमहं यो वेद निष्कामतः ॥

सर्वान् सोश्‍नुत इत्यपि श्रुतिरहो ब्रूते परं विन्दते ।

तच्छ्रीरामपदं भजध्वमधुना ब्रह्मैव यन्निर्भयम् ॥

यत्सृष्टिर्स्थितिपालनं विदलनं घृत्वाऽपि साक्षी स्वयम् ।

अन्नप्राणमनोमतिभ्यैतरच्चानन्दकोशातिगम् ॥

यन्मायारहितं चकास्तिसततं कार्यं न यस्मिन् क्वचित् ।

तच्छ्रीरामपदं भजामि नितरामानन्दमात्रं शिवम् ॥

येनेदं मन इन्द्रियाणि च तथा प्राणा जगज्जायते ।

जन्मादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा यज्ज्ञापकं विस्फुटम् ॥

यस्मिन्सर्वमिदं प्रतिष्ठितमहो रज्ज्वां यथाहेभ्रमः ।

प्रज्ञानं प्रभुरामरुपमचलं तच्चिन्तये सिद्धये ॥

यो भूमा सुखमद्वितीयमधुना जानीहि तत्त्व बृहत् ।

तच्छ्रीराम पदात्मरुपमिति यत् सूक्ष्माच्च सूक्ष्मं परम् ॥

श्रद्धत्स्वेति पुनश्‍च तत्त्वमसि भो ब्रूते श्रुतिनैकधा ।

ज्ञात्वा स्वल्पमिदं हि मर्त्यमिह यत्सत्यं भजेतत्पदम् ॥

ब्रह्माग्रे तदवेदहं पुनरिदं तत्सर्वमेवाभवत् ।

नास्त्य स्मादपर यतः पुनरिदं ब्रह्मैव सर्वं खलु ॥

तद्योऽबुध्यत सोऽभवत्तदपरं नासीत्स एवाद्वयः ।

ज्ञात्वा श्री गुरुरामरुपमभयं चाश्रित्य धन्या वयम् ॥

इति श्रीसमर्थरामदासांनुगृहीत श्रीरामचंद्रचरनारविन्दभृङगायमान

श्रीश्रीधरस्वामीविरचितं दशोपनिषत्सारं

श्रीरामभद्रस्तोत्रम् संपूर्णम् ॥

॥श्रीरामो विजयतेतराम् ॥

रामभुजंग स्तोत्र

Sun, 14 Apr 2024 06:33:00 +0530

विशुद्धं परं सच्चिदानन्दरूपम् गुणाधारमाधारहीनं वरेण्यम् । महान्तं विभान्तं गुहान्तं गुणान्तं सुखान्तं स्वयं धाम रामं प्रपद्ये ॥ १ ॥

शिवं नित्यमेकं विभुं तारकाख्यं सुखाकारमाकारशून्यं सुमान्यं । महेशं कलेशं सुरेशं परेशं नरेशं निरीशं महीशं प्रपद्ये ॥ २ ॥

शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे । शिवस्य हृदयम् विश्णु विष्णोश्च हृदयम् शिवः ॥

यदावर्णयत्कर्णमूलेऽन्तकाले शिवो राम रामेति रामेति काश्याम् । तदेकं परं तारकब्रह्मरूपं भजेऽहं भजेऽहं भजेऽहं भजेऽहम् ॥ ३ ॥

श्रीरामरामरामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं राम नाम वरानने ॥

महारत्नपीठे शुभे कल्पमूले सुखासीनमादित्यकोटिप्रकाशम् । सदा जानकीलक्ष्मणोपेतमेकं सदा रामचन्द्रम् भजेऽहं भजेऽहम् ॥ ४ ॥

क्वणद्रत्नमन्जीरपादारविन्दम् लसन्मेखलाचारुपीताम्बराढ्यम् । महारत्नहारोल्लसत्कौस्तुभाङ्गं नदच्चंचरीमंजरीलोलमालम् ॥ ५ ॥

लसच्चन्द्रिकास्मेरशोणाधराभम् समुद्यत्पतङ्गेन्दुकोटिप्रकाशम् । नमद्ब्रह्मरुद्रादिकोटीररत्न- स्फुरत्कान्तिनीराजनाराधितान्घ्रिम् ॥ ६ ॥

' कोटीरोज्ज्वल-रत्न-दीपकलिका-नीराजनम् कुर्वते' ।

पुरः प्राञ्जलीनाञ्जनेयादिभक्तान् स्वचिन्मुद्रया भद्रया बोधयन्तम् । भजेऽहं भजेऽहं सदा रामचन्द्रं त्वदन्यं न मन्ये न मन्ये न मन्ये ॥ ७ ॥

मोउन-व्याख्यान-प्रकटित-परब्रह्मतत्त्वं युवानं । वर्षिष्ठ-अन्तेवसद्-ऋषि-गणैरावृतं ब्रह्म-निष्ठैः ॥ आचार्येन्द्रं करकलित-चिन्मुद्र-मानन्दरूपम्

स्वात्मारामं मुदितवदनं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥

यदा मत्समीपं कृतान्तः समेत्य प्रचण्डप्रतापैर्भटैर्भीषयेन्माम् । तदाविष्करोषि त्वदीयं स्वरूपं तदापत्प्रणाशं सकोदण्डबाणम् ॥ ८ ॥

निजे मानसे मन्दिरे संनिधेहि प्रसीद प्रसीद प्रभो रामचन्द्र । ससौमित्रिणा कैकेयीनन्दनेन स्वशक्त्यानुभक्त्या च संसेव्यमान ॥ ९ ॥

स्वभक्ताग्रगण्यैः कपीशैर्महीशै- रनीकैरनेकैश्च राम प्रसीद । नमस्ते नमोऽस्त्वीश राम प्रसीद प्रशाधि प्रशाधि प्रकाशं प्रभो माम्

त्वमेवासि दैवं परं मे यदेकं सुचैतन्यमेतत्त्वदन्यं न मन्ये । यतोऽभूदमेयं वियद्वायुतेजो- जलोर्व्यादिकार्यं चरं चाचरं च ॥ ११ ॥

नमः सच्चिदानन्दरूपाय तस्मै नमो देवदेवाय रामाय तुभ्यम् । नमो जानकीजीवितेशाय तुभ्यं नमः पुण्डरीकायताक्षाय तुभ्यम् ॥ १२ ॥

नमो भक्तियुक्तानुरक्ताय तुभ्यं नमः पुण्यपुञ्जैकलभ्याय तुभ्यम् । नमो वेदवेद्याय चाद्याय पुंसे नमः सुन्दरायेन्दिरावल्लभाय ॥ १३ ॥

नमो विश्वकर्त्रे नमो विश्वहर्त्रे नमो विश्वभोक्त्रे नमो विश्वमात्रे । नमो विश्वनेत्रे नमो विश्वजेत्रे नमो विश्वपित्रे नमो विश्वमात्रे ॥ १४ ॥

शिलापि त्वदन्घ्रिक्षमासङ्गिरेणु- प्रसादाद्धि चैतन्यमाधत्त राम । नरस्त्वत्पदद्वन्द्वसेवाविधाना- त्सुचैतन्यमेतेति किं चित्रमद्य ॥ १५ ॥

पवित्रं चरित्रं विचित्रं त्वदीयं नरा ये स्मरन्त्यन्वहं रामचन्द्र । भवन्तं भवान्तं भरन्तं भजन्तो लभन्ते कृतान्तं न पश्यन्त्यतोऽन्ते ॥ १६ ॥

' अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥' स पुण्यः स गण्यः शरण्यो ममायं नरो वेद यो

देवचूडामणिं त्वाम् । सदाकारमेकं चिदानन्दरूपं मनोवागगम्यं परन्धाम राम ॥ १७ ॥

प्रचण्डप्रतापप्रभावाभिभूत- प्रभूतारिवीर प्रभो रामचन्द्र । बलं ते कथं वर्ण्यतेऽतीव बाल्ये यतोऽखण्डि चण्डीशकोदण्डदण्डः ॥ १८ ॥

दशग्रीवमुग्रं सपुत्रं समित्रं सरिद्दुर्गमध्यस्थरक्षोगणेशम् । भवन्तं विना राम वीरो नरो वा- ऽसुरो वाऽमरो वा जयेत्कस्त्रिलोक्याम् ॥ १९ ॥

सदा राम रामेति रामामृतं ते सदाराममानन्दनिष्यन्दकन्दम् । पिबन्तं नमन्तं सुदन्तं हसन्तं हनूमन्तमन्तर्भजे तं नितान्तम् ॥ २० ॥

यत्र यत्र रघुनाथकीर्तनं तत्र तत्र कृत-मस्तकाञ्जलिम् । बाष्पवारिपरिपूर्ण-लोचनं मारुतिम् नमत राक्षसान्तकम् ॥

सदा राम रामेति रामामृतम् ते सदाराममानन्दनिष्यन्दकन्दम् । पिबन्नन्वहं नन्वहं नैव मृत्यो- र्बिभेमि प्रसादादसादात्तवैव ॥ २१ ॥

असीतासमेतैरकोदण्डभूशै- रसौमित्रिवन्द्यैरचण्डप्रतापैः । अलङ्केशकालैरसुग्रीवमित्रै- ररामाभिधेयैरलम् देवतैर्नः ॥ २२ ॥

अवीरासनस्थैरचिन्मुद्रिकाढ्यै- रभक्ताञ्जनेयादितत्त्वप्रकाशैः । अमन्दारमूलैरमन्दारमालै- ररामाभिधेयैरलम् देवतैर्नः ॥ २३ ॥

असिन्धुप्रकोपैरवन्द्यप्रतापै- रबन्धुप्रयाणैरमन्दस्मिताढ्यैः । अदण्डप्रवासैरखण्डप्रबोधै- ररामभिदेयैरलम् देवतैर्नः ॥ २४ ॥

हरे राम सीतापते रावणारे खरारे मुरारेऽसुरारे परेति । लपन्तं नयन्तं सदाकालमेव समालोकयालोकयाशेषबन्धो ॥ २५ ॥

नमस्ते सुमित्रासुपुत्राभिवन्द्य नमस्ते सदा कैकयीनन्दनेड्य । नमस्ते सदा वानराधीशवन्द्य नमस्ते नमस्ते सदा रामचन्द्र ॥ २६ ॥

प्रसीद प्रसीद प्रचण्डप्रताप प्रसीद प्रसीद प्रचण्डारिकाल । प्रसीद प्रसीद प्रपन्नानुकम्पिन् प्रसीद प्रसीद प्रभो रामचन्द्र ॥ २७ ॥

भुजङ्गप्रयातं परं वेदसारं मुदा रामचन्द्रस्य भक्त्या च नित्यम् । पठन् सन्ततं चिन्तयन् स्वान्तरङ्गे स एव स्वयम् रामचन्द्रः स धन्यः ॥ २८ ॥

॥ इति श्रीशङ्कराचार्यविरचितम् श्रीरामभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम् सम्पूर्णम्॥

॥ ॐ श्री- सीता- लक्ष्मण- भरत- शतृघ्न- हनूमत्समेत - श्रीरामचन्द्रपरब्रह्मार्पणमस्तु ॥

श्रीसीतारामाष्टकम्

Sun, 14 Apr 2024 06:03:00 +0530

ह्ममहेन्द्रसुरेन्द्रमरुद्‌गणरुद्रमुनीन्द्रगणैरतिरम्यं क्षीरसरित्पतितीरमुपेत्य नुतं हि सतामवितारमुदारम् ।

भूमिभरप्रशमार्थमथ प्रथितप्रकटीकृतचिद्धनमूर्ति त्वां भजतो रघुनन्दन देहि दयाघन मे स्वपदांबुजदास्यम् ॥ १ ॥

पद्मदलायतलोचन हे रघुवंशविभूषण देव दयालो निर्मलनीरदनीलतनोऽखिललोकह्रदंबुजभासकभानो । कोमलगात्रपवित्रपदाब्जरजःकणपावितगौतमकान्तं त्वां भजतो० ॥ २ ॥

पूर्णपरात्पर पालयमामतिदीनमनाथमनन्त सुखाब्धे प्रावृडदभ्रतडित्सुमनोहरपीतवरांबर |

राम नमस्ते कामविभंजन कांततरानन काञ्चनभूषण रत्‍नकिरीटं त्वां भजतो० ॥ ३ ॥

दिव्यशरच्छशिकांतिहरोज्जवलमौक्तिकमालविशालसुमौले कोटिरविप्रभचारुचरित्र पवित्रविचित्रधनुःशरपाणे । चण्डमहाभुजदण्डविखण्डितराक्षसराजमहागजदण्डं त्वां भजतो० ॥ ४ ॥

दोषविहिंस्त्र भुजंगसहस्त्रसुरोषमहानलकीलकलापे जन्मजरामरणोर्मिमनोमदमन्मथनक्रविचक्रभवाब्धौ ।

दुःखनिधौ च चिरं पतितं कृपयाऽद्य समुद्धर राम ततो मां त्वां भजतो० ॥ ५ ॥

संसृतिघोरमदोत्कटकुंजरतृट्‌क्षुदनीरदपिंडिततुण्डं दण्डकरोन्मथितं च रजस्तम उन्मदमोहपदोज्झितमार्तम् ।

दीनमनन्यगतिं कृपणं शरणागतमाशु विमोचय मूढं त्वां भजतो० ॥ ६ ॥

जन्मशतार्जितपापसमन्वितह्रत्कमले पतिते पशुकल्पे हे रघुवीर महारणधीर दयां कुरु मय्यतिमंदमनीषे ।

त्वं जननी भगिनी च पिता मम तावदसि त्वविताऽपि कृपालो त्वां भजतो० ॥ ७ ॥

त्वां तु दयालुमकिंचनवत्सलमुत्पलहारमपारमुदारं राम विहाय कमन्यमनामयमीश जनं शरणं ननु यायाम् ।

त्वत्पदपद्ममतः श्रितमेव मुदा खलु देव सदाऽव ससीतं त्वां भजतो० ॥ ८ ॥

यः करुणामृतसिंधुरनाथजनोत्तमबंधुरजोत्तमकारी भक्तभयोर्मिभवाब्धितरी सरयूतटिनीतटचारुविहारी ।

तस्य रघुप्रवरस्य निरन्तरमष्टकमेतदनिष्टहरं वै यस्तु पठेदमरः । स नरो लभतेऽच्युतरामपदांबुजदास्यम् ॥ ९ ॥

इति श्रीमन्मधुसूदनाश्रमशिष्याच्युतयतिविरचितं श्रीमत्सीतारामाष्टकं संपूर्णम् ।

इति रामस्तोत्राणि ॥ १३ ॥

रामचन्द्राष्टकम्

Sun, 14 Apr 2024 05:31:00 +0530

चिदाकारो धाता परमसुखदः पावनतनुर्मुनीन्द्रैर्योगीन्द्रैर्यतिपतिसुरेन्द्रैर्हनुमता ।

सदा सेद्रैव्यः पूर्णो जनकतनयांगैः सुरगुरू रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ १ ॥

मुकुंदो गोविंदो जनकतनयालालितपदः पदं प्राप्ता यस्याधमकुलभवा चापि शबरी ।

गिरातीतोऽगम्यो विमलधिषणैर्वेदवचसा रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ २ ॥

धराधीशोऽधीशः सुरनरवराणा रघुपतिः किरीटी केयूरी कनककपिशः शोभितवपुः ।

समासीनः पीठे रविशतनिभः शांतमनसो रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ ३ ॥

वरेण्यः शारण्यः कपिपतिसखा चांतविधुरो ललाटे काश्मीरो रुचिरगतिभंगः शशिमुखः । न

राकारो रामो यतिपतिनुतः संसृतिहरो रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ ४ ॥

विरूपाक्षः काश्यामुपदिशति यन्नाम शिवदं सहस्त्रं यन्नाम्नां पठति गिरिजा प्रत्युषसि वै ।

कलौ के गायंतीश्‍वरविधिमुखा यस्य चरितं रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ ५ ॥

परो धीरोऽधीरोऽसुरकुलभवश्चासुरहरः परात्मा सर्वज्ञो नरसुरगणैर्गीतसुयशाः ।

अहल्याशापघ्नः शरकर अजः कौशिकसखा रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ ६ ॥

ह्रषीकेशः शौरिर्धरणिधरशायी मधुरिपुरुपेन्द्रो वैकुण्ठो गजरिपुहरस्तुष्टमनसः ।

बलिध्वंसो वीरो दशरथसुतो नीतिनिपुणो रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ ७ ॥

कविः सौमित्रीड्यः कपटमृगघाती वनचरो रणश्लाघी दांतो धरणिभरहर्ता सुरनुतः ।

अमानी मानज्ञो निखिलजनपूज्यो ह्रदिशयो रमानाथो रामो रमतु मम चित्ते तु सततम् ॥ ८ ॥

इदं रामस्तोत्रं वरममरदासेन रचितमुषःकाले भक्त्या यदि पठति यो भावसहितः ।

मनुष्यः स क्षिप्रं जनिमृतिभयं तापजनकं परित्यज्य श्रेष्ठं रघुपतिपदं याति शिवदम् ॥ ९ ॥

इति श्रीमद्रामदासपूज्यशिष्यश्रीमद्धंसदासशिष्येणामरदासाख्यकविना

विरचितं श्रीमद्रामचंद्राष्टकं संपूर्णम् ।

इन्द्रकृतरामस्तोत्रम्

Sun, 14 Apr 2024 05:00:00 +0530

भजेऽहं सदा राममिंदीवराभं भवारण्यदावानलाभाभिधानम् । भवानीह्रदा भावितानन्दरूपं भवाभावहेतुं भवादिप्रपन्नम् ॥ १ ॥

सुरानीकदुःखौघनाशैकहेतुं नराकारदेहं निराकारमीड्यम् । परेशं परानंदरूपं वरेण्यं हरिं राममीशं भजे भारनाशम् ॥ २ ॥

प्रपन्नाखिलानंददोहं प्रपन्नं प्रपन्नार्तिनिःशेषनाशाभिधानम् । तयोयोगयोगीशभावाभिभाव्यं कपीशादिमित्रं भजे राममित्रम् ॥ ३ ॥

सदा भोगभाजां सुदुरे विभातं सदा योगभाजामदूरे विभातम् । चिदानन्दकंदं सदा राघवेशं विदेहात्मजानंदरूपं प्रपद्ये ॥ ४ ॥

महायोगमायाविशेषानुयुक्तो विभासीश लीलानराकारवृत्तिः । त्वदानंदलीलाकथापूर्णकर्णाः सदानंदरूपा भवंतीह लोके ॥ ५ ॥

अहं मानपानाभिमत्तप्रमत्तो न वेदाखिलेशाभिमानाभिमानः । इदानीं भवत्पादपद्मप्रसादात्रिलोकाधिपत्याभिमानोविनिष्टः ॥ ६ ॥

स्फुरद्रत्‍नकेयूरहाराभिरामं धराभारभूतासुरानीकदावम् । शरच्चंद्रवक्त्रं लसत्पद्मनेत्रं दुरावारपारं भजे राघवेशम् ॥ ७ ॥

सुराधीशनीलाभ्रनीलांगकांति विराधादिरक्षोवधाल्लोकशांतिम् । किरीटादिशोभं पुरारातिलाभं भजे रामचन्द्रं रघूणामधीशम् ॥ ८ ॥

सच्चंद्रकोटिप्रकाशादिपीठे समासीनमंके समाधाय सीताम् । स्फुरद्धेमवर्णां तडित्पुंजभासां भजे रामचन्द्रं निवृत्तार्त्तितन्द्रम् ॥ ९ ॥

इति श्रीमदध्यात्मरामायणे युद्धकाण्डे इन्द्रकृतं रामस्तोत्रं संपूर्णम् ।

अहल्याकृतरामस्तोत्रम्

Sun, 14 Apr 2024 04:32:00 +0530

अहो कृतार्थाऽस्मि जगन्निवास ते पादाब्जसंलग्नरजःकणादहम् ।

स्पृशामि यत्पद्मजशंकरादिभिर्विमृग्यते रंधितमानसैः सदा ॥ १ ॥

अहो विचित्रं तव राम चेष्टितं मनुष्यभावेन विमोहितं जगत् ।

चलस्यजस्त्रं चरणादिवर्जितः संपूर्ण आनंदमयोऽतिमायिकः ॥ २ ॥

यत्पादपङकजपरागपवित्रगात्रा भागीरथी भवविरिंचिमुखान्पुनाति ।

साक्षात्स एव मम दृग्विषयो यदास्ते किं वर्ण्यते मम पुराकृतभागधेयम् ॥ ३ ॥

मर्त्यावतारे मनुजाकृतिं हरिं रामाभिधेयं रमणीयदेहिनम् ।

धनुर्धरं पद्मविशाललोचनं भजामि नित्यं न परान्भजिष्ये ॥ ४ ॥

यत्पादपंकजरजः श्रुतिभिर्विमृग्यं यन्नाभिपंकजभवः कमलासनश्च ।

यन्नामसाररसिको भगवान्पुरारिस्तं रामचन्द्रमनिशं ह्रदि भावयामि ॥ ५ ॥

यस्यावतारचरितानि विरिंचिलोके गायन्ति नारदमुखाः शिवपद्मजाद्याः ।

आनंदजाश्रुपरिषिक्तकुचाग्रसीमा वागीश्वरी च तमहं शरणं प्रपद्ये ॥ ६ ॥

सोऽयं परात्मा पुरुषः पुराण एष स्वयं ज्योतिरनंत आद्यः ।

मायातनुं लोकविमोहनीयां धत्ते परानुग्रह एष रामः ॥ ७ ॥

अयं हि विश्वोद्भवसंयमानामेकः स्वमायागुणबिंबितो यः । वि

रिंचिविष्ण्वीश्वरनामभेदान् धत्ते स्वतंत्रः परिपूर्ण आत्मा ॥ ८ ॥

नमोऽस्तु ते राम तवांघ्रिपंकजं श्रियां धृतं वक्षसि लालितं प्रियात् ।

आक्रांतमेकेन जगत्रयं पुरा ध्येयं मुनीन्द्रैरभिमानवर्जितैः ॥ ९ ॥

जगतामादिभूतस्त्वं जगत्त्वं जगदाश्रयः ।

सर्वभूतेष्वसंबद्ध एको भाति भवान्परः ॥ १० ॥

ओंकारवाच्यस्त्वं राम वाचामविषयः पुमान् ।

वाच्यवाचकभेदेन भवानेव जगन्मयः ॥ ११ ॥

कार्यकारणकर्तृत्वफलसाधनभेदतः ।

एको विभासि रामस्त्वं मायया बहुरूपया ॥ १२ ॥

त्वन्मायामोहितधियस्त्वां न जानंति तत्त्वतः ।

मानुषं त्वभिमन्यन्ते मायिनं परमेश्वरम् ॥ १३ ॥

आकाशवत्त्वं सर्वत्र बहिरंतर्गतोऽमलः । अ

सङ्गो ह्यचलो नित्यः शुद्धो बुद्धः सदव्ययः ॥ १४ ॥

योषिन्मूढाहमज्ञा ते तत्त्वं जाने कथं विभो । त

स्मात्ते शतशो राम नमस्कुर्यामनन्यधीः ॥ १५ ॥

देव मे यत्र कुत्रापि स्थिताया अपि सर्वदा ।

त्वत्पादकमले सक्ता भक्तिरेव सदाऽस्तु मे ॥ १६ ॥

नमस्ते पुरुषाध्यक्ष नमस्ते भक्तवत्सल । न

मस्तेऽस्तु ह्रषीकेश नारायण नमोऽस्तु ते ॥ १७ ॥

भवभयहरमेकं भानुकोटिप्रकाशं करधृतशरचापं कालमेघावभासम् ।

कनकरुचिरवस्त्रं रत्‍नवत्कुण्डलाढ्यं कमलविशदनेत्रं सानुजं राममीडे ॥ १८ ॥

स्तुत्वैवं पुरुषं साक्षाद्राघवं पुरतः स्थितम् ।

परिक्रम्य प्रणम्याशु सानुज्ञाता ययौ पतिम् ॥ १९ ॥

अहल्यया कृतं स्तोत्रं यः पठेद्भक्तिसंयुतः ।

स मुच्यतेऽखिलैः पापैः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ २० ॥

पुत्राद्यर्थे पठेद्भक्त्या रामं ह्रदि निधाय च ।

संवत्सरेण लभते वंध्या ह्यपि सुपुत्रकम् ॥ २१ ॥

सर्वान्कामानवाप्नोति रामचन्द्रप्रसादतः ॥ २२ ॥

ब्रह्मघ्नो गुरुतल्पगोऽपि पुरुषः स्तेयी सुरापोऽपि वा मा

तृभ्रातृविहिंसकोऽपि सततं भोगैकबद्धातुरः नित्यं स्तोत्रमिदं जपन् रघुपतिं

भक्त्या ह्रदिस्थं स्मरन् ध्यायन्मुक्तिमुपैति किं पुनरसौ स्वाचारयुक्तो नरः ॥ २३ ॥

इति श्रीमदध्यात्मरामायण उमामहेश्वरसंवादे बालकाण्डांतर्गतमहल्याविरचितं रामचंद्रस्तोत्रं संपूर्णम् ।

श्रीरामाष्टकम्

Sun, 14 Apr 2024 04:00:00 +0530

कृतार्तदेववंदनं दिनेशवंशनंदनम् । सुशोभिभालनंदनं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ १ ॥

मुनीन्द्रयज्ञकारकं शिलाविपत्तिहारकम् । महाधनुर्विदारकं नमाभि राममीश्‍वरम् ॥ २ ॥

स्वतातवाक्यकारिणं तपोवने विहारिणम् । करुषुचापधारिणं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ ३ ॥

कुरङ्गमुक्तसायकं जटायुमोक्षदायकम् । प्रविद्धकीशनायकं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ ४ ॥

प्लवंगसंघसंमतिं निबद्धनिम्नगापतिम् । दशास्यवंशसंक्षतिं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ ५ ॥

विदीनदेवहर्षणं कपीप्सितार्थवर्षणम् । स्वबंधुशोककर्षणं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ ६ ॥

गतारिराज्यरक्षणं प्रजाजनार्तिभक्षणम् । कृतास्तमोहलक्षणं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ ७ ॥

ह्रताखिलाचलाभरं स्वधामनीतनागरम् । जगत्तमोदिवाकरं नमामि राममीश्‍वरम् ॥ ८ ॥

इदं समाहितात्मना नरो रघूत्तमाष्टकम् । पठन्निरन्तरं भयं भवोद्भवं न विंदते ॥ ९ ॥

इति श्रीपरमहंसस्वामिब्रह्मानंदविरचितं श्रीरामाष्टकं संपूर्णम् ।

*******************

भजे विशेषसुन्दरं समस्तपापखण्डनम् । स्वभक्तचित्तरञ्जनं सदैव राममद्वयम् ॥ १ ॥

जटाकलापशोभितं समस्तपापनाशकम् । स्वभक्तभीतिभंजनं भजे ह राममद्वयम् ॥ २ ॥

निजस्वरूपबोधकं कृपाकरं भवापहम् । समं शिवं निरंजनं भजे ह राममद्वयम् ॥ ३ ॥

सदाप्रञ्चकल्पितं ह्यनामरूपवास्तवम् । निराकृतिं निरामयं भजे ह राममद्वयम् ॥ ४ ॥

निष्प्रपञ्चनिर्विकल्पनिर्मलं निरामयम् ॥ चिदेकरूपसंततं भजे ह राममद्वयम् ॥ ५ ॥

भवाब्धिपोतरूपकं ह्यशेषदेहकल्पितम् । गुणाकरं कृपाकरं भजे ह राममद्वयम् ॥ ६ ॥

महावाक्यबोधकैर्विराजमनवाक्पदैः । परब्रह्म व्यापकं भजे ह राममद्वयम् ॥ ७ ॥

शिवप्रदं सुखप्रदं भवच्छिदं भ्रमापहम् । विराजमानदैशिकं भजे ह राममद्वयम् ॥ ८ ॥

रामाष्टकं पठति यः सुकरं सुपुण्यं व्यासेन भाषितमिदं श्रृणुते मनुष्यः ।

विद्यां श्रियं विपुलसौख्यमनन्तकीर्ति सम्प्राप्य देहविलये लभते च मोक्षम् ॥ ९ ॥

इति श्रीव्यासविरचितं रामाष्टकं संपूर्णम् ।

ब्रह्मदेवकृतरामस्तुतिः

Sat, 13 Apr 2024 23:19:00 +0530

वन्दे देवं विष्णुमशेषस्थितिहेतुं त्वामध्यात्मज्ञानिभिरन्तर्ह्रदि भाव्यम् ।

हेयाहेयद्वंद्वविहीनं परमेकं सत्तामात्रं सर्वह्रदिस्थं दृशिरूपम् ॥ १ ॥

प्राणापानौ निश्चयबुद्ध्या ह्रदि रुद्‌ध्वा छित्त्वा सर्वसंशयबंधं विषयौघान् ।

पश्यंतीशं यं गतमोहा यतयस्तं वंदे रामं रत्‍नकिरीटं रविभासम् ॥ २ ॥

मायातीतं माधवमाद्यं जगदादिं मायाधीशं मोहविनाशं मुनिवंद्यम् ।

योगिध्येयं योगविधानं परिपूर्णं वंदे रामं रञ्जितलोकं रमणीयम् ॥ ३ ॥

भावाऽभावप्रत्ययहीनं भवमुख्यैर्भोगासक्तैरर्चितपदांबुजयुग्मम् ।

नित्यं शुद्धं बुद्धमनंतं प्रणवाख्यं वंदे रामं वीरमशेषासुरदावम् ॥ ४ ॥

त्वं मे नाथो नाथितकार्याखिलकारी मानातीतो माधवरूपोऽखिलधारी ।

भक्त्या गम्यो भाविरूपो भवहारी योगाभ्यासैर्भावितचेतःसहचारी ॥ ५ ॥

त्वामाद्यंतं लोकततीनां परमीशं लोकानां नो लौकिकमानैरधिगम्यम् ।

भक्तिश्रद्धाभावसमेतैर्भजनीयं वंदे रामं सुन्दरमिन्दीवरनीलम् ॥ ६ ॥

को वा ज्ञातुं त्वामतिमानं गतमानं मानासक्तो माधवशक्तो मुनिमान्यम् ।

वृन्दारण्ये वंदितवृन्दाकरवृन्दं वंदे रामं भवमुखवन्द्यं सुखकंदम् ॥ ७ ॥

नानाशास्त्रैर्वेदकदंबैः प्रतिपाद्यं नित्यानंदं निर्विषयज्ञानमनादिम् ।

मत्सेवार्थं मानुषभावं प्रतिपन्नं वंदे रामं मरकतवर्णं मथुरेशम् ॥ ८ ॥

श्रद्धायुक्तो यः पठतीमं स्तवमाद्यं ब्राह्मं ब्रह्मज्ञानविधानं भुवि मर्त्यः ।

रामं श्यामं कामितकामप्रदमीशं ध्यात्वा ध्याता पातकजालैर्विगतः स्यात् ॥ ९ ॥

इति श्रीमदध्यात्मरामायणे युद्धकाण्डे ब्रह्मदेवकृतं रामस्तोत्रं संपूर्णम् ।

रामस्तवराजः

Sat, 13 Apr 2024 21:13:00 +0530

अस्य श्रीरामचंद्रस्तवराजस्तोत्रमंत्रस्य सनत्कुमार ऋषिः ।

श्रीरामो देवता । अनुष्टुप्छंदः ।

सीता बीजम् । हनुमान शक्तिः । श्रीरामप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।

सूत उवाच ।

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञं व्यासं सत्यवतीसुतम् ।धर्मपुत्रः प्रह्रष्टात्मा प्रत्युवाच मुनीश्‍वरम् ॥ १ ॥

युधिष्ठिर उवाच ।

भगवन्योगिनां श्रेष्ठ सर्वशास्त्रविशारद । किं तत्त्वं किंपरं जाप्यं किं ध्यानं मुक्तिसाधनम् ॥ २ ॥

वेदव्यास उवाच ।

श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं ब्रूहि मे मुनिसत्तम । धर्मराज महाभाग श्रृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः ॥ ३ ॥

यत्परं यद्‌गुणातीतं यज्योतिरमलं शिवम् । तदे परमं तत्त्वं कैवल्यपदकारणम् ॥ ४ ॥

श्रीरामेति परं जाप्यं तारकं ब्रह्मसंज्ञकम्। ब्रह्महत्यादिपापघ्नमिति वेदविदो विदुः ॥ ५ ॥

श्रीराम रामेति जना ये जपंति च सर्वदा । तेषां भुक्तिश्च-मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६ ॥

स्तवराजं पुरा प्रोक्तं नारदेन च धीमता । तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि हरिध्यानपुरस्सरम् ॥ ७ ॥

तापत्रयाग्निशमनं सर्वाघौघनिकृंतनम् । दारिद्र्यदुःखशमनं सर्वसंपत्करं शिवम् ॥ ८ ॥

विज्ञानफलदं दिव्यं मोक्षैकफलसाधनम् । नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि रामं कृष्णं जगन्मयम् ॥ ९ ॥

अयोध्यानगरे रम्ये रत्‍नमंडपमध्यगे । स्मरेत्कल्पतरोर्मूले रत्‍नसिंहासनं शुभम् ॥ १० ॥

तन्मध्येऽष्टदलं पद्मं नानारत्‍नैश्च वेष्टितम् । स्मरेन्मध्ये दाशरथिं सहस्त्रादित्यतेजसम् ॥ ११ ॥

पितुरंकगतं राममिन्द्रनीलमणिप्रभम् । कोमलांगं विशालाक्षं विद्युद्वर्णांबरावृतम् ॥ १२ ॥

भानुकोटिप्रतीकाशं किरीटेन विराजितम् । रत्‍नग्रैवेयकेयूररत्‍नकुण्डलमंडितम् ॥ १३ ॥

रत्‍नकंकणमंजीरकटिसूत्रैरलंकृतम् । श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं मुक्ताहारोपशोभितम् ॥ १४ ॥

दिव्यरत्‍नसमायुक्तमुद्रिकाभिरलंकृतम् । राघवं द्विभुजं बालं राममीषत्स्मिताननम् ॥ १५ ॥

तुलसीकुंदमंदारपुष्पमाल्यैरलंकृतम् । कर्पूरागरुकस्तूरिदिव्यगंधानुलेपनम् ॥ १६ ॥

योगाशास्त्रेष्वभिरतं योगेशं योगदायकम् । सदा भरतसौमित्रिशत्रुघ्नैरुपशोभितम् ॥ १७ ॥

विद्याधरसुराधीशसिद्धगंधर्वकिन्नरैः । योगीन्द्रैर्नारदाद्यैश्‍चस्तूयमानमहर्निशम् ॥ १८ ॥

विश्‍वामित्रवसिष्ठादिमुनिभिः परिसेवितम् । सनकादिमुनिश्रेष्ठैर्योगिवृन्दैश्च सेवितम् ॥ १९ ॥

रामं रघुवरं वीरं धनुर्वेदविशारदम् । मंगलायतनं देवं रामं राजीवलोचनम् ॥ २० ॥

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञमानन्दकरसुन्दरम् । कौसल्यानंदनं रामं धनुर्बाणधरं हरिम् ॥ २१ ॥

एवं संचियतन् विष्णुं सज्ज्योतिरमलं विभुम् । प्रह्रष्टमानसो भूत्वा मुनिवर्यः स नारदः ॥ २२ ॥

सर्वलोकहितार्थाय तुष्टाव रघुनंदनम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा चिंतयन्नद्‌भुतं हरिम् ॥ २३ ॥

यदेकं यत्परं नित्यं यदनन्तं चिदात्मकम् । यदेकं व्यापकं लोके तद्रूपं चिंतयाम्यहम् ॥ २४ ॥

विज्ञानहेतुं विमलायताक्षं प्रज्ञानरूपं स्वसुखैकहेतुम । श्रीरामचन्द्रं हरिमादिदेवं परात्परं राममहं भजामि ॥ २५ ॥

कविं पुराणं पुरुषं पुरस्तात्सनातनं योगिनमीशितारम् । अणोरणीयांसमनंतवीर्यं प्राणेश्‍वरं राममसौ ददर्श ॥ २६ ॥

नारद उवाच ॥ नारायणं जगन्नाथमभिरामं जगत्पतिम् । कविं पुराणं वागीशं रामं दशरथात्मजम् ॥ २७ ॥

राजराजं रघुवरं कौसल्यानंदवर्धनम् । भर्गं वरेण्यं विश्वेशं रघुनाथं जगद्‌गुरुम् ॥ २८ ॥

सत्यं सत्यप्रियं श्रेष्ठं जानकीवल्लभं विभुम् । सौमित्रिपूर्वजं शान्तं कामदं कमलेक्षणम् ॥ २९ ॥

आदित्यं रविमीशानं घृणिं सूर्यमनामयम् । आनंदरूपिणं सौम्यं राघवं करुणामयम् ॥ ३० ॥

जामदग्निं तपोमूर्ति रामं परशुधारिणम् । वाक्पतिं वरदं वाच्यं श्रीपतिं पक्षिवाहनम् ॥ ३१ ॥

श्रीशार्ङ्गधारिणं रामं चिन्मयानंदविग्रहम् । हलधृग्विष्णुमीशानं बलरामं कृपानिधिम् ॥ ३२ ॥

श्रीवल्लभं कृपानाथं जगन्मोहनमच्युतम् । मत्स्यकूर्मवराहादिरूपधारिणमव्ययम् ॥ ३३ ॥

वासुदेवं जगद्योनिमनादिनिधनं हरिम् । गोविंदं गोपतिं विष्णुं गोपीजनमनोहरम् ॥ ३४ ॥

गोगोपालपरीवारं गोपकन्यासमावृतम् । विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं रामं कृष्णं जगन्मयम् ॥ ३५ ॥

गोगोपिकासमाकीर्ण वेणुवादनतत्परम् । कामरूपं कलावंतं कामिनीकामदं विभुम् ॥ ३६ ॥

मन्मथं मथुरानाथं माधवं मकरध्वजम् । श्रीधरं श्रीकरं श्रीशं श्रीनिवासं परात्परम् ॥ ३७ ॥

भूतेशं भूपति भद्रं विभूतिं भूमिभूषणम् । सर्वदुःखहरं वीरं दुष्टदानववैरिणम् ॥ ३८ ॥

श्रीनृसिंहं महाबाहुं महांतं दीप्ततेजसम् । चिदानंदमयं नित्यं प्रणवं ज्योतिरूपिणम् ॥ ३९ ॥

आदित्यमंडलगतं निश्‍चितार्थस्वरूपिणम् । भक्‍तिप्रियं पद्मनेत्रं भक्‍तानामीप्सितप्रदम् ॥ ४० ॥

कौसल्येयं कलामूर्तिं काकुत्स्थं कमलाप्रियम् । सिंहासने समासीनं नित्यव्रतकल्मषम् ॥ ४१ ॥

विश्वामित्रप्रियं दान्तं स्वदारनियतव्रतम् । यज्ञेशं यज्ञपुरुषं यज्ञपालनतत्परम् ॥ ४२ ॥

सत्यसंधं जितक्रोधं शरणागतवत्सलम् । सर्वक्लेशापहरणं बिभीषणवरप्रदम् ॥ ४३ ॥

दशग्रीवहरं रौद्रं केशवं केशिमर्दनम् । वालिप्रमथनं वीरं सुग्रीवेप्सितराज्यदम् ॥ ४४ ॥

नरवानरदेवैश्च सेवितं हनुमत्प्रियम् । शुद्धं सूक्ष्मं परं शांतं तारकब्रह्मरूपिणम् ॥ ४५ ॥

सर्वभूतात्मभूतस्थं सर्वाधारं सनातनम् । सर्वकारणकर्तारं निदानं प्रकृतेः परम् ॥ ४६ ॥

निरामयं निराभासं निरवद्यं निरञ्जनम् । नित्यानन्दं निराकारमद्वैतं तमसः परम् ॥ ४७ ॥

परात्परतरं तत्त्वं सत्यानन्दं चिदात्मकम् । मनसा शिरसा नित्यं प्रणमामि रघूत्तमम् ॥ ४८ ॥

सूर्यमंडलमध्यस्थं रामं सीतासमन्वितम् । नमामि पुण्डरीकाक्षममेयं गुरुतत्परम् ॥ ४९ ॥

नमोऽस्तु वासुदेवाय ज्योतिषां पतये नमः । नमोऽस्तु रामदेवाय जगदानंदरूपिणे ॥ ५० ॥

नमो वेदांतनिष्ठाय योगिने ब्रह्मवादिने । मायामयनिरासाय प्रसन्नजनसेविने ॥ ५१ ॥

वंदामहे महेशानचण्डकोदंडखंडनम् । जानकीह्रदयानंदवर्धनं रघुनंदनम् ॥ ५२ ॥

उत्फुल्लामलकोमलोत्पलदलश्यामाय रामाय ते कामाय प्रमदामनोहरगुणग्रामाय रामात्मने ।

योगारूढमुनींद्रमानससरोहंसाय संसारविध्वंसाय स्फुरदोजसे रघुकुलोत्तंसाय पुंसे नमः ॥ ५३ ॥

भवोद्भवं वेदविदां वरिष्ठमादित्यचंद्रानलसुप्रभावम् सर्वात्मकं | सर्वगतस्वरूपं नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ५४ ॥

निरंजनं निष्प्रतिमं निरीहं निराश्रयं निष्कलमप्रपंचम् । नित्यं ध्रुवं निर्विषयस्वरूपं निरंतरं राममहं भजामि ॥ ५५ ॥

भवाब्धिपोतं भरताग्रजं तं भक्तिप्रियं भानुकुलप्रदीपम् । भूतत्रिनाथं भुवनाधिपं तं भजामि रामं भवरोगवैद्यम् ॥ ५६ ॥

सर्वाधिपत्यं समरांगधीरं सत्यं चिदानंदमयस्वरूपम् । सत्यं शिवं शांतिमयं शरण्यं सनातनं राममहं भजामि ॥ ५७ ॥

कार्यक्रियाकारणप्रमेयं कविं पुराणं कमलायताक्षम् । कुमारवेद्यं करुणामयं तं कल्पद्रुमं राममहं भजामि ॥ ५८ ॥

त्रैलोक्यनाथं सरसीरुहाक्षं दयानिधिं द्वंद्वविनाशहेतुम् । महाबलं वेदनिधिं सुरेशं सनातनं राममहं भजामि ॥ ५९ ॥

वेदान्तवेद्यं कविमीशितारमनादिमध्यांतमचिंत्यमाद्यम् । अगोचरं निर्मलमेकरूपं नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ६० ॥

अशेषवेदात्मकमादिसंज्ञमजं हरिं विष्णुमनंतमाद्यम् । अपारसंवित्सुखमेकरूपं परात्परं राममहं भजामि ॥ ६१ ॥

तत्त्वस्वरूपं पुरुषं पुराणं स्वतेजसा पूरितविश्वमेकम् । राजाधिराजं रविमंडलस्थं विश्वेश्वरं राममहं भजामि ॥ ६२ ॥

लोकाभिरामं रघुवंशनाथं हरिं चिदानन्दमयं मुकुंदम् । अशेषविद्याधिपतिं कवीन्द्रं नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ६३ ॥

योगिंद्रसंघैश्च सुसेव्यमानं नारायणं निर्मलमादिदेवम् । नतोऽस्मि नित्यं जगदेकनाथमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ६४ ॥

विभूदिदं विश्वसृजं विरामं राजेन्द्रमीशं रघुवंशनाथम् । अचिंत्यमव्यक्तनंतमूर्ति ज्योतिर्मयं राममहं भजामि ॥ ६५ ॥

अशेषसंसारविहारहीनमादित्यगं पूर्णसुखाभिरामम् । समस्तसाक्षिं तमसः परस्तान्नारायणं विष्णुमहं भजामि ॥ ६६ ॥

मुनींद्रगुह्यं परिपूर्णकामं कलानिधिं कल्मषनाशहेतुम् । परात्परं यत्परमं पवित्रं नमामि रामं महतो महांतम् ॥ ६७ ॥

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च देवेन्द्रो देवतास्तथा । आदित्यादिग्रहाश्चैव त्वमेव रघुनंदन ॥ ६८ ॥

तापसा ऋषयः सिद्धा साध्याश्च मरुतस्तथा । विप्रा वेदास्तथा यज्ञाः पुराणं धर्मसंहिताः ॥ ६९ ॥

वर्णाश्रमास्तथा धर्मा वर्णधर्मास्तथैव च । यक्षराक्षसगंधर्वा दिक्पाला दिग्गजादयः ॥ ७० ॥

सनकादिमुनिश्रेष्ठास्त्वमेव रघुपुंगव । वसवोऽष्टौ त्रयः काला रुद्रा एकादश स्मृताः ॥ ७१ ॥

तारका द्श दिक् चैव त्वमेव रघुनंदन । सप्त द्वीपाः समुद्राश्च नगा नद्यस्तथा द्रुमाः ॥ ७२ ॥

स्थावरा जंगमाश्चैव त्वमेव रघुनायक । देवतिर्यङमनुष्याणां दानवानां तथैव च ॥ ७३ ॥

माता पिता तथा भ्राता त्वमेव रघुवल्लभ । सर्वेषां त्वं परं ब्रह्म त्वन्मयं सर्वमेव हि ॥ ७४ ॥

त्वमक्षरं परं ज्योतिस्त्वमेव पुरुषोत्तम । त्वमेव तारकं ब्रह्म त्वत्तोऽन्यन्नैव किंचन ॥ ७५ ॥

शांतं सर्वगतं सूक्ष्मं परं ब्रह्म सनातनम् । राजीवलोचनं रामं प्रणमामि जगत्पतिम् ॥ ७६ ॥

व्यास उवाच । ततः प्रसन्नः श्रीरामः प्रोवाच मुनिपुंगवम् । तुष्टोऽस्मि मुनिशार्दूल वृणीष्व वरमुत्तमम् ॥ ७७ ॥

नारद उवाच । यदि तुष्टोऽसि सर्वज्ञ श्रीराम करुणानिधे । त्वन्मूर्तिदर्शनेनैव कृतार्थोऽहं च सर्वदा ॥ ७८ ॥

धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं पुण्योऽहं पुरुषोत्तम । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे ॥ ७९ ॥

अद्य मे सफलं ज्ञानमद्य मे सफल तपः । अद्य मे सफलं कर्म त्वत्पादांभोजदर्शनात् ।

अद्य मे सफलं सर्वं त्वन्नामस्मरणं तथा ॥ ८० ॥

त्वत्पादंभोरुहद्वंद्वसद्भक्तिं देहि राघव । ततः परमसंप्रीतः स रामः प्राहनारदम् ॥ ८१ ॥

श्रीराम उवाच । मुनिवर्य महाभाग मुने त्विष्टं ददामि ते । यत्त्वया चेप्सितं सर्वं मनसा तद्भविष्यति ॥ ८२ ॥

नारद उवाच । परं न याचे रघुनाथ युष्मत्पादाब्जभक्तिः सततं ममास्तु ।

इदं प्रियं नाथ वरं प्रयाचे पुनः पुनस्त्वामिदमेव याचे ॥ ८३ ॥

व्यास उवाच । इत्येवमीडितो रामः प्रादात्तस्मै वरान्तरम् । वीरो रामो महातेजाः सच्चिदानन्दविग्रहः ॥ ८४ ॥

अद्वैतममलं ज्ञान स्वनामस्मरणं तथा । अन्तर्दधौ जगन्नाथः पुरतस्तस्य राघवः ॥ ८५ ॥

इति श्रीरघुनाथस्य स्तवराजमनुत्तमम् । सर्वसौभाग्यसंपत्तिदायकं मुक्तिदं शुभम् ॥ ८६ ॥

कथितं ब्रह्मपुत्रेण वेदानां सुखमुत्तमम् । गुह्याद् गुह्यतं दिव्यं तव स्नेहात्प्रकीर्तितम् ॥ ८७ ॥

यः पठेच्छृणुयाद्वाऽपि त्रिसन्ध्यं श्रद्धयाऽन्वितः । ब्रह्महत्यादिपापानि तत्समानि बहूनि च ॥ ८८ ॥

स्वर्णस्तेयं सुरापानं गुरुतल्पगतिस्तथा । गोवधाद्युपपापानि अनृतात्संभवानि च ॥ ८९ ॥

सर्वैः प्रमुच्यते पापैः । कल्पायुतशतोद्भवैः । मानसं वाचिकं पापं कर्मणा समुपार्जितम् ॥ ९० ॥

श्रीरामस्मरणेनैव तत्क्षणान्नश्यति ध्रुवम् । इदं सत्यमिदं सत्यं सत्यमेतदिहोच्यते ॥ ९१ ॥

रामं सत्यं परं ब्रह्म रामात्किंचिन्न विद्यते । तस्माद्रामस्वरूपं हि सत्यं सत्यमिदं जगत् ॥ ९२ ॥

श्रीरामचन्द्र रघुपुंगव राजवर्य राजेन्द्र राम रघुनायक राघवेश ।

राजाधिराज रघुनन्दन रामचन्द्र दासोऽहमद्य भवतः शरणागतोऽस्मि ॥ ९३ ॥

वैदेहीसहितं सुरद्रमतले हैमे महामंडपे मध्येपुष्पकमासने मणिमये वीरासने सुस्थितम् ।

अग्रे वाचयति प्रभंजनसुते तत्त्वं मुनिभ्यः परं व्याख्यातं भरतादिभिः परिवृतं रामं भजे श्यामलम् ॥ ९४ ॥

रामं रत्‍नकिरीटकुण्डलयुतं केयूरहारान्वितं सीतालंकृतवामभागममलं सिंहासनस्थं विभुम् ।

सुग्रीवादिहरीश्वरैः सुरगणैः संसेव्यमानं सदा विश्वामित्रपराशरादिमुनिभिः संस्तूयमानं प्रभुम् ॥ ९५ ॥

सकलगुणनिधानं योगिभिः स्तूयमानं भुजविजितसमानं राक्षसेंद्रादिमानम् ।

अहितनृपभयानं सीतया शोभमानं स्मर ह्रदयविमानं ब्रह्म रामाभिधानम् ॥ ९६ ॥

रघुवर तव मूर्तिमार्मके मानसाब्जे नरकगतिहरं ते नामधेयं मुखे मे ।

अनिशमतुलभक्त्या मस्तकं त्वत्पदाब्जे भवजलनिधिमग्नं रक्ष मामार्तबंधो ॥ ९७ ॥

रामरत्‍नमहं वंदे चित्रकूटपतिं हरिम् । कौसल्याभक्तिसंभूतं जानकीकंठभूषणम् ॥ ९८ ॥

इति श्रीसनत्कुमारसंहितायां नारदोक्तं श्रीरामचंद्रस्तवराजस्तोत्रं संपूर्णम् ।

रामह्रदयम्

Sat, 13 Apr 2024 20:12:00 +0530

ततो रामः स्वयं प्राह हनूमंतमुपस्थितम् । श्रृणु तत्त्वं प्रवक्ष्यामि ह्यात्मानात्मपरात्मनाम् ॥ १ ॥

आकाशस्य यथा भेदस्त्रिविधो दृश्यते महान् । जलाशये महाकाशस्तदवच्छिन्न एव हि ॥ २ ॥

प्रतिबिंबाख्यमपरं दृश्यते त्रिविधं नभः । बुद्ध्यवचिन्नचैतन्यमेकं पूर्णमथापरम् ॥ ३ ॥

आभासस्त्वपरं बिंबभूतमेवं त्रिधा चितिः । साभासबुद्धेः कर्तुत्वमविच्छिन्नेविकारिणि ॥ ४ ॥

साक्षिण्यारोप्यते भ्रांत्या जीवत्वं च तथाऽबुधैः । आभासस्तु मृषाबुद्धिरविद्याकार्यमुच्यते ॥ ५ ॥

अविच्छिन्नं तु तद् ब्रह्म त्रिच्छेदस्तु विकल्पितः । विच्छिन्नस्य पूर्णेन एकत्वं प्रतिपाद्यते ॥ ६ ॥

तत्त्वमस्यादिवाक्यैश्‍च साभासस्याहमस्तथा । ऐक्यज्ञानं यदोत्पन्नं महावाक्येन चात्मनोः ॥ ७ ॥

तदाऽविद्या स्वकार्येश्च नश्यत्येव न संशयः । एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते ॥ ८ ॥

मद्भक्‍तिविमुखानां हि शास्त्रगर्तेषु मुह्यताम् । न ज्ञानं न च मोक्षःस्यात्तेषां जन्मशतैरपि ॥ ९ ॥

इदं रहस्यं ह्रदयं ममात्मनो मयैव साक्षात्कथितं तवानघ ।

मद्भक्तिहीनाय शठाय च त्वया दातव्यमैन्द्रादपि राज्यतोऽधिकम् ॥ १० ॥

इति श्रीमदध्यात्मरामायण-बालकांडोक्तं श्रीरामह्रदयं संपूर्णम् ।

अक्षररामायणम्

Sat, 13 Apr 2024 19:33:00 +0530

ॐ रामलक्ष्मणौ भ्रातरौ नमस्कृत्वा सितासितौ ।

वने तस्मिन् विचरन्तौ सीतां च जनकात्मजाम् ॥१॥

श्रीः धन्यं मंगल्यमायुष्यं अलक्ष्मीकलिनाशनम् ।

रामायणं प्रवक्ष्यामि मातृकाक्षरयोजितम् ॥२॥

अ अयोध्यधिपतेः पुत्राः चत्वारस्सूर्यवर्चसः ।

राम-लक्ष्मण-शत्रुघ्नाः भरतश्च महाबलः ॥३॥

आ आचारविनयोपेताः सत्यसन्धा दृढव्रताः ।

शूरास्सत्यप्रतिज्ञाश्च सर्वे दशरथात्मजाः ॥४॥

इ इङ्गितेन तु कैकेय्याः स्वपुत्रहितकाम्यया ।

दृढव्रतो राज्ञ इष्टो रामस्संप्रस्थितो वनम् ॥५॥

ई ईहितेनाभिषेकेन रामस्संप्रस्थितो वनम् ।

सीता चानुगता साध्वी लक्ष्मणश्च महाबलः ॥६॥

उ उपवासपरो रामः तपस्वी दण्डके वने ।

सभार्यस्सभ्रातृकश्च चचार मुनिभिस्स्तुतः ॥७॥

ऊ ऊनशूर्पणखादोषात् रामस्य च पराक्रमात् ।

तत्र पाराभवः कालो राक्षसानामुपस्थितः ॥८॥

ऊ२ ऊनस्तु रामवीर्येण रावणो नाम राक्षसः ।

तेन दुष्टात्मना सीता छलेनापहृता वने ॥९॥

ऋ ऋषिधर्मसमायुक्तं मारीचं नाम मातुलम् ।

आगम्य रावणः पापः ततस्तद्वाक्यमब्रवीत् ॥१०॥

ॠ कॄतिं कृत्वा छलेन त्वं दूरं गच्छ वनेषु मे ।

दशरथात्मजं हत्वाऽरामं तत्र करोम्यहम् ॥११॥

ॡ लोम्ना काञ्चनरूपेण मृगो भूत्वा स शृङ्गलृः ।

लोभयित्वा तु वैदेहीं व्यहरद् दण्डकावने ॥१२॥

ॡ सीतां कमलपत्राक्षीं उपासीनां वने तदा ।

ॡकारकुटिलो हृत्वा रावणोऽगान्नभस्तलम् ॥१३॥

ए एतस्मिन्नन्तरे गृध्रो जटायुर्नाम धार्मिकः ।

तेन ताभ्यां समाख्यातं सीतायाः परिमार्गणे ॥१४॥

ऐ ऐश्वर्य-मद-मत्तेन रावणेन खगाधिपम् ।

हत्वा तस्मिन् वने गृध्रं सीता लङ्कां प्रवेशिता ॥१५॥

ओ ओघशोकनिमग्नस्सः सीतावत्सलराघवः ।

कपिना हरिराज्येन सुग्रीवेण समागतः ॥१६॥

औ औषधं परमं प्राप्तः सुग्रीवो रामदर्शनात् ।

हत्वा च वालिनं रामः सुग्रीवं चाभिषेचयत् ॥१७॥

अम् महाकपिं हनूमन्तं सत्यसन्धं दृढव्रतम् ।

सुग्रीवः प्रेषयामास सीतायाः परिमार्गणे ॥१८॥

अः हनूमान् वानरश्रेष्ठो जाम्बवान् कृतनिश्चयः ।

तारेयः कपिभिस्सार्धं भ्रमन्तो दक्षिणां दिशम् ॥१९॥

क कथयन्तस्स्ववृत्तान्तं कुत्रचित् कालपर्ययात् ।

अलब्ध्वाऽन्तश्च वैदेहीं चक्रुः प्रायोपवेशनम् ॥२०॥

ख खगस्तु सिद्धकार्यार्थः सम्पातो नाम धार्मिकः ।

तेन तेषां समाख्यातं सीतायाः परिमार्गणे ॥२१॥

ग गत्वा पारं समुद्रस्य वेगेन गरुडो यथा ।

दृष्ट्वा लङ्कां च नगरीं सीतां च जनकात्मजाम् ॥२२॥

घ घनेऽशोकवने देशे समागम्य च मैथिलीम् ।

हनूमान् लब्धसन्देशो राक्षसान् विन्यसूदयत् ॥२३॥

ङ ङकारसदृशीं कृत्वा ललाटे भृकुटिं तथा ।

क्रुद्धेनेन्द्रजिता धीरो गृहीतो हनूमान् कपिः ॥२४॥

च चन्द्रमण्डलसंकाशं लांगुलं तस्य राक्षसाः ।

शुक्लैरावेष्टितं वस्त्रैः तैलाभ्यङ्गमदीपयन् ॥२५॥

छ छलयित्वा ततस्सर्वान् राक्षसान् विपुलो हरिः ।

लांगूलेन प्रदीप्तेन लंकामादीपयत् पुरीम् ॥२६॥

ज जलमध्ये स निर्वाप्य लाङ्गूलं प्लवगेश्वरः ।

कृतामयं पुरं दग्ध्वा पुनरागमनोत्सुकः ॥२७॥

झ झषालयं समुत्प्लुत्य हरिरुत्तम आगतः ।

सिद्धकार्योऽतित्वरितः प्रदेशं यत्र राघवः ॥२८॥

ञ ञकारवदनो भूत्वा हनूमान् स हरीश्वरः ।

न्यवेदयदशेषेण राघवाय महात्मने ॥२९॥

ट टकारसदृशं चापं सशरं रघुनन्दनः ।

गृहीत्वा प्रस्थितस्तूर्णं सीतायाः परिमार्गणे ॥३०॥

ठ ठकाराकारनेत्राणां हरीणामयुतव्रताः ।

सुग्रीवस्याग्रतो यान्ति प्रीताः कर्तव्यलालसाः ॥३१॥

ड डयन्त इव वेगेन गत्वा पारं महोदधेः ।

राघवश्शरमुद्यम्य पश्चात्तत्रोपयाचितः ॥३२॥

ढ ढकारसदृशीं कृत्वा ललाटे भ्रुकुटीं तदा ।

हनूमानग्रतो याति राघवस्य हिते रतः ॥३३॥

ण णकारसदृशैः पद्मैः प्राञ्जलिः प्रत्युपस्थितः ।

उवाच सागरो रामं सेतुं मम जले कुरु ॥३४॥

त तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुग्रीवो नळमब्रवीत् ।

नळ ! भद्रं कुरुष्व त्वं सेतुं तत्र महार्णवे ॥३५॥

थ स्थूलं मृष्टोपमं दिव्यं विश्वकर्मसुतो नलः ।

चकार सेतुं धर्मात्मा सागरे मकरालये ॥३६॥

द दशयोजनविस्तीर्णं आयतं शतयोजनम् ।

येन वानरसेनाऽगात् समुत्पत्य महोदधिम् ॥३७॥

ध धनुर्वीर्यं समाश्रित्य राघवस्सह वानरैः ।

राक्षसान् योधयामास क्रोधसंरक्तलोचनः ॥३८॥

न नगर्यां मोघयुद्धायां रावणस्सह राक्षसैः ।

ततो द्वाराद् विनिष्क्रम्य चकारायोधनं महत् ॥३९॥

प पनसश्शरभो मैन्दो नीलो मारुतिरङ्गदः ।

नानावृक्षैश्शिलाभिश्च राक्षसान् विन्यसूदयन् ॥४०॥

फ फलितैः पादपैः कूले रोषिताश्शक्तितोमरैः ।

राक्षसाः खण्डनं चक्रुः वानराणां चमूमुखे ॥४१॥

ब बलवान् राघवश्श्रीमान् दशग्रीवं जघान सः ।

निहतं रावणं दृष्ट्वा विभीषणमथाब्रवीत् ॥४२॥

भ भक्तोसि मयि रक्षेन्द्र धार्मिकश्चापि सुव्रतः ।

अराक्षसमिदं कर्म कृतं तुष्टोऽस्मि ते विभो ! ॥४३॥

म मया दत्तं राज्यमिदं भुङ्क्ष्व पूलस्त्यनन्दन ! ।

सपुत्रभृत्यानुचरो भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥४४॥

य यदर्थमयमारम्भः कृतो मे राक्षसेश्वर ।

तामहं द्रष्टुमिच्छामि गच्छ त्वं सहलक्ष्मणः ॥४५॥

र रक्तः प्रियहिते युक्तो लक्ष्मणेन विभीषणः ।

आरोचयच्च वैदेहीं काकुत्स्थाय महात्मने ॥४६॥

ल लङ्कां प्रविश्य नगरीं ददर्श जनकात्मजाम् ।

कृशां विवर्णां मलिनां दर्शयामास सुप्रियाम् ॥४७॥

व वरारोहां तदा दृष्ट्वा रामश्चिन्तासमन्वितः ।

अग्नौ विशुद्धामादाय पुष्पकेण ययौ ततः ॥४८॥

श शत्रून् हत्वाऽतिवेगेन पूर्वमागम्य राघवः ।

नन्दिग्रामे समादाय भरतं मित्रवत्सलम् ॥४९॥

ष षाड्गुण्य सुगतिश्श्रीमान् राघवस्सह सीतया ।

सङ्गतो भ्रातृभिस्सार्धं मातृभिस्स समागतः ॥५०॥

स समेत्य हृष्टहृदयः पौरजानपदैस्सह ।

गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यः प्रदत्तवान् ॥५१॥

ह हतशत्रुर्महेन्द्राण्या शतक्रतुरिवापरः ।

शतं वर्षसहस्राणां रामो राज्यमवासयत् ॥५२॥

--------------------

अनुबन्धः

क्ष क्षत्रं ब्रह्माच्युतं जीयात् जीवनं जगतां परम् ।

ज्ञानानन्दमयं ज्योतिः ईळे तन्मातृकाक्षरम् ॥१॥

सपञ्चशतसाहस्रसंवत्सरसनातनम् ।

प्राङ्मातृकाक्षरैश्श्लोकैः सार्धपञ्चाशतां स्थितम् ॥२॥

बलिद्वीपान्तरे लब्धं जानकीकविनिर्मितम् ।

रामेण संस्कृतं जीयात् श्रीरामायणमक्षरम् ॥३॥

इदं बरोडानगरे राज्ञा मुद्रापितं पुरा ।

स्वीकृतं बालबोधार्थं बालिद्वीपप्रबन्धगम् ॥४॥

नष्टवर्ण-विसंवादं शमयन् वर्णसङ्करम् ।

ऊप्लुतं ॡविकाराङ्कं अभेदं रलयोदशन् ॥५॥

व्युदस्यन् क्वचिदेवात्र श्लोकलक्षणभञ्जनम् ।

ओं श्रीमदक्षरं रामायणमित्यभिधां दिशन् ॥६॥

प्रथमाक्षरयोगेन मातृकाक्षरयोजनात् ।

षष्टिवर्णपरीवर्तात् नवत्यक्षरयोजनात् ॥७॥

तत्र तत्र च संरक्षन् साभिप्रायं वचः कवेः ।

अष्टश्लोकीं ततः कुर्वन् रामस्संस्कृतवानिदम् ॥८॥

शुभमस्तु ॥

राघवयादवीयम्

Sat, 13 Apr 2024 06:50:00 +0530

वंदेऽहं देवं तं श्रीतं रन्तारं कालं भासा यः ।

रामो रामाधीराप्यागो लीलामारायोध्ये वासे ॥१॥

विलोमम्

सेवाध्येयो रामालाली गोप्याराधी भारामोराः ।

यस्साभालंकारं तारं तं श्रीतं वन्देऽहं देवम् ॥१॥

साकेताख्या ज्यायामासीद्याविप्रादीप्तार्याधारा ।

पूराजीतादेवाद्याविश्वासाग्र्यासावाशारावा ॥२॥

विलोमम्

वाराशावासाग्र्या साश्वाविद्यावादेताजीरापूः ।

राधार्यप्ता दीप्राविद्यासीमायाज्याख्याताकेसा ॥२॥

कामभारस्स्थलसारश्रीसौधासौघनवापिका ।

सारसारवपीनासरागाकारसुभूरुभूः ॥३॥

विलोमम्

भूरिभूसुरकागारासनापीवरसारसा ।

कापिवानघसौधासौ श्रीरसालस्थभामका ॥३॥

रामधामसमानेनमागोरोधनमासताम् ।

नामहामक्षररसं ताराभास्तु न वेद या ॥४॥

विलोमम्

यादवेनस्तुभारातासंररक्षमहामनाः ।

तां समानधरोगोमाननेमासमधामराः ॥४॥

यन् गाधेयो योगी रागी वैताने सौम्ये सौख्येसौ ।

तं ख्यातं शीतं स्फीतं भीमानामाश्रीहाता त्रातम् ॥५॥

विलोमम्

तं त्राताहाश्रीमानामाभीतं स्फीत्तं शीतं ख्यातं ।

सौख्ये सौम्येसौ नेता वै गीरागीयो योधेगायन् ॥५॥

मारमं सुकुमाराभं रसाजापनृताश्रितं ।

काविरामदलापागोसमावामतरानते ॥६॥

विलोमम्

तेन रातमवामास गोपालादमराविका ।

तं श्रितानृपजासारंभ रामाकुसुमं रमा ॥६॥

रामनामा सदा खेदभावे दया-

वानतापीनतेजारिपावनते ।

कादिमोदासहातास्वभासारसा-

मेसुगोरेणुकागात्रजे भूरुमे ॥७॥

विलोमम्

मेरुभूजेत्रगाकाणुरेगोसुमे-

सारसा भास्वताहासदामोदिका ।

तेन वा पारिजातेन पीता नवा

यादवे भादखेदासमानामरा ॥७॥

सारसासमधाताक्षिभूम्नाधामसु सीतया ।

साध्वसाविहरेमेक्षेम्यरमासुरसारहा ॥८॥

विलोमम्

हारसारसुमारम्यक्षेमेरेहविसाध्वसा ।

यातसीसुमधाम्नाभूक्षिताधामससारसा ॥८॥

सागसाभरतायेभमाभातामन्युमत्तया ।

सात्रमध्यमयातापेपोतायाधिगतारसा ॥९॥

विलोमम्

सारतागधियातापोपेतायामध्यमत्रसा ।

यात्तमन्युमताभामा भयेतारभसागसा ॥९॥

तानवादपकोमाभारामेकाननदाससा ।

यालतावृद्धसेवाकाकैकेयीमहदाहह ॥१०॥

विलोमम्

हहदाहमयीकेकैकावासेद्ध्वृतालया ।

सासदाननकामेराभामाकोपदवानता ॥१०॥

वरमानदसत्यासह्रीतपित्रादरादहो ।

भास्वरस्थिरधीरोपहारोरावनगाम्यसौ ॥११॥

विलोमम्

सौम्यगानवरारोहापरोधीरस्स्थिरस्वभाः ।

होदरादत्रापितह्रीसत्यासदनमारवा ॥११॥

यानयानघधीतादा रसायास्तनयादवे ।

सागताहिवियाताह्रीसतापानकिलोनभा ॥१२॥

विलोमम्

भानलोकिनपातासह्रीतायाविहितागसा ।

वेदयानस्तयासारदाताधीघनयानया ॥१२॥

रागिराधुतिगर्वादारदाहोमहसाहह ।

यानगातभरद्वाजमायासीदमगाहिनः ॥१३॥

विलोमम्

नोहिगामदसीयामाजद्वारभतगानया ।

हह साहमहोदारदार्वागतिधुरागिरा ॥१३॥

यातुराजिदभाभारं द्यां वमारुतगन्धगम् ।

सोगमारपदं यक्षतुंगाभोनघयात्रया ॥१४॥

विलोमम्

यात्रयाघनभोगातुं क्षयदं परमागसः ।

गन्धगंतरुमावद्यं रंभाभादजिरा तु या ॥१४॥

दण्डकां प्रदमोराजाल्याहतामयकारिहा ।

ससमानवतानेनोभोग्याभोनतदासन ॥१५॥

विलोमम्

नसदातनभोग्याभो नोनेतावनमास सः ।

हारिकायमताहल्याजारामोदप्रकाण्डदम् ॥१५॥

सोरमारदनज्ञानोवेदेराकण्ठकुंभजम् ।

तं द्रुसारपटोनागानानादोषविराधहा ॥१६॥

विलोमम्

हाधराविषदोनानागानाटोपरसाद्रुतम् ।

जम्भकुण्ठकरादेवेनोज्ञानदरमारसः ॥१६॥

सागमाकरपाताहाकंकेनावनतोहिसः ।

न समानर्दमारामालंकाराजस्वसा रतम् ॥१७॥

विलोमम्

तं रसास्वजराकालंमारामार्दनमासन ।

सहितोनवनाकेकं हातापारकमागसा ॥१७॥

तां स गोरमदोश्रीदो विग्रामसदरोतत ।

वैरमासपलाहारा विनासा रविवंशके ॥१८॥

विलोमम्

केशवं विरसानाविराहालापसमारवैः ।

ततरोदसमग्राविदोश्रीदोमरगोसताम् ॥१८॥

गोद्युगोमस्वमायोभूदश्रीगखरसेनया ।

सहसाहवधारोविकलोराजदरातिहा ॥१९॥

विलोमम्

हातिरादजरालोकविरोधावहसाहस ।

यानसेरखगश्रीद भूयोमास्वमगोद्युगः ॥१९॥

हतपापचयेहेयो लंकेशोयमसारधीः ।

राजिराविरतेरापोहाहाहंग्रहमारघः ॥२०॥

विलोमम्

घोरमाहग्रहंहाहापोरातेरविराजिराः ।

धीरसामयशोकेलं यो हेये च पपात ह ॥२०॥

ताटकेयलवादेनोहारीहारिगिरासमः ।

हासहायजनासीतानाप्तेनादमनाभुवि ॥२१॥

विलोमम्

विभुनामदनाप्तेनातासीनाजयहासहा ।

ससरागिरिहारीहानोदेवालयकेटता ॥२१॥

भारमाकुदशाकेनाशराधीकुहकेनहा ।

चारुधीवनपालोक्या वैदेहीमहिताहृता ॥२२॥

विलोमम्

ताहृताहिमहीदेव्यैक्यालोपानवधीरुचा ।

हानकेहकुधीराशानाकेशादकुमारभाः ॥२२॥

हारितोयदभोरामावियोगेनघवायुजः ।

तंरुमामहितोपेतामोदोसारज्ञरामयः ॥२३॥

विलोमम्

योमराज्ञरसादोमोतापेतोहिममारुतम् ।

जोयुवाघनगेयोविमाराभोदयतोरिहा ॥२३॥

भानुभानुतभावामासदामोदपरोहतं ।

तंहतामरसाभक्षोतिराताकृतवासविम् ॥२४॥

विलोमम्

विंसवातकृतारातिक्षोभासारमताहतं ।

तं हरोपदमोदासमावाभातनुभानुभाः ॥२४॥

हंसजारुद्धबलजापरोदारसुभाजिनि ।

राजिरावणरक्षोरविघातायरमारयम् ॥२५॥

विलोमम्

यं रमारयताघाविरक्षोरणवराजिरा ।

निजभासुरदारोपजालबद्धरुजासहम् ॥२५॥

सागरातिगमाभातिनाकेशोसुरमासहः ।

तंसमारुतजंगोप्ताभादासाद्यगतोगजम् ॥२६॥

विलोमम्

जंगतोगद्यसादाभाप्तागोजंतरुमासतं ।

हस्समारसुशोकेनातिभामागतिरागसा ॥२६॥

वीरवानरसेनस्य त्राताभादवता हि सः ।

तोयधावरिगोयादस्ययतोनवसेतुना ॥२७॥

विलोमम्

नातुसेवनतोयस्यदयागोरिवधायतः ।

सहितावदभातात्रास्यनसेरनवारवी ॥२७॥

हारिसाहसलंकेनासुभेदीमहितोहिसः ।

चारुभूतनुजोरामोरमाराधयदार्तिहा ॥२८॥

विलोमम्

हार्तिदायधरामारमोराजोनुतभूरुचा ।

सहितोहिमदीभेसुनाकेलंसहसारिहा ॥२८॥

नालिकेरसुभाकारागारासौसुरसापिका ।

रावणारिक्षमेरापूराभेजे हि ननामुना ॥२९॥

विलोमम्

नामुनानहिजेभेरापूरामेक्षरिणावरा ।

कापिसारसुसौरागाराकाभासुरकेलिना ॥२९॥

साग्र्यतामरसागारामक्षामाघनभारगौः ॥

निजदेपरजित्यास श्रीरामे सुगराजभा ॥३०॥

विलोमम्

भाजरागसुमेराश्रीसत्याजिरपदेजनि ।

गौरभानघमाक्षामरागासारमताग्र्यसा ॥३०॥

॥ इति श्रीवेङ्कटाध्वरि कृतं

श्री राघव यादवीयं समाप्तम् ॥

श्रीरघुवीरगद्यम्

Sat, 13 Apr 2024 05:34:00 +0530

श्रीमद्वेदान्तदेशिककृतं महावीरवैभवम्

श्रीमान् वेन्कटनाथार्यः कवितार्किककेसरी

वेदान्ताचार्यवर्यो मे सन्निधत्तां सदा हृदि ।

जयत्याश्रितसंत्रास-ध्वान्त-विद्ध्वंसनोदयः

प्रभावान् सीतया देव्या परमव्योमभास्करः॥

जय जय महावीर महाधीरधौरेय, देवासुरसमरसमय-

समुदित-निर्ज्जरनिर्द्धारित-निरवधिक-माहात्म्य,

दशवदनदमित-दैवतपरिषदभ्यर्थित-दाशरथिभाव,

दिनकरकुलकमलदिवाकर, दिविषदधिपति-

रणसहचरणचतुर-दशरथ-चरमऋण-विमोचन,

कोसलसुता-कुमारभाव-कञ्चुकित-

कारणाकार, कौमारकेलि-गोपायित-

कौशिकाध्वर-रणाध्वरधुर्य-

भव्यदिव्यास्त्रबृन्द्ववन्दित,

प्रणतजन-विमतविमथन-

दुर्ललितदोर्ललित, तनुतर-विशिखविताडन-विघटित-

विशरारुशरारुताटकाताटकेय,

जडकिरणशकलधर-जटिल-नटपति-मुकुटतट-नटनपटु-

विबुधसरिदतिबहुल-मधुगलन-ललितपदनलिनरज-

उपमृदित-निजवृजिन-जहदुपलतनु-

रुचिरपरममुनिवरयुवतिनुत,

कुशिकसुतकथित-विदितनवविविधकथ,

मैथिलनगर-सुलोचना-लोचन-चकोरचन्द्र,

खण्डपरशु-कोदण्ड-प्रकाण्ड-खण्डनशौण्ड-भुजदण्ड,

चण्डकरकिरण-पुण्डरीकवनरुचिलुण्ठकलोचन,

मोचित-जनकहृदय-शङ्कातङ्क,

परिहृत-निखिलनरपतिवरण-

जनकदुहितृ-कुचतटविहरण-समुचितकरतल,

शतकोटिशतगुणकठिन-परशुधर-मुनिवरकरधृत-दुरवनतम-

निजधनुराकर्षण-प्रकाशित-पारमेष्ठ्य,

क्रतुहरशिखरिकन्दुकविहृत्युन्मुख-

जगदरुन्तुद-जितहरिदन्त-दिगिभदन्त-दन्तुरोरोन्त-

दशवदनदमनकुशल-दशशतभुजनृपतिकुल-रुधिरझरभरित-

पृथुतरतटाक-तर्पितपितृक-भृगुपतिसुगति-वहतिकर,

नतपरिडिषुपरिघ, अनृतभयमुषितहृदय-पितृवचनपालन-

प्रतिज्ञावज्ञात-यौवराज्य, निषादराजसौहृदसूचित-

सौशील्यसागर,भरद्वाजशासनपरिगृहीत-विचित्रचित्रकूट-

गिरिकटकतट-रम्यावास, अनन्यशासनीय,

प्रणतभरत-मकुटतटघटित-पादुकाऽग्र्याभिषेकनिर्वर्तित-

सर्वलोकयोगक्षेम, पिशितरुचि-विहितदुरित-वलमथनतनय-

बलिभुगनुगति-सरभस-तृणशकल-परिपतन-भयचकित-

सकलसुरमुनि-बहुमत-महास्त्रसामर्थ्य, द्रुहिणहरवलमथन-

दुरालक्ष्यशरलक्ष्य,दण्डकातपोवन-जंगमपारिजात,

विराधहरिणशार्दूल, विलुलित-बहुफलमखकलम-

रजनिचरमृग-मृगयारंभ-संभृत-चीरभृदनुरोध,

त्रिशिरश्शिरस्त्रितय-तिमिरनिरास-वासरकर,

दूषण-जलनिधि-शोषण-तोषित-ऋषिगण-घोषित-

विजयघोषण, खरतर-खरतरु-खण्डन-चण्डपवन,

द्विस्सप्तरक्षस्सहस्र-नलवनविलोडनमहाकलभ,

असहायशूर, अनपायसाहस, महितमहामृधदर्शन-

मुदित-मैथिली-दृढतर-परिरंभणविभव-विरोपित-

विकटवीरव्रण, मारीच-मायामृगचर्म-परिकर्मित-

निर्भर-दर्भास्तरण, विक्रम-यशोलाभ-विक्रीतजीवित-

गृध्रराजदेह-दिधक्षालक्षित-भक्तजनदाक्षिण्य,

कल्पित-विबुधभाव-कबन्धाभिनन्दित,

अवन्ध्यमहिम-मुनिजनभजनमुषित-हृदयकलुष,

शबरीमोक्ष-साक्षिभूत,

प्रभंजनतनयभावुकभाषितरंजितहृदय,

तरणिसुत-शरणागति-परतन्त्रीकृत-स्वातन्त्र्य,

दृढघटित-कैलासकोटिविकट-दुन्दुभिकङ्कालकूट-

दूरविक्षेपदक्ष-दक्षिणेतर-पदांगुष्ठ-दरचलन-विश्वस्त-

सुहृदाशय, अतिपृथुल-बहुविटपिगिरिधरणि-

विवरयुगपदुदय-चित्रपुङ्खवैचित्र्य-विपुलभुज,

शैलमूल-निबिडनिपीडित-रावण-रणरणकजनक-

चतुरुदधिविहरण-चतुरकपिकुलपति-हृदय-

विशालशिलातल-दारण-दारुण-शिलीमुख,

अपारपारावार-परिघापरिवृत-परपुरपरिसृत-

दवदहनजवन-पवनभवकपिवर-परिष्वंगभावित-

सर्वस्वदान,अहितसहोदर-रक्षःपरिग्रह-विसंवादि-

विविध-सचिव-विप्रलंभसमय-संरंभ-समुज्जृंभित-

सर्वेश्वरभाव, सकृत्प्रपन्न-जनसंरक्षण-दीक्षित,

हे वीर!, सत्यव्रत, प्रतिशयन-भूमिका-भूषित-

पयोधिपुलिन, प्रलयशिखिपरुष-विशिखशिखा-

शोषिताकूपार-वारिपूर, प्रबलरिपु-कलहकुतुक-

चटुलकपिकुल-करतलतुलितहृत-गिरिनिकर-

साधित-सेतुपथसीमा-सीमन्तित-समुद्र,

द्रुततर-तरुमृगवरूथिनी-निरुद्ध-लंकावरोध,

वेपथु-लास्यलीलोपदेश-देशिक-धनुर्ज्याघोष,

गगनचर-कनकगिरि-गरिमधर-निगममय,

निजगरुड-गरुदनिललव-गलित-विषवदन-शरकदन,

अकृतचरवनचर, रणकरण-वैलक्ष्य-कूणिताक्ष-

बहुविध-रक्षोबलाध्यक्ष-वक्षःकवाट-पाटनपटिम-

साटोप-कोपावलेप, कटुरटदटनिटंकृति चटुलकठोर,

कार्मुकविनिर्गत-विशंकट-विशिख-विताडन-

विघटितमकुट-विह्वल-विश्रवस्तनय-विश्रमसमय-

विश्राणन-विख्यातविक्रम, कुंभकर्ण-कुलगिरि-

विदलन-दंभोलिभूत-निश्शंक-कंकपत्र,

अभिचरण-हुतवह-परिचरण-विघटन-सरभस-

परिपतदपरिमित-कपिबल-जलधिलहरि-

कलकलरवकुपित-मघवजिदभिहनन-

कृदनुजसाक्षिक-राक्षसद्वंद्वयुद्ध,

अप्रतिद्वंद्वपौरुष, त्र्यंबकसमधिक-घोरास्त्राडंबर-

सारथिहृतरथ-सत्रपशात्रव-सत्यापितप्रताप,

शितशरकृतलवन-दशमुख-मुखदशकनिपतन-

पुनरुदयनिपतन-दरगलित जनित

दरतरलहरिहयनयन-नलिनवनरुचिखचित-

निपतित सुरतरुकुसुमवितति-सुरभित-

रथपथ,अखिलजगदधिकभुजबल-

वरबल-दशलपन-लपनदशकलवन-जनितकदन-

परवश-रजनिचरपति-युवतिविलपन-वचनसम-

विषय-निगमनिकरशिखर-मुखमुनिवरपरिपणित,

अभिगत-शतमख-हुतवह-पितृपति-निरृति-वरुण-

पवन-धनद-गिरिशप्रमुख-सुरपतिनुतिमुदित,

अमितमति-विधिविदित-कथितनिज-

विभवजलधि-पृषतलव-विगतभय-विबुध-विबोधित-

वीरशयन-शायित-वानरपृतनौघ,

स्वसमय-विघटित-सुघटित-सहृदय-

सहधर्मचारिणीक,विभीषणवशंवदीकृत-लंकैश्वर्य,

निष्पन्नकृत्य, खपुष्पितरिपुपक्ष, पुष्पक-रभसगति-

गोष्पदीकृतगगनार्णव,

प्रतिज्ञार्णव-तरणकृतक्षण-भरतमनोरथसंहित-

सिंहासनाधिरूढ, स्वामिन्, राघवसिंह,

हाटकगिरिकटक-पादपीठनिकटतट-परिलुठित-निखिल-

किरीटकोटि-विविधमणिगण-किरणनिकर-नीराजित-

चरणराजीव, दिव्यभौमायोध्याधिदैवत,

पितृवधकुपित-परशुधरमुनि-विहित-नृपहननकदन-

पूर्वकालप्रभव-शतगुणप्रतिष्ठापित-धार्मिकराजवंश,

शुभचरितरत-भरतखर्वितगर्व-गन्धर्वयूथगीत-

विजयगाथाशत, शासितमधुसुत-शत्रुघ्नसेवित,

कुशलवपरिगीत-कुलगाथाविशेष,

विधिवशपरिणमदमरफणिति-कविवररचित-

निजचरित-निबन्धन-निशमन-निर्वृत,

सर्वजनसम्मानित, पुनरुपस्थापित-विमानवर-

विश्राणन-प्रीणित-वैश्रवण-विश्रावित-यशःप्रपञ्च,

पञ्चताऽऽपन्न-मुनिकुमारक-सञ्जीवनामृत,

त्रेतायुग-प्रवर्तित-कार्तयुगवृत्तान्त,

अविकल-बहुसुवर्ण-हयमखसहस्र-निर्वहण-

निर्वर्तित-निजवर्णाश्रमधर्म,

सर्वकर्मसमाराध्य-सनातनधर्म,

साकेतजनपदजनिधनिकजङ्गम-तदितर-

जन्तुजात-दिव्यगतिदानदर्शित-

नित्यनिस्सीमवैभव, भवतपनतापित-भक्तजन-

भद्राराम, श्रीरामभद्र, नमस्ते पुनस्ते नमस्ते॥

चतुर्मुखेश्वरमुखैः पुत्रपौत्रादिशालिने ।

नमस्सीतासमेताय रामाय गृहमेधिने॥

कविकथकसिंहकथितं

कठोरसुकुमारगंभीरम् ।

भवभयभेषजमेतत् पठत

महावीरवैभवं सुधियः॥

कवितार्किकसिंहाय

कल्याणगुणशालिने ।

श्रीमते वेङ्कटेशाय

वेदन्तगुरवे नम:॥

श्रीरामभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम्

Sat, 13 Apr 2024 05:01:00 +0530

श्रीरामभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम्

विशुद्धं परं सच्चिदानन्दरूपं

गुणाधारमाधारहीनं वरेण्यम् ।

महान्तं विभान्तं गुहान्तं गुणान्तं

सुखान्तं स्वयं धाम रामं प्रपद्ये ॥१॥

शिवं नित्यमेकं विभुं तारकाख्यं

सुखाकारमाकारशून्यं सुमान्यम् ।

महेशं कलेशं सुरेशं परेशम्

नरेशं निरीशं महीशं प्रपद्ये ॥२॥

यदावर्णयत्कर्णमूलेऽन्तकाले

शिवो रामरामेति रामेति काश्याम् ।

तदेकं परं तारकब्रह्मरूपं

भजेऽहं भजेऽहं भजेऽहं भजेऽहं ॥३॥

महारत्नपीठे शुभे कल्पमूले

सुखासीनमादित्यकोटिप्रकाशम् ।

सदा जानकीलक्ष्मणोपेतमेकं

सदा रामचन्द्रं भजेऽहं भजेऽहं ॥४॥

क्वणद्रत्नमञ्जीरपादारविन्दं

लसन्मेखलाचारुपीताम्बराढ्यम् ।

महारत्नहारोल्लसत्कौस्तुभाङ्गं

नदच्चञ्चरीमन्ञ्जरीलोलमालम् ॥५॥

लसच्चन्द्रिकास्मेरशोणाधराभं

समुद्यत्पतङ्गेन्दुकोटिप्रकाशम् ।

नमद्ब्रह्मरुद्रादिकोटीररत्न-

स्फुरत्कान्तिनीराजनाराधिताङ्घ्रिम् ॥६॥

पुरः प्राञ्जलीनाञ्जनेयादिभक्तान्

स्वचिन्मुद्रया भद्रया बोधयन्तम् ।

भजेऽहं भजेऽहं सदा रामचन्द्रं

त्वदन्यं न मन्ये न मन्ये न मन्ये ॥७॥

यदा मत्समीपं कृतान्तः समेत्य

प्रचण्डप्रकोपैर्भटैर्भीषयेन्माम् ।

तदाविष्करोषि त्व्दीयं स्वरूपं

सदापत्प्रणाशं सकोदण्डबाणम् ॥८॥

निजे मानसे मन्दिरे सन्निधेहि

प्रसीद प्रसीद प्रभो रामचन्द्र ।

ससौमित्रिणा कैकयीनन्दनेन

स्वशक्त्यानुभक्त्या च संसेव्यमान ॥९॥

स्वभक्ताग्रगण्यैः कपीशैर्महीशै-

रनीकैरनेकैश्च राम प्रसीद ।

नमस्ते नमोऽस्त्वीश राम प्रसीद

प्रशाधि प्रशाधि प्रकाशं प्रभो माम् ॥१०॥

त्वमेवासि दैवं परं मे यदेकं

सुचैतन्यमेतत्त्वदन्यं न मन्ये ।

यतोऽभूदमेयं वियद्वायुतेजो-

जलोर्व्यादिकार्यं चरं चाचरं च ॥११॥

नमः सच्चिदानन्दरूपाय तस्मै

नमो देवदेवाय रामाय तुभ्यम् ।

नमो जानकीजीवितेशाय तुभ्यं

नमः पुण्डरीकायताक्षाय तुभ्यम् ॥१२॥

नमो भक्तियुक्तानुरक्ताय तुभ्यम्

नमः पुण्यपुञ्जैकलभ्याय तुभ्यम् ।

नमो वेदवेद्याय चाद्याय पुंसे

नमः सुन्दरायेन्दिरावल्लभाय ॥१३॥

नमो विश्वकर्त्रे नमो विश्वहर्त्रे

नमो विश्वभोक्त्रे नमो विश्वमात्रे ।

नमो विश्वनेत्रे नमो विश्वजेत्रे

नमो विश्वपित्रे नमो विश्वमात्रे ॥१४॥

नमस्ते नमस्ते समस्तप्रपञ्च-

प्रभोगप्रयोगप्रमाणप्रवीण ।

मदीयं मनः त्वत्पदद्वन्द्वसेवां

विधातुं प्रवृतं सुचैतन्यसिद्ध्यै ॥१५॥

शिलापि त्वदङ्घ्रिक्षमासङ्गिरेणु-

प्रसादाद्धि चैतन्यमाधत्त राम ।

नरस्त्वत्पदद्वन्द्वसेवाविधाना-

त्सुचैतन्यमेतीति किं चित्रमत्र ॥१६॥

पवित्रं चरित्रं विचित्रं त्वदीयं

नरा ये स्मरन्त्यन्वहं रामचन्द्र ।

भवन्तं भवान्तं भरन्तं भजन्तो

लभन्ते कृतान्तं न पश्यन्त्यतोऽन्ते ॥१७॥

स पुण्यः स गण्यः शरण्यो ममायं

नरो वेद यो देवचूडामणिं त्वाम् ।

सदाकारमेकं चिदानन्दरूपं

मनोवागगम्यं परं धाम राम ॥१८॥

प्रचण्डप्रतापप्रभावाभिभूत-

प्रभूतारिवीर प्रभो रामचन्द्र ।

बलं ते कथं वर्ण्यतेऽतीव बाल्ये

यतोऽखण्डि चण्डीशकोदण्डदण्डम् ॥१९॥

दशग्रीवमुग्रं सपुत्रं समित्रं

सरिद्दुर्गमध्यस्थरक्षोगणेशम् ।

भवन्तं विना राम वीरो नरो वाऽ-

सुरो वामरो वा जयेत् कस्त्रिलोक्याम् ॥२०॥

सदा राम रामेति रामामृतं ते

सदा राममानन्दनिष्यन्दकन्दम् ।

पिबन्तं नमन्तं सुदन्तं हसन्तं

हनुमन्तमन्तर्भजे तं नितान्तम् ॥२१॥

सदा राम रामेति रामामृतं ते

सदा राममानन्दनिष्यन्दकन्दम् ।

पिबन्नन्वहं नन्वहं नैव मृत्योर्-

बिभेमि प्रसादादसादात्तवैव ॥२२॥

असीतासमेतैरकोदण्डभूषै-

रसौमित्रिवन्द्यैरचण्डप्रतापैः ।

अलङ्केशकालैरसुग्रीवमित्रै-

ररामाभिधेयैरलं दैवतैर्नः ॥२३॥

अवीरासनस्थैरचिन्मुद्रिकाढ्यै-

रभक्ताञ्जनेयादितत्वप्रकाशैः ।

अमन्दारमूलैरमन्दारमालै-

ररामाभिधेयैरलं दैवतैर्नः ॥२४॥

असिन्धुप्रकोपैरवन्द्यप्रतापै-

रबन्धुप्रयाणैरमन्दस्मिताढ्यैः ।

अदण्डप्रवासैरखण्डप्रबोधै-

ररामाभिधेयैरलं दैवतैर्नः ॥२५॥

हरे राम सीतापते रावणारे

खरारे मुरारेऽसुरारे परेति ।

लपन्तं नयन्तं सदाकालमेवं

समालोकयालोकयाशेषबन्धो ॥२६॥

नमस्ते सुमित्रासुपुत्राभिवन्द्य

नमस्ते सदा कैकयीनन्दनेड्य ।

नमस्ते सदा वानराधीशवन्द्य

नमस्ते नमस्ते सदा रामचन्द्र ॥२७॥

प्रसीद प्रसीद प्रचण्डप्रताप

प्रसीद प्रसीद प्रचण्डारिकाल ।

प्रसीद प्रसीद प्रपन्नानुकंपिन्

प्रसीद प्रसीद प्रभो रामचन्द्र ॥२८॥

भुजन्ङ्गप्रयातं परं वेदसारं

मुदा रामचन्द्रस्य भक्त्या च नित्यम् ।

पठन् सन्ततं चिन्तयन् स्वान्तरङ्गे

स एव स्वयं रामचन्द्रः स धन्यः ॥२९॥

रामनाममहिमा

Sat, 13 Apr 2024 04:05:00 +0530

राम एव परंब्रह्म राम एव परं तपः

राम एव परं तत्त्वं श्रीरामो ब्रह्मतारकम्

(रामरहस्योपनिशद्)

रामेति वर्णद्वयमादरेण

सदा स्मरन् मुक्तिमुपैती जन्तुः

कलौ युगे कल्मषमानसानां

अन्यत्र धर्मे खलु नाधिकारः

निखिलनिलयमन्त्रः नित्यतत्त्वाख्यमन्त्रो

भवकुलहरमन्त्रो भूमिजा प्राणमन्त्रः ।

पवनज नुतमन्त्रः पार्वतीमोक्षमन्त्रः

पशुपति निजमन्त्रः पातु मां राममन्त्रः ॥

प्रणवनिलयमन्त्रः प्राणनिर्याणमन्त्रः

प्रकृतिपुरुषमन्त्रो ब्रह्मरुद्रेन्द्रमन्त्रः ।

प्रकटदुरितरागद्वेषनिर्नाशमन्त्रो

रघुपतिनिजमन्त्रो रामरामेति मन्त्रः ॥

दशरथसुतमन्त्रो दैत्यसंहारमत्रः

विबुधविनुतमन्त्रो विश्वविख्यातमन्त्रः ।

मुनिगणनुतमन्त्रो मुक्तिमार्गैकमन्त्रः

रघुपतिनिजमन्त्रो रामरामेति मन्त्रः ॥

संसारसागरभयापहविश्वमन्त्रं

साक्षान्मुमुक्षुजनसेवितसिद्धमन्त्रम् ।

सारंगहस्तमुखहस्तनिवासमन्त्रं

कैवल्यमन्त्रमनिशं भजराममन्त्रम्॥

जयतु जयतु मन्त्रो जन्मसाफल्यमन्त्रः

जननमरणक्लेशविच्छेदमन्त्रः

सकलनिगममन्त्रः सर्वशास्त्रैकमन्त्रो

रघुपतिनिजमन्त्रो रामरामेति मन्त्रः ॥

कल्याणानां निदानं कलिमलमथनं पावनं पावनानां

पाथेयं यन्मुमुक्षॊः सपदि परपदप्राप्तये प्रस्थितस्य ।

विश्राम स्थानमेकं कविवरवचसां जीवनं सज्जनानां

बीजं धर्मद्रुमस्य प्रभवति भवतां भूतये राम नाम ॥

श्रीरामकृष्णसुप्रभातम्

Sat, 13 Apr 2024 03:32:00 +0530

धर्मस्य हानिमभितः परिदृश्य शीघ्रं

कामारपुष्कर इति प्रथिते समृद्धे ।

ग्रामे सुविप्रसदने ह्यभिजात देव

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥१॥

बाल्ये समाध्यनुभवः सितपक्षिपङ्क्तिं

मेघपटले समवापि येन ।

ईशैक्यवेदनसुखं शिवरात्रिकाले

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥२॥

नानाविधानयि सनातनधर्ममार्गान्

क्रैस्तादिचित्रनियमान् परदेशधर्मान् ।

आस्थाय चैक्यमनयोरनुभूतवांस्त्वं

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥३॥

हे कालिकापदसरोरुहकृष्णभृङ्ग

मातुः समस्तजगतामपि सारदायाः ।

ऐक्यं ह्यदर्शि तरसा परमं त्वयैव

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥४॥

राखालतारकहरींश्चनरेन्द्रनाथं

अन्यान् विशुद्धमनसः शशिभूषणादीन् ।

सर्वज्ञ आत्मवयुनं त्वमिहानुशास्सि

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥५॥

नित्यं समाधिजसुखं निजबोधरूपं

आस्वादयन् तव पदे शरणागतांश्च ।

आनन्दयन् प्रशमयन्नुपतिष्ठसे त्वं

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥६॥

स्वीकृत्य पापमखिलं शरणागतैर्यद्

आजीवनं बहुकृतं दयया स्वदेहे ।

तज्जातखेदनिवहं सहसे स्म नाथ

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥७॥

प्रातः प्रणामकरणं तव पादपद्मे

संसारदुःखहरणं सुलभं करोति ।

मत्वेति भक्तिभरिताः प्रतिपालयन्ति

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥८॥

गातुं स्तुतीस्तव जना अमृतायमानाः

सम्प्राप्य दर्शनमिदं तव पादयोश्च ।

धन्या नरेश भवितुं मिलिताः समीपं

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥९॥

सन्दाय दर्शनसुखं शरणागतेभ्यो

मोहान्धकारमखिलं त्वमपाकुरुष्व ।

ज्ञानार्क भक्तिजलधे सकलार्तिहन्तः

श्रीरामकृष्णभगवन् तव सुप्रभातम् ॥१०॥

अहैतुकीति करुणा किल ते स्वभावो

दुष्टाः कठोरहृदया अपि ते भजन्ते ।

त्वामेव सर्वजगतां जननि प्रपात्रि

श्रीसारदेश्वरि रमे तव सुप्रभातम् ॥११॥

सुप्तांस्तु भारतजनान् स्ववचः प्रहारै-

रुद्बोधयन् विवशयन् निजधर्ममार्गे ।

प्रोत्साहयन् परमतां प्रकटीकरोषि

वीरेशदत्तमहिमन् तव सुप्रभातम् ॥१२॥

प्रातरुत्थाय यो देवं रामकृष्णं स्मरन् स्मरन् ।

स्तोत्रमेतत्पठेद्भक्त्या सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥१३॥

सीताराम गीतम्

Sat, 13 Apr 2024 03:00:00 +0530

कमल लोचनौ राम कांचनाम्बरौ कवचभूषणौ राम कार्मुकान्वितौ ।

कलुषसंहारौ राम कामितप्रदौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१॥

मकरकुण्डलौ राम मौलिसेवितौ मणिकिरीटिनौ राम मञ्जुभाषिणौ ।

मनुकुलोद्भवौ राम मानुषोत्तमौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥२॥

सत्यसम्पन्नौ राम समरभीकरौ सर्वरक्षणौ राम सर्वभूषणौ ।

सत्यमानसौ राम सर्वपोषितौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥३॥

धृतशिखण्डिनौ राम दीनरक्षकौ धृतहिमाचलौ राम दिव्यविग्रहौ ।

विविधपूजितौ राम दीर्घदोर्युगौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥४॥

भुवनजानुकौ राम पादचारिणौ पृथुशिलीमुकौ राम पापनाङ्घ्रिकौ ।

परमसात्विकौ राम भक्तवत्सलौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥५॥

वनविहारिणौ राम वल्कलांबरौ वनफलाशिनौ राम वासवार्चितौ ।

वरगुणाकरौ राम वालिमर्दनौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥६॥

दशरथात्मजौ राम पशुपतिप्रियौ शशिनिवासिनौ राम विशदमानसौ ।

दशमुखान्तकौ राम निशितसायकौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥७॥

कमल लोचनौ राम समरपण्डितौ भीमविग्रहौ राम कामसुन्दरौ ।

दामभूषणौ राम हेमनूपुरौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥८॥

भरतसेवितौ राम दुरितमोचकौ करधृताशुगौ राम सूकरस्तुतौ ।

शरधि धारणौ राम धीरकवचिनौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥९॥

धर्मचारिणौ राम कर्मसाक्षिणौ धर्मकार्मुखौ राम शर्मदायकौ ।

धर्मशोभितौ राम कर्ममोदिनौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१०॥

नीलदेहिनौ राम लोलकुन्दलौ कालभीकरौ राम वालिमर्दनौ ।

कलुषहारिणौ राम ललितभूषणौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥११॥

मातृनन्दनौ राम भाद्रबालकौ भ्रातॄ सम्मतौ राम शत्रुसूदकौ ।

भ्रातृशेखरौ राम सेतुनायकौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१२॥

शरधिबन्धनौ राम दलितदानवौ कुलविवर्धनौ राम बलविराजितौ ।

सोलजाजितौ राम बलविराजितौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१३॥

राजलक्षणौ राम विजय काङ्क्षिणौ गजवरारुहौ राम पूजितामरौ ।

विजितमत्सरौ राम भजितवारणौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१४॥

सर्वमानितौ राम सर्वकारिणौ गर्वभञ्जनौ राम निर्विकारणौ ।

दुर्विभासितौ राम सर्वभासकौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१५॥

रविकुलोद्भवौ राम भवविनाशकौ कानकाश्रितौ राम पादकोशकौ ।

रविसुतप्रियौ राम कविभिरीडितौ रहसि नौमि तौ सीतारामलक्ष्मणौ ॥१६॥

राम राघव सीता राम राघव राम राघव सीता राम राघव ।

कृष्णकेशव राधा कृष्णकेशव कृष्णकेशव राधा कृष्णकेशव ॥१७॥

सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम ।

सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम सीताराम ॥१८॥

जटायुकृतरामस्तोत्रम्

Sat, 13 Apr 2024 00:21:00 +0530

अगणितगुणमप्रमेयमाद्यं सकलजगत्स्थितिसंयमादिहेतुम् ।उपरमपरमं परात्मभृतं सततमहं प्रणतोऽस्मि रामचन्द्रम् ॥ १ ॥

निरवधिसुखमिंदिराकटाक्षं क्षपितसुरेन्द्रचतुर्मुखदिदुःखम् । नरवरमनिशं नतोऽस्मि रामं वरदमहं वरचापबाणहस्तम् ॥ २ ॥

त्रिभुवनकमनीयरूपमीड्यं रविशतभासुरमीहितप्रदानम् । शरणदमनिशं सुरागमूले कृतनिलयं रघुनन्दनं प्रपद्ये ॥ ३ ॥

भवविपिनदवाग्निमधेयं भवमुखदैवतदैवतं दयालुम् । दनुजपतिसहस्त्रकोटिनाशं रवितनयासदृशं हरिं प्रपद्ये ॥ ४ ॥

अविरतभवभावनातिदूरं भवविमुखैर्मुनिभिः सदैव दृश्यम् । भवजलधिसुतारणांघ्रिपोतं शरणमहं रघुनन्दनं प्रपद्ये ॥ ५ ॥

गिरिशगिरिसुतमनोनिवासं गिरिवरधारिणमीहिताभिरामम् । सुरवरदनुजेन्द्रसेवितांघ्रिं सुरवरदं रघुनायकं प्रपद्ये ॥ ६ ॥

परधनपरदारवर्जितानां परगुणभूतिषु तुष्टमानसानाम् । परहितनिरतात्मनां सुसेव्यं रघुवरमंबुजलोचनं प्रपद्ये ॥ ७ ॥

स्मितरुचिरविकासिताब्जमतिसुलभं सुरराजनीलनीलम् । सितजलरुहचारुनेत्रशोभं रघुपतिमीशगुरोर्गुरुं प्रपद्ये ॥ ८ ॥

हरिकमलजशंभुरूपभेदात्त्वमहि विभासि गुणत्रयानुवृत्तः । रविरिव जल्पूरितोदपात्रेष्वमरपतिस्तुतिपात्रमीशमीडे ॥ ९ ॥

रतिपतिशतकोटिसुन्दराङ्ग शतपथगोचरभावनाविदूरम् यतिपतिह्रदये सदा विभांतं रघुपतिमार्तिहरं प्रभुं प्रपद्ये ॥ १० ॥

इत्येवं स्तुवतस्तस्य प्रसन्नोऽभूद्रघूत्तमः । उवाच गच्छ भद्रं ते मम विष्णोः परं पदम् ॥ ११ ॥

श्रृतोति य इदं स्तोत्रं लिखेद्वा नियतः पठेत् । स याति मम सारूप्यं मरणे मत्स्मृतिं लभेत् ॥ १२ ॥

इति राघवभाषितं तदा श्रुतवान् हर्षसमाकुलो द्विजः । रघुनन्दनसाम्यमास्थितः प्रययौ ब्रह्मसुपूजितं पदम् ॥ १३ ॥

इति श्रीमदध्यात्मरामायणे आरण्यकांडे जटायुकृतरामस्तोत्रं संपूर्णम् ।

सीतारामस्तोत्र

Fri, 12 Apr 2024 23:56:00 +0530

अयोध्यापुर-नेतारं मिथिलापुर-नायिकाम् । राघवाणामलंकारं वैदेहानामलंक्रियाम् ॥१॥

रघूणां कुलदीपं च निमीनां कुलदीपिकाम् । सूर्यवंश-समुद्भूतं सोमवंश-समुद्भवाम् ॥२॥

पुत्रं दशरथस्याद्यं पुत्रीं जनकभूपतेः । वशिष्ठानुमताचारं शतानन्दमतानुगाम् ॥३॥

कौसल्यागर्भ-संभूतं वेदिगर्भोदितां स्वयम् । पुण्डरीक-विशालाक्षं स्फुरदिन्दीवरेक्षणाम् ॥४॥

चन्द्रकान्ताननांभोजं चन्द्रबिंबोपमाननाम् । मत्त-मातङ्ग-गमनम् मत्त-हंस-वधू-गताम् ॥५॥

चन्दनार्द्र-भुजामध्यं कुंकुमार्द्र-कुचस्थलीम् । चापालंकृत-हस्ताब्जं पद्मालंकृत-पाणिकाम् ॥६॥

शरणागत-गोप्तारं प्रणिपाद-प्रसादिकाम् । कालमेघनिभं रामं कार्तस्वर-सम-प्रभाम् ॥७॥

दिव्य-सिंहासनासीनं दिव्य-स्रग्वस्त्र-भूषणाम् । अनुक्षणं कटाक्षाभ्यां अन्योन्येक्षण-कांक्षिणौ ॥८॥

अन्योन्य-सदृशाकारौ त्रैलोक्यगृहदंपती । इमौ युवां प्रणम्याहं भजाम्यद्य कृतार्थताम् ॥९॥

अनेन स्तौति यः स्तुत्यं रामं सीतां च भक्तितः । तस्य तौ तनुतां पुण्यास्संपदः सकलार्थदाः ॥१०॥

एवं श्रीराचन्द्रस्य जानक्याश्च विशेषतः । कृतं हनूमता पुण्यं स्तोत्रं सद्यो विमुक्तिदम् ।

यः पठेत्प्रातरुत्थाय सर्वान् कामानवाप्नुयात् ॥११॥

॥इति हनूमत्कृत-सीताराम स्तोत्रं संपूर्णम्॥

लघु राघवेन्द्र स्तोत्र

Fri, 12 Apr 2024 22:54:00 +0530

पूज्याय राघवेंद्राय सत्यधर्मरताय च । भजतां कल्पवृक्षाय नमतां कामधेनवे ॥१॥

दुर्वादिध्वांतरवये वैष्णवींदीवरींदवे । नमो श्री राघवेंद्रगुरवे नमोऽत्यंतदयाळुवे ॥२॥

श्रीसुधींद्राब्धिसंभूतान् राघवेंद्रकलानिधीन् । सेवे सज्ञानसौख्यार्थं संतापत्रय शांतये ॥३॥

अघं द्रावयते यस्माद्वेंकारो वाञ्छितप्रदः । राघवेंद्रयतिस्तस्माल्लोके ख्यातो भविष्यति ॥४॥

व्यासेन व्याप्तबीजः श्रुतिभुवि भगवत्पादलब्धाङ्कुरश्रीः । प्रत्नैरीषत्प्रभिन्नोऽजनि जयमुनिना सम्यगुद्भिन्नशाखः ॥५॥

मौनीशव्यासराजादुदित किसलयः पुष्टितोऽयं जयेंद्राद् । अद्य श्री राघवेंद्राद्विलसति फलितो मध्वसिद्धांतशाखी ॥६॥

इति श्री लघुराघवेंद्रस्तुतिः संपूर्णम्

॥भारतीरमणमुख्यप्राणांतर्गत श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

राम स्तोत्रे - रामायणम्

Fri, 12 Apr 2024 21:52:00 +0530

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति संभवम्। कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणाः ॥

न्यस्तक्रीडनको बालो जडवत्तन्मनस्तया । कृष्णग्रहगृहीतात्मा न वेद जगदीदृशम् ॥

वैकुण्ठौकः पुरा भूमौ योऽयोध्यायामवातरत् । कौसल्यायाः स्तनं पातुं मातर्भूतं स एव मे ॥१॥

कौशिकस्याश्रमं यास्यन् यो दृष्ट्वा पथि दारुणाम् । ताटकां निजघानाशु मातर्भूतं स एव मे ॥२॥

यस्य पादाब्जसंस्पर्शाद् गच्छतो विपिनाध्वना । शिलाऽमलाऽभूल्ललना मातर्भूतं स एव मे ॥३॥

जनकस्य पुरं गत्वा यो बभञ्जैश्वरं धनुः । उपयेमे च वदेहीं मातर्भूतं स एव मे ॥४॥

सन्त्रस्तो भार्गवो यस्माद्धनुर्यस्मै समर्पयत् । यस्मिन् न्यधात् स्वकं तेजो मातर्भूतं स एव मे ॥५॥

कृतप्रतिश्रवाद्भ्रश्येत् कैकेय्यै न पिता मम । इति योऽभूदरण्यौकः मातर्भूतं स एव मे ॥६॥

चतुर्दशसमा भ्राम्यंस्तपस्वी यो वने स्थितः । लक्ष्मणेनान्वितः नित्यं मातर्भूतं स एव मे ॥७॥

सुग्रीवो रक्षितो येन वाली स्वर्गातिथिः कृतः । बबन्धे सेतुना सिन्धुः मातर्भूतं स एव मे ॥८॥

रावणं सकुलं हत्वा योऽभ्यरक्षद्विभीषणम् । अमूमुचत् सुरान् बन्धात् मातर्भूतं स एव मे ॥९॥

आदाय यश्च वामाङ्गीं च्चाल सरयूतटम् । सङ्गतो भरतेनाभून्मातर्भूतं स एव मे ॥१०॥

हृदयं सर्वभूतानां रामराज इति श्रूतः । श्लाघ्यते रमदासेन मातर्भूतं स एव मे ॥११॥

॥ॐ तत्सत्॥

रामस्तोत्रम्

Fri, 12 Apr 2024 20:50:00 +0530

नमोऽस्तु रामाय सशक्तिकाय नीलोत्पलश्यामलकोमलाय । किरीटहाराङ्गदभूषणाय सिंहासनस्थाय महाप्रभाय ॥१॥

त्वमादिमध्यान्तविहीन एकः सृजस्यवस्यत्सि च लोकजातम् । स्वमायया तेन न लिप्यसे त्वं यत्स्वे मुखेऽजस्ररतोऽनवद्यः ॥२॥

लीलां विधत्से गुणसंवृतस्त्वं प्रपन्नभक्तानुविधानहेतोः । नानावतारैः सुरमानुषाद्यैः प्रतीयसे ज्ञानिभिरेव नित्यम् ॥३॥

स्वांशेन लोकं सकलं विधाय तं बिभर्षि च त्वं तदधः फणीश्वरः । उपर्यधो भान्वनिलोडुपौषधीप्रवर्षरूपोऽवसि नैकधा जगत् ॥४॥

त्वमिह देहभृतां शिखिरूपः पचसि भक्तमशेषमजस्रम् । पवनमञ्चकरूपसहायो जगदखण्डमनेन बिभर्षि ॥५॥

चन्द्रसूर्यशिखिमध्यगतं यत्तेज ईश चिदशेषतनूनाम् । प्राभवत्तनुभृतामिह धैर्यं शौर्यमात्रमखिलं तव सत्त्वम् ॥६॥

त्वं विरिञ्चिशिवविष्णुविभेदात् कालकर्मशशिसूर्यविभागात् । वादिनां पृथगिवेश बिभासि ब्रह्म निश्चितमनन्यदिहैकम् ॥७॥

मत्स्यादिरूपेण यथा त्वमेकः श्रुतो पुराणेषु च लोकसिद्धः । तथैव सर्वं सदयद्विभागस्त्वमेव नान्यद्भवतो विभाति ॥८॥

यद्यत्समुत्पन्नमनन्तसृष्टावुत्पत्स्यते यच्च भवच्च यच्च । न दृश्यते स्थावरजङ्गमादौ त्वया विनाऽतः परतः परस्त्वम् ॥९॥

तत्वं न जानन्ति परात्मनस्ते जनः समस्तास्तव माययाऽतः । त्वद्भक्तसेवामलमानसानां विभाति तत्वं परमेकमैशम् ॥१०॥

ब्रह्मादयस्ते न विदुः स्वरूपं चिदात्मतत्वं बहिरर्थभावाः । ततो बुधस्त्वामिदमेव रूपं भक्त्या भजन्मुक्तिमुपैत्यदुःखः ॥११॥

अहं भवन्नामगुणैः कृतार्थो वसामि काश्यामनिशं भवान्या । मुमूर्षमाणस्य विमुक्तयेऽहं दिशामि मन्त्रं तव रामनाम ॥१२॥

इमं स्तवं नित्यमनन्यभक्त्या श्रृण्वन्ति गायन्ति लिखन्ति ये वै । ते सर्वसौख्यं परमं च लब्धा भवत्पदं यान्तु भवत्प्रसादात् ॥१३॥

॥इति श्रीमदध्यात्मरामायणे श्रीमहादेवकृतं रामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

श्रीरामस्तुतिः

Fri, 12 Apr 2024 18:47:00 +0530

ब्रह्मोवाचः ।

वन्दे देवं विष्णुमशेषस्थितिहेतुं त्वामध्यात्मज्ञानिभिरन्तर्हृदि भाव्यम् ।

हेयाहेयद्वन्द्वविहीनं परमेकं सत्तामात्रं सर्वहृदिस्थं दृशिरूपम् ॥१॥

प्राणापानौ निश्चयबुद्ध्या हृदि रुद्ध्वा छित्वा सर्वं संशयबन्धं विषयौघान् ।

पश्यन्तीशं यं गतमोहा यतयस्तं वन्दे रामं रत्नकिरीटं रविभासम् ॥२॥

मायातीतं माधवमाद्यं जगदादिं मानातीतं मोहविनाशं मुनिवन्द्यम् ।

योगिध्येयं योगविधानं परिपूर्णं वन्दे रामं रञ्जितलोकं रमणीयम् ॥३॥

भावाभावप्रत्ययहीनं भवमुख्यैर्भोगासक्तैरर्चितपादाम्बुजयुग्मम् ।

नित्यं शुद्धं बुद्धमनन्तं प्रणवाख्यं वन्दे रामं वीरमशेषासुरदावम् ॥४॥

त्वं मे नाथो नाथितकार्याखिलकारी मानातीतो माधवरूपोऽखिलधारी ।

भक्त्या गम्यो भावितरूपो भवहारी योगाभ्यासैर्भावितचेतःसहचारी ॥५॥

त्वामाद्यन्तं लोकततीनां परमीशं लोकानां नो लौकिकमानैरधिगम्यम् ।

भक्तिश्रद्धाभावसमेतैर्भजनीयं वन्दे रामं सुन्दरमिन्दीवरनीलम् ॥६॥

को वा ज्ञातुं त्वामतिमानं गतमानं मानासक्तो माधवशक्तो मुनिमान्यम् ।

वृन्दारण्ये वन्दितवृन्दारकवृन्दं वन्दे रामं भवमुखवन्द्यं सुखकन्दम् ॥७॥

नानाशास्त्रैर्वेदकदम्बैः प्रतिपाद्यं नित्यानन्दं निर्विषयज्ञानमनादिम् ।

मत्सेवार्थं मानुषभावं प्रतिपन्नं वन्दे रामं मरकतवर्णं मथुरेशम् ॥८॥

रामं श्यामं कामितकामप्रदमीशं ध्यात्वा ध्याता पातकजालैर्विगतः स्यात् ॥९॥

॥इति श्रीमद्ध्यात्मरामायणे युद्धकाण्डे ब्रह्मदेवकृतं रामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

ःःःःःःःःःःःःःःः

अगण्यगुणमाद्यमव्ययमप्रमेय-मखिलजगत्सृष्टिस्थितिसंहारमूलम् ।

परमं परापरमानन्दं परात्मानं वरदमहं प्रणतोऽस्मि सन्ततं रामम् ॥१॥

महितकटाक्षविक्षेपितामरशुचं रहितावधिसुखमिन्दिरामनोहरम् ।

श्यामलं जटामकुटोज्ज्वलं चापशर-कोमलकरांबुजं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥२॥

भुवनकमनीयरूपमीडितं शत-रविभासुरमभीष्टप्रदं शरणदम् ।

सुरपादमूलरचितनिलयं सुरसञ्चयसेव्यं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥३॥

भवकाननदवदहननामधेयं भवपङ्कजभवमुखदैवतं देवम् ।

दनुजपतिकोटिसहस्रविनाशं मनुजाकारं हरिं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥४॥

भवभावनाहरं भगवत्स्वरूपिणं भवभीविरहितं मुनिसेवितं परम् ।

भवसागरतरणांघ्रिपोतकं नित्यं भवनाशायानिशं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥५॥

गिरिशगिरिसुताहृदयांबुजावासं गिरिनायकधरं गिरिपक्षारिसेव्यम् ।

सुरसञ्चयदनुजेन्द्रसेवितपादं सुरपमणिनिभं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥६॥

परदारार्थपरिवर्जितमनीषिणां परपूरुषगुणभूतिसन्तुष्टात्मनाम् ।

परलोकैकहितनिरतात्मनां सेव्यं परमानन्दमयं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥७॥

स्मितसुन्दरविकसितवक्त्रांभोरुहं स्मृतिगोचरमसितांबुदकलेबरम् ।

सितपङ्कजचारुनयनं रघुवरं क्षितिनन्दिनीवरं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥८॥

जलपात्रौघस्थितरविमण्डलसमं सकलचराचरजीवान्तःस्थितम् ।

परिपूर्णात्मानमद्वयमव्ययमेकं परमं परापरं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥९॥

विधिमाधवशम्भुरूपभेदेन गुण-त्रितयविराजितं केवलं विराजन्तम् ।

त्रिदशमुनिजनस्तुतमव्यक्तमजं क्षितिजामनोहरं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥१०॥

मन्मथशतकोटिसुन्दरकलेवरं जन्मनाशादिहीनं चिन्मयं जगन्मयम् ।

निर्मलं जन्मकर्माधारमप्यनाधारं निर्मममात्मारामं प्रणतोऽस्म्यहं रामम् ॥११॥

ःःःःःःःःःःःःःःः

नमामि भक्तवत्सलं कृपालुशीलकोमलं

भजामि ते पदाम्बुजं अकामिनां स्वधामदम् ।

निकामश्यामसुन्दरं भवाम्बुनाथमन्दरं

प्रफुल्लकञ्जलोचनं मदादिदोषमोचनम् ॥१॥

प्रलम्बबाहुविक्रमं प्रभोऽप्रमेयवैभवं

निषङ्गचापसायकं धरं त्रिलोकनायकम् ।

दिनेशवंशमण्डनं महेशचापखण्डनं

मुनीन्द्रसन्तरञ्जनं सुरारिबृन्दभञ्जनम् ॥२॥

मनोजवैरिवन्दितं अजादिदेवसेवितं

विशुद्धबोधविग्रहं समस्तदूषणापहम् ।

नमामि इन्दिरापतिं सुखाकरं सतां गतिं

भजे सशक्तिसानुजं शचीपतिप्रियानुजम् ॥३॥

त्वदङ्घ्रिमूल ये नरा भजन्ति हीनमत्सराः

पतन्ति नो भवार्णवे वितर्कवीचिसङ्कुले ।

विविक्तवासिनः सदा भजन्ति मुक्तये

मुदा निरस्य इन्द्रियादिकं प्रयान्ति ते गतिं स्वकाम् ॥४॥

त्वमेकमद्भुतं प्रभुं निरीहमीश्वरं विभुं

जगत्गुरुं च शाश्वतं तुरीयमेव केवलम् ।

भजामि भाववल्लभं कुयोगिनां सुदुर्लभं

स्वभक्तकल्पपादपं समस्तसेव्यमन्वहम् ॥५॥

अनूपरूपभूपतिं नतोऽहमुर्विजापतिं

प्रसीद मे नमामि ते पदाब्जभक्ति देहि मे ।

पठन्ति ये स्तवं इदं नरादरेण ते पदं

व्रजन्ति नात्र संशयस्त्वदीयभावसंयुतम् ॥६॥

ःःःःःःःःःःःःःःः

श्रीरामचन्द्र कृपालु भजु मन हरण भवभय दारुणम् । नवकञ्ज लोचन कञ्ज मुखकर कञ्जपद कञ्जरुणम् ॥१॥

कंदर्प अगणित अमित छबि नव नील नीरज सुन्दरम् । पटपीत पानहुँ तड़ित रुचि सुचि नौमि जनक सुतावरम् ॥२॥

भजु दीन बन्धु दिनेश दानव दैत्यवंशनिकन्दनम् । रघुनन्द आनंदकंद कोशल चन्द दशरथ नन्दनम् ॥३॥

सिरक्रीट कुण्डल तिलक चारु उदार अङ्ग विभूषणम् । आजानुभुज सर चापधर सङ्ग्राम जित खरदूषणम् ॥४॥

इति वदति तुलसीदास शङ्कर शेष मुनि मनरञ्जनम् । मम हृदयकञ्ज निवास कुरु कामादिखलदलमञ्जनम् ॥५॥

मन जाहि राचो मिलहि सोवर सहजसुन्दर सांवरो । करुणानिधान सुजान शील सनेह जानत रावरो ॥६॥

एहि भाँति गौरि अशीस सुनि सिय सहित हिय हर्षित अली । तुलसी भवानिहिं पूजि पुनि पुनि मुदित मन मन्दिर चली ॥७॥

जानि गौरि अनुकूल सिय हिय हर्षनः जात कहि । मञ्जुल मङ्गल मूल वाम अङ्ग परकन लगे ॥

सियावर रामचन्द्र पद गहि रहुँ । उमावर शम्भुनाथ पद गहि रहुँ ।

महाविर बजरँगी पद गहि रहुँ । शरणा गतो हरि ॥

रामषट्पदी

Fri, 12 Apr 2024 16:45:00 +0530

तरणिकुलजलतरणे तरुणतरणितेजसा विभातरणे । कृतविदशदशमुखमुखतिमिरगणेऽन्तस्तमो नुद मे ॥१॥

शयविधृतशरशरासन निखिलखलोज्जासनप्रथितसुयशाः । मथितहृदयान्तरालं दुष्कृतिजालं ममापनय ॥२॥

सुरुचिरमरीचिनिचयांश्चरणनखेन्दूनुदाय मम हृदये । हृदयेश विकलतापं स्वसकलतापं किलापहर ॥३॥

इन्दीवरदलसुन्दर वरदलसद्वामजानकीजाने । जाने त्वामखिलेशं लेशलसल्लोकलोकेशम् ॥४॥

शं कुरु शङ्करवल्लभ यल्लभतामाश्वयं त्वदंघ्रियुगे । अनुरक्तिदृढां भक्तिं चिरस्य चिन्ताब्धिभवभक्तिम् ॥५॥

वैराजराजराजोऽप्यभूत्सुसाकेतराजनरराजः । वानरराजसहायो लीलाकैवल्यमेतद्धि ॥६॥

जगदसुसुतासुपरवसुमुदे यदेषा स्तुतिः कृता स्फीता । सा रामषट्पदीयं विलसतु तत्पादजलजाते ॥७॥

॥इति श्रीमन्मालवीयशुक्ल श्रीमन्मथुरानाथप्रणीता रामषट्पदी समाप्ता ॥

आनंद रामायण

Fri, 12 Apr 2024 14:43:00 +0530

श्री शतकोटि रामचरितांतर्गत श्रीमदानंदरामायणे

पंचमः सर्गः प्रारंभः ।

विष्णुदास उवाच

श्री रामरक्षया प्रोक्तं कुशायह्यभिमंत्रणम् । कृतं तेनैव मुनिना गुरो तां मे प्रकाशय ॥१॥

रामरक्षां वरां पुण्यां बालानां शांतिकारिणीम् । इति शिष्यवचः श्रुत्वा रामदासोऽप्रवीद्वचः ॥२॥

श्रीरामदास उवाच

सम्यक् पृष्टं त्वया शिष्य रामरक्षाऽधुनोच्यते । या प्रोक्ता शंभुना पूर्वं स्कंदार्थं गिरिजां प्रति ॥३॥

श्री शिव उवाच

देव्यद्य स्कंदपुत्राय रामरक्षाभिमंत्रिणम् । कुरु तारकधाताय समर्थोऽयं भविष्यति ॥४॥

इत्युक्त्वा कथयामास रामरक्षां शिवः स्त्रियै । नमस्कृताय रामचंद्रं शुचिर्भूत्वा जितेन्द्रियैः ॥५॥

अथ ध्यानम् ।

वामे कोदंडदंडं निजकरकमले दक्षिणे बाणमेकं । पश्चाद्भागे च नित्यं दधतमभिमतं सासितूणीरभारम् ।

वामेऽवामे वसद्भ्यां सह मिलिततनुं जानकीलक्ष्मणाभ्याम् । श्यामं रामं भजेऽहं प्रणत जनमनः खेदविच्छेददक्षम् ॥६॥

ॐ अस्य श्री रामरक्षास्तोत्रमंत्रस्य बुधकौशिक ऋषिः । श्री रामचंद्रो देवता राम इति बीजम् ।

अनुष्टुप् छंदः । श्री राम प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः॥

॥ॐ॥

चरितं रघुनाथस्य शतकोटि प्रविस्तरम् । एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥७॥

ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । जानकी - लक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमंडितम् ॥८॥

सासितूण धनुर्बाण पाणिं नक्तंचरान्तकम् । स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम् ॥९॥

रामरक्षां पठेत्प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम् । शिरो मे राघवः पातु भालं दशरथात्मजः ॥१०॥

कौसल्येयो दृशौ पातु- विश्वामित्रप्रियः श्रुती । घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः ॥११॥

जिह्वां विधानिधिः पातु कण्ठं भरतवंदितः । स्कंधौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः ॥१२॥

करौ सीतापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित् । पार्श्वे रघुवरः पातु कुक्षी इक्ष्वाकुनंदनः ॥१३ ॥(जादा चरण)

मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रयः । सुग्रीवेशः कटिं पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभुः ॥१४॥

उरू रघूत्तमः पातु गुह्यं रक्षः कुलान्तकृत् । जानुनी सेतुकृत् पातु जंघे दशमुखान्तकः ॥१५॥

पादौ बिभीषणश्रीदः पातु रामोऽखिलं वपुः । एतां रामबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत्॥ स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥१६॥

पातालभूतलव्योम चारिणश्छद्मचारिणः । न द्रष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभिः ॥१७॥

रामेति रामभद्रेति रामचंद्रेति वा स्मरन् । नरो न लिप्यते पापैउर्भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥१८॥

जगच्चैकमंत्रेण रामनाम्नाऽभिरक्षितम् । यः कण्ठे धरयेत्तस्य करस्थाः सर्वसिद्धयः ॥१९॥

वज्रपंजरनामेदं यो रामकवचं पठेत् । अव्याहताज्ञः सर्वत्र लभते जयमंगलम् ॥२०॥

आदिष्टवान् यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हरः । तथा लिखितवान् प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः ॥२१॥

रामो दशरथिः शूरो लक्ष्मणाऽनुचरो बली॥ काकुत्त्स्थः पुरुषः पूर्णः कौसल्यानंदवर्धनः ॥२२॥

वेदांतवेधो यज्ञेशः पुराणपुरुषोत्तमः । जानकीवल्लभः श्रीमानप्रमेय पराक्रमः ॥२३॥

इत्येतानि जपेन्नित्यं यद्भक्तः श्रद्धयान्वितः । अश्वमेधधिकं पुण्यं लभते नात्रसंशयः ॥२४॥

सन्नध्हः कवची खड्गी चायबाणधरो युवा । गच्छन् मनोरथोऽस्माकं रामः पातु सलक्ष्मणः ॥२५॥

तरुणौ रूपसंपन्नौ सुकुमारौ महाबलौ । पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥२६॥

फलमूलाशनौ दांतौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ । पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रतरौ रामलक्ष्मणौ ॥२७॥

धन्विनौ बद्धनिस्त्रिंशौ काकपक्षधरौ श्रुतौ । वरौ मां पथि रक्षेतां तावुबौ रामलक्ष्मणौ ॥२८॥

शरण्यौ सर्वसत्त्वानां श्रेष्ठौ सर्व धनुष्मताम् । रक्षः कुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघूत्तमौ ॥२९॥

आत्तसज्जधनुषा विषुस्पृशा वक्षयाशुगनिषंग संगिनौ । रक्षणाय मम रामलक्ष्मणा वग्रतः पथि सदैव गच्छताम् ॥३०॥

आरामः कल्पवृक्षाणां विरामः सकलपदाम् । अभिरामस्त्रिलोकानं रामः श्रीमान्स नः प्रभुः ॥३१॥

रामाय रामभद्राय रामचंद्राय वेधसे । रघुनाथय नाथाय सीतयाः पतये नमः ॥३२॥

श्री राम रघुनंदन राम राम

श्री राम भरताग्रज राम राम

श्री राम रणकर्कश राम राम

श्री राम शरणं भव राम राम ॥३३॥

लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथं कारुण्यरूपं करुणाकरं तं श्रीरामचंद्रं शरणं प्रपद्ये ॥३४॥

दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा । पुरतो मारुतिर्यस्य तं वंदे रघुनन्दनम् ॥३५

गोष्पदीकृतवारीशं मशकीकृरराक्षसम् । रामायणमहामाला रत्नं वन्देऽनिलात्मजम् ॥३६॥

अघौध तिष्ठ दूरे त्वं रोगास्तिष्ठंतु दूरतः । वरीवर्ती सदाऽस्माकं हृदि रमो धनुर्धरः ॥३७॥

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् । वातात्मजं वानरयूतमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥३८॥

राम राम तव पाद पंकजं चिन्तयामि भवबंधमुक्तये । वंदितं सुरनरेंद्रमौलिभिर्ध्यायितं मनसि योगिभिः सदा ॥३७॥

रामं लक्षमणपूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुंदरम् । काकुत्स्यं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धर्र्मिकम् ।

राजेन्द्रं सत्यसंधं दशरथनयं शामलं शान्तिमूर्तिम् । वंदे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम् ॥४०॥

एतानि रामनामानी प्रातरुत्थाय यः पठेत् । अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् ॥४१॥

माता रामो मत्पिता रामचंद्रः स्वामी रामो मत्सखा रामचंद्रः । सर्वस्वं मे रामचंद्रो दयालुर्नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥४२॥

श्रीरामनामामृत मंत्रबीज संजीवनी चेन्मनसि प्रविष्टा । हालाहलं वा प्रलयानलं वा मृत्योर्मुखं वा विशतां कुतो भीः ॥४३॥

श्रीशब्दपूर्वं जयशब्दमध्यं जयद्वयनापि पुनः प्रयुक्तम् । त्रिःसप्तकृत्वो रघुनाथ नाम जपान्निहन्या द्विजकोटिहायाः ॥४४॥

एवं गिरीन्द्रजे प्रोक्ता रामरक्षा मया तव । मयोपदिष्टा या स्वप्ने विश्वामित्राय वै पुरा ॥४५॥

रामदास उवाच

एवं शिवेनोपदिष्टं श्रुत्वा देवी गिरीन्द्रजा । रामरक्षां पठित्वा सा स्कंदं समभिमंत्रयत् ॥४६॥

तस्यास्तेजोबलेनैव जघान तारकासुरम् । षडाननः क्षणदेव कृतकृत्योऽभवत् पुरा ॥४७॥

सैवेयं रामरक्षास्ते मयाख्याताऽतिपुण्यदा । यस्याः श्रवणमत्रेण कस्यापि न भयं भवेत् ॥४८॥

वाल्मिकीनाऽनयापूर्वं कुशायह्यभिशेचनम् । कृतं बालग्रहाणां च शांत्यर्थं सा मयोदिता ॥४९॥

बालानां ग्रहशांत्यर्थं जपनीया निरंतरम् । रामरक्षा महाश्रेष्ठा महाघौघ निवारिणी ॥५०॥

नास्याः परतरं स्तोत्रं नास्याः परतरो जपः । नास्याः परतरं किंचित्सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥५१॥

॥ इति श्री शतकोटि रामचरितांतर्गत श्रीमदानन्दरामायणे

वाल्मीकीये जन्मकाण्डे रामरक्षाकथनं नाम पञ्चमः सर्गः ॥

श्रीराममङ्गलाशासनम्

Fri, 12 Apr 2024 11:39:00 +0530

मङ्गलं कौशलेन्द्राय महनीयगुणाब्धये । चक्रवर्तितनूजाय सार्वभौमाय मङ्गलम् ॥१॥

वेदवेदान्तवेद्याय मेघश्यामलमूर्तये । पुंसां मोहनरूपाय पुण्यश्लोकाय मङ्गलम् ॥२॥

विश्वामित्रान्तरङ्गाय मिथिलानगरीपतेः । भाग्यानां परिपाकाय भव्यरूपाय मङ्गलम् ॥३॥

पितृभक्ताय सततं भ्रातृभिः सह सीतया । नन्दिताखिललोकाय रामभद्राय मङ्गलम् ॥४॥

त्यक्तसाकेतवासाय चित्रकूटविहारिणे । सेव्याय सर्वयमिनां धीरोदयाय मङ्गलम् ॥५॥

सौमित्रिणा च जानक्या चापबाणसिधारिणे । संसेव्याय सदा भक्त्या स्वामिने मम मङ्गलम् ॥६॥

दण्डकारायवासाय खरदूषणशत्रवे । गृध्रराजाय भक्ताय मुक्तिदायास्तु मङ्गलम् ॥७॥

सादरं शबरीदत्तफलमूलाभिलाषिणे । सौलभ्यपरिपूर्णाय सत्त्वोद्रिक्ताय मङ्गलम् ॥८॥

हनुमत्समवेताय हरीशाभीष्टदायिने । बालिप्रमथानायास्तु महाधीराय मङ्गलम् ॥९॥

श्रीमते रघुवीराय सेतूल्लङ्घितसिन्धवे । जितराक्षसराजाय रणधीराय मङ्गलम् ॥१०॥

विभीषणकृते प्रीत्या लङ्काभीष्टप्रदायिने । सर्वलोकशरण्याय श्रीराघवाय मङ्गलम् ॥११॥

आसाद्य नगरीं दिव्यामभिषिक्ताय सीतया । राजाधिराजराजाय रामभद्राय मङ्गलम् ॥१२॥

ब्रह्मादिदेवसेव्याय ब्रह्मण्याय महात्मने । जानकीप्राणनाथाय रघुनाथाय मङ्गलम् ॥१३॥

श्रीसौम्यजामातृमुनेः कृपयास्मानुपेयुषे । महते मम नाथाय रघुनाथाय मङ्गलम् ॥१४॥

मङ्गलाशासनपरिर्मदाचार्यपुरोगमैः । सर्वैश्च पूर्वैराचार्यः सत्कृतायास्तु मङ्गलम् ॥१५॥

रम्यजामातृमुनिना मङ्गलाशासनं कृतम् । त्रैलोक्याधिपतिः श्रीमान् करोतु मङ्गलं सदा ॥१६॥

॥इति श्रीवरवरमुनिस्वामिकृतश्रीराममङ्गलाशासनं सम्पूर्णम् ॥

श्री रघुवीर गद्यं

Fri, 12 Apr 2024 05:01:00 +0530

जयत्याश्रित संत्रास ध्वान्त विध्वंसनोदयः । प्रभावान् सीतया देव्या परम- व्योम भास्करः ॥

जय जय महावीर !

महाधीर धौरेय !

देवासुर समर समय समुदित निखिल निर्जर निर्धारित निरवधिकमाहात्म्य !

दशवदन दमित दैवत परिषदभ्यर्थित दाशरथि- भाव ! रणाध्वर धुर्य भव्य दिव्यास्त्र बृन्द वन्दित ! प्रणत जन विमत विमथन दुर्ललितदोर्ललित !

तनुतर विशिख विताडन विघटित विशरारु शरारु ताटका ताटकेय !

जड- किरण शकल- धरजटिल नट पति- मकुट नटन- पटु विबुध- सरिद्- अति- बहुल मधु- गलन ललित- पद नलिन- रज- उप- मृदित निज- वृजिन जहदुपल- तनु- रुचिर

परम- मुनि वर- युवति नुत ! कुशिक- सुतकथित विदित नव विविध कथ ! मैथिल नगर सुलोचना लोचन चकोर चन्द्र !

खण्ड- परशु कोदण्ड प्रकाण्ड खण्डन शौण्ड भुज- दण्ड !

चण्ड- कर किरण- मण्डल बोधित पुण्डरीक वन रुचि लुण्टाक लोचन !

मोचित जनक हृदय शङ्कातङ्क !

परिहृत निखिल नरपति वरण जनक- दुहित कुच- तट विहरण

समुचित करतल !

शतकोटि शतगुण कठिन परशु धर मुनिवर कर धृत

दुरवनम- तम- निज धनुराकर्षण प्रकाशित पारमेष्ठ्य !

क्रतु- हर शिखरि कन्तुक विहृतिमुख जगदरुन्तुद

जितहरिदन्त- दन्तुरोदन्त दश- वदन दमन कुशल दश- शत- भुज

नृपति- कुल- रुधिरझर भरित पृथुतर तटाक तर्पित

पितृक भृगु- पति सुगति- विहति कर नत परुडिषु परिघ !

अनृत भय मुषित हृदय पितृ वचन पालन प्रतिज्ञावज्ञात

यौवराज्य !

निषाद राज सौहृद सूचित सौशील्य सागर !

भरद्वाज शासनपरिगृहीत विचित्र चित्रकूट गिरि कटक

तट रम्यावसथ !

अनन्य शासनीय !

प्रणत भरत मकुटतट सुघटित पादुकाग्र्याभिषेक निर्वर्तित

सर्वलोक योगक्षेम !

पिशित रुचि विहित दुरित वल- मथन तनय बलिभुगनु- गति सरभसशयन तृण

शकल परिपतन भय चरित सकल सुरमुनि- वर- बहुमत महास्त्र सामर्थ्य !

द्रुहिण हर वल- मथन दुरालक्ष्य शर लक्ष्य !

दण्डका तपोवन जङ्गम पारिजात !

विराध हरिण शार्दूल !

विलुलित बहुफल मख कलम रजनि- चर मृग मृगयानम्भ

संभृतचीरभृदनुरोध !

त्रिशिरः शिरस्त्रितय तिमिर निरास वासर- कर !

दूषण जलनिधि शोशाण तोषित ऋषि- गण घोषित विजय घोषण !

खरतर खर तरु खण्डन चण्ड पवन !

द्विसप्त रक्षः- सहस्र नल- वन विलोलन महा- कलभ !

असहाय शूर !

अनपाय साहस !

महित महा- मृथ दर्शन मुदित मैथिली दृढ- तर परिरम्भण

विभवविरोपित विकट वीरव्रण !

मारीच माया मृग चर्म परिकर्मित निर्भर दर्भास्तरण !

विक्रम यशो लाभ विक्रीत जीवित गृघ्र- राजदेह दिधक्षा

लक्षित- भक्त- जन दाक्षिण्य !

कल्पित विबुध- भाव कबन्धाभिनन्दित !

अवन्ध्य महिम मुनिजन भजन मुषित हृदय कलुष शबरी

मोक्षसाक्षिभूत !

प्रभञ्जन- तनय भावुक भाषित रञ्जित हृदय !

तरणि- सुत शरणागतिपरतन्त्रीकृत स्वातन्त्र्य !

दृढ घटित कैलास कोटि विकट दुन्दुभि कङ्काल कूट दूर विक्षेप

दक्ष- दक्षिणेतर पादाङ्गुष्ठ दर चलन विश्वस्त सुहृदाशय !

अतिपृथुल बहु विटपि गिरि धरणि विवर युगपदुदय विवृत चित्रपुङ्ग वैचित्र्य !

विपुल भुज शैल मूल निबिड निपीडित रावण रणरणक जनक चतुरुदधि

विहरण चतुर कपि- कुल पति हृदय विशाल शिलातल- दारण दारुण शिलीमुख !

अपार पारावार परिखा परिवृत परपुर परिसृत दव दहन

जवन- पवन- भव कपिवर परिष्वङ्ग भावित सर्वस्व दान !

अहित सहोदर रक्षः परिग्रह विसंवादिविविध सचिव विप्रलम्भ समय

संरम्भ समुज्जृम्भित सर्वेश्वर भाव !

सकृत्प्रपन्न जन संरक्षण दीक्षित !

वीर !

सत्यव्रत !

प्रतिशयन भूमिका भूषित पयोधि पुलिन !

प्रलय शिखि परुष विशिख शिखा शोषिताकूपार वारि पूर !

प्रबल रिपु कलह कुतुक चटुल कपि- कुल कर- तलतुलित हृत गिरिनिकर साधित

सेतु- पध सीमा सीमन्तित समुद्र !

द्रुत गति तरु मृग वरूथिनी निरुद्ध लङ्कावरोध वेपथु लास्य लीलोपदेश

देशिक धनुर्ज्याघोष !

गगन- चर कनक- गिरि गरिम- धर निगम- मय निज- गरुड गरुदनिल लव गलित

विष- वदन शर कदन !

अकृत चर वनचर रण करण वैलक्ष्य कूणिताक्ष बहुविध रक्षो

बलाध्यक्ष वक्षः कवाट पाटन पटिम साटोप कोपावलेप !

कटुरटद् अटनि टङ्कृति चटुल कठोर कार्मुक !

विशङ्कट विशिख विताडन विघटित मकुट विह्वल विश्रवस्तनयविश्रम

समय विश्राणन विख्यात विक्रम !

कुम्भकर्ण कुल गिरि विदलन दम्भोलि भूत निःशङ्क कङ्कपत्र !

अभिचरण हुतवह परिचरण विघटन सरभस परिपतद् अपरिमितकपिबल

जलधिलहरि कलकल- रव कुपित मघव- जिदभिहनन- कृदनुज साक्षिक

राक्षस द्वन्द्व- युद्ध !

अप्रतिद्वन्द्व पौरुष !

त्र यम्बक समधिक घोरास्त्राडम्बर !

सारथि हृत रथ सत्रप शात्रव सत्यापित प्रताप !

शितशरकृतलवनदशमुख मुख दशक निपतन पुनरुदय दरगलित जनित

दर तरल हरि- हय नयन नलिन- वन रुचि- खचित निपतित सुर- तरु कुसुम वितति

सुरभित रथ पथ !

अखिल जगदधिक भुज बल वर बल दश- लपन लपन दशक लवन- जनित कदन

परवश रजनि- चर युवति विलपन वचन समविषय निगम शिखर निकर

मुखर मुख मुनि- वर परिपणित!

अभिगत शतमख हुतवह पितृपति निरृति वरुण पवन धनदगिरिशप्रमुख

सुरपति नुति मुदित !

अमित मति विधि विदित कथित निज विभव जलधि पृषत लव !

विगत भय विबुध विबोधित वीर शयन शायित वानर पृतनौघ !

स्व समय विघटित सुघटित सहृदय सहधर्मचारिणीक !

विभीषण वशंवदी- कृत लङ्कैश्वर्य !

निष्पन्न कृत्य !

ख पुष्पित रिपु पक्ष !

पुष्पक रभस गति गोष्पदी- कृत गगनार्णव !

प्रतिज्ञार्णव तरण कृत क्षण भरत मनोरथ संहित सिंहासनाधिरूढ !

स्वामिन् !

राघव सिंह !

हाटक गिरि कटक लडह पाद पीठ निकट तट परिलुठित निखिलनृपति किरीट

कोटि विविध मणि गण किरण निकर नीराजितचरण राजीव !

दिव्य भौमायोध्याधिदैवत !

पितृ वध कुपित परशु- धर मुनि विहित नृप हनन कदन पूर्वकालप्रभव

शत गुण प्रतिष्ठापित धार्मिक राज वंश !

शुच चरित रत भरत खर्वित गर्व गन्धर्व यूथ गीत विजय गाथाशत !

शासित मधु- सुत शत्रुघ्न सेवित !

कुश लव परिगृहीत कुल गाथा विशेष !

विधि वश परिणमदमर भणिति कविवर रचित निज चरितनिबन्धन निशमन

निर्वृत !

सर्व जन सम्मानित !

पुनरुपस्थापित विमान वर विश्राणन प्रीणित वैश्रवण विश्रावित यशः

प्रपञ्च !

पञ्चतापन्न मुनिकुमार सञ्जीवनामृत !

त्रेतायुग प्रवर्तित कार्तयुग वृत्तान्त !

अविकल बहुसुवर्ण हय- मख सहस्र निर्वहण निर्व र्तित

निजवर्णाश्रम धर्म !

सर्व कर्म समाराध्य !

सनातन धर्म !

साकेत जनपद जनि धनिक जङ्गम तदितर जन्तु जात दिव्य गति दान दर्शित नित्य

निस्सीम वैभव !

भव तपन तापित भक्तजन भद्राराम !

श्री रामभद्र !

नमस्ते पुनस्ते नमः ॥

चतुर्मुखेश्वरमुखैः पुत्र पौत्रादि शालिने ।

नमः सीता समेताय रामाय गृहमेधिने ॥

कविकथक सिंहकथितं

कठोत सुकुमार गुम्भ गम्भीरम् ।

भव भय भेषजमेतत्

पठत महावीर वैभवं सुधियः ॥

सर्वं श्री कृष्णार्पणमस्तु

श्रीराघवेन्द्रस्तोत्रम्

Fri, 12 Apr 2024 04:32:00 +0530

श्रीपूर्णबोधगुरुतीर्थपयोब्धिपारा कामारिमाक्षविषमाक्षशिरः स्पृशन्ती । पूर्वोत्तरामिततरङ्गचरत्सुहंसा देवाळिसेवितपराङ्घ्रिपयोजलग्ना ॥१॥

जीवेशभेदगुणपूर्तिजगत्सुसत्त्व नीचोच्चभावमुखनक्रगणैः समेता । दुर्वाद्यजापतिगिळैर्गुरुराघवेन्द्रवाग्देवतासरिदमुं विमलीकरोतु ॥२॥

श्रीराघवेन्द्रः सकलप्रदाता स्वपादकञ्जद्वयभक्तिमद्भ्यः । अघाद्रिसम्भेदनदृष्टिवज्रः क्षमासुरेन्द्रोऽवतु मां सदाऽयम् ॥३॥

श्रीराघवेन्द्रोहरिपादकञ्जनिषेवणाल्लब्धसमस्तसम्पत् । देवस्वभावो दिविजद्रुमोऽयमिष्टप्रदो मे सततं स भूयात् ॥४॥

भव्यस्वरूपो भवदुःखतूलसङ्घाग्निचर्यः सुखधैर्यशाली । समस्तदुष्टग्रहनिग्रहेशो दुरत्ययोपप्लवसिन्धुसेतुः ॥५॥

निरस्तदोषो निरवद्यवेषः प्रत्यर्थिमूकत्त्वनिदानभाषः । विद्वत्परिज्ञेयमहाविशेषो वाग्वैखरीनिर्जितभव्यशेषः ॥६॥

सन्तानसम्पत्परिशुद्धभक्तिविज्ञानवाग्देहसुपाटवादीन् । दत्त्वा शरीरोत्थसमस्तदोषान् हत्त्वा स नोऽव्याद्गुरुराघवेन्द्रः ॥७॥

यत्पादोदकसञ्चयः सुरनदीमुख्यापगासादिता सङ्ख्याऽनुत्तमपुण्यसङ्घविलसत्प्रख्यातपुण्यावहः ।

दुस्तापत्रयनाशनो भुवि महा वन्ध्यासुपुत्रप्रदो व्यङ्गस्वङ्गसमृद्धिदो ग्रहमहापापापहस्तं श्रये ॥८॥

यत्पादकञ्जरजसा परिभूषिताङ्गा यत्पादपद्ममधुपायितमानसा ये । यत्पादपद्मपरिकीर्तनजीर्णवाचस्तद्दर्शनं दुरितकाननदावभूतम् ॥९॥

सर्वतन्त्रस्वतन्त्रोऽसौ श्रीमध्वमतवर्धनः । विजयीन्द्रकराब्जोत्थसुधीन्द्रवरपुत्रकः । श्रीराघवेन्द्रो यतिराड् गुरुर्मे स्याद्भयापहः ॥१०॥

ज्ञानभक्तिसुपुत्रायुः यशः श्रीपुण्यवर्धनः । प्रतिवादिजयस्वान्तभेदचिह्नादरो गुरुः । सर्वविद्याप्रवीणोऽन्यो राघवेन्द्रान्नविद्यते ॥११॥

अपरोक्षीकृतः श्रीशः समुपेक्षितभावजः । अपेक्षितप्रदाताऽन्यो राघवेन्द्रान्नविद्यते ॥१२॥

दयादाक्षिण्यवैराग्यवाग्पाटवमुखाङ्कितः । शापानुग्रहशक्तोऽन्यो राघवेन्द्रान्नविद्यते ॥१३॥

अज्ञानविस्मृतिभ्रान्तिसंशयापस्मृतिक्षयाः । तन्द्राकम्पवचःकौण्ठ्यमुखा ये चेन्द्रियोद्भवाः । दोषास्ते नाशमायान्ति राघवेन्द्रप्रसादतः ॥१४॥

श्री राघवेन्द्राय नमः इत्यष्टाक्षर मन्त्रतः । जपिताद्भावितान्नित्यं इष्टार्थाः स्युर्नसंशयः ॥१५॥

हन्तु नः कायजान्दोषानात्मात्मीयसमुद्भवान् । सर्वानपि पुमर्थांश्च ददातु गुरुरात्मवित् ॥१६॥

इति कालत्रये नित्यं प्रार्थनां यः करोति सः । इहामुत्राप्तसर्वेष्टो मोदते नात्र संशयः ॥१७॥

अगम्यमहिमा लोके राघवेन्द्रो महायशाः । श्रीमध्वमतदुग्धाब्धिचन्द्रोऽवतु सदाऽनघः ॥१८॥

सर्वयात्राफलावाप्त्यै यथाशक्तिप्रदक्षिणम् । करोमि तव सिद्धस्य वृन्दावनगतं जलम् । शिरसा धारयाम्यद्य सर्वतीर्थफलाप्तये ॥१९॥

सर्वाभीष्टार्थसिद्ध्यर्थं नमस्कारं करोम्यहम् । तव सङ्कीर्तनं वेदशास्त्रार्थज्ञानसिद्धये ॥२०॥

संसारेऽक्षयसागरे प्रकृतितोऽगाधे सदा दुस्तरे । सर्वावद्यजलग्रहैरनुपमैः कामादिभङ्गाकुले ।

नानाविभ्रमदुर्भ्रमेऽमितभयस्तोमादिफेनोत्कटे । दुःखोत्कृष्टविषे समुद्धर गुरो मा मग्नरूपं सदा ॥२१॥

राघवेन्द्रगुरुस्तोत्रं यः पठेद्भक्तिपूर्वकम् । तस्य कुष्ठादिरोगाणां निवृत्तिस्त्वरया भवेत् ॥२२॥

अन्धोऽपि दिव्यदृष्टिः स्यादेडमूकोऽपि वाग्पतिः । पूर्णायुः पूर्णसम्पत्तिः स्तोत्रस्यास्य जपाद्भवेत् ॥२३॥

यः पिबेज्जलमेतेन स्तोत्रेणैवाभिमन्त्रितम् । तस्य कुक्षिगता दोषाः सर्वे नश्यन्ति तत्क्षणात् ॥२४॥

यद्वृन्दावनमासाद्य पङ्गुः खञ्जोऽपि वा जनः । स्तोत्रेणानेन यः कुर्यात्प्रदक्षिणनमस्कृति । स जङ्घालो भवेदेव गुरुराजप्रसादतः ॥२५॥

सोमसूर्योपरागे च पुष्यार्कादिसमागमे । योऽनुत्तममिदं स्तोत्रमष्टोत्तरशतं जपेत् । भूतप्रेतपिशाचादिपीडा तस्य न जायते ॥२६॥

एतत्स्तोत्रं समुच्चार्य गुरोर्वृन्दावनान्तिके । दीपसंयोजनाज्ञानं पुत्रलाभो भवेद्ध्रुवम् ॥२७॥

परवादिजयो दिव्यज्ञानभक्त्यादिवर्धनम् । सर्वाभीष्टप्रवृद्धिस्स्यान्नात्र कार्या विचारणा ॥२८॥

राजचोरमहाव्याघ्रसर्पनक्रादिपीडनम् । न जायतेऽस्य स्तोत्रस्य प्रभावान्नात्र संशयः ॥२९॥

यो भक्त्या गुरुराघवेन्द्रचरणद्वन्द्वं स्मरन् यः पठेत् । स्तोत्रं दिव्यमिदं सदा नहि भवेत्तस्यासुखं किञ्चन । किं त्विष्टार्थसमृद्धिरेव कमलानाथप्रसादोदयात् । कीर्तिर्दिग्विदिता विभूतिरतुला साक्षी हयास्योऽत्र हि ॥३०॥

इति श्री राघवेन्द्रार्य गुरुराजप्रसादतः । कृतं स्तोत्रमिदं पुण्यं श्रीमद्भिर्ह्यप्पणाभिदैः ॥३१॥

इति श्री अप्पण्णाचार्यविरचितं

श्रीराघवेन्द्रस्तोत्रं सम्पूर्णम्

॥भारतीरमणमुख्यप्राणान्तर्गत श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

राम स्तोत्रे शरणागति गद्यम्

Thu, 11 Apr 2024 23:57:00 +0530

यो नित्यमच्युतपदाम्बुजयुग्मरुक्म -व्यामोहतस्तदितराणि तृणाय मेने ।

अस्मद्गुरोर्भगवतोऽस्य दयैकसिन्धोः रामानुजस्य चरणौ शरणं प्रपद्ये ॥

वन्दे वेदान्त कर्पूर चामीकरकरण्डकम् रामानुजार्यमार्याणां चूडामणि महर्निशम् ॥

श्री रङ्गनायिका रामानुज संवादः ॥

श्री रामानुजः - - -

भगवन्नारायणाभिमतानुरूप स्वरूपरूप गुणविभव ऐश्वर्य शीलाद्यनवधिकातिशय असंख्येय कल्याणगुणगणां पद्मवनालयां भगवतीं श्रियं देवीं नित्यानपायिनीं निरवद्यां देवदेवदिव्यमहिषीम् अखिलजगन्मातरम् अस्मन्मातरम्

अशरण्यशरण्याम् अनन्यशरणः शरणमहं प्रपद्ये ॥

पारमार्थिक भगवच्चरणारविन्दयुगळ ऐकान्तिकात्यन्तिक परभक्ति परज्ञान परमभक्तिकृत परिपूर्णानवरत नित्यविशदतम अनन्यप्रयोजन अनवधिकातिशयप्रिय भगवदनुभवजनित अनवधिकातिशय प्रीतिकारित

अशेषावस्थोचित अशेषशेषतैकरतिरूप नित्यकैङ्कर्यप्राप्त्यपेक्षया पारमार्थिकी भगवच्चरणारविन्द शरणागतिः यथावस्थिता अविरताऽस्तु मे ॥

श्री रङ्गनायिका - - -

अस्तु ते । तयैव सर्वं संपत्स्यते ॥

॥ श्री रङ्गनाथ रामानुज संवादः ॥

श्री रामानुजः - - -

अखिलहेयप्रत्यनीक कल्याणैकतान ! स्वेतर समस्तवस्तुविलक्षण अनन्तज्ञानानन्दैकस्वरूप ! स्वाभिमतानुरूप एकरूप अचिन्त्य दिव्याद्भुत नित्यनिरवद्य निरतिशय औज्ज्वल्य सौन्दर्य सौगन्ध्य सौकुमार्य लावण्य

यौवनाद्यनन्तगुणनिधिदिव्यरूप !

स्वाभाविकानवधिकातिशय ज्ञानबलैश्वर्य वीर्यशक्ति तेजस्सौशील्य वात्सल्य मार्दव आर्जव सौहार्द साम्य कारुण्य माधुर्य गाम्भीर्य औदार्य चातुर्य स्थैर्य धैर्य शौर्य पराक्रम सत्यकाम सत्यसङ्कल्प कृतित्व कृतज्ञताद्यसंख्येय

कल्याणगुणगणौघमहार्णव !

स्वोचितविविधविचित्र अनन्ताश्चर्य नित्य निरवद्य निरतिशयसुगन्ध निरतिशयसुखस्पर्श निरतिशयौज्ज्वल्य किरीट मकुट चूडावतंस मकरमुण्डल ग्रैवेयक हार केयूर कटक श्रीवत्स कौस्तुभ मुक्तादाम उदरबन्धन पीताम्बर

काञ्चीगुण नूपुराद्यपरिमित दिव्यभूषण ! स्वानुरूप अचिन्त्यशक्ति शङ्खचक्र गदासि शार्ङ्गद्यसंख्येय नित्यनिरवद्य निरतिशय कल्याणदिव्यायुध !

स्वाभिमत नित्यनिरवद्यानुरूप स्वरूप रूप गुण विभव ऐश्वर्य शीलाद्यनवधिकातिशय असंख्येय कल्याणगुणगणश्रीवल्लभ ! एवंभूतभूमिनीळानायक !

स्वच्छन्दानुवर्ति स्वरूपस्थितिप्रवृत्तिभेद अशेषशेषतैकरतिरूप नित्यनिरवद्यनिरतिशय ज्ञानक्रियैश्चर्याद्यनन्त कल्याणगुणगण शेष शेषाशन गरुडप्रमुख नानाविध अनन्तपरिजन परिचारिका परिचरित चरणयुगळ !

परमयोगिवाङ्मनसाऽपरिच्छेद्य स्वरूपस्वभाव स्वाभिमत विविधविचित्रानन्त भोग्य भोगोपकरण भोगस्थानसमृद्ध अनन्ताश्चर्य अनन्तमहाविभव अनन्तपरिमाण नित्य निरवद्य निरतिशय श्रीवैकुण्ठनाथ !

स्वसङ्कल्पानुविधायि स्वरूपस्थितिप्रवृत्ति स्वशेषतैकस्वभाव प्रकृति पुरुष कालात्मक विविध विचित्रानन्त भोग्य भोक्तृवर्ग भोगोपकरण भोगस्थानरूप निखिलजगदुदय विभव लयलील !

सत्यकाम! सत्यसङ्कल्प ! परब्रह्मभूत ! पुरुषोत्तम महाविबूते ! श्रीमन्! नारायण! वैकुण्ठनाथ !

अपार कारुण्य सौशील्य वात्सल्य औदार्य ऐश्वर्य सौन्दर्य महोदधे ! अनालोचितविशेष अशेषलोकशरण्य ! प्रणतार्तिहर ! आश्रितवात्सल्यैकजलधे! अनवरतविदित निखिलभूतजातयाथात्म्य! अशेषचराचरभूत

निखिलनियमननिरत! अशेषचिदचिद्वस्तु शेषिभूत! निखिलजगदाधार! अखिलजगत्स्वामिन्! अस्मत्स्वामिन्! सत्यकाम! सत्यसङ्कल्प! सकलेतरविलक्षण! अर्थिकल्पक! आपत्सख! श्रीमन्! नारायण! अशरण्यशरण्य!

अनन्यशरणः त्वत्पादारविन्दयुगळं शरणमहं प्रपद्ये ॥

अत्र द्वय( मनुसन्देय) म् ।

"पितरं मातरं दारान् पुत्रान् बन्धून् सखीन् गुरून् । रत्नानि धनधान्यानि क्षेत्राणि च गृहाणि च ॥

सर्वधर्माश्च संत्यज्य सर्वकामांश्च साक्षरान् । लोकविक्रान्तचरणौ शरणं तेऽव्रजं विभो! ॥"

"त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बन्धुश्च गुरुस्त्वमेव । त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव त्वमेव सर्वं मम देवदेव ॥

पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् । न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्र येऽप्यप्रतिमप्रभाव ! ॥"

"तस्मात् प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् । पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥"

मनोवाक्कायैरनादिकालप्रवृत्त अनन्त अकृत्यकरण कृत्याकरण भगवदपचार भागवतापचार असह्यापचाररूप नानाविध अनन्तापचारान्

आरब्धकार्यान् , अनारब्धकार्यान् , कृतान् , क्रियमाणान् , करिष्यमाणांश्च सर्वान् अशेषतः क्षमस्व ।

अनादिकालप्रवृत्तविपरीतज्ञानं , आत्मविषयं कृत्स्नजगद्विषयं च , विपरीतवृत्तं च अशेषविषयं , अद्यापि वर्तमानं वर्तिष्यमाणं च सर्वं क्षमस्व ॥

मदीयानादिकर्मप्रवाहप्रवृत्तां , भगवत्स्वरूपतिरोधानकरीं , विपरीतज्ञानजननीं , स्वविषयायाश्च भोग्यबुद्धेर्जननीं , देहेन्द्रियत्वेन भोग्यत्वेन सूक्ष्मरूपेण च अवस्थितां , दैवीं गुणमयीं मायाम् ,

" दासभूतः शरणागतोऽस्मि तवास्मि दासः, "

इति वक्तारं मां तारय ।

"तेषां ज्ञानी नित्ययुक्तः एकभक्तिर्विशिष्यते । प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥

उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् । आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥

बहूनां जन्मनामस्ते ज्ञानवान् मां प्रपद्यते ।वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः " ॥

इति श्लोकत्रयोदितज्ञानिनं मां कुरुष्व ।

" पुरुषः स परः पार्थ ! भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया " , "भक्त्या

त्वनन्यया शक्यः", "मद्भक्तिं लभते पराम्"

इति स्थानत्रयोदितपरभक्तियुक्तं मां कुरुष्व ।

परभक्तिपरज्ञानपरमभक्त्येकस्वभावं मां कुरुष्व ।

परभक्ति परज्ञान परमभक्तिकृत परिपूर्णानवरत नित्यविशदतम अनन्यप्रयोजन अनवधिकातिशयप्रिय भगवदनुभवोऽहं , तथाविध

भगवदनुभवजनित अनवधिकातिशय प्रीतिकारित अशेषावस्थोचित अशेषशेषतैकरतिरूप नित्यकिङ्करो भवानि ।

श्री रङ्गनाथः - - - -

एवंभूत मत्कैङ्कर्यप्राप्त्युपायतया अवकॢप्तसमस्तवस्तुविहीनोऽपि , अनन्त तद्विरोधिपापाक्रान्तोऽपि , अनन्त मदपचारयुक्तोऽपि , अनन्त मदीयापचारयुक्तोऽपि , अनन्त असह्यापचारयुक्तोऽपि , एतत्कर्यकारणभूत अनादि

विपरीताहङ्कार विमूढात्मस्वभावोऽपि , एतदुभयकार्यकारणभूत अनादि विपरीतवासनासंबद्धोऽपि , एतदनुगुण प्रकृतिविशेषसंबद्धोऽपि , एतन्मूल आध्यात्मिक आधिभौतिक आधिदैविक सुखदुःख तद्धेतु तदितरोपेक्षणीय

विषयानुभव ज्ञानसंकोचरूप मच्चरणारविन्दयुगळ एकान्तिकात्यन्तिक परभक्ति परज्ञान परमभक्तिविघ्नप्रतिहतोऽपि , येनकेनापि प्रकारेण द्वयवक्ता त्वम् , केवलं मदीययैव दयया , निश्शेषविनष्ट सहेतुक

मच्चरणारविन्दयुगळ एकान्तिकत्यन्तिक परभक्ति परज्ञान परमभक्तिविघ्नः , मत्प्रसादलब्ध मच्चरणारविन्दयुगळ एकान्तिकात्यन्तिक परभक्ति परज्ञान परमभक्तिः , मत्प्रसादादेव साक्षात्कृत यथावस्थित

मत्स्वरूपरूपगुणविभूति लीलोपकरणविस्तारः , अपरोक्षसिद्ध मन्नियाम्यता मद्दास्यैकरसात्मस्वभावात्मस्वरूपः , मदेकानुभवः , मद्दास्यैकप्रियः , परिपूर्णानवरत नित्यविशदतम अनन्यप्रयोजन अनवधिकातिशयप्रिय

मदनुभवस्त्वं तथाविध मदनुभवजनित अनवधिकातिशय प्रीतिकारित अशेषावस्थोचित अशेषशेषतैकरतिरूप नित्यकिंकरो भव ।

एवंभूतोऽसि ।

आध्यात्मिक आधिभौतिक आधिदैविक दुःखविघ्नगन्धरहितस्त्वं द्वयमर्थानुसन्धानेन सह सदैवं वक्ता यावच्छ रीरपातं अत्रैव श्रीरङ्गे सुखमास्व ॥ शरीरपातसमये तु केवलं मदीययैव दयया अतिप्रबुद्धः , मामेवावलोकयन् ,

अप्रच्युत पूर्वसंस्कारमनोरथः , जीर्णमिव वस्त्रं सुखेन इमां प्रकृतिं

स्थूलसूक्ष्मरूपां विसृज्य , तदानीमेव मत्प्रसादलब्ध मच्चरणारविन्दयुगळ एकान्तिकात्यन्तिक परभक्ति परज्ञान परमभक्तिकृत परिपूर्णानवरत नित्य विशदतम अनन्यप्रयोजन अनवधिकातिशयप्रिय मदनुभवस्त्वं तथाविध

मदनुभवजनित अनवधिकातिशय प्रीतिकारित अशेषावस्थोचित अशेषशेषतैकरतिरूप नित्यकिङ्करो भविष्यसि ॥

मातेऽभूदत्र संशयः ।

"अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ।"

" रामो द्विर्नाभिभाषते ।"

" सकृदेव प्रपन्नाय तवास्मीति च याचते ।

अभयं सर्वभूतेभ्यो ददाम्येतद् व्रतं मम ॥"

" सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।

अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥"

इति मयैव ह्युक्तम् ।

अतस्त्वं तव तत्त्वतो मद्ज्ञानदर्शन प्राप्तिषु निस्संशयः सुखमास्व ॥

अन्त्यकाले स्मृतिर्यातु तव कैङ्कर्यकारिता । तामेनां भगवन्नद्य क्रियामाणां कुरुष्व मे ॥

इति श्री भगवद्रामानुज विरचिते गद्यत्रय प्रबन्धे शरणागति गद्यम

सर्वं श्री कृष्णार्पणमस्तु

श्रीरामचारित्रमञ्जरी

Thu, 11 Apr 2024 22:52:00 +0530

श्रीमत्सुधीन्द्रकरकमलसंजात -श्रीमद्राघवेन्द्रयतिकृता

श्रीमान् विष्णुः प्रजातो दशरथनृपते रामनाथोऽथ नीतो विश्वामित्रेण मन्त्राहृदनुजसहितस्ताटकघातुकोऽस्त्रम् ।

ब्राह्माद्यं प्राप्य हत्वा निशिचरनिकरं यज्ञपालो विमोच्या-हल्यां शापाच्च भङ्क्त्वा शिवधनुरुपयन् जानकीं नः प्रसीदेत् ॥१॥

आयन् रामः सभार्योध्वनि निजसहजैर्भार्गवेष्वासरोषा-द्धत्वा सुरारिं पुरग उत नुतस्तापसैर्भूपपृष्ठैः ।

कल्याणानन्तधर्मोऽगुणलवरहितः प्राणिनामन्तरात्मे-त्याद्युक्तश्चाभिषेके पुरजनमहितो मह्यतां मे वचोभिः ॥२॥

कैकेयीप्रीतिहेतोः स सहजनृपजोवल्कली यानरण्यं गङ्गातारी गुहार्च्यः कृतरुचिरजटो गीष्पतेः पुत्रमान्यः ।

तीर्त्वा कृष्णां प्रयातोऽवतु निजममलं चित्रकूटं प्रपन्नं स्वाम्बाभिर्भ्रातरं तं श्रुतजनकगतिः सान्त्वयन् न्युप्ततीर्थः ॥३॥

दत्वाऽस्मै पादुके स्वे क्षितिभरणकृतौ प्रेष्य तं काकनेत्रं व्यस्याराज्योऽत्रिनाम्नो वनमथ समितो दण्डकं तापसेष्टम् ।

कुर्वन् हत्वा विराधं खलकुलदमनं याचितस्तपसाग्र्यै-स्तेषां दत्त्वाऽभयं स्वानसिधनुरिषुधीन् यानगस्त्त्यात् स पायात् ॥४॥

आसीनः पञ्चवट्यामकुरुत विकृतां राक्षसीं यो द्विसप्त-क्रव्यादानप्यनेकानथ खरमवधीद् दूषणं च त्रिशीर्षम् ।

मारीचं मार्गरूपं दशवदनहृतामाकृतिं भूमिजां यां अन्विष्यन्नार्तगृध्रं स्वगतिमथ नयन् मामवेत् घ्नन् कबन्धम् ॥५॥

पम्पातीरं स गच्छन्निह कृतवसतिर्भक्तितुष्टः शबर्यै दत्वा मुक्तिं प्रकुर्वन् हनुमत उदितं प्राप्तसुग्रीवसख्यः ।

सप्त च्छित्वा सालान् विधिवरबलिनो वालिभित्सूर्यसूनुं कुर्वाणो राज्यपालं समवतु निवसन् माल्यवत्कन्दरेसौ ॥६॥

नीत्वा मासान् कपीशानिह दश हरितः प्रेष्य सीतां विचित्या-यातश्रीमद्धनूमद्गिरमथ समनुश्रुत्य गच्छन् कपीन्द्रैः ।

सुग्रीवाद्यैरसंख्यैर्दशमुखसहजं मानयन्नब्धिवाचा दैत्यघ्नः सेतुकारी रिपुपुररुदवेद्वानैर्वैरिघाती ॥७॥

भग्नं कृत्वा दशास्यं गुरुतरवपुषं कुम्भकर्णं निहत्य प्रध्वस्ताशेषनागं पदकमलनतं तार्क्ष्यमानन्द्य रामः ।

सर्वानुज्जीवयन्तं गिरिधरमनघश्चाञ्जनेयं कपीन् स्वान् विज्ञानास्त्रेण रक्षन् समवतु दमयंल्लक्ष्मणाच्छक्रशत्रुम् ॥८॥

क्रव्यादान् घ्नन्न्संख्यानपि दशवदनं ब्रह्मपूर्वैः सुरेशैः पुष्पैराकीर्यमाणो हुतवहविमलमाप्य सीतां विधाय ।

रक्षोनाथं स्वभक्तं स्वपुरमथ गतः पुष्पकस्थः समस्तैः साम्रज्ये चाभिषिक्तो निजजनमखिलं मानयन् मे गतिः स्यात् ॥९॥

रक्षन् क्षोणीं समृद्धां नुत उत मुनिभिर्मानयन् वायुसूनुं प्रेष्यादित्यात्मजादीन् व्यतनुत भरतं यौवराज्येऽनुमान्य ।

कार्ये सौमित्रिमार्तश्वगदितकृदरिघ्नोऽथ शत्रुघ्नो यो हत्वाऽसौ दुष्टशूद्रं द्विजसुतगुबवेत् कुंभजान्मालभारी ॥१०॥

यज्ञं तन्वन् त्रिकोटीर्व्यतुदत भरताद्यैः सुरानीशवाक्या-द्यास्यन् धामात्रिपुरं भुजिमथ स नयन्नात्मसून् स्वराज्ये ।

कॄत्वा श्रीह्रीहनूमद् धृतविमलचलच्चामरच्छत्रशोभी ब्रह्माद्यैः स्तूयमानो निजपुरविलसत्पादपद्मोऽवतान्माम् ॥११॥

इति श्रीरामचरित्रमञ्जरी लेशतः कृता । राघ्वेन्द्रेण यतिना भूयाद्रामप्रसाददा ॥१२॥

॥इति श्रीमत्सुधीन्द्रकरकमलसञ्जात राघवेन्द्रयतिकृता श्रीरामचारित्रमञ्जरी संपूर्णा ॥

अध्यात्मरामायणमाहात्म्यम्

Thu, 11 Apr 2024 20:48:00 +0530

रामं विश्वमयं वन्दे रामं वन्दे रघूद्वहम् । रामं विप्रवरं वन्दे रामं श्यामाग्रजं भजे ॥

यस्य वागंशुतश्च्युतं रम्यं रामायणामृतम् । शैलजासेवितं वन्दे तं शिवं सोमरूपिणम् ॥

सच्चिदानन्दसन्दोहं भक्तिभूतिविभूषणम् । पूर्णानन्दमहं वन्दे सद्गुरुं शङ्करं स्वयम् ॥

अज्ञानध्वान्तसंहर्त्री ज्ञानलोकविलासिनी । चन्द्रचूडवचश्चन्द्रचन्द्रिकेयं विराजते ॥

अप्रमेयत्रयातीतनिर्मलज्ञानमूर्तये । मनोगिरां विदूराय दक्षिणामूर्तये नमः ॥१॥

सूत उवाच ।

कदाचिन्नारदो योगी परानुग्रहवाञ्छया । पर्यटन् सकलान् लोकान् सत्यलोकमुपागमत् ॥२॥

तत्र दृष्ट्वा मूर्तिमद्भिश्छन्दोभिः परिवेष्टितम् । बालार्कप्रभया सम्यग्भासयन्तं सभागृहम् ॥३॥

मार्कण्डेयादिमुनिभिः स्तूयमानं मुहुर्मुहुः । सर्वार्थगोचरज्ञानं सरस्वत्या समन्वितम् ॥४॥

चतुर्मुखं जगन्नाथं भक्ताभीष्टफलप्रदम् । प्रणम्य दण्डवद्भक्त्या तुष्टाव मुनिपुङ्गवः ॥५॥

सन्तुष्टस्तं मुनिं प्राह स्वयम्भूर्वैष्णवोत्तमम् । किं प्रष्टुकामस्त्वमसि तद्वदिष्यामि ते मुने ॥६॥

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मुनिर्ब्रह्माणमब्रवीत् । त्वत्तः श्रुतं मया सर्वं पूर्वमेव शुभाशुभम् ॥७॥

इदानीमेकमेवास्ति श्रोतव्यं सुरसत्तम । तद्रहस्यमपि ब्रूहि यदि तेऽनुग्रहो मयि ॥८॥

प्राप्ते कलियुगे घोरे नराः पुण्यविवर्जिताः । दुराचाररताः सर्वे सत्यवार्तापराङ्मुखाः ॥९॥

परापवादनिरताः परद्रव्याभिलाषिणः । परस्त्रीसक्तमनसः परहिंसापरायणाः ॥१०॥

देहात्मदृष्टयो मूढा नास्तिका पशुबुद्धयः । मातापितृकृतद्वेषाः स्त्रीदेवाः कामकिङ्कराः ॥११॥

विप्रा लोभग्रहग्रस्ता वेदविक्रयजीविनः । धनार्जनार्थमभ्यस्तविद्या मदविमोहिताः ॥१२॥

त्यक्तस्वजातिकर्माणः प्रायशः परवञ्चकाः। क्षत्रियाश्च तथा वैश्याः स्वधर्मत्यागशीलिनः ॥१३॥

तद्वच्छूद्राश्च ये केचिद्ब्राह्मणाचारतत्पराः। स्त्रियश्च प्रायशो भ्रष्टा भर्त्रवज्ञाननिर्भयाः ॥१४॥

श्वशुरद्रोहकारिण्यो भविष्यन्ति न संशयः। एतेषां नष्टबुद्धीनां परलोकः कथं भवेत् ॥१५॥

इति चिन्ताकुलं चित्तं जायते मम सन्ततम् । लघूपायेन येनैषां परलोकगतिर्भवेत् ।

तमुपायमुपाख्याहि सर्वं वेत्ति यतो भवान् ॥१६॥

इत्यृषेर्वाक्यमाकर्ण्य प्रत्युवाचाम्बुजासनः । साधु पृष्टं त्वया साधो वक्ष्ये तच्छृणु सादरम् ॥१७॥

पुरा त्रिपुरहन्तारं पार्वती भक्तवत्सला। श्रीरामतत्त्वं जिज्ञासुः पप्रच्छ विनयान्विता ॥१८॥

प्रियायै गिरिशस्तस्यै गूढं व्याख्यातवान् स्वयम्। पुराणोत्तममध्यात्मरामायणमिति स्मृतम् ॥१९॥

तत्पार्वती जगद्धात्री पूजयित्वा दिवानिशम्। आलोचयन्ती स्वानन्दमग्ना तिष्ठति साम्प्रतम् ॥२०॥

प्रचरिष्यति तल्लोके प्राण्यदृष्टवशाद्यदा । तस्याध्ययनमात्रेण जना यास्यन्ति सद्गतिम् ॥२१॥

तावद्विजृम्भते पापं ब्रह्महत्यापुरःसरम्। यावज्जगति नाध्यात्मरामायणमुदेष्यति ॥२२॥

तावत्कलिमहोत्साहो निःशङ्कं सम्प्रवर्तते। यावज्जगति नाध्यात्मरामायणमुदेष्यति ॥२३॥

तावद्यमभटाः शूराः सञ्चरिष्यन्ति निर्भयाः। यावज्जगति नाध्यात्मरामायणमुदेष्यति ॥२४॥

तावत्सर्वाणि शास्त्राणि विवदन्ते परस्परम् ॥२५॥

तावत्स्वरूपं रामस्य दुर्बोधं महतामपि । यावज्जगति नाध्यात्मरामायणमुदेष्यति ॥२६॥

अध्यात्मरामायणसङ्कीर्तनश्रवणादिजम् । फलं वक्तुं न शक्नोमि कार्त्स्न्येन मुनिसत्तम ॥२७॥

तथापि तस्य माहात्म्यं वक्ष्ये किञ्चित्तवानघ। शृणु चित्तं समाधाय शिवेनोक्तं पुरा मम ॥२८॥

अध्यात्मरामायणतः श्लोकं श्लोकार्धमेव वा। यः पठेत् भक्तिसंयुक्तः स पापान्मुच्यते क्षणात् ॥२९॥

यस्तु प्रत्यहमध्यात्मरामायणमनन्यधीः। यथाशक्ति वदेद्भक्त्या स जीवन्मुक्त उच्यते ॥३०॥

यो भक्त्यार्चयतेऽध्यात्मरामायणमतन्द्रितः। दिने दिनेऽश्वमेधस्य फलं तस्य भवेन्मुने ॥३१॥

यदृच्छयापि योऽध्यात्मरामायणमनादरात्। अन्यतः शृणुयान्मर्त्यः सोऽपि मुच्येत पातकात् ॥३२॥

नमस्करोति योऽध्यात्मरामायणमदूरतः। सर्वदेवार्चनफलं स प्राप्नोति न संशयः ॥३३॥

लिखित्वा पुस्तकेऽध्यात्मरामायणमशेषतः। यो दद्याद्रामभक्तेभ्यस्तस्य पुण्यफलं शृणु ॥३४॥

अधीतेषु च वेदेषु शास्त्रेषु व्याकृतेषु च । यत्फलं दुर्लभं लोके तत्फलं तस्य सम्भवेत् ॥३५॥

एकादशीदिनेऽध्यात्मरामायणमुपोषितः । यो रामभक्तः सदसि व्याकरोति नरोत्तमः ॥३६॥

तस्य पुण्यफलं वक्ष्ये शृणु वैष्णवसत्तम । प्रत्यक्षरं तु गायत्रीपुरश्चर्याफलं भवेत् ॥३७॥

उपवासव्रतं कृत्वा श्रीरामनवमीदिने । रात्रौ जागरितोऽध्यात्मरामायणमनन्यधीः।

यः पठेच्छृणुयाद्वापि तस्य पुण्यं वदाम्यहम् ॥३८॥

कुरुक्षेत्रादिनिखिलपुण्यतीर्थेष्वनेकशः। आत्मतुल्यं धनं सूर्यग्रहणे सर्वतोमुखे ॥३९॥

विप्रेभ्यो व्यासतुल्येभ्यो दत्वा यत्फलमश्नुते। तत्फलं सम्भवेत्तस्य सत्यं सत्यं न संशयः ॥४०॥

यो गायते मुदाऽध्यात्मरामायणमहर्निशम्। आज्ञां तस्य प्रतीक्षन्ते देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥४१॥

पठन् प्रत्यहमध्यात्मरामायणमनुव्रतः। यद्यत्करोति तत्कर्म ततः कोटिगुणं भवेत् ॥४२॥

तत्र श्रीरामहृदयं यः पठेत् सुसमाहितः । स ब्रह्मघ्नोऽपि पूतात्मा त्रिभिरेव दिनैर्भवेत् ॥४३॥

श्रीरामहृदयं यस्तु हनूमत्प्रतिमान्तिके। त्रिः पठेत् प्रत्यहं मौनी स सर्वेप्सितभाग्भवेत् ॥४४॥

पठन् श्रीरामहृदयं तुलस्यश्वत्थयोर्यदि। प्रत्यक्षरं प्रकुर्वीत ब्रह्महत्यानिवर्तनम् ॥४५॥

श्रीरामगीतामाहात्म्यं कृत्स्नं जानाति शङ्करः। तदर्धं गिरिजा वेत्ति तदर्धं वेद्म्यहं मुने ॥४६॥

तत्ते किञ्चित्प्रवक्ष्यामि कृत्स्नं वक्तुं न शक्यते । यज्ज्ञात्वा तत्क्षणाल्लोकश्चित्तशुद्धिमवाप्नुयात् ॥४७॥

श्रीरामगीता यत्पापं न नाशयति नारद। तन्न नश्यति तीर्थादौ लोके क्वापि कदाचन।

तन्न पश्याम्यहं लोके मार्गमाणोऽपि सर्वदा ॥४८॥

रामेणोपनिषत्सिन्धुमुन्मत्थ्योत्पादितं मुदा। लक्ष्मणायार्पितां गीतासुधां पीत्वाऽमरो भवेत् ॥४९॥

जमदग्निसुतः पुर्वं कार्तवीर्यवधेच्छया। धनुर्विद्यामभ्यसितुं महेशस्यान्तिके वसन् ॥५०॥

अधीयमानां पार्वत्या रामगीतां प्रयत्नतः । श्रूत्वा गृहीत्वाऽऽशु पठन्नारायणकलामगात् ॥५१॥

ब्रह्महत्यादिपापानां निष्कृतिं यदि वाञ्छति। रामगीतां मासमात्रं पठित्वा मुच्यते नरः ॥५२॥

दुष्प्; रतिग्रहदुर्भोज्यदुरालापादिसम्भवम्। पापं यत्तत्कीर्तनेन रामगीता विनाशयेत् ॥५३॥

शालग्रामशिलाग्रे च तुलस्यश्वत्थसन्निधौ। यतीनां पुरतस्तद्वत् रामगीतां पठेत्तु यः ॥५४॥

स तत्फलमवाप्नोति यद्वाचोऽपि न गोचरम् ॥५५॥

रामगीतां पठन् भक्त्या यः श्राद्धे भोजयेद्द्विजान्। तस्य ते पितरः सर्वे यान्ति विष्णोः परं पदम् ॥५६॥

एकादश्यां निराहारो नियतो द्वादशीदिने। स्थित्वागस्त्यतरोर्मूले रामगीतां पठेत्तु यः।

स एव राघवः साक्षात् सर्वदेवैश्च पूज्यते ॥५७॥

विना दानां विना ध्यानं विना तीर्थावगाहनम् । बहुना किमिहोक्तेन शृणु नारद तत्त्वतः।

रामगीतां नरोऽधीत्य तदनन्तफलं लभेत् ॥५८॥

श्रुतिस्मृतिपुराणेतिहासागमशतानि च। अर्हन्ति नाल्पमध्यात्मरामायणकलामपि ॥५९॥

अध्यात्मरामचरितस्य मुनीश्वराय माहात्म्यमेतदुदितं कमलासनेन ।

यः श्रद्धया पठति वा शृणुयात् स मर्त्यः प्राप्नोति विष्णुपदवीं सुरपूज्यमानः ॥६०॥

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरखण्डे अध्यात्मरामायणमाहात्म्यं सम्पूर्णम् ॥

श्रीरामनामसंकीर्तनम्

Thu, 11 Apr 2024 17:49:00 +0530

श्रीनाथे जानकीनाथे अभेदः परमात्मनि । तथापि मम सर्वस्वः रामः कमललोचनः ॥

ॐ श्रीरामचन्द्राय नमः ।

स्तवः

वर्णानामर्थसङ्घानां रसानां छन्दसामपि । मङ्गलानां च कर्तारौ वन्दे वाणीविनायकौ ॥१॥

भवानीशङ्करौ वन्दे श्रद्धाविश्वासरूपिणौ । याभ्यां विना न पश्यन्ति सिद्धा स्वान्तःस्थमीश्वरम् ॥२॥

वन्दे बोधमयं नित्यं गुरुं शङ्कररूपिणम् । यमाश्रितो हि वक्रोऽपि चन्द्रः सर्वत्र वन्द्यते ॥३॥

सीतारामगुणग्रामपुण्यारण्यविहारिणौ । वन्दे विशुद्धविज्ञानौ कवीश्वरकपीश्वरौ ॥४॥

उद्भवस्थितिसंहारकारिणीं क्लेशहारिणीम् । सर्वश्रेयस्करीं सीतां नतोऽहं रामवल्लभाम् ॥५॥

यन्मायावशवर्ति विश्वमखिलं ब्रह्मादिदेवासुराः यत्सत्त्वादमृषैव भाति सकलं रज्जौ यथाहेर्भ्रमः ।

यत्पादप्लवमेव भाति हि भवाम्भोधेस्तितीर्षावतां वन्देऽहं तमशेषकारणपरं रामाख्यमीशं हरिम् ॥६॥

प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्लौ वनवासदुःखतः । मुखाम्बुजश्रीरघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मन्जुलमङ्गलप्रदा ॥७॥

नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम् । पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम् ॥८॥

मूलं धर्मतरोर्विवेकजलधेः पूर्णेन्दुमानन्ददं वैराग्याम्बुजभास्करं त्वघहरं ध्वान्तापहं तापहम् ।

मोहाम्भोधरपुञ्जपाटनविधौ खेसम्भवं शङ्करं वन्दे ब्रह्मकुले कलङ्कशमनं श्रीरामभूपप्रियम् ॥९॥

सान्द्रानन्दपयोदसौभगतनुं पीताम्बरं सुन्दरं पाणौ बाणशरासनं कटिलसत्तूणीरभारं वरम् ।

राजीवायतलोचनं धृतजटाजूटेन संशोभितं सीतालक्ष्मणसंयुतं पथिगतं रामाभिरामं भजे ॥१०॥

कुन्देन्दीवरसुन्दरावतिबलौ विज्ञानधामावुभौ शोभाढ्यौ वरधन्विनौ श्रुतिनुतौ गोविप्रवृन्दप्रियौ ।

मायामानुषरूपिणौ रघुवरौ सद्धर्मवन्तौ हितौ सीतान्वेषणतत्परौ पथिगतौ भक्तिप्रदौ तौ हि नः ॥११॥

ब्रह्माम्भोधिसमुद्भवं कलिमलप्रध्वंसनं चाव्ययं श्रीमच्छम्भुमुखेन्दुसुन्दरवरे संशोभितं सर्वदा ।

संसारामयभेषजं सुमधुरं श्रीजानकीजीमनं धन्यास्ते कृतिनः पिबन्ति सततं श्रीरामनामामृतम् ॥१२॥

शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम् ।

रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूडामणिम् ॥१३॥

केकीकण्ठाभनीलं सुरुवरविलसद्विप्रपादाब्जचिह्नं शोभाढ्यं पीतवस्त्रं सरसिजनयनं सर्वदा सुप्रसन्नम् ।

पाणौ नाराचचापं कपिनिकरयुतं बन्धुना सेव्यमानं नौमीड्यं जानकीशं रघुवरमनिशं पुष्पकारूढरामम् ॥१४॥

आर्तानामार्तिहन्तारं भीतानां भयनाशनम् । द्विषतां कालदण्डं तं रामचन्द्रं नमाम्यहम् ॥१५॥

श्रीराघवं दशरथात्मजमप्रमेयं सीतापतिं रघुकुलान्वयरत्नदीपम् ।

आजानुबाहुमरविन्ददलायताक्षं रामं निशाचरविनाशकरं नमामि ॥१६॥

वैदेहीसहितं सुरद्रुमतले हैमे महामण्डपे मध्ये पुष्पक आसने मणिमये वीरासने संस्थितम् ।

अग्रे वाचयति प्रभञ्जनसुते तत्त्वं मुनीन्द्रैः परं व्याख्यातं भरतादिभिः परिवृतं रामं भजे श्यामलम् ॥१७॥

प्रार्थना

नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा ।

भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मे कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च ॥

ॐ श्रीसीता- लक्ष्मण- भरत- शत्रुघ्न- हनुमत्समेत-

श्रीरामचन्द्रपरब्रह्मणे नमः ॥

अथ संकीर्तनम् ।

बालकाण्डम्

१। शुद्धब्रह्मपरात्पर राम ।

२। कालात्मकपरमेश्वर राम ॥

३। शेषतल्पसुखनिद्रित राम ।

४। ब्रह्माद्यमरप्रार्थित राम ॥

५। चण्डकिरणकुलमण्डन राम ।

६। श्रीमद्दशरथनन्दन राम ॥

७। कौशल्यासुखवर्धन राम ।

८। विश्वामित्रप्रियधन राम ॥

९। घोरताटकाघातक राम ।

१०। मारीचादिनिपातक राम ॥

११। कौशिकमखसंरक्षक राम ।

१२। श्रीमदहल्योद्धारक राम ॥

१३। गौतममुनिसम्पूजित राम ।

१४। सुरमुनिवरगणसंस्तुत राम ॥

१५। नाविकधावितमृदुपद राम ।

१६। मिथिलापुरजनमोहक राम ॥

१७। विदेहमानसरञ्जक राम ।

१८। त्र्यम्बककार्मुकभञ्जक राम ॥

१९। सीतार्पितवरमालिक राम ।

२०। कृतवैवाहिककौतुक राम ॥

२१। भार्गवदर्पविनाशक राम ।

२२। श्रीमदयोध्यापालक राम ॥

अयोध्याकाण्डम्

२३। अगणितगुणगणभूषित राम ।

२४। अवनीतनयाकामित राम ॥

२५। राकाचन्द्रसमानन राम ।

२६। पितृवाक्याश्रितकानन राम ॥

२७। प्रियगुहविनिवेदितपद राम ।

२८। तत्क्षालितनिजमृदुपद राम ॥

२९। भरद्वाजमुखनन्दक राम ।

३०। चित्रकूटाद्रिनिकेतन राम ॥

३१। दशरथसन्ततचिन्तित राम ।

३२। कैकेयीतनयार्थित राम ॥

३३। विरचितनिजपितृकर्मक राम ।

३४। भरतार्पितनिजपादुक राम ॥

अरण्यकाण्डम्

३५। दण्डकवनजनपावन राम ।

३६। दुष्टविराधविनाशन राम ॥

३७। शरभङ्गसुतीक्ष्णार्चित राम ।

३८। अगस्त्यनुग्रहवर्धित राम ॥

३९। गृध्राधिपसंसेवित राम ।

४०। पञ्चवटीतटसुस्थित राम ॥

४१। शूर्पणखार्तिविधायक राम ।

४२। खरदूषणमुखसूदक राम ॥

४३। सीताप्रियहरिणानुग राम ।

४४। मारीचार्तिकृदाशुग राम ॥

४५। विनष्टसीतान्वेषक राम ।

४६। गृध्राधिपगतिदायक राम ॥

४७। शबरीदत्तफलाशन राम ।

४८। कबन्धबाहुच्छेदक राम ॥

किष्किन्धाकाण्डम्

४९। हनुमत्सेवितनिजपद राम ।

५०। नतसुग्रीवाभीष्टद राम ॥

५१। गर्वितवालिसंहारक राम ।

५२। वानरदूतप्रेषक राम ॥

५३। हितकरलक्ष्मणसंयुत राम ।

सुन्दरकाण्डम्

५४। कपिवरसन्ततसंस्मृत राम ॥

५५। तद्गतिविघ्नध्वंसक राम ।

५६। सीताप्राणाधारक राम ॥

५७। दुष्टदशाननदूषित राम ।

५८। शिष्टहनूमद्भूषित राम ॥

५९। सीतावेदितकाकावन राम ।

६०। कृतचूडामणिदर्शन राम ॥

६१। कपिवरवचनाश्वासित राम ।

युद्धकाण्डम्

६२। रावणनिधनप्रस्थित राम ॥

६३। वानरसैन्यसमावृत राम ।

६४। शोषितसरिदीशार्थित राम ॥

६५। विभीषणाभयदायक राम ।

६६। पर्वतसेतुनिबन्धक राम ॥

६७। कुम्भकर्णशिरच्छेदक राम ।

६८। राक्षससङ्घविमर्दक राम ॥

६९। अहिमहिरावणचारण राम ।

७०। संहृतदशमुखरावण राम ॥

७१। विधिभवमुखसुरसंस्तुत राम ।

७२। खस्थितदशरथवीक्षित राम ॥

७३। सीतादर्शनमोदित राम ।

७४। अभिषिक्तविभीषणनत राम ॥

७५। पुष्पकयानारोहण राम ।

७६। भरद्वाजाभिनिषेवण राम ॥

७७। भरतप्राणप्रियकर राम ।

७८। साकेतपुरीभूषण राम ॥

७९। सकलस्वीयसमानत राम ।

८०। रत्नलसत्पीठास्थित राम ॥

८१। पट्टाभिषेकालङ्कृत राम ।

८२। पार्थिवकुलसम्मानित राम ॥

८३। विभीषणार्पितरङ्गक राम ।

८४। कीशकुलानुग्रहकर राम ॥

८५। सकलजीवसंरक्षक राम ।

८६। समस्तलोकाधारक राम ॥

उत्तरकाण्डम्

८७। आगतमुनिगणसंस्तुत राम ।

८८। विश्रुतदशकण्ठोद्भव राम ॥

८९। सीतालिङ्गननिर्वृत राम ।

९०। नीतिसुरक्षितजनपद राम ॥

९१। विपिनत्याजितजनकज राम ।

९२। कारितलवणासुरवध राम ॥

९३। स्वर्गतशम्बुकसंस्तुत राम ।

९४। स्वतनयकुशलवनन्दित राम ॥

९५। अश्वमेधक्रतुदीक्षित राम ।

९६। कालावेदितसुरपद राम ॥

९७। आयोध्यकजनमुक्तिद राम ।

९८। विधिमुखविबुधानन्दक राम ॥

९९। तेजोमयनिजरूपक राम ।

१००। संसृतिबन्धविमोचक राम ॥

१०१। धर्मस्थापनतत्पर राम ।

१०२। भक्तिपरायणमुक्तिद राम ॥

१०३। सर्वचराचरपालक राम ।

१०४। सर्वभवामयवारक राम ॥

१०५। वैकुण्ठालयसंस्थित राम ।

१०६। नित्यानन्दपदस्थित राम ॥

१०७। राम राम जय राजा राम ।

१०८। राम राम जय सीता राम ॥

भजनम्

भयहर मङ्गल दशरथ राम । जय जय मङ्गल सीता राम ॥

मङ्गलकर जय मङ्गल राम । सङ्गतशुभविभवोदय राम ॥

आनन्दामृतवर्षक राम । आश्रितवत्सल जय जय राम ॥

रघुपति राघव राजा राम । पतितपावन सीता राम ॥

स्तवः

कनकाम्बर कमलासनजनकाखिल- धाम । सनकादिकमुनिमानससदनानघ भूम ॥

शरणागतसुरनायकचिरकामित काम । धरणीतलतरण दशरथनन्दन राम ॥

पिशिताशनवनितावधजगदानन्द राम । कुशिकात्मजमखरक्षण चरिताद्भुत राम ॥

धनिगौतमगृहिणीस्वजदघमोचन राम । मुनिमण्डलबहुमानित पदपावन राम ॥

स्मरशासनसुशरासनलघुभञ्जन राम । नरनिर्जरजनरञ्जन सीतापति- राम ॥

कुसुमायुधतनुसुन्दर कमलानन राम । वसुमानितभृगुसम्भवमदमर्दन राम ॥

करुणारसवरुणालय नतवत्सल राम । शरणं तव चरणं भवहरणं मम राम ॥

श्रीरामप्रणामः

आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसम्पदाम् । लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥

रामाय रामचन्द्राय रामभद्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥

श्रीहनुमत्प्रणामः

अतुलितबलधामं स्वर्णशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् ।

सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिवरदूतं वातजातं नमामि ॥१॥

गोष्पदीकृतवाराशिं मशकीकृतराक्षसम् । रामायणमहामालारत्नं वन्देऽनिलात्मजम् ॥२॥

अञ्जनानन्दनं वीरं जानकीशोकनाशनम् । कपीशमक्षहन्तारं वन्दे लङ्काभयङ्करम् ॥३॥

उल्लङ्घ्य सिन्धोः सलिलं सलीलं यः शोकवह्निं जनकात्मजायाः । आदाय तेनैव ददाह लङ्कां नमामि तं प्राञ्जलिराञ्जनेयम् ॥४॥

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् । वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शिरसा नमामि ॥५॥

आञ्जनेयमतिपाटलाननं काञ्चनाद्रिकमनीयविग्रहम् । पारिजाततरुमूलवासिनं भावयामि पवमाननन्दनम् ॥६॥

यत्र यत्र रघुनाथकीर्तनं तत्र तत्र कृतमस्तकाञ्जलिम् । वाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं मारुतिं नमत राक्षसान्तकम् ॥७॥

इति अष्टोत्तरशतनामरामायणं समाप्तम् ।

हनूमत्कृतसीतारामस्तोत्रम्

Thu, 11 Apr 2024 12:44:00 +0530

अयोध्यापुरनेतारं मिथिलापुरनायिकाम् ।

राघवाणामलंकारं वैदेहानामलंक्रियाम् ॥१॥

रघूणां कुलदीपं च निमीनां कुलदीपिकाम् ।

सूर्यवंशसमुद्भूतं सोमवंशसमुद्भवाम् ॥२॥

पुत्रं दशरथस्याद्यं पुत्रीं जनकभूपतेः ।

वशिष्ठानुमताचारं शतानन्दमतानुगाम् ॥३॥

कौसल्यागर्भसंभूतं वेदिगर्भोदितां स्वयम् ।

पुण्डरीकविशालाक्षं स्फुरदिन्दीवरेक्षणाम् ॥४॥

चन्द्रकान्ताननांभोजं चन्द्रबिंबोपमाननाम् ।

मत्तमातङ्गगमनम् मत्तहंसवधूगताम् ॥५॥

चन्दनार्द्रभुजामध्यं कुंकुमार्द्रकुचस्थलीम् ।

चापालंकृतहस्ताब्जं पद्मालंकृतपाणिकाम् ॥६॥

शरणागतगोप्तारं प्रणिपादप्रसादिकाम् ।

कालमेघनिभं रामं कार्तस्वरसमप्रभाम् ॥७॥

दिव्यसिंहासनासीनं दिव्यस्रग्वस्त्रभूषणाम् ।

अनुक्षणं कटाक्षाभ्यां अन्योन्येक्षणकांक्षिणौ ॥८॥

अन्योन्यसदृशाकारौ त्रैलोक्यगृहदंपती।

इमौ युवां प्रणम्याहं भजाम्यद्य कृतार्थताम् ॥९॥

अनेन स्तौति यः स्तुत्यं रामं सीतां च भक्तितः ।

तस्य तौ तनुतां पुण्यास्संपदः सकलार्थदाः ॥१०॥

एवं श्रीराचन्द्रस्य जानक्याश्च विशेषतः ।

कृतं हनूमता पुण्यं स्तोत्रं सद्यो विमुक्तिदम् ।

यः पठेत्प्रातरुत्थाय सर्वान् कामानवाप्नुयात् ॥११॥

॥ इति हनूमत्कृतसीताराम स्तोत्रं संपूर्णम॥

1.5 क्विंटलची सुवर्ण रामायण राम मंदिराच्या गर्भगृहात स्थापित

Thu, 11 Apr 2024 12:23:00 +0530

अयोध्येतील राम मंदिराच्या गर्भगृहात योग्य विधींसह सुवर्ण रामायण स्थापित करण्यात आले. यालाही भाविक भेट देऊ शकतील. हे विशेष रामायण मध्य प्रदेश केडरचे माजी IAS सुब्रमण्यम लक्ष्मीनारायणन आणि त्यांची पत्नी सरस्वती यांनी राम मंदिर ट्रस्टला सादर केले आहे.

राम मंदिराच्या गर्भगृहात बसवल्या जाणाऱ्या रामायणाचा खर्च सुमारे 5 कोटी रुपये आहे. चेन्नईतील एका ज्वेलर्सने ते तयार केले आहे. गर्भगृहातील रामललाच्या मूर्तीपासून 15 फूट अंतरावर असलेल्या दगडी पीठावर याला ठेवण्यात आले आहे. त्यावर रामाचा चांदीचा पट्टाभिषेक आहे. रामायणाचे वजन दीड क्विंटलपेक्षा जास्त आहे. तांब्यापासून बनविलेले, प्रत्येक पृष्ठ 14 बाय 12 इंच आहे. प्रत्येक पान 24 कॅरेट सोन्याने मढवलेले आहे. त्यावर राम चरित मानसातील श्लोक कोरलेले आहेत. रामायणात 500 पानांचे 10,902 श्लोक आहेत. ते तयार करण्यासाठी 151 किलो तांबे आणि तीन ते चार किलो सोने वापरले गेले.

रामनवमीसाठी विशेष व्यवस्था

राम मंदिरात रामनवमीनिमित्त भाविकांसाठी विशेष व्यवस्था करण्यात येत आहे. गर्दी लक्षात घेता 15 ते 17 एप्रिल या कालावधीत जवळून दर्शनाची व्यवस्था रद्द करण्यात येणार आहे. अयोध्येत 100 ठिकाणी रामनवमीचे थेट प्रक्षेपण एलईडी स्क्रीनवर होणार आहे.

प्रसादासोबत ओआरएस घोळ मिळेल

उन्हाळ्यात रामजन्मभूमी पथापासून मंदिर परिसरापर्यंत 50 ठिकाणी भाविकांसाठी पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था करण्यात येणार आहे. प्रसादासोबत ओआरएस द्रावणही दिले जाईल. ज्यूट कार्पेट टाकण्यात येणार आहे. सावलीसाठी जर्मन हँगर्स बसवले जात आहेत.

श्री रामरक्षास्तोत्रं - इदं पवित्रं परमं भक्तानां

Wed, 10 Apr 2024 16:45:00 +0530

इदं पवित्रं परमं भक्तानां वल्लभं सदा । ध्येयं हि दासभावेन भक्तिभावेन चेतसा ॥

परं सहस्रनामाख्यम् ये पठन्ति मनीषिणः । सर्वपापविनिर्मुक्ताः ते यान्ति हरिसन्निधौ ॥

महादेव उवाच ।

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं केशवस्य तु । ये शृण्वन्ति नरश्रेष्ठाः ते पुण्याः पुण्यरूपिणः ॥

ॐ रामरक्षास्तोत्रस्य श्रीमहर्षिर्विश्वामित्रऋषिः ।

श्रीरामोदेवता । अनुष्टुप् छन्दः । विष्णुप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥१॥

अतसी पुष्पसङ्काशं पीतवास समच्युतम् । ध्यात्वा वै पुण्डरीकाक्षं श्रीरामं विष्णुमव्ययम् ॥२॥

पातुवो हृदयं रामः श्रीकण्ठः कण्ठमेव च । नाभिं पातु मखत्राता कटिं मे विश्वरक्षकः ॥३॥

करौ पातु दाशरथिः पादौ मे विश्वरूपधृक् । चक्षुषी पातु वै देव सीतापतिरनुत्तमः ॥४॥

शिखां मे पातु विश्वात्मा कर्णौ मे पातु कामदः । पार्श्वयोस्तु सुरत्राता कालकोटि दुरासदः ॥५॥

अनन्तः सर्वदा पातु शरीरं विश्वनायकः । जिह्वां मे पातु पापघ्नो लोकशिक्षाप्रवर्त्तकः ॥६॥

राघवः पातु मे दन्तान् केशान् रक्षतु केशवः । सक्थिनी पातु मे दत्तविजयोनाम विश्वसृक् ॥७॥

एतां रामबलोपेतां रक्षां यो वै पुमान् पठेत् । सचिरायुः सुखी विद्वान् लभते दिव्यसम्पदाम् ॥८॥

रक्षां करोति भूतेभ्यः सदा रक्षतु वैष्णवी । रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति यः स्मरेत् ॥९॥

विमुक्तः स नरः पापान् मुक्तिं प्राप्नोति शाश्वतीम् । वसिष्ठेन इदं प्रोक्तं गुरवे विष्णुरूपिणे ॥१०॥

ततो मे ब्रह्मणः प्राप्तं मयोक्तं नारदं प्रति । नारदेन तु भूर्लोके प्रापितं सुजनेष्विह ॥११॥

सुप्त्वा वाऽथ गृहेवापि मार्गे गच्छेत एव वा । ये पठन्ति नरश्रेष्ठः ते नराः पुण्यभागिनः ॥१२॥

इति श्रीपाद्मेमहापुराणे पञ्चपञ्चाशत्साहस्त्र्यां संहितायामुत्तरखण्डे उमापतिनारदसंवादे रामरक्षास्तोत्रं नामत्रिसप्ततितमोऽध्यायः ॥

श्रीमहादेवकृतरामस्तोत्रम्

Wed, 10 Apr 2024 13:07:00 +0530

श्रीमहादेव उवाचः ।

नमोऽस्तु रामाय सशक्तिकाय नीलोत्पलश्यामलकोमलाय ।

किरीटहाराङ्गदभूषणाय सिंहासनस्थाय महाप्रभाय ॥१॥

त्वमादिमध्यान्तविहीन एकः सृजस्यवस्यत्सि च लोकजातम् ।

स्वमायया तेन न लिप्यसे त्वं यत्स्वे मुखेऽजस्ररतोऽनवद्यः ॥२॥

लीलां विधत्से गुणसंवृतस्त्वं प्रपन्नभक्तानुविधानहेतोः ।

नानावतारैः सुरमानुषाद्यैः प्रतीयसे ज्ञानिभिरेव नित्यम् ॥३॥

स्वांशेन लोकं सकलं विधाय तं बिभर्षि च त्वं तदधः फणीश्वरः ।

उपर्यधो भान्वनिलोडुपौषधीप्रवर्षरूपोऽवसि नैकधा जगत् ॥४॥

त्वमिह देहभृतां शिखिरूपः पचसि भक्तमशेषमजस्रम् ।

पवनमञ्चकरूपसहायो जगदखण्डमनेन बिभर्षि ॥५॥

चन्द्रसूर्यशिखिमध्यगतं यत्तेज ईश चिदशेषतनूनाम् ।

प्राभवत्तनुभृतामिह धैर्यं शौर्यमात्रमखिलं तव सत्त्वम् ॥६॥

त्वं विरिञ्चिशिवविष्णुविभेदात् कालकर्मशशिसूर्यविभागात् ।

वादिनां पृथगिवेश बिभासि ब्रह्म निश्चितमनन्यदिहैकम् ॥७॥

मत्स्यादिरूपेण यथा त्वमेकः श्रुतो पुराणेषु च लोकसिद्धः ।

तथैव सर्वं सदयद्विभागस्त्वमेव नान्यद्भवतो विभाति ॥८॥

यद्यत्समुत्पन्नमनन्तसृष्टावुत्पत्स्यते यच्च भवच्च यच्च ।

न दृश्यते स्थावरजङ्गमादौ त्वया विनाऽतः परतः परस्त्वम् ॥९॥

तत्वं न जानन्ति परात्मनस्ते जनः समस्तास्तव माययाऽतः ।

त्वद्भक्तसेवामलमानसानां विभाति तत्वं परमेकमैशम् ॥१०॥

ब्रह्मादयस्ते न विदुः स्वरूपं चिदात्मतत्वं बहिरर्थभावाः ।

ततो बुधस्त्वामिदमेव रूपं भक्त्या भजन्मुक्तिमुपैत्यदुःखः ॥११॥

अहं भवन्नामगुणैः कृतार्थो वसामि काश्यामनिशं भवान्या ।

मुमूर्षमाणस्य विमुक्तयेऽहं दिशामि मन्त्रं तव रामनाम ॥१२॥

इमं स्तवं नित्यमनन्यभक्त्या श्रृण्वन्ति गायन्ति लिखन्ति ये वै ।

ते सर्वसौख्यं परमं च लब्धा भवत्पदं यान्तु भवत्प्रसादात् ॥१३॥

॥ इति श्रीमदध्यात्मरामायणे श्रीमहादेवकृतं रामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

संत रामदासांचे अभंग 1 ते 271

Wed, 10 Apr 2024 12:51:00 +0530

संत रामदासांचे अभंग 1 ते 50

समुदाय काय सांगों श्रीरामाचा ।

‌अंतरी कामाचा लेश नाही लेश नाही तया बंधु भरतासी ।‌

सर्वही राज्यासी त्यागियेले त्यागियेले अन्न केले उपोषण ‌‌।

धन्य लक्ष्मण ब्रह्मचारी ब्रह्मचारी धन्य मारुती सेवक‌ ।

श्रीरामी सार्थक जन्म केला जन्म केला धन्य वाल्मीकी ऋषीने ।

धन्य ती वचने भविष्याची भविष्य पाहता धन्य बिभीषण राघवी शरण ।

सर्व भावे सर्व भावे सर्व शरण वानर‌‌ धन्य ते अवतार ।

विबुधांचे विबुधां मंडण राम सर्व गुण‌‌ ‍‌‌अनन्य शरण रामदास ।

काळ जातो क्षणक्षणा ‌ मूळ येईल मरणा‌ कांहीं धावाधाव करी ।

जंव तो आहे काळ दूरी ‌ मायाजाळी गूंतले मन।

परि हे दुःखासी कारण सत्य वाटते सकळ।

परि हे जाता नाही वेळ रामीरामदास म्हणे।

आता सावधान होणें।

ऐसा हा मत्सर लागलासे पाठीं ।

देवा तुझी भेटी केंवि घडे भिन्न उपासना भिन्न संप्रदाव ।

एकमेकां सर्व निंदिताती पंडितां पंडितां विवाद लागला ।

पुराणिकां जाला कलह थोर वैदिकां वैदिक भांडती निकुरें ।

योगी परस्परें भांडताती स्वजाति विजाति भांडण लागलें ।

दास म्हणे केलें अभिमानें

देह हे असार क्रुमींचें कोठार ।

परी येणे सार पाविजे तें देहसंगे घडे संसारयातना ।

परी हा भजना मूळ देही देहाचेनि संगे हिंपुटी होईजे ।

विचारें पाविजे मोक्षपद देहसंगें भोग देहसंगे रोग ।

देहसंगे योग साधनांचा देहसंगे गती रामदासीं जाली ।

संगति जोडली राघवाची

अनित्याचा भ्रम गेला ।

शुध्द नित्यनेम केला नित्यानित्य हा विचार ।

केला स्वधर्म आचार देहबुध्दी अनर्गळ ।

बोधे फिटला विटाळ रामदासी ज्ञान झाले आणि स्वधर्मा रक्षिलें

घात करुनी आपला ।

काय रडशील पुढिलां बहुत मोलाचें आयुष्य ।

विषयलोभें केला नाश नाही ओळखिलें सत्या ।

तेणें केली ब्रह्महत्या रामीरामदास म्हणे ।

भुलों नको मूर्खपणे

धातुवरी आला मळ ।

तेणें लोपलें निर्मळ शेतीं न जाता आउत ।

तेणें आच्छादिले शेत मुखे न होतां उच्चार ।

तेणे बुडें पाठांतर नाहीं दिवसाचा विचार ।

दास म्हणे अंधकार

ऐसा कैसा रे परमार्थ ।

जळो जळो जिणें व्यर्थ युक्ताहार करवेना ।

निद्रा आली धरवेना मन चंचळ आवरेना ।

नीच उत्तर साहवेना रामदास म्हणे भावे ।

स्थूल क्रियेस नब जावे

वैद्य भेटला सुखदाता ।

रोगपालट जाला आतां रस ओतीला कानांत ।

येउनि झोंबला नयनांत रस भरला सांदोसांदीं ।

देही पालट जाली बुध्दि दिव्य देही ओतिला रस ।

गुरु न्याहाळी रामदास

प्रव्रुत्ति सासुर निव्रूत्ति माहेर ।

तेथे निरंतर मन माझे माझे मनी सदा माहेर तुटेना ।

सासुर सुटेना काय करुं काय करूं मज लागला लौकिक ।

तेणें हा विवेक दुरी जाय दुरी जाय हित मज चि देखतां ।

यत्न करूं जातां होत नाहीं होत नाहीं यत्न संतसंगेविण ।

रामदास खुण सांगतसे

ईंद्रासी उद्वेग सर्वकाळ मनीं ।

माझे राज्य कोणी घेईना कीं घेईना कीं कोणी बळिया दानव ।

घालिना कीं देव कारागृहीं कारागृह देवादिकांचे चुकेना ।

तेथे काय जनां चुकईल चुकईल भोग हें कईं घडावें ।

लागेल भोगावें केलें कर्म केले कर्म तुटे जरी भ्रांति फिटे ।

दास म्हणे भेटे संतजन।

तेचि जाणावे सज्जन ।

जयां शुध्द ब्रह्मज्ञान कर्म करिंती आवडी ।

फळाशेची नाही गोडी शांति क्षमा आणि दया ।

सर्व सख्य माने जया हरिकथा निरुपण ।

सदा श्रवण मनन बोलासारिखें चालणें ।

हींचि संतांचीं लक्षणें एकनिष्ठ उपासना ।

अतितत्पर भजना स्वार्थ सांडूनियां देणें ।

नित्य तेंचि संपादणें म्हणे रामीरामदास ।

जया नाहीं आशापाश।

जाणावा तो ज्ञानी पूर्ण समाधानी ।

नि:संदेह मनी सर्वकाळ आवडीने करी कर्मउपासना ।

सर्वकाळ ध्यानारूढ मन पदार्थांची हानी होतां नये काही ।

जयाची करणी बोलाऐसी दास म्हणे धन्य सर्वांसी जो मान्य ।

जयाचा अनन्य समुदाव ।

जाणावा तो साधु जया पूर्ण बोधू ।

भूतांचा विरोधू जेथ नाही कल्पनेचा देहो त्या नाही संदेहो ।

सदा नि:संदेह देहातीत जया नाही क्रोध जया नाही खेद ।

जया नाही बोध कांचनाचा रामदास म्हणे साधूची लक्षणें ।

अति सुलक्षणें अभ्यासावी।

बोलण्यासारिखे चाले जो सज्जन ।

तेथें माझे मन विगुंतलें नाही अभिमान शुध्द ब्रह्मज्ञान ।

तेथे माझे मन विगुंतले व्रुत्ति उदासीन स्वधर्मरक्षण ।

तेथे माझे मन विगुंतलें पूर्ण समाधान सगुण भजन ।

तेथे माझे मन विगुंतलें दास म्हणे जन भावार्थ – संपन्न।तेथे माझे मन विगुंतलें ।

धन्य ते भाविक वंदिती हरिदास ।

तयां ह्रषीकेश वंदितसे धन्य तें निंदक निंदिती सज्जन ।

येणें भावें घडे ध्यान त्यांचें धन्य दास दासी सज्जन सेवेसी ।

ते सुरवरांसी वंद्य होती।

जाणावा तो नर देवचि साचार ।

वाचे निरंतर रामनाम सगुणी सद्भाव नाही ज्ञानगर्व ।

तयालागी सर्व सारखेचि निंदकां वंदकां संकटी सांभाळी ।

मन सर्वकाळी पालटेना पालटेना मन परस्त्रीकांचनी ।

निववी वचनी पुढिलांसीं पुढिलांसी नाना सुखें देत आहे ।

उपकारीं देह लावितसे लावितसे देह राम भजनासी ।

रामीरामदासीं रामभक्त।

देव अभक्तां चोरला ।

आम्हां भक्तां सांपडला भेटीं जाली सावकाश ।

भक्ता न लागती सायास पुढे विवेक वेत्रपाणी ।

वारी द्रुश्याची दाटणी रामदासाचे अंतर ।

देवापाशी निरंतर।

ऐसा कोण संत जो दावी अनंत ।

संदेहाचा घात करुं जाणे आढळेना जया आपुले पारिखें ।

ऐक्यरूप सुखें सुखावला धन्य तेचि जनीं जें गुणें बोधिले ।

दास म्हणे जाले पुरुष ते

जंव तुज आहे देहाचा संबंध ।

तंव नव्हे बोध राघवाचा राघवाचा बोध या देहावेगळा।

देह कळवळा तेथें नाही नांदतसे सदा जवळी कळेना ।

कदा आकळेना साधुविण कांहीं केल्या नव्हे साधुसंतांविण ।

रामदास खूण सांगतसे।

पाहतां दिसेना तेंचि बरें पाहे ।

तेथें रुप आहे राघवाचें निराकार राम देखतां विश्राम ।

दुरी ठाके श्रम संसारींचा सर्वकाळ रामदर्शन होतसे ।

निर्गुणीं विश्वासें मन माझें संतसंगें घडे नि:संगाचा संग।

राघवाचा योग रामदासीं।

देव जवळी अंतरीं ।

भेटिं नाहीं जन्मवरी भाग्यें आलें संतजन ।

जालें देवाचे दर्शन मूर्ति त्रैलोक्यीं संचली ।

द़ष्टि विश्वाची चुकली रामदासीं योग जाला ।

देहीं देव प्रगटला

आम्ही अपराधी अपराधी ।

आम्हां नाही द्ढ बुध्दि माझे अन्याय अगणित ।

कोण करील गणित मज सर्वस्वे पाळिलें ।

प्रचितीने संभाळिलें माझी वाईट करणी ।

रामदास लोटांगणीं ।

पतितपावना जानकीजीवना ।

वेगी माझ्या मना पालटावें भक्तीची आवडी नाहीं निरंतर ।

कोरडे अंतर भावेविण माझें मीतूपण गेलें नाहीं देवा ।

काय करु ठेवा संचिताचा रामदास म्हणे पतिताचे उणे ।

पतितपावनें सांभाळावें।

पतितपावना जानकीजीवना ।

वेगीमाझ्या मना पालटावें वैराग्याचा लेश नाहीं माझें अंगी ।

बोलतसें जगीं शब्दज्ञान देह हें कारणीं लावावें नावडे ।

आळस आवडे सर्वकाळ रामदास म्हणे लाज तुझी तुज ।

कोण पुसे मज अनाथासी।

पतितपावना जानकीजीवना ।

वेगीं माझ्या मना पालटावें मन हे चंचळ न राहे निश्चळ ।

निरुपणीं पळ स्थिरावेना सांडुनियां ध्यान विषयचिंतन ।

करितसे मन आवरेना रामदास म्हणे कथा निरुपणे ।

मनाची लक्षणे जैसीं तैसीं

पतितपावना जानकीजीवना ।

वेगी माझ्या मना पालटावें मुखें बोले ज्ञान पोटीं अभिमान ।

पाहे परन्यून सर्वकाळ द्रुढ देहबुध्दी तेणें नाहीं शुध्दि ।

जाहलों मी क्रोधी अनावर रामदास म्हणे ऐसा मी अज्ञान ।

सर्व ब्रह्मज्ञान बोलोनियां

पतितपावना जानकीजीवना ।

वेगीं माझ्या मना पालटावें मिथ्या शब्दज्ञाने तुज अंतरलों।

संदेहीं पडलों मीपणाचें सदा खळखळ निर्गुणाची घडे ।

सगुण नावडे ज्ञानगर्वे रामदास म्हणे ऐसा मी पतित ।

मीपणें अनंत पाहों जातां

बिभिषण भावें शरण आला परी ।

तुज सिंधुतीरीं ऐकुनिया तात्काळचि तुवां आश्वासिलें त्यासी।

तैसें हें आम्हासीं कैचे रामा धारिष्ट आमुचें पाहे सर्वोत्तमा ।

कलियुगींचे रामा दास तुझे दर्शन सुग्रीवा आधीं सौख्य दिले।

मग तेणे केले दास्य तुझे तुजलागीं प्राण वेंचिलें वानरीं ।

परि तूं धनुर्धारी पाठीराखा तुझे रुप द्रुष्टीं नसोनियां ठावें ।

नामीं सर्वभावें विश्वासलों सकळांहूनि साना रामदास जालों ।

परिवारेंसि आलो शरण तुज।

रामा तुझ्या स्वामीपणे ।

मानी ब्रह्मांड ठेंगणें तुजविण कोण जाणे ।

अंतर आमुचें तुजविण मज माया।

नाहीं नाहीं रामराया आम्हां अनाथां कासयां ।

उपेक्षिसी तुज समुदाय दासांचा ।

परि आम्हां स्वामी कैंचा तुजसाठीं जिवलगाचा ।

संग सोडिला सगुण रघुनाथ मुद्दल ।

माझें हेंचि भांडवल ।

माझा देह तुज देखतां पडावा ।

आवडी हें जीवा फार होती फार होती परी पुरली पाहतां ।

चारी देह आतां हारपले सिध्द जालें माझें मनीचें कल्पिले ।

दास म्हणे आलें प्रत्ययासी।

काळ जातो क्षणक्षणा ।

मूळ येईल मरणा काहीं धांवाधांव करी ।

जंव तो आहे काळ दुरी मायाजाळीं गुंतलें मन ।

परि हें दु:खासि कारण सत्य वाटतें सकळ ।

परि हें जातां नाहीं वेळ रामींरामदास म्हणें ।

आतां सावधान होणें।

नदी मर्यादा सांडती ।

उष्णकाळीं वोसावती तैसा तारूण्याचा भर ।

सवें होतसे उतार भाग्य चढे लागवेगैं ।

सवेंचि प्राणी भीक मागे रामदास म्हणे काळ ।

दोनी दिवस पर्वकाळ

पुरें पट्टणें वसती ।

एक वेळ ओस होती तैसे वैभव हें सकळ ।

येतां जातां नाहीं वेळ बहुत स्रुष्टीची रचना ।

होय जाय क्षणक्षणा दास म्हणे सांगों किती ।

आले गेले चक्रवर्ती

सांजे ओसरतां सांत ।

वांया करावा आकांत तैसीं सखीं जिवलगें ।

जाती एकमेकांमागें चारी दिवस यात्रा भरे ।

सवेंचि मागुति ओसरे पूर्ण होतां महोत्साव ।

फुटे अवघा समुदाव बहू वह्राडी मिळाले ।

जैसे आले तैसै गेले एक येती एक जाती ।

नाना कौतुक पाहती रामीरामदास म्हणे ।

संसारासी येणे जाणे।

एकीकडे आहे जन ।

एकीकडे ते सज्जन पुढें विवेकें वर्तावे ।

मागे मूळ सांभाळावें उदंड झाला समुदाय ।

तरि आदि सांडू नये रामीरामदास म्हणे ।

जनीं मान्य हें बोलणें।

प्रपंच सांडुनिया बुध्दी ।

जडली परमार्थ उपाधि मना होईं सावचित्त ।

त्याग करणें उचित संप्रदाय समुदाव ।

तेणें जडे अहंभाव रामदास म्हणे नेमें ।

भिक्षा मागणें उत्तम।

नको ओळखीच जन ।

आंगी जडे अभिमान आतां तेथें जावें मना ।

जेथे कोणी ओळखेना लोक म्हणती कोण आहे ।

पुसों जाता सागों नये रामदास म्हणे पाहीं ।

तेथे कांहीं चिंता नाही।

आम्ही मोक्ष लक्ष्मीवंत ।

भवदरिद्र कैंचें तेथ श्रीपतीचे परिजन ।

आम्ही स्वानंदसंपन्न समाधान तें सभाग्य ।

असमाधान तें अभाग्य रामीरामदासीं देव ।

सख्यासहित स्वानुभव।

स्नान संध्या टिळेमाळा ।

पोटीं क्रोधाचा उमाळा एसें कैंसें रे सोंवळे।

शिवतां होतसे ओंवळें नित्य दंडितां हा देहो ।

परि फिटेना संदेहो बाह्य केली झळफळ ।

देहबुध्दीचा विटाळ नित्यनेम खटाटोप ।

मनीं विषयाचा जप रामदासीं द़ुढभाव ।

तेणेंविण सर्व वाव।

ब्रह्मादिक देव ब्रह्मज्ञानाआड ।

करिती पवाड विघ्नरुपें यालागीं सगुणभावें उपासना ।

करिजे निर्गुणा पावावया रामीरामदास विश्वासी सगुण ।

सगुणीं निर्गुण कळों आलें।

बाळक जाणेना मातेसी ।

तिचे मन तयापखशीं तैसा देव हा दयाळ ।

करी भक्तांचा सांभाळ धेनु वत्साचेनि लागें।

धांवें त्यांचे मागें मागें पक्षी वेंधतसे गगन ।

पिलांपाशी त्याचें मन मत्स्यआठवितां पाळी ।

कूर्म द्रुष्टीनें सांभाळी रामीरामदास म्हणे ।

मायाजाळाचीं लक्षणें।

गजेंद्र सावजे धरिला पानेडीं।

रामे तेथे उडी टाकली प्रल्हाद गांजिला तया कोण सोडी ।

रामे तेथे उडी टाकीयेली तेहेतीस कोटी देव पडिले बांदोडी ।

रामे तेथे उडी टाकियेली दासा पायी पडली देहबुध्दीबेडी।

रामे तेथे उडी टाकियेली रामदास म्हणे कां करिसी वणवण।

रामें भक्त कोण उपेक्षिले।

ध्यान करु जातां मन हरपलें।

सगुणी जाहलें गुणातीत जेथें पाहें तेथें राघवाचें ठाण।

करीं चाप बाण शोभतसे रामरुपीं दृष्टि जाऊनी बैसली।

सुखें सुखावली न्याहाळितां रामदास म्हणे लांचावलें मन।

जेथें तेथें ध्यान दिसतसे।

सोयरे जिवलग मुरडती जेथूनी।

राम तये स्थानीं जिवलग जीवातील जीव स्वजन राघव।

माझा अंतर्भाव सर्व जाणे अनन्यशरण जावें तया एका।

रामदास रंकाचिया स्वामी।

शिरीं आहे रामराज।

औषधाचे कोण काज जो जो प्रयत्न रामाविण।

तो तो दु:खासी कारण शंकराचे हळाहळ ।

जेणें केलें सुशीतळ आम्हा तोचि तो रक्षिता।

रामदासीं नाहीं चिंता।

ठकाराचें ठाण करीं चापबाण।

माझें ब्रह्मज्ञान ऐसें आहे. रामरुपीं देहो जाला नि:संदेहो ।

माझें मनीं राहो सर्वकाळ मुखीं रामनाम चित्ती घनश्याम।

होतसे विश्राम आठवितां रामदास म्हणे रामरुपावरीं ।

भावें मुक्ति चारी ओवाळीन।

कल्पनेचा प्रांत तो माझा एकांत।

तेथें मी निवांत बैसेईन बैसेईन सुखरुप क्षणैक।

पाहिन विवेक राघवाचा स्वरुप राघवाचे अत्यंत कोमळ।

जेथें नाही मळ, माईकांचा माईकांचा मळ जाय तत्क्षणीं ।

रामदरुशणीं रामदास।

भगवंताचे भक्तीसाठी।

थोर करावी आटाटी स्वेदबिंदु आले जाण ।

तेंचि भागीरथीचे स्नान सकळ लोकांचे भाषण।

देवासाठीं संभाषण जें जें हरपलें सांडले ।

देवाविण कोठें गेलें जठराग्नीस अवदान।

लोक म्हणती भोजन एकवीस सहस्त्र जप।

होतो न करितां साक्षेप दास म्हणे मोठें चोज।

देव सहजीं सहज।

वेधें भेदावें अंतर ।

भक्ति घडे तदनंतर मनासारखें चालावें ।

हेत जाणोनि बोलावें जनी आवडीचे जन ।

त्यांचे होताती सज्जन दास म्हणे निवडावें ।
लोक जाणोनियां घ्यावे।

संत रामदासांचे अभंग 51 ते 100

रामभक्तीविण अणु नाही सार।

साराचेंहि सार रामनाम कल्पनाविस्तार होतसे संहारु ।

आम्हा कल्पतरु चाड नाहीं कामनेलागुनी विटलासे मनु ।

तेथें कामधेनु कोण काज चिंता नाहीं मनीं राम गातां गुणीं।

तेथें चिंतामणी कोण पुसे रामदास म्हणे रामभक्तीविणें।

जाणावें हें उणें सर्वकांही।

ऐसे आत्मज्ञान उध्दरी जगासी।

पाहेना तयासी काय करुं सर्व काळ गेला दारिद्रय भोगितां।

वैराग्य पाहतां तेथें नाहीं दारिद्रयाचें दु:ख केलें देशधडी।

रामराज्य गुढी उभविली उभविली गुढी भक्तिपंथें जावें।

शीघ्रचि पावावें समाधान समाधान रामीं रामदासां जालें।

सार्थकानें केलें सार्थकचि।

कौल जाला रघुनाथाचा ।

मेळा मिळाला संतांचा अहंभाव वरपेकरी ।

बळे घातला बाहेरी क्षेत्रीं मंत्री विवेक जाला।

क्रोध देशोधडी केला काम देहींच कोंडिला।

लोभ दंभ नागविला फितवेकर होता भेद ।

त्याचा केला शिरच्छेद तिरस्कार दावेदार ।

त्यास बोधे केला मार मन चोरटे धरिलें ।

नित्यनेमे जंजरिले आळस साक्षेपें घेतला।

पायीं धरुनि आपटिला द्वेष बांधोनि पाडिला।

खेद खाणोनि ताडिला गर्व ताठा विटंबिला।

वाद विवेके झोडिला करुनि अभावाचा नाश ।

राहे रामीं रामदास

असोनि ईंद्रियें सकळ।

काय करावीं निष्फळ नाहीं कथा निरुपण।

तेंचि बधिर श्रवण नाहीं देवाचें वर्णन ।

तें गे तेंचि मुकेपण नाहीं पाहिलें देवासी ।

अंध म्हणावें तयासी नाहीं उपकारा लाविले।

तें गे तेचि हात लुले केले नाही तीर्थाटण।

व्यर्थ गेले करचरण काया नाहीं झिजविली।

प्रेतरुपचि उरली दास म्हणे भक्तिविण ।

अवघे देह कुलक्षण।

वाणी शुध्द करीं नामें।

चित्त शुध्द करीं प्रेमें नित्य शुध्द होय नामीं ।

वसतांही कामीं धामीं कान शुध्द करी कीर्तन।

प्राण शुध्द करी सुमन कर शुध्द राम पूजितां।

पाद शुध्द देउळीं जातां त्वचा शुध्द करी रज।

मस्तक नमितां पादांबुज रामापायीं राहतां बुध्दि रामदासा सकळ शुध्दि।

काम क्रोध मद मत्सर।

जरी हे जाले अनावर यास करावें साधन ।

सदा श्रवण मनन बोलाऐसें चालवेना।

जीव भ्रांति हालवेना दृढ लौकिक सांडेना।

ज्ञानविवेक मांडेना पोटीं विकल्प सुटेना ।

नष्ट संदेह तुटेना दास म्हणे निर्बुजले ।

मन संसारीं बुडालें ।

रामनामकथा श्रवणीं पडतां ।

होय सार्थकता श्रवणाची मुखें नाम घेतां रुप आठवलें।

प्रेम दुणावलें पहावया राम माझे मनीं शोभे सिंहासनीं।

एकाएकीं ध्यानीं सांपडला रामदास म्हणे विश्रांति मागेन।

जीवींचें सांगेन राघवासी

निरुपणाऐसें नाहीं समाधान ।

आणिक साधन आढळेना भक्ति ज्ञान घडे वैराग्य आतुडे।

भावार्थ – सांपडे निरुपणें शांति क्षमा दया नैराश्यता मनीं।

अवस्था उन्मनी निरुपणें भ्रांतीचा संदेह तुटे एकसरा।

दास म्हणे करा निरुपण।

एकदां जेवितां नव्हे समाधान ।

प्रतिदिनीं अन्न खाणें लागें तैसें निरुपण केलेंचि करावें ।

परी न धरावें उदासीन प्रत्यहीं हा देहो पाहावा लागतो।

शुध्द करावा तो रात्रंदिस प्रत्यहीं देहानें भोगलें भोगावें।

त्यागिलें त्यागावें दास म्हणे।

कथानिरुपणें समाधि लागली।

वासना त्यागिली अंतरीची नाहींआपपर कीर्तनीं तत्पर ।

मनीं सारासार विचारणा अर्थारुढ मन श्रवण मनन ।

होय समाधान निजध्यास रामीरामदासीं कथेची आवडी ।

लागलीसे गोडी नीच नवी।

राघवाची कथा पतितपावन।

गाती भक्तजन आवडीनें राघवाच्या गुणा न दिसे तुळणा।

कैलासींचा राणा लांचावला देवांचें मंडण भक्तांचे भूषण।

धर्मसंरक्षण राम एक रामदास म्हणे धन्य त्यांचे जिणें कथानिरुपणे जन्म गेला।

त्याचे पाय हो नमावें।

त्याचें किर्तन ऐकावें दुजियासी सांगे कथा।

आपण वर्ते त्याचि पंथा कीर्तनाचें न करी मोल।

जैसे अमृताचे बोल सन्मानिता नाहीं सुख।

अपमानितां नाहीं दु:ख ऐसा तोचि हरिदास ।

लटकें न वदे रामदास।

मुक्तपणे करी नामाचा अव्हेरू ।

तरी तो गव्हारु मुक्त नव्हे उच्चारितो शिव तेथें किती जीव ।

बापुडे मानव देहधारी रामनाम वाचें रुप अभ्यंतरीं ।

धन्य तो संसारीं दास म्हणे।

आत्मज्ञानी आहे भला।

आणि संशय उठिला त्यास नामचि कारण।

नामें शोकनिवारण नाना दोष केले जनीं।

अनुताप आला मनी रामी रामदास म्हणे।

जया स्वहित करणें।

रात्रंदिन मन राघवीं असावें ।

चिंतन नसावें कांचनाचें कांचनाचे ध्यान परस्त्रीचिंतन ।

जन्मासी कारण हेंचि दोन्ही दोन्ही नको धरुं नको निंदा करुं।

तेणें हा संसारू तरशील तरशील भवसागरीं न बुडतां।

सत्य त्या अनंताचेनि नामें नामरुपातीत जाणावा अनंत।

दास म्हणे संतसंग धरा।

लोभा नवसांचा तो देव बध्दांचा।

आणि मुमुक्षांचा गुरू देव गुरु देव जाण तया मुमुक्षांचा।

देव साधकांचा निरंजन निरंजन देव साधकांचे मनीं ।

सिध्द समाधानी देवरुप देवरुप झाला संदेह तुटला।

तोचि एक भला भूमंडळीं भूमंडळीं रामदास्य धन्य आहे।

अन्यनता पाहें शोधूनियां।

राम कैसा आहे हें आधीं पाहावें।

मग सुखेनावें दास्य करुं दास्य करुं जन देव ओळखोन ।

जालें ब्रह्मज्ञान दास्य कैचें दास्य कैचें घडी देवासी नेणतां ।

वाउगें शिणतां श्रम उरे समाधान देव पाहतां घडेल ।

येर बिघडेल दास म्हणे

जो जो भजनासी लागला ।

तो तो रामदास जाला दासपण रामीं वाव ।

रामपणा कैंचा ठाव रामीं राम तोहि दास ।

भेद नाहीं त्या आम्हांस रामदास्य करुनि पाहे।

सर्व स्रुष्टी चालताहे प्राणिमात्र रामदास ।

रामदासीं हा विश्वास ।

दिनानाथाचे सेवक ।

आम्ही स्वामींहुनि अधिक शरणागत राघवाचे ।

परि शरण दारिद्रयाचे जें जें देवासी दु:सह ।

तें तें आम्हां सुखावह रामीरामदास म्हणे ।

रामकृपेचेनि गुणें।

राघवाचे दास सर्वस्वे उदास ।

तोडी आशापाश देवराणा देवराणा भाग्यें जालिया कैपक्षी ।

नाना परी रक्षी सेवकांसी सेवकासी कांहीं न लगे साधन ।

करीतो पावन ब्रीदासाठीं ब्रीदासाठीं भक्त तारिले अपार ।

आतां वारंवार किती सांगों किती सांगों देव पतितपावन ।

करावें भजन दास म्हणे।

कायावाचामनें यथार्थ रामीं मिळणें।

तरीच श्लाघ्यवाणें रामदास्य कामक्रोध खंडणें मदमत्सर दंडणें।

तरीच श्लाघ्यवाणें रामदास्य जैसे मुखें बोलणें तैसी क्रिया चालणें।

तरीच श्लाघ्यवाणें रामदास्य रामदास म्हणे निर्गुण लाधणें।

तरीच श्लाघ्यवाणें रामदास्य।

आमुचे वंशीं आत्माराम ।

एका पिंडींचे निष्काम रामदास्य आलें हातां।

अवघा वंश धन्य आतां बापें केली उपार्जना ।

आम्ही लाधलों त्या धना बंधु अभिलाषा टेकला ।

वांटा घेउनि भिन्न जाला रामीरामदासीं स्थिति ।

पाहिली वडिलांची रीति।

मनुष्याची आशा तेचि निराशा ।

एका जगदीशावांचुनिया वांचुनियां राम सर्वहि विराम ।

नव्हे पूर्ण काम रामेविण संकटींचा सखा निजांचा सांगाती ।

राम आदि अंतीं रामदासीं।

आम्हा ये प्रपंचीं कोणी नाहीं सखा।

एका रघुनायकावांचोनिया विद्या वैभव धन मज क्रुपणाचें।

जीवन जीवांचे आत्मारामु आकाश अवचितें जरि कोसळेल।

मज तेथें राखील आत्मारामु आपिंगिलें मज श्रीरामसमर्थे ।

ब्रह्मांड पालथें घालूं शके वक्रदृष्टि पाहतां भरिल त्याचा घोंट।

काळाचेंहि पोट फाडू शके रामदास म्हणे मी शरणागत त्याचा।

आधार सकळांचा मुक्त केला।

जठरीं लागो क्षुधा।

होत नाना आपदा भक्तिप्रेम सदा ।

न सोडीं सत्य शब्द न फुटे जरी।

चिंतीन अंतरीं भक्तिप्रम परी ।

न सोडी सत्य आतांचि हा देहो ।

राहो अथवा जावो रामीं प्रेमभावो ।

न सोडी सत्य म्हणे रामदास ।

वरी पडो आकाश राघवाची कास ।

न सोडी सत्य।

रुप रामाचेंपाहतां।

मग कैंची रे भिन्नता दृश्य अदृश्यावेगळा ।

राम जीवींचा जिव्हाळा वेगळीक पाहतां कांहीं।

पाहतां मुळींच रे नाहीं रामदासीं राम होणें ।

तेथें कैचें रे देखणें

माझा स्वामी आहे संकल्पापरता।

शब्दीं कैसी आतां स्तुति करु स्तुति करुं जातां अंतरला दूरी ।

मीतूंपणा उरी उरों नेदी उरों नेदी उरी स्वमी सेवकपण ।

एकाकीं आपणाऐसें केलें केले संघटण कापुरे अग्नीसी।

तैसी भिन्नत्वासी उरी नाहीं उरी नाही कदा रामीरामदासा।

स्वये होय ऐसा तोचि धन्य।

कांहीं दिसे अकस्मात।

तेथें आलें वाटे भूत वायां पडावें संदेहीं।

मुळीं तेथें कांहीं नाहीं पुढे देखतां अंधार।

तेथें आला वाटें भार झाडझुडूप देखिलें ।

तेथें वाटे कोणी आलें रामदास सांगे खूण।

भितों आपणा आपण।

वाजे पाऊल आपुलें।

म्हणे मागें कोण आलें कोण धांवतसें आड।

पाहों जातां जालें झाड भावितसे अभ्यंतरीं।

कोण चाले बरोबरी शब्दपडसाद ऊठिला।

म्हणे कोण रे बोलिला रामीरामदास म्हणे।

ऐसीं शंकेचीं लक्षणे।

शक्ति आहे तों करावें विश्व कीर्तनें भरावें पुण्यवंत तो साक्षेपी।

आळशी लोकीं महापापी आपुलाचि घात करी ।

सदा कठोर वैखरी माणुस राजी राखों नेणें ।

त्यास न मानीती शहाणे गुणें माणूस भोंवतें।

अवगुणानें थितें जातें दास म्हणे भला भला।

जेथें तेथें पवाडला।

मनोगत जाणे सूत्र ।

जेथ तेथें जगमित्र न सांगतां काम करी।

ज्ञानें उदंड विवरी स्तुती कोणाची न करी।

प्राणिमात्र लोभ करी कदा विश्वास मोडीना ।

कोणी माणूस तोडीना जनीं बहुतचि साहतो।

कीर्तिरुपेचि राहतो दास म्हणे नव्हे दु:खी।

आपण सुखी लोक सुखी।

संतांची आकृति आणवेल युक्ती।

कामक्रोधा शांति नये नये भागवतींचा भाव आणवेल आव।

करणीचा स्वभाव नये नये रामदास म्हणे रामकृपेवांचोनी।

बोलाऐसी करणी नये नये।

कर्ता एक देव तेणें केलें सर्व।

तयापाशीं गर्व कामा नये देह हें देवाचें वित्त कुबेराचें ।

तेथें या जीवाचें काय आहे निमित्ताचा धणी केला असे प्राणी ।

पहातां निर्वाणीं जीव कैचा दास म्हणे मना सावध असावें ।

दुश्चित्त नसावें सर्वकाळ।

दृढ धरी मना जानकीजीवना।

तेणें समाधाना पावशील पावशील निज स्वरुप आपुलें।

जरी तें घडलें रामदास्य रामदास्य घडे बहुतां सुक्रुतें ।

कांहीं पुण्य होतें पूर्वजांचें ।

शरण जावें रामराया ।

पुढती न पाविजे हे काया जीव जीवांचा आहार ।

विश्व होतसे काहार एक शोकें आक्रंदती ।

तेणें दुजे सुखी होती दास म्हणे सर्व दु:ख ।

रामाविण कैसे सुख।

वासनेची बेडी देहबुध्दि वांकडी।

वाजे हुडहुडी ममतेची वैराग्याचा वन्ही विझोनिया गेला।

संचित खायाला पुण्य नाही भक्ति पांघरूण तें माझें सांडलें ।

मज ओसंडिलें संतजनीं रामदास म्हणे ऐसियाचें जिणें।

सदा दैन्यवाणें रामेविण।

परिचयें जेथें अत्यंत संबंध ।

तेथें उठे खेद विक्ल्पाचा म्हणोनियां मना निस्प्रुह असावें।

सर्वथा नसावें एके ठायीं सर्वकाळ गेला उद्वेगी पडतां ।

कोणे वेळे आतां समाधान अभ्यंतर पोळे राम विसंभतां।

दास म्हणे आतां समाधान।

देव पाषाण भाविला।

तोचि अंतरीं दाविला जैसा भाव असे जेथें ।

तैसा देव वसे तेथे दृश्य बांधोनिया गळां ।

देव जाहला निराळा दास म्हणे भावातीत।

होतां प्रगटे अनंत।

एक लाभ सीतापती।

दुजी संताची संगती लाभ नाहीं यावेगळा।

थोर भक्तीचा सोहळा हरिकथा निरुपण ।

सदा श्रवण मनन दानधर्म आहे सार।

दास म्हणे परोपकार

जो कां भगवंताचा दास ।

त्याने असावें उदास सदा श्रवण मनन।

आणि इंद्रियदमन नानापरी बोधुनि जीवा।

आपुला परमार्थ करावा आशा कोणाची न करावी।

बुध्दि भगवंतीं लावावी रामदासीं पूर्णकाम।

बुध्दि दिली हे श्रीरामे।

पतित हे जन करावे पावन।

तेथे अनुमान करूं नये करुं नये गुणदोष उठाठेवी।

विवेकें लावावी बुध्दि जना बुध्दि लावी जना त्या नाव सज्ञान ।

पतितपावन दास म्हणे।

पोट भरावया मांडिले उपास।

जाला कासाविस लाभेंविण ब्रम्ह साधावया कर्ममार्गे गेला।

तंव कर्मे केला कासाविस सुटका व्हावया बंधनचि केलें।

तेणें तें सुटलें केंवि घडे एक व्यथा एक औषध घेतलें।

दास म्हणे जालें तयापरी।

अर्थेविण पाठ कासया करावें।

व्यर्थ का मरावें घोकुनीयां घोकुनिया काय वेगीं अर्थ पाहे।

अर्थरुप राहे होउनियां होउनिया अर्थ सार्थक करावें।

रामदास भावें सांगतसे।

ज्ञानाचें लक्षण क्रियासंरक्षण।

वरी विशेषेण रामनाम अंतरीचा त्याग विवेके करावा।

बाहेर धरावा अनुताप ब्रह्मादिका लाभ ज्ञानाचा दुर्लभ।

तो होय सुलभ साधुसंगें साधुसंगें साधु होइजे आपण।

सांगतसे खुण रामदास।

माजी बांधावा भोपळा ।

तैसी बांधो नये शिळा घेऊ येते तेचि घ्यावें।

येर अवघेचि सांडावें विषवल्ली अमरवल्ली।

अवघी देवेचि निर्मिली दास म्हणें हरिजन ।

धन्य जाण ते सज्जन।

भाग्यवंत नर यत्नासी तत्पर।

अखंड विचार चाळणांचा चाळणेचा यत्न यत्नाची चाळणा।

अखंड शाहाणा तोचि एक प्रव्रुत्ति निव्रुत्ति चाळणा पहिजे।

दास म्हणे कीजे विचारणा।

नमू रामक्रुष्णा आदिनारायणा।

तुम्ही त्या निर्गुणा दाखवावें दाखवावे निजस्वरुप आपुँलें।

दिसेनासे जालें काय करू पांडुरंगा देवा अगा महादेवा।

तुम्ही मज द्यावा ठाव ब्रह्मीं ब्रह्मी ब्रह्मरुप ते मज करावें ।

रामदास भावें प्रार्थितसे ।

सूर्यनारायणा देवा नमस्कार।

तुवां निराकार दाखवावें दाखवुनी द्यावें मज निववावें ।

चंद्रा तुज भावें प्राथितसें प्राथितसें मही आणि अंतरिक्षा।

तुम्ही त्या अलक्षा दाखवावें दाख़वावें मज आपोनारायणें।

ब्रह्मप्राप्ति जेणें तें करावें करावे सनाथ अग्निप्रभंजने।

नक्षत्रे वरुणें दास म्हणे।

तुम्ही सर्व देव मिळोनी पावावें।

मज वेगीं न्यावें परब्रहमीं परब्रह्मीं न्यावें संतमहानुभावें।

मज या वैभवें चाड नाहीं चाड नाही एका निर्गुणावांचोनी।

माझे ध्यानीं मनीं निरंजन निरंजन माझा मज भेटवावा।

तेणें होय जीवा समाधान समाधान माझें करा गा सर्वहो।

तुम्हांसी देव हो विसरेना विसरेना देह चालतो तोंवरी।

बाह्य अभ्यंतरी दास म्हणे।

मन हे विवेके विशाळ करावें।

मग आठवावे परब्रह्म परब्रह्म मनीं तरीच निवळे।

जरी बोधें गळे अहंकार अहंकार गळे संतांचे संगतीं।

मग आदि अंतीं समाधान समाधान घडे स्वरुपीं।

राहतां विवेक पाहतां नि:संगाचा नि:संगाचा संग।

सदृढ धरावा।संसार तरावा दास म्हणे।

संत रामदासांचे अभंग 101 ते 150

कल्पनेच्या देवा कल्पनेची पूजा।

तेथें कोणी दुजा आढळेना आढळेना देव आढळेना भक्त।

कल्पनेरहित काय आहे आहे तैसे आहे कल्पना न साहे।

दास म्हणे पाहे अनुभवें

विदेशासी जातां देशचि लागला।

पुढें सांपडला मायबाप सर्व देशीं आहे विचारें पाहतां।

जाता न राहता सारिखाची व्यापुनियां दासा सन्निधचि असे।

विचारें विलसे रामदासीं

मनाहूनि विलक्षण ।

तेंचि समाधिलक्षण नलगे पुरुनी घ्यावें।

नलगे जीवेंचि मरावे अवघा वायु आटोपावा।

नलगे ब्रम्हांडासी न्यावा डोळे झाकूनि बैसला।

परि तो मनें आटोपिला नाना साधनीं सायास।

मनें केला कासाविस रामदास म्हणे वर्म।

हेंचि मनाचें सुगम

दृढ होतां अनुसंधान।

मन जाहलें उन्मन होता बोधाचा प्रबोध ।

जाला शब्दांचा नि:शब्द ज्ञान विज्ञान जाहलें ।

वृत्ति निवृत्ति पाहिलें ध्यानधारणेची बुध्दि ।

जाली सहज समाधि रामीरामदासीं वाच्य ।

पुढें जालें अनिर्वाच्य

ज्ञानेविण जे जे कळा ।

ते ते जाणावी अवकळा ऐसें भगवंत बोलिला ।

चित्त द्यावें त्याच्या बोला एक ज्ञानचि सार्थक ।

सर्व कर्म निरर्थक दास म्हणे ज्ञानेविण ।

प्राणी जन्मला पाषाण

कोणें प्रारब्ध निर्मिलें।

कोणें संसारीं घातलें ब्रह्मादिकांचा निर्मिता ।

कोण आहे त्या परता अनंत ब्रह्मांडांच्या माळा ।

विचित्र भगवंताची कळा रामदासांचा विवेक ।

सर्वा घटीं देव एक

पतित म्हणजे वेगळा पडिला ।

पावन तो जाला एकरुप एकरुप देव अरुप ठायींचा ।

तेथे दुजा कैंचा कोण आहे कोण आहे दुजा स्वरुपीं पाहतां ।

विचारें राहतां सुख आहे सुख आहें मूळ आपुलें शोधितां ।

मनासी बोधितां रामदास

कर्ता तूं नव्हेसी करवितानव्हेसी।

जाण निशचयेसी आलया रे चंद्रसूर्यकळा धरा मेघमाळा।

जीववीति कळा देवापासीं देवें केलें अन्न केलें तें जीवन।

तेणें पंचप्राण स्थिर जाले दास म्हणे मना तुज देवें केलें।

मग त्वां देखिलें सर्वकाहीं

करुनी अकर्ते होऊनियां गेले ।

तेणे पंथें चाले तोचि धन्य तोचि धन्य जनीं पूर्ण समाधानी।

जनीं आणि वनीं सारिखाचि कळतसे परी अंतर शोधावें ।

मनासि बोधावें दास म्हणें

गगना लावू जातां पंक।

लिंपे आपुला हस्तक ऊर्ध्व थुंकता अंबरीं ।

फिरोनि पडे तोंडावरीं ह्रदयस्थासी देतां शिवी।

ते परतोनी झोंबे जिवीं प्रतिबिंबासी जें जे करी।

तेंआधींच तोंडावरी रामीरामदासी बुद्धि ।

जैसी होय तैसी सिद्धि

राघवाचे घरीं सदा निरुपण ।

श्रवण मनन निजध्यास विचारणा सारासार थोर आहे।

अनुभवे पाहें साधका रे साधका रे साध्य तूंचि तूं आहेसी।

रामीरामदासीं समाधान

स्वस्कंधी बैसणें आपुलिये छाये।

अघटित काय घडो शके दुजेविण सुखें स्वरुप बोलणे ।

अद्वैतासी उणे येऊं पाहे सुख आणि दु:ख वृत्तीच्या संबंधें।

निवृत्तीच्या बोधें द्वंद्व कैचे सुखातीत देव पहावा अनंत।

दास म्हणे संत वृत्तिशून्य वृत्तिशून्य संत असोनिया वृत्ति।

हेखूण जाणती अनुभवी

बोलवेना तें बोलावे।

चालवेना तेथें जावें नवल स्वरुपाचा योग ।

जीवपणाचा वियोग हातां नये तेचि घ्यावें ।

मनेंवीण आटोपावें रामदासीं दृढ बुध्दि ।

होतां सहज समाधि

माझे मी तूं पण विवेकाने नेलें।

देवाजीने केलें समाधान आपुल्या सुखाचा मज दिला वाटा।

वैकुंठीचा वाटा कोण धांवे देवासी नेणतां गेले बहु काळ ।

सार्थकाची वेळ एकाएकी एकाएकीं एक देव सांषडला।

थोर लाभ झाला काय सांगों

योगियांचा देव मज सांपडला।

थोर लाभ जाला एकाएकीं एकाएकीं एक त्रैलोक्यनायक ।

देखिला सन्मूख चहुंकडे चहुंकडे देव नित्यनिरंतर ।

व्यापुनी अंतर समागमें समागम मज रामाचा जोडला ।

वियोग हा केला देशधडी देशधडी केला विवेके वियोग ।

रामदासीं योग सर्वकाळ

राघवाचा धर्म गाजो।

कीर्ति अद्भुत माजो ठाईं ठाईं देवालयें ।

भक्तमंडळी साजो शक्ति आहे तोचि फावे ।

दोनी लोक साधावे इहलोक परलोक ।

शत्रु सर्व रोधावे संसारिचें दु:ख मोठें ।

हें मी कोणाला सांगों जन्म गेला तुजविण ।

आणिक काय मी मागों मागता समर्थाचा ।

तेणें कोणा सांगावें रामेविण कोण दाता ।

कोणामागे लागावें रामदास म्हणे देवा ।

आतां पुरे संसार असंख्य देणे तुझें ।

काय देतील नर

वदन सुहास्य रसाळ हा राघव ।

सर्वांगी तनु सुनीळ हा राघव मृगनाभी रेखिला टिळा हा राघव।

मस्तकीं सुमनमाळा हा राघव साजिरी वैजयंती हा राघव ।

पायीं तोडर गर्जती हा राघव सुंदर लावण्यखाणी हा राघव ।

उभा कोदंडपाणी हा राघव सकल जीवांचें जीवन हा राघव।

रामदासासि प्रसन्नहा राघव ।

कुळ हनुमंताचें ।

मोठे किराण त्यांचें भुभुकारें ँळळजयाचें ।

किलकिलाटें आतां वाटतें जावें।

त्याचें सांगाती व्हावें डोळे भरुनी पहावें ।

सर्वांग त्यांचें ऐकोनी हासाल परी ।

नये तयांची सरी विचार जयांसी करी ।

स्वामी माझा असंख्य मिळाला मेळा ।

रामा भोंवता पाळा पालथें या भूगोळा ।

घालू शकती ऐसी करणी त्यांची ।

व्यर्थ जिणीं आमुचीं पाला खाउनी रामाची ।

शुश्रुषा केली ऐसे ते रामदास ।

सर्वस्वे उदास रामीं जयांचा विश्वास ।

बाणोनि गेला

देव वैकुंठीचा ।

कैपक्षी देवाचा भार फेडिला भूमीचा ।

आत्मा सर्वांचा पाळक प्रजाचा ।

योगी योगियांचा राजा सूर्यवंशींचा ।

तो अयोध्येचा राम सामर्थ्याचा ।

कैवारी देवांचा मेघ वोळला सुखाचा ।

न्यायनीतीचा उध्दार अहिल्येचा ।

एकपत्नीव्रताचा सत्य बोलणे वाचा ।

जप शिवाचा नाथ अनाथांचा ।

स्वामी हनुमंताचा सोडविता अंतीचा ।

रामदासाचा

कैवारी हनुमान,आमुचा ।।

पाठी असतां तो जगजेठी ।

वरकड काय गुमान नित्य निरंतर रक्षी नानापरी ।

धरुनियां अभिमान द्रोणागिरि करि घेउनि आला ।

लक्ष्मणप्राणनिधान दासानुदासा हा भरंवसा ।

वहातसे त्याची आण

घात करा घात करा ।

घात करा ममतेचा ममतागुणें खवळें दुणें ।

राग सुणें आवरेना ममता मनीं लागतां झणीं ।

संतजनीं दुरावली दास म्हणे बुध्दि हरी ।

ममता करी देशधडी

सखियेहो आहेति उदंड वेडे ।

ऐसे ते सज्जन थोडे तयाची संगति जोडे ।

परम भाग्यें सकळांचे अंतर जाणे ।

मीपणें हुंबरों नेणें ऐसियावरून ।

प्राणसांडण करुं साहती बोलणें उणें ।

न पुसतां सांगणें समचि देखणें उणें ।

अधिक नाहीं अभिमान नावडे ।

धांवती दीनांकडे तयांचे जे उकरडे ।

महाल त्यांचे आपपर नाही ज्यासी ।

पुसतां सांगती त्यासी ऐकतांचि भाविकांसी ।

पालट होये रामीरामदास। वास ।

पाहतो रात्रंदिस ऐसियाचा सौरस ।

देईं राघवा

शहाणें शोधितां नसे । दुष्काळ पडिला असे तया धुंडितसे मन माझें रे आहेति थोर थोर। परि नाहीं चतुर ।

तेथें निरंतर मन माझें रे

भेदिक शाहाणे जनी ।

सगुण समाधानी धन्य धन्य ते जनीं कुळखाणी रे रामीरामदासीं मन ।

जाहलें उदासीन ऐसे ते सज्जन पहावया रे

साधुसंतां मागणें हेंची आतां ।

प्रीति लागो गोविंदगुण गातां वृत्ति शून्य जालीया संसारा ।

संतांपदीं घेतला आम्हीं थारा आशा तृष्णा राहिल्या नाहीं कांहीं ।

देहप्रारब्ध भोगितां भय नाहीं गाऊं ध्याऊं आठवूं कृष्ण हरी ।

दास म्हणे सप्रेम निरंतरीं

पावनभिक्षा दे रे राम ।

दीनदयाळा दे रे राम अभेदभक्ति दे रे राम ।

आत्मनिवेदन दे रे राम तद्रूपता मज दे रे राम ।

अर्थारोहण दे रे राम सज्जनसंगति दे रे राम ।

अलिप्तपण मज दे रे राम ब्रह्मानुभव दे रे राम ।

अनन्य सेवा दे रे राम मजविण तूं मज दे रे राम ।

दास म्हणे मज दे रे राम

कोमळ वाचा देरे राम ।

विमळ करणी दे रे राम हितकारक दे रे राम ।

जनसुखकारक दे रे राम अंतरपारखी दे रे राम ।

बहु जनमैत्री दे रे राम विद्या – वैभव दे रे राम ।

उदासिनता दे रे राम मागो नेणें दे रे राम ।

मज न कळे तें दे रे राम तुझी आवडी दे रे राम ।

दास म्ह्णे मज दे रे राम

संगित गायन दे रे राम ।

आलाप गोडी दे रे राम धात माता दे रे राम ।

अनेक धाटी दे रे राम रसाळ मुद्रा दे रे राम ।

जाड कथा दे रे राम प्रबंध सरळी दे रे राम ।

शब्द मनोहर दे रे राम सावधपण मज दे रे राम ।

बहुत पाठांतर दे रे राम दास म्हणे रे गुणधामा ।

उत्तम गुण मज दे रे राम

अपराध माझा क्षमा करीं रे श्रीरामा दुर्लभ देह दिधले ।

असतां नाहीं तुझिया प्रेमा व्यर्थ आयुष्य वेंचुनि विषयीं।

जन्मुनि मेलों रिकामा नयनासारिखें दिव्य निधान पावुनियां।

श्री रामा विश्वप्रकाशक तुझे रुपडें न पाहें मेघश्यामा श्रवणें।

सावध असतां तव गुणकीर्तनि त्रास आरामा षड्रसभोजनि जिव्हे।

लंपट नेघे तुझिया नामा घ्राण सुगंध हरुषें नेघे निर्माल्य।।

विश्रामा करभूषणें तोषुनि नार्चिति तव स्वरुपा गुणधामा मस्तक।

श्रेष्ठ हें असतां तनुतें न वंदीं पदपद्मा दास म्हणे तूं करुणार्णव।

हे सीतालंकृतवामा।

शरण तुज रघुवीरा ।

हो रामा ,गुणगंभीरा धन्य धन्य दातारा ।

कृपाळू खरा जन्मदु:ख सांगता नये ।

सांगू मी काय दूरी करुनि अपाय ।

केले उपाय बाळपणापासुनि वेडें ।

तुज सांकडें सांगू मी कवणापुढें ।

जालें एवढें जीवींचें मनींचें पुरविलें ।

गोमटें केलें सर्व साहोनियां नेलें ।

नाहीं पाहिलें देवा तूं त्रैलोक्यनाथ ।

मी रे अनाथ मज करुनि सनाथ ।

केले समर्थ दास म्हणे तुझ्या अन्नाचा ।

वाढलों साचा मज हा संसार कैचा ।

सर्व देवाचा

हे दयाळुवा हे दयाळुवा ।

हे दयाळुवा स्वामि राघवा प्रथम का मला लाविली सवे ।

मग उपेक्षणें योग्य हें नव्हे सकळ जाणतां अंतर स्थिति ।

तरी तुम्हांप्रति काय विनंति दास तुमचा वाट पाहतो बोलतां नये कंठ दाटतो

दीनबंधु रे दीनबंधु रे ।

दीनबंधु रे राम दयासिंधु रे भिल्लटीफळें भक्तवत्सलें ।

सर्व सेवलीं दासप्रमळें चरणीं उध्दरी दिव्य सुंदरी ।

शापबंधनें मुक्त जो करी वेदगर्भ जो शिव चिंतितो ।

वानरां रिसां गूज सांगतो राघवीं बिजें रावणानुजे ।

करुनि पावला निजराज्य जें पंकजाननें दैत्यभंजने ।

दास पाळिलें विश्वमोहनें

धांव रे रामराया।

किती अंत पाहसी प्राणांत मांडला कीं, ।

नये करुणा कैसी पाहीन धणीवरी ।

चरण झाडीन केशीं नयन शिणले बा ।

आतां केधवां येसी मीपण अहंकारें ।

अंगी भरला ताठा विषयकर्दमांत ।

लाज नाही लोळता चिळस उपजेना ।

ऐसे जालें बा आतां मारुतिस्कंधभागीं ।

शीघ्र बैसोनी यावें राघवें वैद्यराजे ।

कृपाऔषध द्यावें दयेच्या पद्महस्ता ।

माझे शिरीं ठेवावें या भवीं रामदास ।

थोर पावतो व्यथा कौतुक पाहतोसी ।

काय जानकीकांता दयाळा दीनबंधो ।

भक्तवत्सला आतां

कंठत नाहीं सुटत नाहीं ।

पराधीनता भारी शोक सरेना धीर धरेना ।

अहंममता दु:खकारी दास म्हणे तो लोभें शिणतो ।

राघव हा अपहारी

कल्याण करीं देवराया ।

जनहित विवरीं तळमळ तळमळ होत चि आहे ।

हे जन हातीं धरीं अपराधी जन चुकतचि गेले ।

तुझा तूंचि सांवरीं कठीण त्यावरि कठीण जालें ।

आतां न दिसे उरी कोठें जावें काय करावें ।

आरंभली बोहरी दास म्हणे आम्हीं केलें पावलों ।

दयेसि नाहीं सरी

रामा हो जय रामा हो ।

पतितपावन पूर्णकामा हो नाथा हो दिनानाथा हो ।

तुमचे चरणीं राहो माथा हो बंधु हो दीन बंधु हो ।

रामदास म्हणे दयासिंधु हो

जिवींची जीवनकळा सहसा न धरी माइक माळा।

वो नादबिंदु कळा त्याहीवरती जिची लीळा वो।

तारी दीन जनांला शम विषम दु:खानळा वो हरी।

निर्भ्रममंडळा दावी निजात्मसुखसोहळा वो योग्यांची।

माउली ऐक्यपणेंविण वेगळी वो सर्वरुपी संचली।

पाहतां देहबुध्दि वेगळी वो नवचे हे वर्णिली परादि।

वाचा पारुषली वो अभिन्नभावें भली।

दासें नयनेविण देखिली वो।

रे मानवा उगीच आमुची जिणी ।

आम्हा ध्यानीं भेटीची शिराणी नरापरिस वानर भले ।

जिहीं डोळां राम देखियेले ज्यासी रघुराज। हितगुज बोले ।

कोण्या भाग्यें भगवंत भेटले रामीं मिनले ते असो नीच याती ।

त्यांच्या चरणाची वंदीन माती नित्य नव्हाळी गाउनि करुं किती ।

तेणे रघुनाथीं उपजेल प्रीती रामीरामदास म्हणे ऐका करु ।

यारे आम्ही तैसाचि भाव धरुं भक्तिप्रेमाचा दाऊं निर्धारु ।

तेणें आम्हां भेटेल रघुवीरु

पूर्ण ब्रह्म होय गे ।

वर्णूं मी आतां काय गे नंद ज्याचा बाप त्याची ।

यशोदा ती माय रे क्षीरसागरवासी गे ।

लक्ष्मी त्याची दासी गे अर्जुनाचे घोडे धुतां ।

लाज नाही त्यासी ग अनाथाचा नाथ गे ।

त्याला कैसी जात गे चोख्यामेळ्यासंगें जेवी ।

दहीदूध भात गे नंदाचा जो नंद गे ।

सर्व सुखाचा कंद गे रामदास प्रेमें गाय ।

नित्य त्याचा छंदगे

वय थोडें ठाकेना तीर्थाटन ।

बुध्दि थोडी घडेना पारायण एका भावें भजावा नारायण ।

पुढें सहजचि सार्थकाचा क्षण दास म्हणे भजनपंथ सोपा ।

हळूहळू पावसी पद बापा कष्ट करुनी कायसा देसि धांपा ।

रामकृपेनें अनुभव सोपा

रामाची करणी ।

अशी ही पहा दशगुणें आवरणोदकीं ।

तारियली धरणी सुरवर पन्नग निर्मुनियां जग ।

नांदवी लोक तिन्ही रात्रीं सुधाकर तारा उगवती ।

दिवसां तो तरणी सत्तामात्रें वर्षति जलधर ।

पीक पिके धरणी रामदास म्हणे आपण निर्गुण ।

नांदे ह्रदयभुवनीं

कृपा पाहिजे ।

राघव कृपा पाहिजे मन उदासिन इंद्रियदमन ।

तरिच लाहिजे निंदक जनीं समाधानी ।

तरिच राहिजे दास निरंतर नीच उत्तर ।

तरिच साहिजे

नामचि कारण रे ।

महाभय नामें निवारण रे नामें होय चित्त शुध्दि ।

नामें होय दृढ बुध्दि नामें महा दोष जाती ।

पुढें संताची संगति रामदास सांगे खूण ।

नाम सिध्दांचें साधन

श्रीगुरुंचे चरणकंज हृदयीं स्मरावें निगमनिखिल साधारण ।

सुलभाहुनि सुलभ बहू इतर योग याग विषमपथीं कां शिरावें नरतनु दृढ नावेसी ।

बुडवुनी अति मूढपणें दुष्ट नष्ट सुकर – कुकर तनू कां फिरावें रामदास विनवि तुज ।

अझुनि तरी समज उमज विषयवीष सेवुनियां फुकट कां मरावें

त्रिविध तापहारक हे गुरुपाय ।

भवसिंधूसि तारक हे गुरुपाय स्वात्मसुखाचें बीज हे गुरुपाय ।

ज्ञानाचें निजगुज हे गुरुपाय भक्तिपंथासि लाविती हे गुरुपाय ।

नयनिं श्रीराम दाविती हे गुरुपाय सहज शांतीचें आगर हे गुरुपाय ।

सकल जीवासी पावन हे गुरुपाय

आतां तरी जाय जाय जाय ।

धरिं सद्गुरुचे पाय संकल्प विकल्प सोडूनि राहें ।

दृढ धरुनियां पाय पाय पाय नामस्मरण ज्या मुखीं नाहीं ।

त्याणें वांचुनी काय काय काय मानवतनु ही नये मागुती ।

बरें विचारुनि पाहें पाहें पाहें आत्मानात्म विचार न करितां व्यर्थ प्रसवली माय माय माय सहस्र अन्याय जरी त्वा केले ।

कृपा करिल गुरुमाय माय माय रामदास म्हणे नामस्मरणें ।

भिक्षा मागुनि खाय खाय खाय

करीं सीताराम मैत्र ।

होईल देह तुझा पवित्र वरकड भिंतीवरील चित्र ।

का भुललासी कांरे बैसलास निश्चळ ।

करशिल अनर्थास मूळ सांडुनी विश्रांतीचे स्थळ कां भुललासी मुख्य असू द्यावी दया ।

नाहीतर सर्व हि जाईल वायां मिठी घाली रामराया ।

कां भुललासी करशिल डोळ्याचा अंधार ।

पाहें जनासी निर्वैर सांडीं धन संपत्तीचे वारें ।

कां भुललासी रामदासाचें जीवन ।

तू कां न करिसी साधन राम तोडिल भवबंधन ।कां भुललासी

सुखदायक गायक नेमक ।

साधक तो असावा हरिभक्त ।

विरक्त संयुक्त विवेकी तो भजावा ।

प्रपंच दु:खाचा द्रुम ।

वाढला चुंबित व्योम तेथें पाहती संभ्रम ।

सुखाची फळें सदा फळ आभासे ।

पाड लागला दिसे परि तो निष्फळ भासे ।

पाहतां देठी तयावरी दोनी पक्षी ।

एक उदास उपेक्षी येर तो सर्वत्र भक्षी ।

परि न धाये सेवितां तयाची छाया ।

तापली परम काया तरी ही बैसती निवाया ।

आत्मरुप प्राणी रामी रामदासी लक्ष ।

तोचि जाला कल्पवृक्ष सेवी सज्जन दक्ष ।

स्वलाभे पूर्ण

ज्ञान पवाड पवाड गगनाहुनी वाड ।

मुक्ति जाड रे जाड रे अत्यंतचि जाड भक्ति गोड रे गोड रे मुक्तिहुनी गोड।

पुरे कोड रे कोड रे नाही अवघड दास म्हणे रे म्हणे रे दास्यत्व करावें।

भक्तियोगे रे योगे रे जन उध्दरावे दया देवाची देवाची सर्वत्रीं पुरावें वृत्ति संमंधें संमंधें कांहींच नुरावें

नाना पिकाची भोय ।

वाहिल्याविण जाय शोधल्याविण उपाय ।

व्यर्थचि होय नाना औषधें घेतो ।

पथ्य न करितो तैसा वचनें करितो ।

परि वर्तेना तो रामदास म्हणे ।

भीकचि मागणें आणि वैभव सांगणें ।

तैसें बोलणें

संत रामदासांचे अभंग 151 ते 200

जना जन पाळिताहे वृध्दा बाळपण बाळा वृध्दपण ।

अंतर शोधुनि पाहें श्रेष्ठ कनिष्ठा कनिष्ठ श्रेष्ठां ।

उसिणें फिटत जाय जग जगाचें जीवन साचें ।

कर्ता तो करिताहे एका पाळितो पाळुनि घेतो ।

दोंहिकडे फिरताहे अंतरवासी देव विलासी ।

दास समजत राहे

काय पाहों मी आतां ।

रुप न दिसे पाहतां खूण न ये सांगतां रे रामा दृश्य पाहतां डोळा ।

वाटतो सोहळा त्याहूनि तू निराळा रे रामा ज्ञान हातासी आलें ।

त्याचें विज्ञान जाले तेंहि नाहीं राहिलें रे रामा दासें घेतली आळी ।

पावावें ये काळीं सगुणरुपें सांभाळीं रे रामा

चालत नाहीं बोलत नाहीं ।

हालत नाहीं तो निरंजन दिसत नाहीं भासत नाहीं ।

नासत नाहीं तो निरंजन करीत नाहीं धरीत नाहीं ।

हरीत नाहीं तो निरंजन नामचि नाहीं रुपचि नाहीं ।

चंचळ नाहीं तो निरंजन निर्मळ जो तो निश्चळ जो तो ।

दासचि होतो तो निरंजन

देखिला रे देव देखिला रे ।

ज्ञानें भक्तिचा रस चाखिला रे विश्वामध्यें विस्तारला ।

भावें भक्तांसी पावला भक्तिलागीं लांचावला ।

भक्ता पद देतसे जगामध्यें आहे ईश ।

म्हणोनि बोलिजे जगदीश जयाचेनि सुंदर वेश ।

नाना रुपें शोभती जनीं श्रोता वक्ता होतो ।

तोचि देखतो चाखतो वृत्ती सकळांच्या राखतो।

मनीं मन घालुनी ज्ञानी ज्ञाने विवरला ।

एक त्रैलोक्यीं पुरला धन्य धन्य तो एकला ।

नाना देह चाळवी सर्व करितो दिसेना ।

एके ठायी हि वसेना जवळीच निरसेना ।

दास म्हणे तो गे तो

सर्वा अंतरीं आत्माराम ।

विश्रामधाम मध्यें आडवा आला भ्रम ।

देहसंभ्रम यम नियम दम ।

नित्य प्राणायाम आगमनिगम ।

संतसमागम ठायी पडेना वर्म ।

उभे राहिलें कर्म सदा नित्य नेम ।

वाची सहस्रनाम दास म्हणे राम ।

आहे पूर्ण काम

संसारीं संतोष वाटला ।

देव भेटला, मोठा आनंदु जाला सुखसागर उचंबळे ।

जळ तुंबळे, दु:खसिंधु निमाला सेवकासी ज्ञान दीधलें ।

काम साधलें देवदर्शन जालें आत्मशास्त्रगुरुप्रत्ययें ।

शुध्द निश्चयें ऐसें प्रत्यया आलें देवचि सकळ चालवी ।

देह हालवी, अखंडिताची भेटी उत्तम सांचला संयोग ।

नाहीं वियोग, अवघ्या जन्माशेवटीं दास म्हणे दास्य फळलें ।

सर्व कळले,ज्ञानें सार्थक जालें सार्थकचि जन्म जाला ।

मानवी भला ,परलोकासी नेला

होते वैकंठीचे कोनीं

। शिरले अयोध्याभुवनी लागे कौसल्येचे स्तनीं ।

तेंचि भूत गे माय जातां कौशिकराउळीं ।

अवलोकिली भयंकाळीं ताटिका ते छळूनि मेली ।

तेंचि भूत गे माय मार्गी जातां वनांतरीं ।

पाय पडला दगडावरी पाषाणाची जाली नारी ।

तेंचि भूत गे माय जनकाचे रंगणीं गेलें ।

शिवाचें धनु भंगिलें वैदेही अंगीं संचरलें ।

तेंचि भूत गे माय जेणें सहस्त्रार्जुन वधिला ।

तोहि तात्काळचि भ्याला धनु देऊनि देह रक्षिला ।

तेंचि भूत गे माय पितयाचे भाकेसी ।

कैकयीचें वचनासी चौदा संवत्सर तापसी ।

अखंडवनवासी सांगातीं भुजंग पोसी ।

तेंचि भूत गे माय सुग्रीवाचें पालन ।

वालीचें निर्दालन तारी पाण्यावरी पाषाण ।

तेंचि भूत गे माय रक्षी भक्त बिभीषण ।

मारी रावण कुंभकर्ण तोडी अमरांचें बंधन ।

तेंचिभूत गे माय वामांगीं स्त्रियेसी धरिलें।

धावूनि शरयूतीरा आलें तेथें भरतासी भेटलें ।

तेंचि भूत गे माय सर्व भूतांचें हृदय ।

नांव त्याचें रामराय रामदास नित्य गाय ।

तेंचि भूत गे माय

आम्ही काय कुणाचें खातो तो राम आम्हांला देतो बांधिले घुमट किल्ल्याचे तट ।

तयाला फुटती पिंपळवट नाहीं विहीर आणि मोट ।

बुडाला पाणी कोण पाजीतो खडक फोडितां सजिव रोडकी ।

पाहिली सर्वांनीं बेडकी सिंधु नसतां तियेचें मुखीं ।

पाणी कोण पाजीतो नसतां पाण्याचे बुडबुडे ।

सदासर्वदा गगन कोरडें दास म्हणे जीवन चहुकडे ।

घालुनी सडे पीक उगवीती

आम्हा तुम्हा मुळीं जाली नाही तुटी।

तुटीविण भेटी इच्छितसां सर्वकाळ।

तुम्ही आम्ही एके स्थळीं वाया म़गजळीं।

बुडों नये जवळीच आहे नका धरुं दुरी बाह्य।

अभ्यंतरीं असोनियां लावू नये भेद मायिकसंबंधीं।

रामदासीं बोधीं भेटी जाली।

माझी काया गेली खरें ।

मी तों आहे सर्वांतरें ऐका स्वहित उत्तरें ।

सांग़इन राहा देहाच्या विसरें ।

वर्तो नका वाईट बरें तेणें भक्तिमुक्तिची द्वारें ।

चोजवती बुध्दि करावी स्वाधीन ।

मग हें मजूर आहे मन हेंचि करावें साधन ।

दास म्हणे

सदा सर्वदा योग तुझा घडावा तुझें कारणीं देह माझा ।

पडावा उपेक्षू नको गूणवंता अनंता रघूनायका मागणें हें चि आतां ।

दृढ होतां अनुसंधान ।

मन जाहलें उन्मन पाहों जातां माया नासे ।

द्वैत गेलें अनायासें होतां बोधाचा प्रबोध ।

जाला शब्दाचा नि:शब्द ज्ञान विज्ञान जाहलें ।

वृत्ति निवृत्ति पाहिलें ध्यानधारणेची बुध्दि ।

जाली सहजसमाधि रामरामदासी वाच्य ।

पुढें जालें अनिर्वाच्य।

ज्ञानेविण जे जे कळा ।

ते तें जाणावी अवकळा ऐसें भगवंत बोलिला ।

चित्त द्यावें त्याच्या बोला एक ज्ञानची सार्थक ।

सर्व कर्म निरर्थक दास म्हणे ज्ञानेविण ।

प्राणी जन्मला पाषाण

पतित म्हणिजे वेगळा पडिला ।

पावन तो जाला एकरुप एकरूप देव अरूप ठायींचा ।

तेथें दुजा कैंचा कोण आहे कोण आहे दुजा स्वरूपीं पाहतां ।

विचारें राहतां सुख आहे सुख आहे मूळ आपुलें शोधितां।

मनासी बोधितां रामदास

ज्याचेनि जितोसी त्यासी चुकलासी ।

व्यर्थ कां जालासी भूमिभार भूमिभार जिणें तुझें गुरूविणे।

वचनें प्रमाणें जाण बापा जाण बापा गुरूविण गति नाहीं ।

पडसी प्रवाहीं मायाजाळीं मायाजाळी व्यर्थ गुंतलासी मूढा ।

जन्मभरी ओढा ताडातोडी कांही ताडातोडी काही राम जोडी।

आयुष्याची घडी ऐसी वेंचीं ऐंसी वेंचीं बापा आपुली वयसा ।

दास म्हणे ऐसा काळ घाली।

विषयीं विरक्तपण इंद्रियेनिग्रहण गुरूकृपे वांचुनि नव्हे नव्हे चंचळपणें मन न करी विषयध्यान ।

गुरूकृपे वांचुनि नव्हे नव्हे बुध्दि बोधक जाण ब्रह्मानुभव पूर्ण ।

गरुकृपे वांचुनि नव्हे नव्हे भक्तिज्ञानपूर्ण सप्रेम संपूर्ण ।

गुरूकृपे वांचुनि नव्हे नव्हे रामीरामदास म्हणे निर्गुणसुख लाधणे।

गुरूकृपे वाचुनि नव्हे नव्हे

सगुण हा देव धरावा निश्चित ।

तरी नाशवंत विश्व बोले विश्व बोले एका भजावें निर्गुण ।

परी लक्षवेना काय कीजे काय किजे आतां निर्गुण दिसेना ।

सगुण असेना सर्वकाळ सर्वकाळ गेला संदेहीं पडतां ।

कोणे वेळे आतां मोक्ष लाभे मोक्ष लाभे एका सद्गुरूवचनें ।

आत्मनिवेदनें रामदासीं

गरुविण प्राणी त्या होय जाचणी ।

सत्य माझी वाणी मिथ्या नव्हे मिथ्या नव्हे सत्य सांगतो तुम्हाला अंती यमघाला चुकेना की चुकेना की यमयातना या जना ।

वेगीं निरंजना ठाईं पाडा ठाई पाडा वेगीं निरंजन ।

लावा तनमन सद्गुरूसी सद्गुरूची नाहीं जयाला ओळखी तया झोंकाझोंकी यातनेची यातनेची चिंता चुके एकसरी ।

वेगीं गुरू करी दास म्हणे

आमुचा तो देव एक गुरूराव ।

द्वैताचा तो ठाव नाहीं जेथें गुरूने व्यापिले स्थिर आणि चर ।

पहा निर्विकार कोंदलासे रामीरामदास उभा तये ठाई।

माझी रामाबाई निर्विकार

श्रीगुरूकृपाज्योती ।

नयनीं प्रकाशली अवचिती तेथे कापूस नाही वाती ।

तैलविण राहिली ज्योती नाहीं सम ई दिवे लावणे ।

अग्निविण दीप जाणे रामीरामदास म्हणे ।

अनुभवाची हे खूण

त्रिभुवनासी क्षयरोग ।

एक सद्गुरू आरोग्य जे जे तया शरण गले ।

ते ते आरोग्य होऊनि ठेले शरण रामी रामदास ।

क्षयातीत केलें त्यास।

ब्रम्हांडचि तीर्थ जालें ।जयाचेनी एका बोलें ।।

सद्गुरूची पायवणी ।सकळ तीर्था मुकुटमणी ।।

रामीरामदास म्हणे । महिमा धाता तोही नेणें ।।

एक हेंअनेक, अनेक जें एक । अनुभवीं देख स्वानुभव ।।

कोठुनिया जालें कैसे आकारलें । वेदी वर्णियेलें ज्ञानकांडी ।।

तें गुज सद्गुरूकृपे कळों आलें । दास म्हणे जालें ब्रह्मरूप ।।

एक तो गुरू दुसरा एक सद्गुरू सद्गुरूकृपेवाचुनि न कळे ज्ञानविचारू पारखी नेणती ज्ञानी ओळखती ।

गुरू केला परि ते नाहीं आत्मप्रचिति म्हणोनि वेगळा सद्गुरू निराळा ।

लक्षांमध्यें कोणी एक साधु विरळा सद्य प्रचीति नसतां विपत्ति ।

रामदास म्हणे कैसी होईल रे गति।

सद्गुरू लवकर नेती पार ।।

थोर भयंकर दुस्तर जो अति। हा भवसिंधु पार ।।

षड्वैय्रादिक क्रुर महामीन । त्रासक हे अनिवार ।।

घाबरला मनिं तीव्र मुमुक्षु । प्रार्थित वारंवार ।।

अनन्यशरण दास दयाघन । दीनजनां आधार ।।

तुजविण गुरूराज कोण प्रतीपाळी ।

मायबाप कामा न ये कोणी अंतकाळीं जळाविण तळमळित जसा मीन शुष्क डोहीं ।

तुजविण मज वाटे तसें धांव लवलाही चकोरचंद्रन्याय जसा गाय माय बाळा ।

पाडसासी हरिणी जसी तेंवि तूं कृपाळा रामदास धरूनी आस पाहे वास दिवसरात ।

खास करिल काळ ग्रास, ध्यास हा मानसी।

गुरूवरें दातारें ।

अभिनव कैसें केलें .एकचि वचन न बोलत बोलुनि ।

मानस विलया नेलें भूतसंगकृत नश्वर ओझें ।

निजबोधें उतरिलें दास म्हणे मज मीपणाविरहित ।

निजपदीं नांदविलें

अपराधी आहे मोठा।

मारणें कृपेचा सोटा गुरुराज सुखाचे कंद ।

नेणुनि केला हा निजछंद ।

तेणें पावलों मी बंध ।

जालों निंद्य सर्वस्वीं तारीं तारीं सद्गुरुराया ।

वारीं माझे तापत्रया ।

तुझे पाय काशी गया ।

आहे मजला सर्वस्वीं आतां अंत पाहसी काय ।

तूंचि माझा बापमाय।

रामदास तुझे पाय ।

वारंवार वंदितो

त्रिविध तापहारक हे गुरूपाय।

भवसिंधूसी तारक हे गुरुपाय स्वात्मसुखाचें बीज हे गुरुपाय।

ज्ञानाचें निजगुज हे गुरुपाय भक्तिपंथासि लाविती हे गुरुपाय।

नयनीं श्रीराम दाविती हे गुरुपाय सहज शांतीचे आगर हे गुरुपाय।

पूर्णकृपेचे सागर हे गुरुपाय ।

सकळ जीवांसी पावन हे गरुपाय

शरण जावें संतजनां।

सत्य मानावें निर्गुणा नाना मतीं काय चाड ।

करणें सत्याचा निवाड ज्ञाने भक्तीस जाणावें ।

भक्त तयास म्हणावें रामीरामदास सांगे ।

सर्वकाळ संतसंग

संसार करावा सुखें यथासांग ।

परी संतसंग मनीं धरा मनीं धरा संतसंगतिविचार ।

येणें पैलपार पाविजेतो पाविजेतो याची प्रचीत पहावी ।

निरूपणी व्हावी अतिप्रीती अतिप्रीती तुम्ही निरूपणी धरा।

संसारी उध्दरा असोनिया असोनियां नाहीं माया सर्वकांहीं ।

विवंचूनि पाहीं दास म्हणे।

ज्या जैसी संगति त्या तैसीच गति ।

समागमें रीति सर्वकांहीं सर्वकांहीं घडे संगती गुणें ।

साधूचीं लक्षणें साधुसंगे साधुसंगें साधु होइजे आपण।

रामदास खूण सांगतसे

दुर्जनाचा संग होय मना भंग ।

सज्जनाचा योग सुखकारी सुखकारी संग संतसज्जनाचा ।

संताप मनाचा दुरी ठाके दुरी ठाके दु:ख सर्व होय सुख ।

पाहों जातां शोक आढळेना आढळेना लोभ तेथें कैंचा क्षोभ ।

अलभ्याचा लाभ संतसंगें संतसंगें सुख रामीरामदासी ।

देहसंबंधासी उरी नाही

प्रवृत्ति सासुर निवृति माहेर ।

तेथे निरंतर मन माझें माझे मनीं सदा माहेर तुटेना ।

सासुर सुटेना काय करूं काय करूं मज लागला लौकिक ।

तेणें हा विवेक दुरी जाय दुरी जाय हित मजचि देखतां ।

प्रेत्न करूं जातां होत नाहीं होत नाहीं प्रेत्न संतसंगेंविण ।

रामदास खूण सांगतसें

जाणावा तो साधु जया पूर्ण बोधु ।

भूतांचा विरोधु जेथ नाहीं कल्पनेचा देहो त्या नाहीं संदेहो ।

सदा नि:संदेह देहातीत। जया नाहीं क्रोध जया नाहीं खेद ।

जया नाही बोध कांचनाचा रामदास म्हणे साधूचीं लक्षणें अति सुलक्षणें अभ्यासावीं

आमुचे सज्जन संत साधुजन ।

होय समाधान तयांचेनि तयांचेनि संगे पाविजे विश्रांति ।

साधु आदिअंतीं सारखेचि सारखेचि सदा संत समाधानी ।

म्हणोनियां मनीं आवडती आवडती सदा संत जिवलग ।

सुखरूप सदा संग सज्जनांचा सज्जनांचा संग पापातें संहारी ।

म्हणोनियां धरी रामदास

देव आम्हांसी जोडला संतसंगें सापडला कडाकपाटीं शिखरीं ।

धुंडिताती नानापरी नाना शास्त्रें धांडोळती ।

जयाकारणें कष्टती रामदास म्हणे भावें ।

वेगीं संता शरण जावें

ब्रह्मादिकांसी दुर्लभ ।

देव भक्तांसी सुलभ थोरपणे आढळेना ।

जाणपणासी कळेना नाहीं योगाची आटणी ।

नाहीं तप तीर्थाटणी दास म्हणे साधूविण ।

नानासाधनांचा शीण

संतांचेनि संगे देव पाठीं लागे ।

सांडूं जातां मागें सांडवेना सांडवेना देव सदा समगामी ।

बाह्य अंतर्यामीं सारिखाचि सारिखाचि कडाकपाटीं खिंडारीं ।

गृहीं वनांतरीं सारिखाचि सारिखाचि तीर्थ सारिखाचि क्षेत्री ।

दिवा आणि रात्रीं सारिखाचि सारिखाचि अंत नाहीं तो अनंत ।

रामदासीं किंत मावळला

संत सज्जनांचा मेळा ।

त्यासि लोटांगण घाला तेथें जाऊनि उभे राहा ।

रामदास नयनीं पहा गुण श्रीरामाचे गाती ।

कथा रामाची ऐकती तेथे रामही असतो ।

कथा भक्तांची ऐकतो जेथें राम तेथें दास ।

सदृढ धरावा विश्वास

तुम्ही चिंता हो मानसीं ।

राम शरयूतीर निवासी रूप सांवळें सुंदर ।

ज्याला ध्यातसे शंकर जडित जडित कुंडलें श्रवणीं ।

राम लावण्याची खाणी सूर्यवंशाचें मंडण ।

राम दासाचें जीवन

शोभे ठकाराचें ठाण ।

एकवचनी एकबाण बाप विसांवा भक्तांचा ।

स्वामी शोभे हनुमंताचा मूर्ति शोभे सिंहासनीं ।

तो हा राजीव नयनी सूर्यवंशाचें मंडण ।

राम दासाचें भूषण

तो हा राम आठवावा ।

ह़दयांत सांठवावा रामचरणीची गंगा ।

महापातके जातीं भंगा रामचरणीची ख्याति ।

चिरंजीव हा मारुती चरण वंदी ज्याचे शिरी ।

बिभीषण राज्य करी शबरीची बोरें खाय ।

मोक्ष दिला सांगूं काय रामदास म्हणे भावें ।

कथा कीर्तन करावें

ऐसा नव्हे माझा राम ।

सकळ जीवांचा विश्राम नव्हे गणेश गणपाळु ।

लाडु मोदकांचा काळू नव्हे चंडी मुंडी शक्ति ।

मद्यमांसाते मागती नव्हे भैरव खंडेराव ।

रोटी भरितांसाठीं देव नव्हे जोखाई जोखाई ।

पीडिताती ठाईं ठाईं नव्हे भूत नव्हे खेत ।

निंब नारळ मागत रामदासी पूर्णकाम ।

सर्वांभूती सर्वोत्तम

सोडवि जो देव तोचि देवराव।

येर जाण नांव नाथिलेंचि नाथिलेंचि नांव लोकांमध्यें पाहे ।

ठेविजेत आहे प्रतापाचें प्रतापाचें नांव एका राघवासी ।

रामीरामदासी देवराव

अणुपासुनि जगदाकार ।

ठाणठकार रघुवीर रामाकार जाहली वृत्ती ।

द्रृश्याद्रृश्य नये हातीं रामीं हरपलें जग ।

दास म्हणे कैंचे मग

राज्य जालें रघुनाथाचें ।

भाग्य उदेलें भक्तांचें कल्पतरु चिंतामणी ।

कामधेनूची दुभणी परिस झालें पाषाण ।

अंगिकार करी कोण नाना रत्नांचे डोंगर ।

अमृताचें सरोवर पृथ्वी अवघी सुवर्णमय ।

कोणीकडे न्यावें काय ब्रह्मादिकांचा कैवारी ।

रामदासाच्या अंतरीं

स्वामी माझा ब्रह्मचारी ।

मातेसमान अवघ्या नारी उपजतांबाळपणीं ।

गिळूं पाहे वासरमणि आंगीं शेंदुराची उटी ।

स्वयंभ सोन्याची कांसोटी कानीं कुंडलें झळकती ।

मुक्तमाळा विराजती स्वामीकृपेची साउली ।

रामदासाची माउली।।

पडतां संकट जीवां जडभारी ।

स्मरावा अंतरी बलभीम बलभीम माझा सखा सहोदर ।

निवारी दुर्धर तापत्रय तापत्रय बाधा बाधूं न शके काहीं ।

मारुतीचे पायीं चित्त ठेवा ठेवा संचिताचा मज उघडला ।

कैवारी जोडला हनुमंत हनुमंत माझें अंगीचें कवच ।

मग भय कैचें दास म्हणे

संत रामदासांचे अभंग 201 ते 250

नांव मारुतीचे घ्यावें ।

पुढे पाऊल टाकावें अवघा मुहूर्त शकून ।

हृदयीं मारुतीचे ध्यान जिकडे जिकडे जाती भक्त।

पाठीं जाय हनुमंत राम उपासना करी।

मारुती नांदे त्यांचे घरीं दास म्हणे ऐसें करा ।

मारुती हृदयीं धरा

येई येई हनुमंता । माझे अंजनीच्या सुता ।।

तुझी पाहतो मी वाट । प्राणसखया मजला भेट ।।

तुजवांचोनि मज आतां । कोण संकटीं रक्षिता ।।

नको लावूं तूं उशीर । दास बहू चिंतातुर ।।

कष्टी झाला जीव केली आठवण ।

पावलें किराण मारुतीचें संसारसागरीं आकांत वाटला ।

भुभु:कार केला मारुतीनें मज नाही कोणी मारुती वांचोनी ।

चिंतिता निर्वाणीं उडी घाली माझे जिणें माझ्या मारुतीं लागलें।

तेणें माझें केले समाधान उल्हासले मन देखोनि स्वरूप ।

दास म्हणे रूप राघवाचें

मेरूचीया माथां देऊनिया पाव ।

जात असे राव कैलासींचा।

कैलासींचा राव अक्रावा क्षोभला ।

देशधडी केला लंकानाथ लंकेच्या चोहटा मांडियेला खेळ ।

आगीचे कल्लोळ घरोघरीं जाळियेलीं घरें सुंदर मंदिरें ।

पावला कैवारें जानकीच्या जानकीचा शोक दुरी दुरावला ।

यशवंत जाला निजदास।

पावावया रघुनाथ ।

जया मनीं वाटे आर्त ।

तेणें घ्यावा हनुमंत ।

करील भेटी हनुमंत मी नमी ।

मज भेटविलें रामी ।

विघ्नांचिया कोटी श्रेणी ।

अंतरोनी राम उपासकांवरी ।

अतिप्रेम पडिभरी ।

होऊनिया कैवारी ।

निवारी दु:ख रामीरामदासीं श्रेष्ठ ।

सिध्दसिध्दासी वरिष्ठ ।

भवाचा भरियेला घोंट ।

स्मरणमात्रें

मुख्य प्राणासी पुजिलें ।

रामदर्शन घडलें तुम्ही पहा हो मारुती ।

रामभक्तांचा सारथी देव अंजनीनंदन ।

रामदासी केलें ध्यान

कपिकुळाचें भूषण ।

चित्त रामाचें तोषण धन्य साधू हा हनुमंत ।

ज्ञान वैराग्य सुमंत रामरंगीं रंगे चित्त ।

अखंडित सावचित्त दास म्हणे मी लेकरूं ।

विस्तारवी बोधांकूरू

पंढरिऐसें तिन्हीं ताळीं ।

क्षेत्र नाहीं भूमंडळीं दुरूनि देखतां कळस ।

होय अहंकाराचा नाश होतां संताचिया भेटी ।

जन्ममरणा पडे तुटी चंद्रभागेमाजीं न्हातां ।

मुक्ति लाभे सायुज्यता दृष्टीं नपडे ब्रह्मादिकां ।

प्राप्त जालें तें भाविका रामदासा जाली भेटी ।

विठ्ठलपायीं दिधली मिठी

पंढरी नव्हे एकदेशी । विठ्ठल सर्वत्र निवासी ।।

आम्हीं देखिला विठोबा । आनंदे विटेवरीं उभा ।।

तेथे दृश्यांची दाटी मोठी । पाहतां रुक्मिणी दिसे दृष्टी ।।

रामदासीं दर्शन जालें ।आत्मविठ्ठला देखिलें ।।

राम कृपाकर विठ्ठ्ल साकार । दोघे निराकार एकरूप ।।

आमुचिये घरीं वस्ति निरंतरीं । हृदयीं एकाकारी राहियेले ।

रामदास म्हणे धरा भक्तिभाव । कृपाळु राघव पांडुरंग ।।

जें कां चैतन्य मुसावलें विटेवरी वासांवलें ।।

तो हा विठ्ठल उभा राहे । समचरणीं शोभताहे ।।

रामीरामदासीं पाहिलें । विठ्ठल आत्मया देखिलें ।।

माझें मानस विटेवरी । विठ्ठलचरणीं निरंतरीं ।।

पंढरपुरीं मनोरथ ज्याचा । धन्य धन्य तो देवाचा ।।

जो जो पंढरीस गेला । तेणे कळिकाळ जिंकिला ।।

रामदास म्हणे पंढरी । साधनेविण तारी ।।

लांचांवोनि भक्तिलोभा । असे वाळवंटीं उभा ।

पदकी इंद्रनीळशोभा । दिशा प्रभा उजळती ।।

भक्तें पुंडलिकें गोविला । जाऊं नेदी उभा केला ।

विटें नीट असे ठाकला । भीमातीर वाळुवंटीं ।।

केवढें भाग्य पुंडलिकाचें । उभें दैवत त्रिलोकींचें ।

की जें तारूं भवसागरींचें । भीमातीरीं विनटलें ।।

एकें पुंडलिकें करुनी जोडी । आम्हा दिधली कल्पकोडी ।

तुटली संसारसांकडी । रामदास म्हणतसे ।।

कांहीं बोल रे विठ्ठला । मौन वेष कां धरिला ।।

काय मागतों गांठोडी । बोलसीना धरली गुडी ।।

आशा वैभवाची नाही । भिऊं नको वद कांहीं ।।

नलगे मज धन दारा ।वेगे लोचन उघडा ।।

दास म्हणे वर पाहे । कृपा करूनी भेटावें ।।

सोनियाचा दिवस जाला । पांडुरंग रंगी आला ।।

मनी आतां सावध होई । प्रेमरंगी रंगुनि राहीं ।।

बोल कैसा सुपरित कांहीं । अनुसंधान विठ्ठलपायीं ।।

दास म्हणे हेचि युक्ती । एक देवासी चिंतिती ।।

आम्ही देखिली पंढरी । सच्चिदानंद पैलतीरीं ।।

भावभक्ति श्रवण मनन । निदिध्यास साक्षात्कारपण ।।

चिच्छक्ति धर्मनदी । तरलों ब्ह्मास्मिबुध्दि ।।

तेथिंचा अहंकार तेंचि पोंवळी । त्यजोनी प्रवेशलों राउळीं ।।

रामदासी दर्शन जालें । आत्म्या विठ्ठलातें देखिलें ।।

राम अयोध्येचा वासी । तोचि नांदे द्वारकेसी ।।

कृष्ण नामातें धरिलें । बहु दैत्य संहारिँलें ।।

सखया मारुतीलागुनी । रूप दावी चापपाणी ।।

पुढे भूभार उतरिँला । पांडवासी सहाय जाला ।।

आतां भक्तांचियासाठी । उभा चंद्रभागेतटी ।।

राम तोचि विठ्ठल जाला । रामदासासी भेटला ।।

सहज बरवा सहज बरवा । सहज बरवा विठोबा माझा ।।

सहज सांवळा दिगंबर ।सहज कटीं कर ठेऊनि उभा ।।

रामीरामदास म्हणे ।सहज अनुभव तोचि जाणे ।।

शंकर – खंडोबा – भैरव नमो नमो सदाशिवा । गिरिजापति महादेवा ।।

शिरी जटेचा हा भार । गळां वासुकीचा हार ।।

अंगा लावूनिया राख । मुखी रामनाम जप। ।।

भक्ता प्रसन्न नानापरी । अभंयकर ठेऊनि शिरी ।।

दास म्हणे शिवशंकरा । दुबळ्यावरी कृपा करा ।।

माझा कुळस्वामी कैलासीचा राजा ।

भक्ताचिया काजा पावतसे पावतसे दशभुजा उचलून ।

माझा पंचानन कैवारी ।।

कैवारी देव व्याघ्राच्या स्वरूपें ।

भूमंडळ कोपें जाळूं शके जाळूं शके सृष्टि उघडितां दृष्टी ।

तेथें कोण गोष्टी इतरांची इतरांची शक्ति शंकराखालती ।

वांचविती क्षिती दास म्हणे

पृथ्वी अवघीं लिंगाकार । अवघा लिंगाचा विस्तार ।।

आतां कोठें ठेवूं पाव । जेथे तेथे महादेव ।।

अवघा रुद्रची व्यापिला ।ऐसे देवचि बोलिला ।।

दासे जाणोनिया भला ।देह देवार्पण केला।।

देव शिवाचा अवतार । जाउनि बसला गडावर ।।

एक निळ्या घोड्यावर । एक ढवळ्या नंदीवर ।।

एका विभूतीचे लेणें । एका भंडारभूषणें ।।

रामदासी एक जाला । भेदभाव तो उडाला ।।

सोरटीचा देव माणदेशी आला । भक्तीसी पावला सावकाश ।।

सावकाश जाती देवाचे यात्रेसी होति पुण्यराशी भक्तिभावें ।।

भक्तिभावे देवा संतुष्ट करावें संसारी तरावें दास म्हणे ।।

अनंत युगाची जननी । तुळजा रामवरदायिनी ।

तिचे स्वरूप उमजोनी । समजोनि राहे तो ज्ञाता ।।

शक्तिविणें कोण आहे । हें तो विचारूनि पाहे ।

शक्तिविरहित न राहे । यशकीर्त्तिप्रताप ।।

शिवशक्तिचा विचार । अर्धनारीनटेश्वर ।

दास म्हणे हा विस्तार । तत्वज्ञानी जाणती ।।

सोहं हंसा म्हणिजे तो मी मी तो ऐसे । हे वाक्य विश्वासे विवरावें ।।

विवरावें अहंब्रह्मास्मि वचन । ब्रह्म सनातन तूंचि एक ।।

तूंचि एक ब्रह्म हेचि महावाक्य । परब्रह्मीं ऐक्य अर्थबोध ।।

अर्थबोध रामीरामदासीं जाला । निर्गुण जोडला निवेदनें ।।

मायेभोवती भोंवावें तरी तिने कुरवाळावें ।।

संत एकटा एकला । एकपणाहि मुकला ।।

त्यासी माया असोनि नाहीं। ।आपपर नेणें काहीं ।।

रामीरामदासी माय । व्याली नाहीं चाटिल काय ।।

दृश्य सांडूनियां मागें । वृत्ति गेली लागवेगें ।।

माया सांडूनी चंचळ । जाला स्वरूपीं निश्चळ ।।

कांहीं भासचि नाडळे । वृत्ति निर्गुणीं निवळे ।।

चराचरातें सांडिलें । बहुविधें ओलांडिलें ।।

अवघें एकचि निर्गुण । पाहे वृत्तिच आपण ।।

रामदास सांगे खूण । वृत्ति तुर्येचें लक्षण ।।

ज्याचे नाम घेसी तोचि तूं आहेसी । पाहे आपणासी शोधूनियां ।।

शोधितां शोधितां मीपणचि नाहीं । मीपणाचें पाही मूळ बरें ।।

मूळ बरें पहा नसोनियां राहा ।आहां तैसें आहां सर्वगत ।।

सर्वगत आत्मा तोचि तूं परमात्मा । दास अहं आत्मा सांगतसे ।।

दिसें तें नासेल सर्वत्र जाणती। या बोला व्युत्पत्ति काय काज ।।

काज कारण हा विवेक पाहिजे । तरीच लाहिजे शाश्वतासी ।।

शाश्वतासी येणें जाणें हें न घडे । आकार न मोडे दास म्हणे ।।

छायेमाजी छाया लोपे । तरि काय परूष हारपे ।।

तैसा देह लोपतां । कदा न घडे मरण ।।

खेळाअंतीं डाव हारपत । तरी कां नटासि आला मृत्य ।।

रामदासी रामीं राम । जन्म मरण कैंचा भ्रम ।।

गेला स्वरूपाच्या ठायां । तिकडे ब्रह्म इकडे माया ।।

दोहींमध्यें सांपडलें । मीच ब्रह्मसें कल्पिलें ।।

ब्रह्म निर्मळ निश्चळ । माया चंचळ चपल ।।

तिकडे वस्तु निराकार । इकडे मायेचा विस्तार ।।

पुढे ब्रह्म मागें माया । मध्ये संदेहाची काया ।।

रामीरामदास म्हणे । इतुकें मनाचें करणें ।।

ब्रह्म हे जाणावें आकाशासारिखें ।

माया हे वोळखें वायू ऐसी वायू ऐसी माया चंचल चपळ ।

ब्रह्म ते निश्चळ निराकार निराकार ब्रह्म नाही आकारलें ।

रुप विस्तारलें मायादेवी मायादेवी जाली नांव आणि रूप ।

शुध्द सस्वरूप वेगळेचि। वेगळेचि परी आहे सर्वां ठायीं ।

रिता ठाव नाही तयांविणें तयाविणें ज्ञान तेचि अज्ञान ।

नाहीं समाधान ब्रह्मेविण ब्रह्मेविण भक्ति तेचि पै अभक्ति।

रामदासी मुक्ति ब्रह्मज्ञानी

अनंताचा अंत पहावया गेलों ।

तेणें विसरलों आपणासी आपणा आपण पाहतां दिसेना ।

रूप गवसेना दोहींकडें दोहीकडे देव आपणची आहे।

संग हा न साहे माझा मज माझा मज भार जाहला बहुत ।

देखतां अनंत कळों आला कळों आला भार पाहिला विचार।

पुढें सारासार विचारणा विचारणा जाली रामीरामदासीं ।

सर्वही संगासी मुक्त केलें मुक्त केले मोक्षा मुक्तीची उपेक्षा ।

तुटली अपेक्षा कोणी एक

ओळखतां ज्ञान ओळखी मोडली ।

भेटी हे जोडली आपणासी आपणासी भेटी जाली बहुदिसां ।

तुटला वळसा मीपणाचा मीपणाचा भाव भावें केला वाव।

दास म्हणे देव प्रगटला

मीच ब्रह्म ऐसा अभिमान धरीं ।

जाणावा चतुरीं चोथादेहु चौथे देहीं सर्वसाक्षिणी अवस्था ।

ऐसी हे व्यवस्था चौदेहांची चौदेहांची गांठी शोधितां।

सुटली विवेके तुटली देहबुध्दि देहबुध्दी नाहीं स्वरूपीं पाहतां ।

चौथा देह आतां कोठें आहे कोठे आहे अहंब्रह्म ऐसा हेत ।

देहीं देहातीत रामदास

मायेचे स्वरूप ब्रह्मी उद्भवलें ।

तिच्या पोटी आलें महतत्व महतत्वीं सत्व सत्वीं रजोगुण ।

तिजा तमोगुण रजापोटीं पोटां पंचभूतें तयांचिया आली ।

दास म्हणे जाली सृष्टि ऐसी

स्वप्न वाटे सार तैसा हा संसार । पाहतां विचार कळोंलागे ।।

स्वप्न वेगींसरे संसार वोसरे । लालुचीच उरे दोहींकडे ।।

दास म्हणे निद्राकाळी स्वप्न खरें। भ्रमिष्टासी बरें निद्रासूख ।।

गळे बांधले पाषाणीं । आत्मलिंग नेणें कोणी ।।

जीव शिवाचें स्वरूप । कोण जाणें कैसें रूप ।।

लिंग चुकले स्वयंभ । धरिला पाषाणाचा लोभ ।।

रामीरामदास म्हणे । भेद जाणतीं शहाणे

अंत नाही तो अनंत । त्यासि दोरी करी भ्रांत ।।

ऐसें जनाचें करणें । कैसा संसार तरणें ।।

देव व्यापक सर्वांसी । त्यास म्हणती एकदेशी ।।

रामदासी देव पूर्ण । त्यासी म्हणती अपूर्ण ।।

जन्मवरी शीण केला । अंत:काळीं व्यर्थ गेला ।।

काया स्मशानीं घातली । कन्यापुत्र मुरडलीं ।।

घरवाडा तो राहिला । प्राणी जातसे एकला ।।

धनधान्य तें राहिलें । प्राणी चरफडीत गेले ।।

इष्टमित्र आणि सांगाती । आपुलाल्या घरां जाती ।।

दास म्हणे प्राणी मेले । कांहीं पुण्य नाहीं केलें ।।

कल्पनेची भरोवरी । मन सर्वकाळ करी ।।

स्वप्न सत्यचि वाटलें । दृढ जीवेसीं धरिलें ।।

अवघा मायिक विचार । तोचि मानिला साचार ।।

नानि मंदिरें सुंदरे । दिव्यांबरें मनोहरें ।।

जीव सुखें सुखावला । थोर आनंद भासला ।।

रामदास म्हणे मद । लिंगदेहाचा आनंद ।।

नवस पुरवी तो देव पूजिला ।

लोभालागीं जालां कासाविस कासाविस जाला प्रपंच करितां ।

सर्वकाळ चिंता प्रपंचाची प्रपंचाची चिंता करितांचि मेला ।

तो काय देवाला उपकार उपकार जाला सर्व ज्यां लागोनि ।

ते गेलीं मरोनि पाहतसे पहातसे पुढें आपणहि मेला ।

देवासि चुकला जन्मवरी

कर्ता एक देव तेणें केलें सर्व । तयापासी गर्व कामा नये ।।

देह हें देवाचें वित्त कुबेराचें ।

तेथें या जीवाचें काय आहे देता देवविता नेता नेवविता ।कर्ता करविता जीवा नव्हे ।।

निमित्ताचा धणी केला असे प्राणी ।पाहतां निर्वाणीं जीव कैचा ।।

लक्षुमी देवाची सर्व सत्ता त्याची । त्याविण देवाची उरी नाहीं ।।

दास म्हणे मना सावध असावें । दुश्चित नसावे सर्वकाळ ।।

नको करू अभिमान । होणार तें देवाधीन ।।

बहू द्रव्यानें भुलले । काळें सर्वहि ग्रासिलें ।।

जे जे म्हणती मी शक्त। ते ते जाहले अशक्त ।।

रामदास सांगे वाट । कैसा होईल शेवट ।।

अर्थेविण पाठ कासया करावें । व्यर्थ कां मरावें घोकुनियां ।।

घोकुनियां काय वेगीं अर्थ पाहें । अर्थरूप राहे होउनियां ।।

होउनियां अर्थ सार्थक करावें । रामदास भावें सांगतसे ।।

माजीं बांधावा भोपळा । तैसी बांधू नये शिळा ।। .

घेऊं येतें तेंचि घ्यावें । येर अवघेंचि सांडावें ।।

विषयवल्ली अमरवल्ली । अवघीं देवेचि निर्मिली ।।

अवघें सृष्टीचें लगट । करुं नये कीं सगट ।।

अवघें सगट सारिखेंची । वाट मोडली साधनाची ।।

आवघेचि देवे केलें । जें मानेल तेंचि घ्यावें ।।

दास म्हणे हरिजन । धन्य जाणते सज्जन ।।

त्रैलोक्याचें सार वेदा अगोचर । मंथुनी साचार काढियेले ।।

तें हें संतजन सांगती सज्जन । अन्यथा वचन मानूं नये ।।

जें या विश्वजनां उपयोगी आलें । बहुतांचें जालें समाधान ।।

रामीरामदासीं राघवीं विश्वास । तेणें गर्भवास दुरी ठेला ।।

वेधें बोधावें अंतर ।भक्ति घडे तदनंतर ।।

मनासारिखें चालावें । हेत जाणोनि बोलावें ।।

जनी आवडीचे जन । त्याचे होताती सज्जन ।।

बरें परिक्षावें जनां । अवघें सगट पिटावेना ।।

दास म्हणे निवडावे ।लोक जाणोनियां घ्यावे ।।

एक उपासना धरीं ।भक्ति भावें त्याची करीं ।।

तेणें संशय तुटती । पूर्वगुण पालटती ।।

सर्व नश्वर जाणोन वृत्ति करी उदासीन ।।

सत्य वस्तूच साचार ।त्याचा करावा विचार ।।

त्यागोनियां अनर्गळ । सदा असावें निर्मळ ।।

ध्याने आवरावें मन । आणि इंद्रियदमन ।।

अखंड वाचे रामनाम ।स्नान संध्या नित्यनेम ।।

दास म्हणे सर्वभाव । जेथे भाव तेथें देव ।।

दु:खे दु:ख वाढत आहे । सुखे सुख वाढत आहे ।।

बय्रानें बरेचि होते । वाईटें वाईट येतें ।।

हटानें हट वळावें । मिळतां मिळणी फावें ।।

सुशब्दे माणुस जोडें । कुशब्दे अंतर मोडें ।।

प्रीतीनें प्रीतीच लागे । विकल्पें अंतर भंगें ।।

सेवके दास्य करावें । राघवें प्रसन्न व्हावें ।।

संत रामदासांचे अभंग 251 ते 271

माता पिता जन स्वजन कांचन । प्रियापुत्रीं मन गोवू नको ।।

गोवू नको मन राघवेंवांचोनी । लोकलाज जनीं लागलीसे ।।

लागलीसे परी तुवां न धरावी । स्वहितें करावी रामभक्ति ।।

रामभक्तिविण होसिल हिंपुटी । एकलें शेवटीं जाणें लागे ।।

जाणें लागे अंती बाळा सुलक्षणा । ध्याई रामराणा दास म्हणे ।।

देव पाषाण भाविला । तोचि अंतरीं दाविला ।।

जैसा भाव असे जेथें । तैसा देव वसे तेथें ।।

दृष्य बांधोनिया गळां । देव जाहला निराळा ।।

दास म्हणे भावातीत । होतां प्रगटे अनंत ।।

जाला स्वरुपीं निश्चय ।तरि कां वाटतसे भय ।।

ऐसे भ्रमाचे लक्षण । भुले आपणां आपण ।।

क्षण एक निराभास । क्षणें म्हणे मी मनुष्य ।।

रामीरामदास म्हणे । देहबिध्दीचेनि। गुणे ।।

स्नान संध्या टिळेमाळा । पोटी क्रोधाचा उमाळा ।।

ऐसे कैसें रे सोवळें। । शिवतां होतसे ओवळें ।।

नित्य दांडितां हा देहो परि फिटेना संदेहो ।।

बाह्य केली झळफळ । देहबुध्दीचा विटाळ ।।

नित्यनेम खटाटोप ।मनीं विषयाचा जप ।।

रामदासी द्रुढ भाव । तेणेविण सर्व वाव ।।

स्नान संध्या टिळेमाळा । पोटी क्रोधाचा उमाळा ।।

ऐसे कैसें रे सोवळें। । शिवतां होतसे ओवळें ।।

नित्य दांडितां हा देहो परि फिटेना संदेहो ।।

बाह्य केली झळफळ । देहबुध्दीचा विटाळ ।।

नित्यनेम खटाटोप ।मनीं विषयाचा जप ।।

रामदासी द्रुढ भाव । तेणेविण सर्व वाव ।।

एक लाभ सीतापती । दुजी संतांची संगती ।।

लाभ नाही यावेगळा ।थोर भक्तीचा जिव्हाळा ।।

हरिकथा निरूपण । सदा श्रवणमनन ।।

दानधर्म आहे सार । दास म्हणे परोपकार ।।

पापपुण्य समता घडे । तरीच नरदेह जोडे ।।

याचें सार्थक करावें ।आपणासी उध्दरावें ।।

बहुत जन्मांचे शेवटीं । नरदेह पुण्यकोटि ।।

रामदास म्हणे आतां । पुढती न लाभे मागुतां ।।

तीर्था जाती देखोवेखी। तेथे कैसी होतें पाखी ।।

पाप – गेलें पुण्य जालें । कैसे प्रत्ययासी आलें ।।

दोषापासूनि सूटला । प्राणी मुक्त कैसा जाला ।।

म्हणती जाऊ वैकुंठासी । कैसें येते प्रत्ययासी।।

रामदास म्हणे हित । कैसें जाहलें। स्वहित ।।

मन – कर्णिकेमाझारी ।स्नानसंकल्प निवारी ।।

स्नान केलें अंतरंगा । तेणें पावन जाली गंगा ।।

गुरुपायी शरण प्रेमें । तोचि त्रिवेणीसंगम ।।

रामकृपेचे वाहे जळ। रामदासी कैसा मळ ।।

आत्मारामेविण। रितें । स्थळ नाहीं अनुसरतें ।।

पाहतां मन बुध्दि लोचन । रामेविण न दिसे आन ।।

सवडी नाहीं तीर्थगमना । रामें रुधिलें त्रिभुवन ।।

रामदासी। तीर्थभेटी । तीर्थ राम होउनि उठी ।।

परमेष्ठी परब्रह्म। । तोचि माझा आत्माराम। ।।

कैसें केलें संध्यावंदन । सर्वां भूतीं हो नमन ।।

नाहीं आचमनासी ठावो । तेथे नामचि जालें वावो ।।

जेथें हरपले त्रिकाळ । ऐसी संध्येसि साधली वेळ ।।

कळिकाळा तीन चूळ पाणी । रामदास दे सांडुनी ।।

पूर्वोच्चरिते ओंकार । प्रणवबीज श्री रघुवीर ।।

ब्रह्मयज्ञ कैसा पाहें । अवघें ब्रह्मरुप आहे ।।

देवर्षि पितृगण । तृप्ति श्रीरामस्मरण ।।

सव्य अपस्व्य भ्रांति । ब्रह्म नि:संदेह स्थिति ।।

आब्रह्मस्तंभ पर्यंत । राम सबाह्य सदोदित ।।

दासीं ब्रह्मयज्ञ सफळी । संसारासी तिळांजुळी ।।

अनित्याचा भ्रम गेला । शुध्द नित्यनेम केला ।।

नित्यानित्य हा विचार । केला स्वधर्म आचार ।।

देहबुध्दि अनर्गळ । बोधें फिटला विटाळ ।।

रामदासी ज्ञान जालें । आणि स्वधर्म रक्षिलें ।।

एकादशी नव्हे व्रत । वैकुंठीचा महापंथ ।।

परी रुव्मांगदाऐसा ।व्हावा निश्चय मानसा ।।

एकादशीच्या। उपोषणे । विष्णुलोकीं ठाव घेणें ।।

रामीरामदास म्हणे । काय प्रत्यक्षा प्रमाण ।।

क्षीरापतीची वाटणी । तेथें जाली बहु दाटणी ।

पैस नाहीं राजांगणी। कोणालागी ।। रंगमाळा नीरांजने ।

तेथें वस्ती केली मनें । दिवस उगवतां सुमनें। कोमाईली ।।

रथ देवाचा ओढिला । यात्रेकरा निरोप जाला । पुढें जायाचा गल्बला ।

ठायीं ठायीं ।। भक्तजन म्हणती देवा । आतां लोभ असों द्यावा ।

बहु सुकृताचा ठेवा । भक्ति तुझी ।।

दास डोंगरी राहतो । यात्रा देवाची। पाहतो ।

देव भक्तासवें जातों । ध्यानरुपे ।।

गेला प्रपंच हातींचा । लेश नाही परमार्थाचा ।।

दोहींकडें अंतरला । थोरपणें भांबावला ।।

गेली अवचितें निस्पृहता। नाहीं स्वार्थहि पुरता ।।

क्रोधे गेला। संतसंग । लोभें जाहला वोरंग ।।

पूर्ण जाली नाहीं आस । इकडे बुडाला अभ्यास ।।

दास म्हणे क्रोधे केलें । अवघे लाजिरवाणें जालें ।।

थोर अंतरी भडका । आला क्रोधाचा कडका ।।

नित्य निरूपणी बैसे । अवगुण जैसे तैसे ।।

लोभें भांबावले मन । रुक्यासाठी। वेंची प्राण ।।

दंभ विषयीं वाढला । पोटीं कामें खवळला ।।

मदमत्सराचा कांटा । अहंकारें धरीं ताठा ।।

दास म्हणे जालें काय । श्रोती। राग मानू नये ।।

हो कां मुमुक्षु अथवा मुक्त । आहे विषयांचा आसक्त ।।

विवेकवैराग्यसंग्रह ।करणें लागे यावद्देह ।।

रामीरामदास म्हणें । शांति ज्याच्या दृढपणें ।।

वृध्द ते म्हणती संसार करावा । जनाहातीं घ्यावा म्हणुनी बरें ।।

म्हणताती जन बरें ते कोणाला । बुडविती त्याला ऐशा बोधी ।।

वैश्वदेव दान अतिथी तो घडें । टाकी एकीकडे केले दोष ।।

मूर्ख तो म्हणाला काय जी वाल्मिक । टाकितां सकळिक मुक्त जाला ।।

रामदास म्हणे कथिलें। जे वेदीं । तया मात्र बंदी इतर थोर ।।

सर्वस्व बुडती ऐसी जे मातोक्ती। न धरावी चित्तीं साधकांनी ।।

भरत तो मूर्ख काय होतां सांग। मातेचा तो त्याग। केला जेणें ।।

पित्याने त्यागिलें। दैत्येद्रें प्रल्हादें । कां त्यासी गोविंदें स्नेह केला ।।

दैत्य बिभीषणें टाकीयेला बंधु । रामासी संबंधु। जोडियेला ।।

रामदास म्हणे। शुक्र होतां गुरू । परंतु दातारु। धन्य। बळी ।।

अनन्याचे पाळी लळे । पायीं ब्रीदावळी रुळे ।।

महामृदगलाचें प्रमें । रणछोडी आला राम ।।

तारी तुकयाचचे पुस्तक । देव ब्रह्मांनायक ।।

कृष्णातीरीं हाका मारी । दासा भेटी द्या अंतरीं।।

Ram Navami 2024: श्रीरामनवमी कधी आहे जाणून घ्या पूजा मुहूर्त

Sat, 30 Mar 2024 07:00:00 +0530

चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षातील नवमी तिथी हिंदू धर्मातील पवित्र दिवसांपैकी एक मानली जाते. मर्यादा पुरुषोत्तम भगवान श्री राम यांचा जन्म याच तिथीला झाला, म्हणून या दिवसाला राम नवमी असेही म्हणतात. यासोबतच या दिवशी दुर्गा देवीचे नववे रूप सिद्धिदात्रीच्या पूजनाने नवरात्रीचीही समाप्ती होते. म्हणजेच या दिवशी भक्तांना आदिशक्ती माता दुर्गा आणि आदिपुरुष श्री राम या दोघांचा आशीर्वाद मिळू शकतो. तथापि आज आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत की 2024 मध्ये रामनवमी कधी आहे आणि या दिवशी पूजेसाठी शुभ मुहूर्त कधी असेल.

राम नवमी तिथि 2024

हिंदू पंचांगानुसार 2024 मध्ये शुक्ल पक्षाची नवमी तिथी 16 एप्रिल रोजी 1 वाजून 26 मिनिटापासून सुरु होईल आणि 17 एप्रिल रोजी 3 वाजून 16 मिनिटापर्यंत राहील. उदया तिथी असल्याने 17 एप्रिल रोजी रामनवमी हा सण साजरा केला जाईल.

राम नवमी पूजा मुहूर्त

राम नवमीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान केल्यानंतर श्रीरामाचे ध्यान करावे आणि पूजा करावी. पंचांगाच्या गणनेनुसार 17 एप्रिल रोजी सकाळी 11:04 ते दुपारी 1:35 पर्यंतचा काळ पूजेसाठी अत्यंत अशुभ असू शकतो. यावेळी प्रभू रामाचे ध्यान केल्याने आणि रामचरित मानसाचे पठण केल्याने तुम्हाला मानसिक शांती मिळेल. पूजा करणे शक्य नसले तरी या दिवशी किमान 108 वेळा राम नामाचा जप केल्याने चांगले फळ मिळू शकते.

राम नवमी महत्व

भगवान श्रीरामांचा जन्म चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवव्या तिथीला झाला आणि त्यांच्या नावाने ही तिथी राम नवमी म्हणून ओळखली जाते. प्रभू श्रीरामांना चारित्र्य, आपल्या लोकांप्रती असलेली निष्ठा, वचने पाळण्याची जिद्द आणि प्रतिष्ठित राहून पुरुषोत्तम असल्याचा मान मिळाला होता. म्हणूनच प्रभू रामांना आदिपुरुष असेही म्हणतात. रामनवमीचा सण आपल्याला हाच संदेश देतो की आपणही त्याच्या पावलावर पाऊल ठेवून पुढे जाऊ आणि सन्मानपूर्वक जीवन जगू या. यासोबतच असे मानले जाते की रामजींची पूजा केल्याने आपल्याला बुद्धी आणि विवेक प्राप्त होते आणि त्याच वेळी भक्तांना रामजींचे परम भक्त हनुमानजींचे आशीर्वाद देखील मिळतात. श्रद्धेचे प्रतीक म्हणून प्रभू रामाचे स्मरण करण्याबरोबरच त्यांचे गुणही आपण स्वतःमध्ये बिंबवले पाहिजेत, हाच संदेश रामनवमीचा सण आपल्याला देतो.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्यमाहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

रामरक्षा स्तोत्र कां म्हणावे...

Fri, 26 Jan 2024 10:48:00 +0530

राम राम चा उच्चार केल्यावर शरीरात होणारे बदल, शास्त्रीय द्रुष्टीने सांगितले आहेत. मला समज नव्हती तेव्हा पासून माझे दोन्ही आजोबा, काका, मामा एकमेकाना रामराम घालायचे...

रामराम खूपदा हा शब्द ऐकला होता पण अर्थ समजला नव्हता. एके दिवशी रामरक्षा स्तोत्र का म्हणावे. बिकट स्थिती असताना आवर्जून का म्हणावे या बाबत अर्थ समजला रामरक्षा स्तोत्र म्हणतात इतक्या वेळेस राम शब्द का येतो...?

१) 'र' अक्षाराचा उच्चार करताना आपल्या नाभी म्हणजे बेंबी जवळील भाग आतमध्ये ओढला जातो. तो आत जातो तेव्हा आपले मणिपूर चक्र कार्यान्वित होते. हे चक्र नाभिस्थाना जवळ असते. ह्याला दहा पाकळ्या असून सत्वगुणात्मक सृष्टीचे पालन करणारा विष्णु याची अधिष्ठात्री देवता आहे.

२) शरीराचा मध्य बिंदू अर्थात गुरुत्वमध्य ह्याच चक्रात असतो.

३) ह्या चक्रावर धारणा केल्याने चित्तात सत्वगुण वाढून ते स्थिर होऊ लागते.

४) धारणा म्हणजे काय? चित्ताची स्थिरता म्हणजे धारणा किंवा एकाग्रता.

५) चित्त शरीरांतील एखाद्या भागावर स्थिर ठेवण्याचा अभ्यास करणे म्हणजे धारणेचा अभ्यास करणे होय.

६) महत्त्वाचं--- एकदा आपल्याला आपल्या चक्रांचं शरीरातील स्थान माहीत झाले की त्या स्थानावर धारणा केली (त्या स्थानावर आपलं चित्त एकाग्र केलं) की त्या चक्रावर ती धारणा केली असं म्हणतात.

७) ज्या नाडीचक्रावर आपण चित्त स्थिर केलं (धारणा केली) की त्या चक्रांतील नाड्यांचे आणि त्याच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या इंद्रियांचे व्यापार सुसूत्रपणे चालू लागतात.

उदाहरणार्थ आपल्या शरीरातील खालील अवयव/ग्रंथी मणिपूर चक्राच्या नियंत्रणाखाली असतात

-Liver

-Pancreas

-Small Intestine

-Kidney

- Adrenal Gland

-Gall bladder

मणिपूर चक्र बिघडलं की हे रोग होऊ शकतात

-Indigestion

-Diabetes

-Acidity

-Ulcer

-Cholitis

-Appendicitis

-Kidney Stone

-Nephropathy.

वर उल्लेख केला आहे Adrenal Glands चा. या glands खूप महत्त्वाचे हॉर्मोन्स निर्माण करतात त्यांचं नाव आहे- adrenaline आणि cortisol...

Adrenaline ची level बिघडलं की खालील परिणाम होतात-

High BP

High Sugar

Depression

एखादी वाईट बातमी आली की आपले हृदयाचे ठोके वाढतात, बीपी वाढतं, भीति वाटते, excitement वाढते, anxiety वाढते...

ते कशामुळे ?????

तर त्यावेळी आपल्या Adrenal Glands खूप उत्तेजित होतात म्हणून. यालाच आपण म्हणतो पोटात खड्डा पडला किंवा छातीत धस्सं झालं. हा आघात आपल्या मणिपूर चक्रावर होतो हृदयावर नाही पण त्याचे परिणाम हृदयावर होतात.

मग ते pressure release करायला लगेचच आपल्या systems activate होतात. काही लोकांना लगेच urine pass होतं, काही लोकांना तर लगेच शौचास जावे लागते... असे होते म्हणजे समजावं की आपल्या systems व्यवस्थित काम करत आहेत. अश्या परिस्थितीत बरेच जूने लोकं रामरक्षा म्हणायला सुरुवात करतात...

खरं ना ?????

रामरक्षाच कां?

मणिपूर चक्राचं बीज अक्षर आहे र. र चा वारंवार उच्चार केल्याने आपलं मणिपूरचक्र आहत होतं आणि त्याच्याशी संलग्न असलेल्या सर्व इंद्रिये / ग्रंथी उत्तेजीत होतात... सोप्या भाषेत सांगायचे तर charge होतात व त्यातून निघणारा स्त्राव नियंत्रित होतो...

परंतु नुसतं एकसारखे रं म्हणत राहिलो की कंटाळायला होईल. आपल्या बुधकौशिक ऋषींना याचं पक्क ज्ञान होतं म्हणून त्यांनी रामरक्षा स्तोत्राची रचना केली.

रामरक्षेत किती वेळा र अक्षर येतं ? ते मोजून पहा. त्याची आवर्तनं केलीत तर किती वेळा र चा उच्चार होईल याची कल्पना करा ! मग किती वेळा आपलं मणिपूरचक्र आहत होईल याचा विचार करा. कुठल्याही चक्राला activate करायचं असेल तर त्याच्यावर धारणा करायची असते.

आपण रामरक्षा म्हणताना डोळे मिटून मणिपूर चक्रावर आपलं चित्त एकाग्र केलं तर निश्र्चितच आपलं चक्र activate होईल आणि सतत 'र' अक्षराच्या उच्चाराने निर्माण होणारी energy, त्या चक्रांतील नाड्यांचे आणि त्याच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या इंद्रियांचे शुद्धीकरण व बळकटीकरण करेल... परिणामी त्याला संलग्न असलेले आजार पण मिटतील.

म्हणून जुनी लोकं म्हणजे आपलेच पूर्वज कुणी वारल्यानंतर त्याचे अंत्यविधीला नेताना राम बोलो भाई राम म्हणायचे... का तर मनावरचा दबाव हलका व्हावा. आपले आणि समोरच्याचे आरोग्य राखण्यासाठी पुन्हा पुन्हा राम राम, र र... राम राम या अक्षरांच्या उच्चाराने एकमेकांना रामराम घालायचे. आपण सुद्धा राखू शकतो.

त्या दिवसापासून मी देखील माझे सासऱ्यानाच काय तर फोनवर किंवा इतर सर्वत्र भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला 'राम राम' घालायला लागलो. आज माझे दोन्ही आजोबा नाहीत, सासरे या जगात नाहीत पण त्यांनी वाटलेल्या राम नामाच्या या शिदोरीचे महत्त्व कळायला वयाचे ४२ वे वर्ष उगवायला लागले.

मात्र जब जागो तब सवेरा म्हणत आपल्या ड्रिमसिटीचे सर्व गार्डला येता जाता राम राम म्हणायला सुरुवात केली. आता ते सुध्दा मागील दिढ वर्षापासून प्रत्येकाला राम राम म्हणतात.

अगोदर गु मॉर्निंग, गुड एव्हीनिंग, हॅलो, हाय सारखी निरर्थक ग्रिटींग्ज देणे बंद करायला, जीभ वळायला महिना गेला. हळूहळू इतके अंगवळणी झाले की आता तोंडातून आपोआप राम राम येतो आणि समोरच्याच्या मुखातून सुद्धा राम राम हाच उच्चार ऐकायला मिळतो.

लहान भावंडे, स्थानिक आणि परदेशातील मित्र देखील आपल्याशी बोलताना रामराम घालून बोलायला लागले याची अनुभूती आणि अनुभव अविस्मरणीय आहे.

रामराम...

-सोशल मीडिया

श्रीरामविजय संपूर्ण अध्याय (१ ते ४०)

Mon, 22 Jan 2024 09:38:00 +0530

श्रीधरस्वामी रचित श्रीरामविजय ग्रंथाचे पारायण केल्याने जीवनातील वनवास संपतो आणि सुख प्राप्ती होते. श्रीराम विजय पोथीचे पारायण केल्याने घरातील सर्व अमानवी शक्तिंचा नाश होतो, मानवाच्या जीवनातील वनवास संपून जातो.

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १ ला

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २ रा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३ रा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ४ था

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ५ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ६ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ७ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ८ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ९ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १० वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ११ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १२ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १३ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १४ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १५ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १६ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १७ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १८ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय १९ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २० वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २१ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २२ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २३ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २४ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २५ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २६ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २७ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २८ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय २९ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३० वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३१ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३२ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३३ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३४ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३५ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३६ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३७ वा

ALSO READ: श्री रामविजय ग्रंथ अध्याय ३८

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ३९ वा

ALSO READ: श्रीरामविजय - अध्याय ४० वा

प्राणप्रतिष्ठा दिनी घरी पूजा कशी करावी जाणून घ्या

Mon, 22 Jan 2024 09:34:00 +0530

22 जानेवारीला अयोध्येतील भव्य राम मंदिरात रामललाचा अभिषेक होणार आहे. देशभरात एक वेगळाच उत्साह पाहायला मिळत आहे. अयोध्येतही जय्यत तयारी सुरू आहे.

22 जानेवारीला रामलल्लाच्या अभिषेकसाठी देशातील अनेक दिग्गजांना निमंत्रणही पाठवले जात आहे. अशा परिस्थितीत जर तुम्हाला या दिवशी अयोध्येला जाता येत नसेल तर तुम्ही घरीच राहून रामाची पूजा करून आरती आणि चालीसा पाठ करू शकता. भगवान श्रीरामाची आरती आणि चालीसा पठण केल्याने जीवनातील सर्व समस्या दूर होतात.अयोध्येच्या राम मंदिरात रामललाचे स्वागत करण्याची धूम आहे. अशा परिस्थितीत जर तुम्ही तुमच्या घरी प्राणप्रतिष्ठा किंवा रामललाची पूजा करत असाल तर पूजा कशी करावी हे जाणून घ्या.

पूजेसाठी लागणारे साहित्य-

रामललाची मूर्ती किंवा प्रतिमा, पूजा थाळी, अक्षत, हळद, कुमकुम, चंदन, फुले, हार, अगरबत्ती, निरांजन, समई, तूप किंवा तेल, फळे आणि प्रसादासाठी मिठाई. आरतीसाठी कापूर आणि फुले, दिवे आणि घंटा.

पूजा विधि-

घरातील मंदिर पूर्णपणे स्वच्छ करा. मंदिरात कोणताही फाटलेला जुना फोटो, कागद किंवा इतर साहित्य असू नये हे लक्षात ठेवा.

मंदिराची छोटी-मोठी चित्रे स्वच्छ कपड्याने पुसून त्यातील धूळ पूर्णपणे स्वच्छ करावी.

धातूपासून बनवलेल्या मूर्तींना स्नान करून स्वच्छ करा. दुसरीकडे, जर काही मूर्ती पाण्यात आंघोळ करता येत नसतील तर त्या स्वच्छ कपड्याने पुसून टाका.

पूजेची तयारी कशी करावी-
गृहमंदिराची साफसफाई केल्यानंतर संपूर्ण पूजेचे ठिकाण पूर्णपणे स्वच्छ करावे.

आपण प्रथम स्नान करावे आणि स्वच्छ कपडे परिधान करावे.

पुजेचे सर्व साहित्य स्वच्छ जागी ठेवावे

राम दरबार असेल तर त्याला पिवळे कापड पसरून स्वच्छ पाटावर बसवा.

चित्र पूर्णपणे स्वच्छ करून त्यावर चंदन लावावे. चित्राला चंदन लावल्यानंतर रामललाची पूजा सुरू करा. पूजा सुरू करण्यापूर्वी तळहातात पाणी घेऊन संकल्प करा.

मूर्तीसमोर बसा आणि डोळे बंद करा. भगवान श्रीरामाला अक्षत, चंदन, कुंकुम आणि फुले अर्पण करून पूजा सुरू करा. पवित्र वातावरण निर्माण करण्यासाठी तेलाचा दिवा आणि अगरबत्ती लावा आणि भक्तिभावाने पूजा सुरू करा.

घरी रामललाची मूर्ती नसेल तर 22 जानेवारीच्या शुभ मुहूर्तावर नवीन मूर्ती घरी आणा आणि अभिजीत मुहूर्तावर तुमच्या घरातील मंदिरात रामललाचा अभिषेक करा.

मूर्तीमध्ये दैवी उपस्थितीला आमंत्रित करण्यासाठी मंत्रांचे पठण करा.

मूर्तीचा जलाभिषेक करून पंचामृताने स्नान करावे. यानंतर पुन्हा एकदा मूर्तीला पाण्याने स्नान घालावे. मूर्तीसमोर तुपाचा दिवा लावून प्रभू श्रीरामाची आरती करावी .

रामललाला नैवेद्य म्हणून फळे आणि मिठाई अर्पण करावी. तसेच या दिवशी पीठ पंजिरी, पंचामृत आणि खीर अर्पण करावी.

यासोबतच संध्याकाळी संपूर्ण घरात दिवे लावून दिवाळी साजरी करावी. या दिवशी संध्याकाळी मुख्य प्रवेशद्वारावर तुपाचा दिवा लावावा. हे भगवान श्रीरामाच्या आगमनाचे प्रतीक मानले जाते.

Edited by - Priya Dixit

श्रीराम यांची कुलदेवी कोणती आहे?

Mon, 22 Jan 2024 09:22:00 +0530

Kuldevi of Lord Ram : आयोध्यामध्ये प्रभु श्रीराम यांच्या कुलदेवीचे एक छोटे मंदिर आहे. आयोध्यात

याची आधारशिला ठेवलेली आहे. असे म्हणतात की श्रीराम यांची कुलदेवी मोठी देवकाली आहे. अशी मान्यता आहे की मोठी देवकाली श्रीराम यांची कुलदेवी होती. आणि ही देवी महाकाली, महालक्ष्मी, आणि महासरस्वतीचा या देवींचे संगम आहे. मंदिराचे महंत सुनील पाठक यांनी सांगितले मोठी देवकाली यांच्या मंदिराबाबत या परिसरात खूप श्रद्धा आहे. मोठी देवकाली श्रीराम यांची कुलदेवी आहे पाठक यांनी देवकालीचे महत्व सांगताना म्हटले की प्रभु श्रीराम यांच्या जन्मानंतर त्यांची आई कौशल्या पूर्ण कुटुंबासोबत मंदिरात आल्या होत्या. त्यानंतर अशी परंपरा बनली आहे जेव्हा पण कोणाच्या घरी बाळ जन्माला येते तेव्हा घरातील सर्व सदस्य बाळाला घेवून मंदिरात दर्शनाला येते. खूप सारे लोक नवीन कार्य सुरु करण्यापूर्वी देवीचे दर्शन घ्यायला मंदिरात येतात.

पाठक यांनी मंदिराबद्दल विस्तृत माहिती देतांना सांगितले की, प्रभु श्रीराम यांचे पूर्वज रघु यांना देवीने स्वप्नात दर्शन दिले होते देवीने त्यांना यज्ञ करण्याचे सांगितले होते आणि युद्धात त्यांचा विजय होईल असे सांगितले. राजा रघु यांनी देवीच्या आदेशाचे पालन करून यज्ञ केला आणि ते युद्धात विजयी झालेत. त्यानंतर त्यांनी मोठी देवकाली मूर्तीची स्थापना केली.

त्यांनी सांगितले की, श्रद्धालु लांब लांबून आपली समस्या तसेच नवस घेवून येतात आणि जेव्हा त्यांची समस्या दुर होते तसेच नवस पूर्ण होतात तेव्हा देवीला धन्यवाद द्यायला येतात तसेच कार्तिकी पौर्णिमा वसंत, शारदीय नवरात्र आणि रामनवमी यदिवशी मोठ्या संख्येत भक्त दर्शनला येतात.

देवकाली मंदिराच्या पुजारीला आशा आहे की, राममंदिरात दर्शनला आलेल्या भक्तांना मोठी देवकाली मंदिराची पण माहिती मिळेल. आयोध्येत श्रीराम मंदिराची आधारशिला ठेवल्यानंतर प्रभु श्रीराम यांची मोठी देवकाली मंदिरात पण भक्तांची संख्या वाढेल अशी आशा आहे. पाठक म्हणालेत की मी अयोध्यावासी आहे याचा माला खूप आनंद आहे की प्रभु श्रीराम यांना त्यांचे स्थान मिळाले प्रभु श्रीराम भारताचे आत्मा आहेत मला असे वाटते की जेव्हा राममंदिराचे दर्शन करण्यासाठी श्रद्धाळू येतील तेव्हा ते मोठी देवकाली मंदिरात पण दर्शनला येतील तसेच श्रद्धाळूंना जेव्हा कळेल की हे मंदिर श्रीराम याच्या परिवारशी जोडलेले आहे तेव्हा ते मोठ्या संख्येने येतील.

सचित्र संपूर्ण राम कथा

Mon, 22 Jan 2024 09:21:00 +0530

भगवान श्रीराम यांच्यावर कालांतराने अनेक रामायणे लिहिली गेली आहेत, ज्यामध्ये वाल्मिकी रामायण, रामचरित मानस, कंबन रामायण, हनुमद रामायण, आनंद रामायण, मूल रामायण, एक श्लोकी रामायण आणि इतर अनेक रामायण लोकप्रिय आहेत. येथे भगवान श्रीरामाची संपूर्ण कथा संक्षिप्त रुपात देण्यात येत आहे.

1. त्रेतायुगात अयोध्याचे सूर्यवंशी राजा दशरथ यांच्या 3 राण्या कौशल्या, सुमित्रा आणि कैकेयी यांना चार पुत्र झाले, ज्यामध्ये श्री राम हे माता कौशल्येचे पुत्र, लक्ष्मण आणि शत्रुघ्न हे माता सुमित्रा यांचे पुत्र आणि भरत हे माता कैकेयी यांचे पुत्र होते.

2. चारही पुत्रांचे शिक्षण पूर्ण झाल्यावर महर्षी विश्वामित्र राजा दशरथांच्या महालात येतात आणि राम आणि लक्ष्मण यांना राक्षसांपासून त्यांच्या यज्ञाचे रक्षण करण्यासाठी वन आश्रमात घेऊन जातात. विश्वामित्रांच्या आश्रमात श्रीराम ताडकाचा वध करुन आश्रमाचे रक्षण करतात.

3. ताडका वधानंतर महर्षि विश्वामित्र श्रीराम आणि लक्ष्मण यांच्यासह जनकपुरीकडे निघतात. वाटेत ते ऋषी गौतम यांच्या आश्रमातून जातात, तिथे श्रीराम अहिल्याला आपल्या पायांनी स्पर्श करून शापातून मुक्त करतात.

4. यानंतर विश्वामित्र श्री राम आणि लक्ष्मण यांना जनकपूर येथील सीता स्वयंवरात घेऊन जातात. तेथे भगवान श्रीराम शिवजींचे पिनाक धनुष्य तोडतात.

5. यानंतर दशरथजींच्या चार मुलांचा विवाह राजा जनक आणि त्याचा धाकटा भाऊ कुशध्वज यांच्या मुलींशी होतो. श्री रामाचा विवाह सीतेशी, लक्ष्मणाचा विवाह उर्मिलाशी, मांडवीचा विवाह भरतशी आणि शत्रुघ्नचा विवाह श्रुतकीर्तीशी सोबत होतो.

6. देवासुर संग्रामात दशरथ यांना राणी कैकेयीने साथ दिली होती. यावर दशरथ त्यांना 2 वर पूर्ण करण्याचे वचन देतात. श्रीरामाच्या राज्याभिषेकाच्या तयारीच्या वेळी, मंथराच्या प्रेरणेवर, राणी कैकेयीने श्रीरामांसाठी 14 वर्षांच्या वनवासाचे वरदान मागितले आणि आपला मुलगा भरत याला अयोध्येचा राजा बनवले.

7. आपले वडील दशरथ यांचे वचन पूर्ण करण्यासाठी भगवान श्री राम आपली पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासह नियमाप्रमाणे संन्याशाचा वेष धारण करून 14 वर्षांसाठी वनात गेले.

8. प्रभु श्री राम, लक्ष्मण आणि देवी सीता यांना निषादराज केवट नावाने गंगा पार करवतात. जेव्हा श्रीराम पारितोषिक देऊ इच्छितात, तेव्हा नाविक म्हणतो की, ज्याप्रमाणे मी तुम्हाला गंगा पार करून दिली, त्याचप्रमाणे तुम्ही मला आणि माझ्या कुटुंबालाही भवसागर पार करवून द्या.

9. दंडकवनात रावणाची बहीण शूर्पणखा, सुंदर अप्सरा नयनताराच्या रूपात, झोपडीच्या बाहेर बसते आणि श्री रामांना तिच्याशी लग्न करण्यास सांगते. श्रीरामांच्या नकार दिल्यावर ती लक्ष्मणाकडे आग्रह धरते. मग ती माता सीतेला मारायला धावते. हे पाहून लक्ष्मणजी तिची नाक कापतात.

10. कापलेल्या नाकासह शूर्पणखा तिचा भाऊ आणि दंडक जंगलातील राक्षस राजा खार आणि दुषणकडे जाते. नंतर श्री रामांचे खार आणि दुषण यांच्याशी युद्ध होतं, ज्यामध्ये श्री राम त्या दोघांचा वध करतात.

11. खर-दूषणच्या मृत्यूची बातमी घेऊन शूर्पणखा भाऊ लंकापति रावणाजवळ पोहचते आणि सीतेच्या सुंदरतेचे कौतुक करते. सीतेचे अपहरण करण्यासाठी रावणाला भडकवते.

12. यानंतर रावण आपल्या मामा मारीचला हरणात बदलून माता सीतेला पळवून आणण्याची योजना आखतो. सीता श्रीरामाला ते सुंदर स्वर्ण हरिण आणण्याचा आग्रह धरते. रामजी त्या हरणाला आणण्यासाठी जंगलात जातात. हरणाचे रहस्य उघड झाल्यावर राम त्याला मारतात.

13. जेव्हा श्रीराम बराच वेळ परत येत नाही तेव्हा काही अनुचित घटनेच्या भीतीने सीता लक्ष्मणाला श्रीरामांच्या मदतीसाठी वनात पाठवते. लक्ष्मणजी लक्ष्मण रेखा काढतात आणि जंगलात श्रीरामांचा शोध घेण्यासाठी जातात.

14. लक्ष्मणजी गेल्यानंतर रावण संन्यासीच्या वेशात सीतेकडून भिक्षा मागतो आणि लक्ष्मण रेषा ओलांडण्यासाठी भाग पाडतो. अशा प्रकारे रावण माता सीतेचं अपहरण करतो.

15. रावण माता सीतेचे विमानातून अपहरण करुन घेऊन जात असताना गिधाड राजा जटायू वाटेत त्याला अडवण्याचा प्रयत्न करतात आणि या प्रयत्नात रावण जटायूचा वध करतो.

16. जटायूचा अंतिम संस्कार करून श्री राम आणि लक्ष्मण सीतेच्या शोधात निघतात. शोधत शोधत ते शबरीच्या आश्रमात पोहोचतात. यानंतर ते हनुमानजी आणि सुग्रीवजींना भेटतात. सुग्रीव आपली दुर्दशा श्री रामांना सांगतात.

17. सुग्रीवची व्यथा ऐकून राम बालीचा वध करण्यास तयार होतात आणि सुग्रीव आणि बालीच्या युद्ध दरम्यान बालीचा वध करुन सुग्रीवला किष्किंधाचा राजा घोषित करतात.

18. सीतेच्या शोधात जामवंताच्या सांगण्यावरून हनुमानजींना आपल्या शक्तीची जाणीव होते आणि समुद्र पार करून अशोक वाटिकेत पोहोचतात. तेथे ते विभीषणाला भेटतात. यानंतर ते माता सीतेला श्रीरामांची अंगठी देतात आणि त्यांना श्रीरामांबद्दल सांगतात.

19. यानंतर मेघनाद हनुमानजींना बंधक ओलिस घेतो आणि त्यांना रावणाच्या समोर उभे करतो, त्यानंतर हुनमानजी रावणाला श्रीरामांसमोर शरण येण्यास किंवा युद्धासाठी तयार होण्यास सांगतात. हे ऐकून रावण त्यांच्या शेपटीला आग लावतो. हनुमानजी आपल्या जळत्या शेपटीने लंका जाळतात.

20. लंका दहन केल्यानंतर हनुमानजी विभीषण यांची श्रीरामांसोबत भेट घडवून आणतात. तेव्हा नल- नील यांच्या योजनाप्रमाणे समुद्रावर सेतु निर्माण करण्यास सुरुवात होते.

21. शेवटी श्री राम बली पुत्र अंगदला रावणाच्या भेटीला पाठवतात आणि शरणागतीचा संदेश देतात आणि शांततेचा अंतिम प्रस्ताव देतात. जेव्हा रावण सहमत होत नाही तेव्हा अंगद आपली शक्ती दाखवतात आणि इशारा देऊन परतत येतात.

22. यानंतर राम आणि रावण यांच्यात युद्ध होतं. युद्धाच्या तिसर्‍या दिवशी श्री राम कुंभकरणाशी लढतात आणि नंतर कुंभकरण मारला जातो. कुंभकर्ण आणि रावणाच्या मुलांचा वध केल्यानंतर लक्ष्मण आणि मेघनाद यांच्यात युद्ध होते, जेव्हा मेघनादने राम आणि लक्ष्मण यांना सापाच्या फासात बांधले होते. त्यानंतर गरुडजींच्या मदतीने राम आणि लक्ष्मण यांची सापाच्या जाळ्यातून सुटका होते.

23. नंतर मेघनादांच्या हल्ल्यामुळे लक्ष्मणजी बेशुद्ध होतात, त्यानंतर वैद्यराज सुषेण यांच्या सांगण्यावरून हनुमानजी संजीवनी वनस्पतीचा डोंगर आणतात. संजीवनी बूटीच्या मदतीने लक्ष्मणजी शुद्धीवर आल्यावर ते पुन्हा मेघनादशी लढतात आणि शेवटी ते मेघनादला मारतात.

24. यानंतर राम आणि रावणात घनघोर युद्ध होते. विभीषणाच्या सूचनेनुसार, श्री राम रावणाच्या नाभीत बाण सोडतात आणि नंतर रावणाचा वध केल्यानंतर, प्रभू श्रीराम पुष्पक विमानात पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासह अयोध्येला परततात.

25. अयोध्यामध्ये प्रभु श्री राम, लक्ष्मण आणि माता सीता यांचे भव्य स्वागत केले जाते आणि नंतर त्यांचा राज्याभिषेक होतो. राज्याभिषेकात हनुमानजी, सुग्रीव, जामवंत, अंगद यांसह वानर सेनेचे अनेक जण सामील होतात.

।।इति राम कथा।।

रामरक्षा स्तोत्र मराठी अर्थासहित Ram Raksha Stotra

Mon, 22 Jan 2024 09:12:00 +0530

बुध कौशिक ऋषी वाल्मिकी यांनी रामरक्षा स्तोत्र लिहिले. तथापि पौराणिक मान्यतेनुसार, असे मानले जाते की भगवान शिव वाल्मिकी ऋषींच्या स्वप्नात प्रकट झाले आणि त्यांनी राम स्तोत्राचे पठण केले. वाल्मिकीजी पहाटे उठले आणि त्यांनी संपूर्ण रामरक्षा स्तोत्र लिहिले. देववाणी हा स्रोत संस्कृतमध्ये उपलब्ध आहे. शुभ परिणाम आणि भगवान रामाचा आशीर्वाद मिळविण्यासाठी रामस्त्रोत जप केला जाऊ शकतो.

रामस्त्रोतचे यशस्वी पठण जातकाच्या जीवनातील विविध पैलूंमध्ये यश आणि समृद्धी आणते. मात्र कामानुसार त्याच्या पद्धतीतही बदल दिसून येत आहेत. हे स्तोत्र 11 वेळा पाठ करावे. श्री रामरक्षा स्तोत्राचे 11 वेळा पठण केल्यास त्याचा प्रभाव दिवसभर राहतो, असेही सांगितले जाते. राम स्तोत्राचा सतत 45 दिवस पाठ केल्यास त्याचा प्रभाव दुप्पट होतो. नवरात्रीच्या काळात रामरक्षेचा जप अवश्य करावा. तथापि, एखाद्याने आपला आत्मा आणि शरीर शुद्ध केले पाहिजे आणि त्याचे पठण सुरू करण्यापूर्वी भगवान रामाची स्तुती केली पाहिजे.

श्रीगणेशायनमः।

विनियोगः

अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य बुधकौशिक ऋषिः। श्री सीतारामचंद्रो देवता । अनुष्टुप्‌ छंदः। सीता शक्तिः। श्रीमान हनुमान्‌ कीलकम्‌ । श्री सीतारामचंद्रप्रीत्यर्थे रामरक्षास्तोत्रजपे विनियोगः ।

अर्थ – या रामरक्षा स्तोत्रात – बुधकौशिक हे मंत्राचे ऋषी आहेत, सीता आणि रामचंद्र देवता आहेत, अनुष्टुप श्लोक आहे, सीता शक्ती आहे, श्री हनुमान जी कीलक आहेत आणि श्री रामचंद्रजींच्या प्रसन्नतेसाठी जप केले जाते.

अथ ध्यानम्‌:

ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं पीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम्‌ । वामांकारूढसीतामुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभं नानालंकार दीप्तं दधतमुरुजटामंडलं रामचंद्रम ।

अर्थ - ज्यांनी धनुष्यबाण धारण केले आहेत, बद्ध पद्मासन विराजित आहेत, पितांबर धारण केलेले आहेत, ज्यांचे प्रसन्न नयन नवीन कमळाशी स्पर्धा करतात आणि डाव्या बाजूला बसलेल्या श्री सीताजींच्या कमळाचे मुख आहेत, ते अजानुबाहू, मेघश्याम, नाना श्री रामचंद्रांचे ध्यान करतात. विविध अलंकारांनी सजलेले आणि विशाल जटाजूटधारी श्रीरामचंद्रजींचे ध्यान करा..

चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम्‌ ।

एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम्‌ ॥1॥

अर्थ -श्री रघुनाथ जींचे चरित्र शंभर कोटी विस्ताराचे आहे आणि त्यातील प्रत्येक अक्षर मानवाच्या महापापांचा नाश करणारे आहे ॥1॥

ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम्‌ ।

जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमंडितम्‌ ॥2॥

सासितूणधनुर्बाणपाणिं नक्तंचरांतकम्‌ ।

स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम्‌ ॥3॥

रामरक्षां पठेत्प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम्‌ ।

शिरो मे राघवः पातु भालं दशरथात्मजः ॥4॥

अर्थ - जो निळ्या कमळासारखा श्यामवर्ण आहे, कमळाचे नेत्र असलेला, केसांचा मुकुट धारण केलेला, हातात खड्ग, तूणीर, धनुष आणि बाण धारण केलेले, राक्षसांचा नाश करणारा आणि स्वतःच्या रक्षणासाठी स्वतःच्या लीलेतून अवतरलेले. जानकी आणि लक्ष्मणासह प्रभू रामाचे स्मरण करणार्‍या या जगाने, जन्म नसलेल्या आणि सर्वव्यापी, ज्ञानी माणसाने या सर्वशक्तिमान आणि पापाचा नाश करणाऱ्या रामरक्षा स्तोत्राचे पठण केले पाहिजे. राघव माझ्या मस्तकाचे आणि दशरथात्मज ललाटचे रक्षण करो ॥2–4॥

कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रियः श्रुती ।

घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः ॥5॥

अर्थ - कौसल्य नंदन डोळ्यांचे रक्षण करतो, विश्वामित्र प्रिय कानांचे रक्षण करतो, यज्ञरक्षक गंधाच्या इंद्रियचे रक्षण करतो आणि सौमित्री वत्सल मुखाचे रक्षण करतो ॥5॥

जिह्वां विद्यानिधिः पातु कण्ठं भरतवंदितः ।

स्कंधौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः ॥6॥

अर्थ - माझ्या जिभेचा विद्यानिधि, माझ्या कंठाचा भरतवंदित, माझ्या खांद्याचा दिव्ययुद्ध आणि भग्नेशकर्मुख (महादेवजींचे धनुष्य तोडणारा) माझ्या बाहूंचे रक्षण करो ॥6॥

करौ सीतापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित्‌ ।

मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रयः ॥7॥

अर्थ - हातांचा सीतापती, हृदयाचा जमदग्न्यजित (परशुरामाचा विजेता), मध्यभागाचा खरध्वांशी (खर नावाच्या राक्षसाचा नाश करणारा) आणि जांबवदाश्रय (जांबवनाचा आश्रय) नाभीचे रक्षण करतो ॥7॥

सुग्रीवेशः कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभुः ।

उरू रघूत्तमः पातु रक्षःकुलविनाशकृत्‌ ॥8॥

अर्थ - सुग्रीवेश (सुग्रीवांचा स्वामी) कंबरेचे रक्षण करो, शक्तीचे हनुमतप्रभू आणि राक्षसांचा नाश करणारे रघुश्रेष्ठ, मांड्यांचे रक्षण करो ॥8॥

जानुनी सेतुकृत्पातु जंघे दशमुखान्तकः ।

पादौ विभीषणश्रीदः पातु रामोऽखिलं वपुः ॥9॥

अर्थ - गुडघ्यांचे सेतुकृत, मांड्यांचे दशमुखांतक (ज्याने रावणाचा वध केला), पायांचे विभीषणश्री (विभीषणाला ऐश्वर्य बहाल करणारा) आणि संपूर्ण शरीर श्रीरामाचे रक्षण करो ॥9॥

एतां रामबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत्‌ ।

स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत्‌ ॥10॥

अर्थ - जो पुण्यवान पुरूष रामबलाने भरलेला हा रक्षा पाठ करतो, तो दीर्घायुषी, सुखी, पुत्र, विजयी आणि नम्रतेने पूर्ण होतो ॥10॥

पातालभूतलव्योमचारिणश्छद्मचारिणः ।

न दृष्टुमति शक्तास्ते रक्षितं रामनामभिः ॥11॥

अर्थ - जे प्राणी पाताळात, पृथ्वीत किंवा आकाशात भटकत असतात आणि छद्मवेश वेशात फिरत असतात, त्यांना राम नामाने रक्षण झालेला पुरुषही दिसत नाही ॥11॥

रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति वा स्मरन्‌ ।

नरो न लिप्यते पापैर्भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥12॥

अर्थ - 'राम', 'रामभद्र', 'रामचंद्र' - या नावांचे स्मरण केल्याने मनुष्य पापात गुंतत नाही आणि भोग व मोक्ष प्राप्त करतो ॥12॥

जगज्जैत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाऽभिरक्षितम्‌ ।

यः कण्ठे धारयेत्तस्य करस्थाः सर्वसिद्धयः ॥13॥

अर्थ - जो जग जिंकण्याचा एकमेव या स्तोत्राचा कंठात धारण करतो (म्हणजे स्मरणात ठेवतो), सर्व सिद्धी त्याच्या हाती असतात ॥13॥

वज्रपंजरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत्‌ ।

अव्याहताज्ञः सर्वत्र लभते जयमंगलम्‌ ॥14॥

अर्थ - वज्रपंजर नावाच्या या रामकवचाचे स्मरण जो मनुष्य करतो, त्याच्या आज्ञेचे कुठेही उल्लंघन होत नाही आणि त्याला सर्वत्र विजय व शुभ प्राप्त होते ॥14॥

आदिष्टवान्यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हरः ।

तथा लिखितवान्प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः ॥15॥

अर्थ – ज्या प्रकारे श्री शंकरांनी रात्री स्वप्नात या रामरक्षेची आज्ञा केली होती, त्याचप्रमाणे सकाळी उठल्यावर बुद्धकौशिकांनी लिहिली होती ॥15॥

आरामः कल्पवृक्षाणां विरामः सकलापदाम्‌ ।

अभिरामस्रिलोकानां रामः श्रीमान्स नः प्रभुः ॥16॥

अर्थ - जो कल्पवृक्षाच्या बागेसारखा आहे आणि सर्व अडथळ्यांचा नाश करणारा आहे, जो तिन्ही लोकांमध्ये सर्वात सुंदर आहे, तोच राम आपला भगवान आहे ॥16॥

तरुणौ रूप सम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ ।

पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥17॥

फलमूलाशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ ।

पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥18॥

शरण्यौ सर्र्र्वसत्त्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम्‌ ।

रक्षःकुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघूत्तमौ ॥19॥

अर्थ - जे तरुण, देखणा, कोमल, पराक्रमी, कमळासारखे मोठे नयन असलेले, चीरवस्त्र आणि कृष्ण मृगचर्म धारी, फळे व मुळे खाणारे, संन्यासी, ब्रह्मचारी, सर्व प्राणिमात्रांना आश्रय देणारे, सर्व धनुर्धार्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे. दानव कुळाचा नाश करणार आहेत, रघुश्रेष्ठ दशरथकुमार राम आणि लक्ष्मण हे दोन्ही भाऊ आमचे रक्षण करोत ॥17–19॥

आत्तसज्जधनुषाविषुस्पृशावक्षयाशुगनिषंगसंगिनौ ।

रक्षणाय मम रामलक्ष्मणावग्रतः पथि सदैव गच्छताम्‌ ॥20॥

अर्थ - ज्यांनी सुव्यवस्थित धनुष्य धरले आहे, ज्यांनी बाणांना स्पर्श केला आहे आणि ज्यांनी अक्षय बाण असलेले तुनीर घेतले आहे, ते माझे रक्षण करण्यासाठी मार्गात राम आणि लक्ष्मण नेहमी माझ्या पुढे जावोत ॥20॥

सन्नद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा ।

गच्छन्मनोरथान्नश्च रामः पातु सलक्ष्मणः ॥21॥

अर्थ - प्रभू राम लक्ष्मणजींसोबत तरुण वयात सदैव तत्पर, हातात खड्ग घेऊन, धनुष्यबाण धरून पुढे कूच करून आमच्या इच्छांचे रक्षण करोत ॥21॥

रामो दाशरथिः शूरो लक्ष्मणानुचरो बली ।

काकुत्स्थः पुरुषः पूर्णः कौसल्येयो रघूत्तमः ॥22॥

वेदान्तवेद्यो यज्ञेशः पुराणपुरुषोत्तमः ।

जानकीवल्लभः श्रीमानप्रमेयपराक्रमः ॥23॥

इत्येतानि जपन्नित्यं मद्भक्तः श्रद्धयाऽन्वितः ।

अश्वमेधाधिकं पुण्यं सम्प्राप्नोति न संशयः ॥24॥

अर्थ - (देव म्हणतात) राम, दाशरथि, शूर, लक्ष्मणानुचर, बली, काकुत्स्थ, पुरुष, पूर्ण, कौसल्येय, रघूत्तम, वेदान्तवेद्य, यज्ञेश, पुराण पुरुषोत्तम, जानकी वल्लभ, श्रीमान आणि अपरामय पराक्रम - या नामांचा दररोज जप करावा. माझ्या भक्ताला अश्वमेध यज्ञापेक्षा जास्त फळ मिळते यात शंका नाही ॥22–24॥

रामं दूवार्दलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम्‌ ।

स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नराः ॥25॥

अर्थ - जे श्यामवर्ण, कमलनयन, पितांबरधारी यांसारख्या दिव्य नावांनी भगवान रामाची स्तुती करतात, ते संसारचक्रात पडत नाहीत ॥25॥

रामं लक्ष्मणपूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुन्दरं

काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मिकम्‌ ।

राजेन्द्रं सत्यसंधं दशरथतनयं श्यामलं शान्तमूर्तिं

वन्दे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम्‌ ॥26॥

अर्थ - लक्ष्मणजींचे पूर्वज, रघु कुळातील सर्वोत्कृष्ट, सीताजींचे स्वामी, अतिशय सुंदर, काकुळस्थ कुळाचे नंदन, करुणेचा सागर, ब्राह्मण भक्त, परमधर्मीय, राजराजेश्वर, सत्यवादी, दशरथपुत्र, श्याम आणि शांतमूर्ती, सर्व जगात सुंद, मी रघुकुल टिळक, राघव आणि रावणारि (रावणाचे शत्रू) रामाची पूजा करतो ॥26॥

रामाय रामभद्राय रामचन्द्राय वेधसे ।

रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥27॥

अर्थ - राम, रामभद्र, रामचंद्र, विधात्री स्वरूप, रघुनाथ, भगवान सीतापती यांना नमस्कार असो ॥27॥

श्रीराम राम रघुनन्दनराम राम

श्रीराम राम भरताग्रज राम राम ।

श्रीराम राम रणकर्कश राम राम

श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥28॥

अर्थ - हे रघुनंदन श्री राम ! हे भरतग्रज प्रभू राम ! हे रणधीर प्रभू राम ! तूं माझा आश्रय ॥28॥

श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि

श्रीरामचन्द्रचरणौ वचंसा गृणामि ।

श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि

श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये ॥29॥

अर्थ - मी मनाने श्री रामचंद्रांच्या चरणांचे स्मरण करतो, माझ्या वाणीने श्री रामचंद्रांच्या चरणांचा जप करतो, श्री रामचंद्रांच्या चरणी नतमस्तक होऊन श्री रामचंद्रांच्या चरणांचा आश्रय घेतो ॥29॥

माता रामो मत्पिता रामचन्द्रः

स्वामी रामो मत्सखा रामचन्द्रः ।

सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयलुर्नान्यं

जाने नैव जाने न जाने ॥30॥

अर्थ - राम माझी आई आहे, राम माझा पिता आहे, राम माझा स्वामी आहे आणि राम माझा मित्र आहे. दयाळू रामचंद्र हे माझे सर्वस्व आहे, मी त्यांच्याशिवाय इतर कोणाला ओळखत नाही, मला अजिबात माहित नाही ॥30॥

दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा ।

पुरतो मारुतिर्यस्य तं वंदे रघुनन्दनम्‌ ॥31॥

अर्थ - मी रघुनाथजींची पूजा करतो, ज्यांच्या उजवीकडे लक्ष्मणजी, डावीकडे जानकीजी आणि समोर हनुमानजी आहेत ॥31॥

लोकाभिरामं रणरंगधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम ।

कारुण्यरूपं करुणाकरं तं श्रीरामचंद्रं शरणं प्रपद्ये ॥32॥

अर्थ - सर्व जगांत शोभणारे, रणांगणात धैर्यवान, कमलनयन, रघुवंश वीर, करुणा मूर्ती आणि करुणेचे भांडार असलेले श्री रामचंद्रजींचा मी आश्रय घेतो ॥32॥

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्‌ ।

वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥33॥

अर्थ - मनासारखा आणि वाऱ्यासारखा वेग असणार्‍या, सर्व इंद्रियांमध्ये श्रेष्ठ आणि बुद्धिमान असलेल्या रामाच्या दूताचा मी आश्रय घेतो ॥33॥

कूजन्तं राम रामेति मधुरं मधुराक्षरम्‌ ।

आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम्‌ ॥34॥

अर्थ - काव्यशाखेवर बसून मी वाल्मिकी रूपात कोलाहलाची पूजा करतो गोड अक्षरांनी राम-राम नामाचा जप करतो ॥34॥

आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसम्पदाम्‌ ।

लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम्‌ ॥35॥

अर्थ - आक्षेपांवर विजय मिळविणाऱ्या आणि सर्व प्रकारची संपत्ती प्रदान करणाऱ्या लोकाभिराम भगवान रामाला मी वारंवार नमस्कार करतो ॥35॥

भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसम्पदाम्‌ ।

तर्जनं यमदूतानां राम रामेति गर्जनम्‌ ॥36॥

अर्थ - 'राम-राम' ची घोषणा करणारा जो सर्व जगाचे बीज भाजणारा, ज्याला सर्व सुख-संपत्ती मिळवणारा आणि जो यमदूतांना घाबरवतो ॥36॥

रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रामेशं भजे

रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।

रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहं

रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥37॥

अर्थ - राजांमध्ये श्रेष्ठ श्रीरामजींचा नेहमी विजय होतो. मी लक्ष्मीपती रामाची पूजा करतो. मी रामचंद्रजींना नमन करतो ज्यांनी संपूर्ण राक्षस सैन्याचा नाश केला. रामापेक्षा मोठा आश्रय नाही. मी त्या रामचंद्रांचा दास आहे. माझे मन सदैव रामात तल्लीन राहो. हे राम! तूं माझें रक्षण करो ॥37॥

राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे ।

सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥38॥

अर्थ - (श्री महादेवजी पार्वतीजींना म्हणतात -) हे सुमुखी ! रामनाम हे विष्णु सहस्रनामाशी समतुल्य आहे. मी सदैव 'राम, राम, राम' या रामाच्या नावाने रमतो ॥38॥

॥ श्री बुधकौशिकविरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं सम्पूर्ण ॥

अशा प्रकारे श्री बुद्धकौशिक मुनींनी रचलेले रामरक्षा स्तोत्र पूर्ण झाले.

Facts of Ramayana रामायणातील काही न ऐकलेले तथ्य

Mon, 22 Jan 2024 08:57:00 +0530

Ramayan

Some unheard facts of Ramayana आपण सर्वांनी कधी ना कधी रामायण ऐकलेच असेल. रामायणाच्या निर्मितीबाबत आपल्या मनात अनेक प्रश्न निर्माण होत असतील. एक रामायण महाकाव्य महर्षि वाल्मिकी यांनी लिहिलेले आहे आणि दुसरे रामायण ग्रंथ राम चरित मानस आहे. टीव्ही सीरियल्समध्ये वेगवेगळी रामायणं दाखवली जातात, ज्यात काही ना काही फरक नेहमीच आढळतो. चला तर मग आज जाणून घेऊया रामायणातील काही न ऐकलेल्या गोष्टी:-

रामायणातील काही न ऐकलेले तथ्य

1. रामायणातील एकूण श्लोक

रामायण महर्षी वाल्मिकी यांनी लिहिले असून त्यात एकूण 7 कांड लिहिले आहेत. या 7 कांडमध्ये 500 उपखण्ड आणि एकूण 24000 श्लोक आहेत. रामायणात, भगवान विष्णूच्या राम अवताराच्या जन्मापासून ते नारायणाच्या रूपात परत येईपर्यंत कथा लिहिली गेली होती.

2. रामाची बहीण

रामायणातील सर्व पत्रांव्यतिरिक्त, असे एक पात्र देखील होते ज्याचा उल्लेख क्वचितच कोणी केला असेल. आणि ते पात्र म्हणजे राजा दशरथाची पुत्री जी रामाची मोठी बहीण होती. तिचे नाव शांता होते आणि तिला रामाची आई कौशल्याने जन्म दिला होता. शांता तिच्या चार भावांपेक्षा खूप मोठी होती.

3. गायत्री मंत्र

रामायणात लिहिलेल्या 24 हजार श्लोकांमध्ये प्रत्येक 1000 श्लोकांचे पहिले अक्षर लिहिल्यास तो गायत्री मंत्र होतो.

4. सीता स्वयंवराचे वर्णन

महर्षी वाल्मिकींनी रचलेल्या रामायणात सीता स्वयंवराचे वर्णन नाही. महर्षि वाल्मिकींनी रचलेल्या 'रामायण' नुसार भगवान श्री राम आणि लक्ष्मण ऋषी विश्वामित्रांसह मिथिलाला पोहोचले, तेव्हा विश्वामित्रांनी राजा जनकाला ते शिवधनुष्य श्री रामाला दाखवण्यास सांगितले आणि ती तार अर्पण करताना तुटली. यामुळे प्रभावित होऊन जनकाने देवी सीतेचा श्रीरामाशी विवाह करण्याचा विचार केला.

5. पिनाका धनुष्य

रामायणात सीतेच्या स्वयंवरात जे धनुष्य उचलण्याची अट घालण्यात आली होती ते महादेवाने बनवलेले पिनाक धनुष्य होते. पिनाक धनुष्य भगवान शिवाने स्वतः बनवले होते.या पिनाक धनुष्याने भगवान शिवाने तडकासुर नावाच्या असुराच्या तीन पुत्रांचा त्यांच्या शेपटांसह एकाच बाणाने नाश केला. देवतांच्या कालखंडाच्या शेवटी भगवान शिवाने हे धनुष्य देव रातला दिले होते. देवराज हा राजा जनकाचा पूर्वज होता.

6. हनुमानजींचे गुरु

असे मानले जाते की शबरीचे गुरु मातंग मुनी, ज्याने भगवान रामाला तिच्या उष्ट्या बेरी खाऊ घातले, ते हनुमानाचे गुरू देखील होते. ऋषी मातंगजींनी शबरीला आधीच सांगितले होते की एके दिवशी श्रीराम आपल्या पत्नीच्या शोधात त्यांच्या आश्रमात येतील आणि पुढे काय होईल, हे त्यांनी शबरीला आधीच सांगितले होते.

7. रामायणातील सर्व अवतार

रामायणात विष्णू श्रीरामाच्या रूपात तर लक्ष्मी देवी सीतेच्या रूपात आली होती. त्यांनी शेषनाग लक्ष्मणजींचा अवतार त्यांच्या अवताराला पाठिंबा देण्यासाठी आणला होता. भगवान विष्णूच्या सुदर्शन चक्राने भरत अवतार आणला होता आणि शंख हा शत्रुघ्नाचा अवतार होता.

8. दंडकारण्य वन

श्री राम लक्ष्मण आणि माता सीता यांनी आपला 14 वर्षांचा वनवास ज्या ठिकाणी घालवला ते वन दंडकारण्य म्हणून ओळखले जाते. 35600 चौरस मैलांमध्ये पसरलेले हे जंगल खूप मोठे आहे.

9. एकादशीचे व्रत

श्रीराम जेव्हा सुग्रीवांच्या सैन्यासह समुद्रकिनारी पोहोचले तेव्हा त्यांच्या समोर अथांग समुद्र होता. ते पार करून एवढ्या मोठ्या सैन्यासह लंकेत कसे पोहोचायचे हा प्रश्न होता. यासाठी श्रीरामांनी समुद्राकडून मार्ग मागण्यासाठी समुद्राची पूजा केली आणि एकादशीचे व्रत केले.

10. श्री रामाचे वय

असे मानले जाते की लग्नाच्या वेळी श्रीरामाचे वय सुमारे 16 वर्षे होते.

श्रीरामविजय - अध्याय ४० वा

Tue, 16 Jan 2024 12:39:00 +0530

अध्याय चाळीसावा - श्लोक १ ते ५०

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसीतारामचंद्राभ्यां नमः ॥

जयजय निगमागमतनू अखिला ॥ वृंदारकवंद्या अजित अमला ॥ असुरसंहारणा परम मंगला ॥ अचळ अढळ अविनाशा ॥१॥

मन्मथवारणविदारक मृगेंद्रा ॥ क्रोधजलदविदारक समीरा ॥ मदतमनाशक भास्करा ॥ परात्परा परमानंदा ॥२॥

मत्सरतृणदाहका वैश्वानरा ॥ मायाचक्रचाळका विश्वंभरा ॥ दंभनगच्छेदका वज्रधरा ॥ भूमिजावरा भयनाशना ॥३॥

अहंद्विपंचमुखदर्पहरणा ॥ मोहघटश्रोत्रसंहारणा ॥ शोकशक्रजितगर्वविदारणा ॥ ऊर्मिलारमणाग्रजा श्रीरामा ॥४॥

तंव कृपेच्या समस्त ॥ संपत आला रामविजय ग्रंथ ॥ शेवटींचा अध्याय रसभरित ॥ वदवीं कैसा असे तो ॥५॥

गतकथाध्यायीं ॥ निरूपण ॥ संपले लहुकुशाख्यान ॥ जानकी आणूनियां यज्ञ ॥ अश्वमेघ संपविला ॥६॥

याउपरी एके दिनीं ॥ सिंहासनी बैसला कोदंडपाणी ॥ बंधुवर्ग कर जोडूनी ॥ स्वस्थानीं उभे राहिले ॥७॥

तों कृतांतभगिनीतीरवासी ॥ द्विज प्रजा पातल्या वेगेंसी ॥ जैसे सुर क्षीरसागरासी ॥ जाती गाऱ्हाणें सांगावया ॥८॥

तंव भक्तजनसभाभूषित ॥ मुक्तमंडपीं बैसला रघुनाथ ॥ जो कोटि कंदर्पांचा तात ॥ दीनबंधु गुणसिंधु ॥९॥

दूत जाणविती रघुराया ॥ प्रजानन आले भेटावया ॥ येऊं द्या म्हणे लवलाह्या ॥ कोणी पीडिल्या माझ्या प्रजा ॥१०॥

तों मुक्तमंडपासमोर ॥ पातले तेंव्हा प्रजांचे भार ॥ करूनियां जयजयकार ॥ नमस्कार सर्व घालिती ॥११॥

उभे ठाकले समोर ॥ भ्रूसंकेतें विचारी जगदोद्धार ॥ म्हणती यमुनातीरीं क्रूर ॥ महालवणासुर माजला ॥१२॥

महापातकी अत्यंत क्रूर ॥ मुरदैत्याचा कुमर ॥ भानुजेचें पैलतीर ॥ तेथें असुर असे सदा ॥१३॥

प्रजा गाई आणि ब्राह्मण ॥ चांडाळ भक्षितो नित्य मारून ॥ रघुराया तयासी वधून ॥ समस्त जन सुखी करी ॥१४॥

ऐसें ऐकतां कोदंडपाणी ॥ कोदंड आणवी तयेक्षणीं ॥ आरक्तता उदेली नयनी ॥ क्रोध मनीं न सांवरे ॥१५॥

तों शत्रुघ्न पुढें येऊनी ॥ मस्तक ठेविलें श्रीरामचरणीं ॥ म्हणे मज आज्ञा दीजे ये क्षणीं ॥ लवणासुर वधावया ॥१६॥

घेऊनियां चतुरंग दळ । वेगें जाय म्हणे तमालनीळ ॥ लवणासुर वधोनि तत्काळ ॥ प्रजा सुखें राखिजे ॥१७॥

मंत्रशक्ति दिव्य बाण ॥ बंधूस देत रघुनंदन ॥ सीतावधाचे चरण वंदोन ॥ वीर शत्रुघ्न चालिला ॥१८॥

संग्रामसंकेतभेरी ॥ सेवकीं ठोकिल्या ते अवसरीं ॥ तीन अक्षौहिणी दळ बाहेरी ॥ परम वेगें निघालें ॥१९॥

नौका आणूनिया अपार ॥ भानुकन्येचें लंघिले तीर ॥ तो चहूंकडून अपार ॥ ऋषीश्वर पातले ॥२०॥

ऋषी म्हणत हा दैत्य दारुण ॥ पूर्वीं मांधात राजयासी मरण ॥ हस्तें याच्या आलें जाण ॥ बळेंकरून नाटोपे ॥२१॥

शत्रुघ्न बोले तेव्हां वचन ॥ याचें सांगा कैसे मरण ॥ ऋषी म्हणती उमारमण ॥ येणें पूर्वीं आराधिला ॥२२॥

शंकरें स्वहातींचा दिधला शूळ ॥ तेणें बळें संहारीं विश्व सकळ ॥ तरी तो शूळ घेतां तत्काळ ॥ मरण त्यास तेणेंचि पैं ॥२३॥

तो शूळ ठेवूनियां मंदिरीं ॥ आहारालागी हिंडे दिवस रात्रीं ॥ श्वापदें गोब्राह्मण मारी ॥ शोधूनियां साक्षेपें ॥२४॥

तरी तो काळ साधून ॥ आधीं घ्यावें तयाचें दर्शन ॥ शूळ हातीं चढतांचि पूर्ण ॥ बळ क्षीण नव्हे तयाचें ॥२५॥

त्याचिया भयेंकरून ॥ ओस पडिलें मथुरापट्टण ॥ तें शत्रुघ्नें ओलांडून ॥ काळ साधून चालिला ॥२६॥

लवणासुर नसतां सदनीं ॥ मंदिर तयाचे पाहे उघडोनी ॥ तो शुळ ठेविलासे पूजोनी ॥ उचली तेक्षणीं दाशरथी ॥२७॥

शूळ घेऊनि कैकयीनंदन ॥ दळभारेंसी सिद्ध पूर्ण ॥ उभा ठाकला तों लवण ॥ वनींहून परतला ॥२८॥

गाई ब्राह्मण मारून ॥ प्रेतभार मस्तकीं घेऊन ॥ तों वेष्टिलें देखे सदन ॥ मानववीरदळेंसी ॥२९॥

नयनीं देखतां मानवभार ॥ परम आनंदला लवणासुर ॥ म्हणे ईश्वर मज आहार सदाप्रति पाठविला ॥३०॥

कृतावंत हाक फोडूनी ॥ लवणें शत्रुघ्नासी देखोनी ॥ परम क्रोधें आला धांवूनी ॥ तों शूळ हिरोनी नेलासे ॥३१॥

मग क्रोधावला दारुण ॥ म्हणे तूं मनुष्याचा नंदन ॥ तुज मारून अयोध्यापट्टण ॥ क्षणमात्रें घेईन आतां ॥३२॥

माझा मातुल रावण ॥ रामें मारिला कपटेंकरून ॥ परी त्या राघवासी वधून ॥ सीता आणीन बळेंचि ॥३३॥

तुम्हां चौघांस मारून ॥ मातुळाचा सूड घेईन ॥ आजि प्रथम अवदान ॥ तुझें घेईन शत्रुघ्ना ॥३४॥

लवणासी म्हणे शत्रुघ्न ॥ मशका तुज येथेंच वधीन ॥ जैसा मारावया मत्कुण ॥ उशीर कांही न लागेचि ॥३५॥

वृक्ष उपटोनि सत्वर ॥ वेगीं धांवला लवणासुर ॥ तों शत्रुघ्नें सोडिला शर ॥ चापावरी लावूनियां ॥३६॥

तेणें तो वृक्ष छेदिला ॥ असुरें पर्वत भिरकाविला ॥ तोही कैकयीनंदनें फोडिला ॥ क्षणमात्र न लागतां ॥३७॥

कोट्यानकोटी बाण ॥ शत्रुघ्नें मोकलिले दारुण ॥ परी तो न मानीच लवण ॥ बाण तृणवत तयासी ॥३८॥

जैसा कां वर्षे घन ॥ तैसे टाकी वृक्ष पाषाण ॥ ते बाण वरी फोडोन ॥ वीर शत्रुघ्न टाकीतसे ॥३९॥

मग शत्रुघ्नें तये वेळां ॥ बाण विचारून काढिला ॥ जो कमळासनें निर्मिला ॥ मधुकैटभवधालागीं ॥४०॥

विधीनें तो बाण तत्वतां ॥ रघुपतीसी दिधला होता ॥ तो लवणवधासी निघतां ॥ रामें दिधला शत्रुघ्ना ॥४१॥

तो बाण शत्रुघ्नें योजिला ॥ जैसी प्रकटली प्रळयचपळा ॥ तैसा चापापासोनि सुटला ॥ वेगें आला लवणावरी ॥४२॥

तेणें डळमळिलें भूमंडळ ॥ देवांस विमानीं सुटला पळ ॥ वज्रें चूर्ण होय अचळ ॥ तैसा हृदयीं भेदला ॥४३॥

मेरूवरूनि पडे ऐरावत ॥ तैसा जाहला असुरदेहपात ॥ प्राण निघोनि गेला त्वरित ॥ पडिले प्रेत धरणीवरी ॥४४॥

विजयी जाहला शत्रुघ्न ॥ सुमनें वर्षती सुरगण ॥ तत्काळ मथुरापट्टण ॥ प्रजा नेऊन भरियेले ॥४५॥

जैसें अयोध्यापुर सुंदर ॥ तैसेंच मथुरा जाण नगर ॥ देश भरला समग्र ॥ दुःख दरिद्र पळालें ॥४६॥

जय पावला शत्रुघ्न ॥ कळलें रघुपतीस वर्तमान ॥ छत्र चामरादि संपूर्ण ॥ राजचिन्हें पाठविली ॥४७॥

शत्रुघ्नावरी धरून छत्र ॥ केला मथुरेचा नृपवर ॥ समुद्रापर्यंत समग्र ॥ देश तयासी दीधला ॥४८॥

तों अयोध्येमाजी ते वेळें ॥ एक नवल परम वर्तले ॥ एकादश सहस्र वर्षे केले ॥ अयोध्येचें राज्य श्रीरामें ॥४९॥

रामराज्यामाजी मृत्य ॥ अकाळीं नसेच सत्य ॥ तंव तेथे एक ब्राह्मणसुत ॥ मरण अकस्मात पावला ॥५०॥

अध्याय चाळीसावा - श्लोक ५१ ते १००

झालें त्याचे व्रतबंधन ॥ तों सवेंच पावला मरण ॥ तंव पित्यानें उचलोन ॥ राजद्वारा आणिला ॥५१॥

राघवास म्हणे ब्राह्मण ॥ त्वां काय केलें दोषाचरण ॥ अकाळीं बाळ पावला मरण ॥ करी प्रयत्न लवकरी ॥५२॥

परम चिंताक्रांत रघुनाथ ॥ तंव पातला कमलोद्भवसुत ॥ सीताकांतें वृत्तांत ॥ नारदासी सांगितला ॥५३॥

नारद म्हणे जानकीपती ॥ कोणी तप करितो शूद्रयाती ॥ त्या पापेंकरूनि निश्चितीं ॥ ऋृषिकुमर निमाला ॥५४॥

तप करणें हा ब्राह्मणांचा धर्म ॥ इतरांसी तो सहजचि अधर्म ॥ शूद्र तप आचरतां परम ॥ अकाळीं मरण होय पैं ॥५५॥

ऐसें बोलतां ब्रह्मनंदन ॥ राम चिंती पुष्पकविमान ॥ तें तत्काळ आलें धांवोन ॥ राघवें बाहिलें म्हणोनियां ॥५६॥

प्रधान सेनेसहित तत्काळ ॥ वरी आरूढे तमालनीळ ॥ शोधूं लागला पृथ्वीमंडळ ॥ गुहा अचळ कठीण स्थानें ॥५७॥

जो जो तपस्वी दृष्टी दिसे ॥ तयास कोणी जाती राघव पुसे ॥ तंव ते बोलती त्याचिसरसे ॥ श्रेष्ठवर्ण ब्राह्मण ॥५८॥

तयांसी राघव नमून ॥ करी मग तयांचे पूजन ॥ याचपरी उर्वीं संपूर्ण ॥ रघुनंदन शोधितसे ॥५९॥

दक्षिणपंथें शोधी श्रीराम ॥ तों लागले निबिड परम ॥ गिरीकंदरीं एक अधम ॥ किरात तप करीतसे ॥६०॥

तेणें आरंभिले धूम्रपान ॥ तयास पुसे जनकजारमण ॥ म्हणे कोण वेद कोण वर्ण ॥ तप किमर्थ आरंभिले ॥६१॥

तंव तो म्हणे मी किरात ॥ स्वर्गानिमित्त तप करितों येथ ॥ ऐकतां कोपला जानकीनाथ ॥ म्हणे हा आचरत परम अधर्म ॥६२॥

बाण तीक्ष्ण परम चपळ ॥ छेछिलें त्याचें कंठनाळ ॥ तो उद्धरूनि तत्काळ ॥ स्वर्गलोक पावला ॥६३॥

तो विमानीं बैसोन अमरनाथ ॥ रघुनाथासी येऊनि भेटत ॥ म्हणे बरा वधिला किरात ॥ पुरले मनोरथ देवांचे ॥६४॥

सीतावल्लभा रघुनंदना ॥ पुराणपुरुषा गुणसंपन्ना ॥ मज कांहीं सांगावी आज्ञा ॥ ते मी सिद्धी पाववीन ॥६५॥

रघुनाथ म्हणे ऋषिनंदन ॥ अयोध्येंत पावला मरण ॥ तयासी द्यावें जीवदान ॥ सहस्रनयन अवश्य म्हणे ॥६६॥

इंद्रआज्ञेंकरून ॥ परतला ऋषिपुत्राचा प्राण ॥ जैसा ग्रामासी जातां पंथीहून ॥ येत परतोन माघारा ॥६७॥

बहुतांचे सुत त्यावेगळे ॥ पूर्वीं होते जे निमाले ॥ तेही इंद्रें आणोनि दिधले ॥ तद्रूप तैसेच पूर्ववत ॥६८॥

उसनी जेवीं वस्तु नेत ॥ ती परतोनि तैसीच देत ॥ तैसे तयांचे त्यांसी सुत ॥ अमरेश्वरें दीधले ॥६९॥

असो इकडे अयोध्यापती ॥ अगस्तीच्या काननाप्रती ॥ जाता जाहला सहजगती ॥ वनें उपवनें विलोकित ॥७०॥

तों पुढें दोन पक्षी येऊन ॥ राघवासी घालिती लोटांगण ॥ म्हणती आमचा वाद निवडोन ॥ पुढें जावें राघवेंद्रा ॥७१॥

तें रघुत्तमें ऐकोन ॥ स्थिर केले विमान ॥ तों उलूक गृध्र दोघेजण ॥ बोलते जाहले तेधवां ॥७२॥

दिवाभीत बोले वचन ॥ गृह माझे पूर्वींहून ॥ हा गृध्र मज दवडून ॥ बळेंच येथे नांदतो ॥७३॥

मग गृध्र वचन बोलत ॥ उगेंच पीडितो दिवाभीत ॥ गृह माझें यथार्थ ॥ बहुकाळ येथेंचि ॥७४॥

प्रधानास म्हणे सीतावर ॥ यांचा वाद निवडावा सत्वर ॥ सत्य निवडोन मंदिर ॥ ज्याचें त्यास देइंजे ॥७५॥

तों गृध्र बोले पापमती ॥ जंव येथें पृथ्वी नव्हती ॥ तों या वृक्षावरी निश्चितीं ॥ गृह माझें म्यां रचियेलें ॥७६॥

दिवाभीत बोले वचन ॥ ईश्वरें पृथ्वी केली निर्माण ॥ मग वृक्ष वाढला पूर्ण ॥ म्यां सदन निर्मिलें तैं ॥७७॥

प्रधान म्हणे गृध्र सत्य ॥ बहुत काळाच्या गोष्टी सांगत ॥ ऐकोनि हांसिन्नला रघुनाथ ॥ म्हणे केवीं हा अर्थ निवडिला ॥७८॥

पृथ्वी वृक्षासी आधार ॥ नीडासी आश्रय तरुवर ॥ दुरात्मा गृध्र साचार ॥ उलूकालागीं पीडितसे ॥७९॥

निवडूनि यथार्थ व्यवहार ॥ राम उलूकासी देत मंदिर ॥ म्हणे हा गृध्र चांडाळ थोर ॥ यासी वधीन मी आतां ॥८०॥

बाण काढिला तये क्षणीं ॥ तंव गर्जिली तेथें आकाशवाणी ॥ म्हणे हे राम कोदंडपाणी ॥ यासी न मारीं सर्वथा ॥८१॥

हा पूर्वी भूपति ब्रह्मदत्त ॥ गौतम ऋषीचा अंकित ॥ तों याचे सदना अकस्मात ॥ भोजना आला गौतम ऋृषि ॥८२॥

तयासी येणें मांस वाढिले ॥ देखतां गुरूचे मन क्षोभले ॥ तत्काळ यासी शापिलें ॥ गृध्र होय म्हणूनियां ॥८३॥

मग हा लागला गुरुचरणी ॥ उःशाप बोले गौतम मुनि ॥ रामदर्शन होतां ते क्षणीं ॥ जासी उद्धरून स्वर्गातें ॥८४॥

ऐसें देववाणी बोलत ॥ तों विमान पातलें अकस्मात ॥ दिव्य देह पावल ब्रह्मदत्त ॥ भावें नमीत रामचंद्रा ॥८५॥

स्तवोनियां कोदंडपाणी ॥ तत्काळ बैसला विमानीं ॥ रघुवीरप्रतापेंकरूनी ॥ स्वर्गी सुखी राहिला ॥८६॥

असो कलशोद्भवाचे आश्रमासी ॥ येता जाहला अयोध्यावासी ॥ साष्टांग नमून ऋषिसी ॥ राघव उभा राहिला ॥८७॥

बहुत करून आदर ॥ आश्रमीं पूजिला रघुवीर ॥ हस्तकंकण एक सुंदर ॥ ऋषीनें दिधलें राघवा ॥८८॥

पृथ्वीचे मोल संपूर्ण ॥ ऐसें एक एक जडलें रत्न ॥ तें सीतावल्लभें देखोन ॥ घटोद्भवाप्रति पुसतसे ॥८९॥

म्हणे यासी निर्मिता चतुरानन ॥ स्वर्गीची वस्तु प्रभाघन ॥ मनुष्यांसी दुर्लभ पूर्ण ॥ तुम्हांस कैसी लाधली ॥९०॥

मग अगस्ति ते कथा सांगत ॥ पैल ते सरोवरीं पाहें प्रेत ॥ वैदर्भदेशींचा नृपनाथ ॥ पुण्यवंत तपोराशी ॥९१॥

दानें केलीं अपरिमित ॥ रामा तप आचरला बहुत ॥ परी अन्नदान किंचित ॥ घडलें नाही यापासूनि ॥९२॥

स्वर्गास गेला तो नृपनाथ ॥ परी क्षुधेनें पीडिला अत्यंत ॥ मग तयासी म्हणे पह्यजात ॥ नाहीं भक्षार्थ तुज येथें ॥९३॥

नाही केलें अन्नदान ॥ येथें न पाविले दिधल्याविण ॥ तरी तूं भूतळाप्रति जाऊन ॥ आपलें प्रेत भक्षीं कां ॥९४॥

तूं भक्षितां नित्यकाळ ॥ मांस वाढेल बहुसाल ॥ मग तो विमानीं बैसोन भूपाळ ॥ नित्यकाळ येत तेथें ॥९५॥

तों तें आपुलें प्रेत भक्षून ॥ स्वर्गासी जाय परतोन ॥ अन्नोदकाएवढे दान ॥ दुजें नाहीं राघवा ॥९६॥

भाग्य ते वैराग्य निश्चित ॥ दैवत एक सद्गुरुनाथ ॥ शांतिसुखाहून अद्भुत ॥ दुजें सुख नसेचि ॥९७॥

तिथींमाजी द्वादशी श्रेष्ठ ॥ कीं मंत्रांत गायत्री वरिष्ठ ॥ कीं तीर्थामाजीं सुभट ॥ प्रयागराज थोर जैसा ॥९८॥

तैसें दानांमाजी अन्नदान ॥ राघवा अत्यंत श्रेष्ठ पूर्ण ॥ असो त्या रायासी कमलासन ॥ बोलता झाला ते काळीं ॥९९॥

म्हणे अगस्तीचे होतां दर्शन ॥ तुझें कर्म खंडेल गहन ॥ तंव एके दिवशीं येऊन ॥ प्रेत भक्षी नृपवर ॥१००॥

अध्याय चाळीसावा - श्लोक १०१ ते १५०

तें म्यां अकस्मात देखिलें ॥ कृपेनें हृदय माझें द्रवलें ॥ मग म्यां वरदान दीधले ॥ कर्म खंडले तयाचे ॥१॥

मग तो वैदर्भराजा तेथून ॥ करी स्वर्गी अमृतपान ॥ तेणें गुरुपूजेसी संपूर्ण ॥ मज हे कंकण समर्पिले ॥२॥

देवांचे अंश रत्नावरी ॥ चिंतित मनोरथ सिद्ध करी ॥ ऐसें ऐकोनि अयोध्याविहारी ॥ घाली करीं कंकण तें ॥३॥

राघव म्हणे महाऋषी ॥ दंडकारण्य म्हणती यासी ॥ याची पूर्वकथा आहे कैसी ॥ ते मजपासी सांगिजे ॥४॥

अगस्ति म्हणे मित्रकुळीं देख ॥ मनूचा पुत्रइक्ष्वाक ॥ तयाचा पुत्र दंडक ॥ तो निघाला मृगयेसी ॥५॥

तों काननी ऋषिआश्रम बहुत ॥ दंडक जाय पहात पहात ॥ तंव भृगुऋषि नव्हता मंदिरीं ॥

घरीं तयाची होती कुमारी ॥ अरजा नाम तियेचें ॥७॥

देखोनियां एकांत ॥ कामातुर होत तो नृपनाथ ॥ परी ते बाळ असे अत्यंत ॥ दशवर्षांची कुमारिका ॥८॥

दंडकें धरूनियां बळें ॥ ऋषिकन्येप्रति भोगिलें ॥ शरीर तिचे अचेतन पडलें ॥ दंडक गेला तेथोनी ॥९॥

भृगु आश्रमासी आला त्वरित ॥ देखा कन्या पडली मूर्च्छित ॥ ऋषी वार्ता सांगता समस्त ॥ दंडके अनर्थ केला हा ॥११०॥

ऋषी क्षोभला जैसा कृतांत दंडकासी तेव्हां शापित ॥ म्हणे सेना प्रजा देश समस्त ॥ वनें पट्टणें सर्वही ॥११॥

वृक्ष तोय तृण धान्य ॥ तुझे वंशासहित प्रधान ॥ चांडाळा जाय रे भस्म होऊन ॥ सप्त दिन न लागतां ॥१२॥

ऐसें बोलतां विप्रोत्तम ॥ सर्वही जाहले तेव्हां भस्म ॥ नाहीं उरलें वृक्षाचें नाम ॥ पक्षी तोय मग कैंचें ॥१३॥

बहुत काळपर्यंत ॥ शून्य देश पडिला समस्त ॥ पुढें नारदें कलह बहुत पर्वतांमाजी लाविला ॥१४॥

मेरु आणि विंध्याचळ ॥ उंचावले भांडती सबळ ॥ खळबलें सूर्यमंडळ ॥ सृष्टि सकळ हडबडली ॥१५॥

विंध्याद्रिं नाटोपे साचार ॥ सूर्याविण पडला अंधकार ॥ मग मिळोनि ऋषि निर्जर ॥ मजप्रति येऊनि प्रार्थिती ॥१६॥

तुजविण विंध्याचळ ॥ नाटोपे कोणासी परम खळ ॥ तूं दक्षिणेसी जायीं तात्काळ ॥ तीर्थयात्रा करावया ॥१७॥

मग ती वारणसी टाकून त्वरित ॥ दक्षिणेंस आलों ऋषींसहित ॥ मज देखतां विंध्याचळ पडत ॥ पृथ्वीवरी आडवा ॥१८॥

तयासी मी बोलिलों वचन ॥ जों मी माघारा येईं परतोन ॥ तोंवरी न उठावें येथून ॥ उठल्या शापीन क्षणार्धें ॥१९॥

शापधाकें पर्वत ॥ अद्यापि न उठेचि यथार्थ ॥ मग उगवला आदित्य ॥ लोक समस्त सुखी जाहले ॥१२०॥

तें हें दंडकारण्य ओस ॥ ऋषीसह म्यां केला वास ॥ इंद्रासी सांगून बहुवस ॥ मेघवृष्टि करविली ॥२१॥

आणि धनधान्य बीजें बहुत ॥ तींही वर्षला अमरनाथ ॥ मग देश वसला अद्भुत ॥ दोष दुष्काळ निमाला ॥२२॥

तैंपासूनि दंडकारण्य ॥ राघवा म्हणती यालागून ॥ असो यावरी आज्ञा घेऊन ॥ रघुनंदन निघाला ॥२३॥

पुष्पकारूढ रघुवीर ॥ अयोध्येसी पातला सत्वर ॥ तों ऋषीश्वर घेऊन कुमर ॥ रामदर्शना पातले ॥२४॥

म्हणती धन्य धन्य रघुत्तमा केले ॥ मृतपुत्रां माघारें आणिलें ॥ यशाचें पर्वत उंचावले ॥ मेरूहून आगळे बहुत ॥२५॥

मुक्तमंडपीं रघुनाथ ॥ शोभला तेव्हां जानकीसहित ॥ भोंवते बंधु तिष्ठत ॥ पुढें हनुमंत उभा सदा ॥२६॥

श्रीरामविजय ग्रंथ पावन ॥ उत्तराकांड सुरस गहन ॥ पुढें निजधामा गेला रघुनंदन ॥ हें अनुसंधान न वर्णावें ॥२७॥

तों माध्यान्हीं प्रगटोनि रघुनाथ ॥ म्हणे येथोनि करी ग्रंथ समाप्त ॥ अवतार संपला हे चरित्र ॥ रामविजयी न सांगावे ॥२८॥

मी जन्ममरणाविरहित ॥ अभंग अक्षय शाश्वत ॥ तोच मी ब्रह्मानंद पंढरीनाथ ॥ भीमातीरीं उभा असे ॥२९॥

टाकूनियां चाप शर ॥ दोनी जधनीं ठेवूनि कर ॥ समपाद समनेत्र ॥ उभा साचार मी येथें ॥१३०॥

ऐसी आज्ञा होतां सत्वर ॥ श्रीधरें घातला नमस्कार ॥ करूनियां जयजयकार ॥ रामविजय ग्रंथ संपविला ॥३१॥

चाळीस अध्याय ग्रंथ तत्वतां ॥ तुजप्रति पावों पंढरीनाथा ॥ ब्रह्मानंदा विश्वभरिता ॥ जगदात्मया जगद्रुरो ॥३२॥

वाल्मीकिकृत मूळ ग्रंथ ॥ हनुमंतकाव्य गोड बहुत ॥ आणिकही ग्रंथीं सत्यवतीसुत ॥ रामकथा बोलिला ॥३३॥

तेथींचीं संमतें घेऊनी ॥ पंढरीनाथें कृपा करूनी ॥ सांगितलें कर्णीं येऊनी ॥ तेंच लिहिले साक्षेपें ॥३४॥

रामविजय वरद ग्रंथ ॥ कर्ता याचा पंढरीनाथ ॥ श्रीधर नाम हें निमित्त ॥ पुढें केलें उगेंचि ॥३५॥

या ग्रंथासी वरदान ॥ पंढरीनाथें दीधलें आपण ॥ वाचिती पढती जे अनुदिन ॥ होय ज्ञान अद्भुत तयां ॥३६॥

ओढवतां संकट महाविघ्न ॥ करितां एक तरी आवर्तन ॥ तात्काळ संकट जाय निरसोन ॥ वातेंकरून अभ्र जैसे ॥३७॥

पांच आवर्तनें करितां पूर्ण ॥ जाती महाव्याधी निरसोन ॥ संतति संपत्ति संपूर्ण ॥ पावेल सत्य निर्धारी ॥३८॥

होऊनियां शुचिर्भूत ॥ दहा आवर्तनें करितां सत्य ॥ पोटीं होईल दिव्य सुत ॥ रधुनाथभक्त प्रतापी ॥३९॥

जरी नव्हे श्रवण पठण ॥ नित्य करितां ग्रंथपूजन ॥ तरी ते घरींचें संकट पूर्ण हनुमंत येऊनि निवारिल ॥१४०॥

अद्यापि चिरंजीव हनुमंत ॥ जे रघुनाथकथा वाचिती भक्त ॥ त्यांस अंतर्बाह्य रक्षित ॥ उभा तिष्ठत त्यांजवळी ॥४१॥

करितां रामकथा श्रवण ॥ सप्रेम सदा वायुनंदन ॥ ग्रंथ वाची त्यापुढें येऊन ॥ कर जोडोनियां उभा राहे ॥४२॥

शुचिर्भूत होऊनी ॥ रामविजय उसां घेऊनी ॥ निद्रा करितां स्वप्नी ॥ मारुति दर्शन देतसे पैं ॥४३॥

ऐसा या ग्रंथाचा चमत्कार ॥ जाणती रामउपासक नर ॥ आधि व्याधि दुःख दरिद्र ॥ जाय सर्वत्र ग्रंथसंग्रहें ॥४४॥

बाळकांड आठ अध्यायवरी ॥ अयोध्याकांड अध्याय चारी ॥ चार अध्याय निर्धारी ॥ अरण्यकांड प्रचंड ॥४५॥

दोन अध्यायीं किष्किंधाकांड ॥ तेथोनि पांच अध्याय रसवितंड ॥ ते सुंदरकांड प्रचंड ॥ लीलाचरित्र मारुतीचें ॥४६॥

दहा अध्याय संपूर्ण ॥ युद्धकांड रसाळ गहन ॥ सात अध्याय परम पावन ॥ उत्तरकांड जाणावें ॥४७॥

ऐसें अध्याय अवघे चाळीस ॥ मिळून रामविजय जाहला सुरस ॥ श्रवण करितां आसपास ॥ ब्रह्मानंद उचंबळे ॥४८॥

प्रथम अध्यायी मंगलाचरण ॥ गणेशसरस्वतीगुरुस्तवन ॥ वाल्मीकाची उत्त्पत्ति सांगोन ॥ प्रथममाध्याय संपविला ॥४९॥

बंधूसमवेत निश्चिंती ॥ सांगितली रावणाची उत्पत्ती ॥ दशरथलग्नाची गती ॥ द्वितीयाध्यायीं निरूपिली ॥१५०॥

अध्याय चाळीसावा - श्लोक १५१ ते २०९

श्रावणवध श़ृंगीचें आगमन ॥ याग दशरथें केला पूर्ण ॥ त्यावरी हनुमंतजन्मकथन ॥ तृतीयाध्यायीं हेचि कथा ॥५१॥

कौसल्या सुमित्रा कैकयीप्रती ॥ डोहाळे पुसों गेला नृपती ॥ श्रीरामध्यान जन्मस्थिती ॥ चतुर्थाध्यायीं हेचि कथा ॥५२॥

श्रीरामाचे मौंजीबंधन ॥ ब्रह्मचर्य तीर्थाटन ॥ विश्वामित्र मागे रघुनंदन ॥ हें निरूपण पंचमाध्यायीं ॥५३॥

योगवासिष्ठकथन ॥ मायेनें गाधिज केला दीन ॥ वेदांतभागनिरूपण ॥ सहावा संपूर्ण जाणावा ॥५४॥

ताटिका मर्दूनि याग रक्षिला ॥ अहल्योद्धार पुढें केला सातव्यामाजी संपूर्ण ॥५५॥

आठव्यामाजी सीतास्वयंवर ॥ आपमानिला दशकंधर ॥ लग्न लागलें जिंकिला फरशधर ॥ आला रघुवीर अयोध्येसी ॥५६॥

राज्यीं बैसतां रघुनाथ ॥ कैकयीनें केला अनर्थ ॥ त्याकरितां दुःखी दशरथ ॥ नवमाध्यायीं हेंचि कथा ॥५७॥

श्रीराम वनासी निघाला ॥ कौसल्येनें शोक केला ॥ जान्हवीतीरा श्रीराम आला ॥ दशमाध्यायीं हेचि कथा ॥५८॥

मग दशरथें त्यागिला प्राण ॥ भरत आला मातुलगृहाहून ॥ भक्तिरस दिव्य निरूपण ॥ गोड बहुत अकरावा ॥५९॥

चित्रकूटीं भेटला रघुनंदन ॥ भरतें बहुत केलें स्तवन ॥ नंदिग्रामीं भरत स्थापन ॥ हें निरूपण बाराव्यांत ॥१६०॥

बहुत ऋषींचे दर्शन घेता जाहला रघुनंदन ॥ अगस्तीचा महिमा पूर्ण ॥ तेराव्यांत कथियेला ॥६१॥

शूर्पणखा विटंबून ॥ वधिले त्रिशिरा खरदूषण ॥ दशमुखासी वर्तमान ॥ हेचि कथा चवदाव्यांत ॥६२॥

मृग वधूं गेला रघुनंदन ॥ सीता घेऊनि गेला रावण ॥ जटायु वधिला कपटेंकरून ॥ पंधराव्यांत हेचि कथा ॥६३॥

सीताविरहे राम व्यापिला ॥ त्यावरी जटायु उद्धरिला ॥ पंपासरावरीं आला ॥ सोळाव्यांत हेचि कथा ॥६४॥

वाळिसुग्रीवांची उत्पत्ती ॥ मग शक्रसुत वधी रघुपति ॥ सत्रावें अध्यायी निश्चिती ॥ कथा हेचि निश्चयें ॥६५॥

तारेप्रति बोध करून ॥ शुद्धीस गेले वानरगण ॥ समुद्रातीरीं संपातीदर्शन ॥ हें निरूपण अठराव्यांत ॥६६॥

समुद्र उल्लंघून लंका शोधून ॥ रावणसभा विटंबून ॥ विजयी जाहला वायुनंदन ॥ हें चरित्र एकुणिसाव्यांत ॥६७॥

हनुमंतास सीतादर्शन ॥ विध्वंसिलें अशोकवन ॥ वधिला अखया आणि राक्षस संपूर्ण ॥ हेचि कथा विसाव्यांत ॥ ६८॥

इंद्रजिताचें विटंबन ॥ रावणा छळूनि लंकादहन ॥ किष्किंधेसी आला अंजनीनंदन ॥ हेचि कथा एकविसाव्यांत ॥६९॥

ब्रह्मपाशबंधन ॥ मिष घेऊनि वायुनंदन ॥ सागरीं पुच्छ विझवून ॥ सुवेळेसी पातला ॥१७०॥

ब्रह्मपत्र वाचून ॥ समुद्रतीरास आला रघुनंदन ॥ मग बिभीषणें बोधिला रावण ॥ हेचि कथा बाविसाव्यांत ॥७१॥

मग बिभीषण भेटे श्रीरामास येऊन ॥ सागरदर्शन सेतुबंधन ॥ सुवेळेसी आला सीतारमण ॥ हें निरूपण तेविसाव्यांत ॥७२॥

कापट्य दाविलें सीतेसी ॥ मंदोदरी भेटली जनककन्येसी ॥ मग सुग्रीवे त्रासिले रावणासी ॥ कथा हेच चाविसाव्यांत ॥७३॥

अंगदें बोधिला रावण ॥ अपार युद्ध जाहले दारुण ॥ नागपाशीं बांधिले रामलक्ष्मण ॥ हे लीला पंचविसाव्यांत ॥७४॥

प्रहस्तवध मंदोदरीनीति ॥ मग युद्धा आला लंकापति ॥ तो पराभव पावला निश्चतीं ॥ हे चरित्र सव्विसाव्यांत ॥७५॥

जागा केला कुंभकर्ण ॥ त्यावरी युद्ध जाहले दारुण ॥ समरीं घटश्रोत्रें दिधला प्राण ॥ हें निरूपण सत्ताविसाव्यांत ॥७६॥

नरांतकादि सहाजण पाडिले ॥ शक्रजितें शरजाल सोडिलें ॥ मारुती द्रोणाचळ आणि ते वेळे ॥ अठ्ठाविसाव्यांत हेंचि कथा ॥७७॥

निकुंभिलेसी जाऊन ॥ वानरीं होम विध्वंसून ॥ शक्रजितासी मारी लक्ष्मण ॥ एकुणतिसाव्यांत हेचि कथा ॥७७॥

तिसाव्यांत सुलोचना गहिंवर ॥ एकतिसाव्यांत अहिमहिसंहार ॥ शक्ति भेदोनी निर्धार ॥ बत्तिसावा संपूर्ण पैं ॥७९॥

रावणाचा होम विध्वंसून ॥ अपार माजविलें तेव्हां रण ॥ रावण वधोनि स्थापिला बिभीषण ॥ हे चरित्र तेतिसाव्यांत ॥१८०॥

जानकीनें दिव्य देऊन ॥ मग इंद्र वर्षला अमृतपर्जन्य ॥ देवस्थाना गेले स्तवून ॥ हे कथा संपूर्ण चौतिसाव्यांत ॥८१॥

पुष्पकी बैसोन रघुनंदन ॥ घेतलें अगस्तीचें दर्शन ॥ त्यावरी भरतभेटी पूर्ण ॥ हें चरित्र पस्तिसाव्यांत ॥८२॥

नंदिग्रामीं राहिला राघवेश ॥ मग केला अयोध्याप्रवेश ॥ राज्यीं स्थापून रामास वानर गेले स्वस्थाना ॥८३॥

छत्तिसावें अध्यायीं जाण ॥ हेचि कथा असे पूर्णं ॥ एकोणचाळीस अध्यायीं कौतुक गहन ॥ लहूकुशाख्यान गोड पैं ॥८४॥

चाळिसाव्यांत रघुवीरें ॥ मृत्यु पावलीं ऋषींचीं कुमरें ॥ किरात वधोनियां त्वरें ॥ बाळें माघारी आणिली ॥८५॥

चाळीस अध्यायपर्यंत ॥ रामविजय सपूर्ण ग्रंथ ॥ श्रवणमननें पुरे अर्थ ॥ जाणती पंडित विवेकी ॥८६॥

रामविजय ग्रंथ नृपती ॥ चाळिस अध्याय वीर निश्चितीं ॥ दोषदळ संहारिती ॥ प्रचंड प्रतापी वीर हे ॥८७॥

कीं रामविजय ग्रंथ सुंदर ॥ हें चाळीस खणांचे दिव्य मंदिर ॥ सीतेसहीत रघुवीर ॥ क्रीडा करित तेथें पैं ॥८८॥

कीं हें चाळिस खणांचे वृंदावन ॥ रघुनाथकथा तुळसी पूर्ण ॥ दृष्टांत ती पत्रें जाण ॥ आवर्तन प्रदक्षिणा भक्त करिती ॥८९॥

रामविजय ग्रंथ मंदिर ॥ चाळीस कोठड्या अति सुंदर ॥ साहित्य द्रव्य अपार ॥ माजी भरलें न गणवें ॥१९०॥

कीं ग्रंथ हा वासरमणी ॥ वेष्टिला असे दृटांत किरणीं ॥ कीं साहित्य तारागणीं ॥ ग्रंथचंद्र वेष्टिला ॥९१॥

कीं ग्रंथ हाचि रघुवीर ॥ दृष्टांत हे त्याचे वानर ॥ मारूनि अहंदशकंधर ॥ विजयरूप सर्वदा ॥९२॥

रामविजय मांदुस आळी ॥ आंत होती चाळीस कोहळीं ॥ नररत्नद्रव्यें पूर्ण भरली ॥ मज दिधली ब्रह्मानंदें ॥९३॥

पळालें भवदुःखदरिद्र ॥ भाग्य घरा आलें अपार ॥ कीं ग्रंथ हा पंढरीनगर ॥ दृष्टांत अपार यात्रा तेथें ॥९४॥

रामविजय रत्नखाणी ॥ वर्णितां धन्य जाहली वाणी ॥ ब्रह्मानंदकृपेकरूनीं ॥ ग्रंथ सिद्धीस पावविला ॥९५॥

आनंदसांप्रदाय पूर्ण ॥ वाढत आले मुळींचे ज्ञान ॥ सृष्टीचे आदिकाळी कमलासन ॥ उपदेशिला नारायणें ॥९६॥

पद्मोद्भवें तेंचि ज्ञान ॥ अत्रीस दिधलें संपूर्ण ॥ त्याचे पोटीं आदिपुरुष जाण ॥ दत्तात्रेय अवतरला ॥९७॥

दत्तात्रेयें ज्ञान शुद्ध ॥ सांगूनि बोधिला सदानंद ॥ तेथूनि रामानंद प्रसिद्ध ॥ यतीश्वर अगाध पैं ॥९८॥

तेथोनि मंगलानंद ईश्वर ॥ गंभीर ज्ञानानंद दिवाकर ॥ सहजानंद योगेश्वर ॥ कल्याणधामवासी जो ॥९९॥

तेथूनि पूर्णानंद महायतिराज ॥ जो तपोज्ञानें तेजःपुंज ॥ तेथोनि दत्तानंद यति सहज ॥ पूर्ण दत्तात्रेय अवतार ॥२००॥

त्या दत्तात्रेयाचे उदरीं शुद्ध ॥ पूर्ण अवतरला ब्रह्मानंद ॥ पिता आणि गुरु प्रसिद्ध ॥ तोचि माझा जाणिजे ॥१॥

पंढरीहूनि चार योजनें दूरीं ॥ नैऋत्यकोनीं नाझरें नगरी ॥ तेथील देशलेखक निर्धारी ॥ ब्रह्मानंद पूर्वाश्रमीं ॥२॥

मग पंढरीस येऊन ॥ विधीनें केलें संन्यासग्रहण ॥ भीमातीरीं समाधिस्थ पूर्ण ॥ ब्रह्मानंद यतिराव ॥३॥

तों ब्रह्मानंद पूर्ण पिता ॥ सावित्री नामें माझी माता ॥ श्रीधरें वंदोनियां उभयतां ॥ रामविजय ग्रंथ संपविला ॥४॥

शके सोळाशे पंचवीस ॥ सुभानु नाम संवत्सरास ॥ भानुसप्तमी शुद्ध विशेष ॥ श्रावणमास विख्यात पैं ॥५॥

पंढीरीक्षेत्रीं निश्चयेंसीं ॥ ग्रंथ संपविला ते दिवशीं ॥ लेखक आणि श्रोतयांसी ॥ कल्याण असो सर्वदा ॥६॥

सुभानु संवत्सर भानुवार ॥ भानुवंशीं जन्मला रघुवीर ॥ भानु आणि रोहिणीवर ॥ तोंवरी ग्रंथ असो हा ॥७॥

ब्रह्मानंद पांडुरंगा ॥ श्रीधरवरदा पूर्ण अभंगा ॥ पुराणपुरुषा भक्तभवभंगा ॥ श्रोता वक्ता तूंचि पैं ॥८॥

स्वस्ति श्रीरामविजय ग्रंथ सुंदर ॥ वाल्मीकनाटकाधार ॥ सदा परिसोत पंडित चतुर ॥ चत्वारिंशत्तमोध्याय गोड हा ॥२०८॥

श्रीसीतारामचंद्रार्पणमस्तु ॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥ शुभं भवतु ॥अध्याय॥ ॥४०॥

ओंव्या ॥२०९॥

श्रीरामचंद्रार्पणमस्तु ॥

श्रीरामविजय - अध्याय ३९ वा

Tue, 16 Jan 2024 12:35:00 +0530

अध्याय एकोणचाळीसावा - श्लोक १ ते ५०

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसीतारामचंद्राभ्यां नमः ॥

देवाधिदेव राजीवनेत्र ॥ पुराणपुरुष घनश्यामगात्र ॥ लीला दाखविली विचित्र ॥ भक्तजन तारावया ॥१॥

सौमित्र पडिला रणांगणीं ॥ श्रवणीं ऐकतां कोदंडपाणी ॥ शोकाकुलित पडिला धरणीं ॥ सुमंतें सांवरून उठविला ॥२॥

दळ घेऊन अपरिमित ॥ समागमें घेतला हनुमंत ॥ रणाप्रति धांविन्नला भरत ॥ पवनवेगें करूनियां ॥३॥

भरत आणि हनुमंत ॥ रण विलोकिती समस्त ॥ तंव ते सससावोनि सीतासुत ॥ दोघे पुढें पातले ॥४॥

हनुमंताचे कर्णीं समस्त ॥ भरत सांगे गुप्त मात ॥ म्हणे हे राघवाऐसे दिसत ॥ सीतासुत निश्चये ॥५॥

जानकी होती गर्भिणी ॥ तैसीच रामचंद्रे सोडिली वनीं ॥ हनुमंत म्हणे मजही मनीं ॥ ऐसेंच गमें निश्चयें ॥६॥

वैरागरावांचून रत्न ॥ सहसा न होय निर्माण ॥ हे जानकीचे नंदन ॥ मजही पूर्ण कळों आले ॥७॥

तों लहूसी म्हणे कुश वीर ॥ पैल ते नर आणि वानर ॥ हळूच करितात विचार ॥ तें तुज कांही समजलें ॥८॥

आम्हां दोघांसी युद्धी गोवूनी ॥ श्यामकर्ण न्यावा सोडोनि ॥ हेंच त्यांनीं धरिले मनीं ॥ सांगती कानीं एकमेकां ॥९॥

तरी तूं रक्षी श्यामकर्ण ॥ त्यांसीं युद्ध करितों मी निर्वाण ॥ ऐसें कुश वीर बोलोन ॥ सरसावून पुढें आला ॥१०॥

धनुष्यासी लावून बाण ॥ भरताप्रती बोले वचन ॥ तूं वडील काय लक्ष्मणाहून ॥ तुझें आंगवण थोर दिसतसे ॥११॥

तुझें नाम काय सांग सत्वर ॥ पिता तुझा कोठील नृपवर ॥ त्वां पूर्वी युद्ध दुर्धर ॥ कोणासीं केलें सांगपां ॥१२॥

माझे नाम पुससील ये क्षणीं ॥ तरी मी वीर कुशेंद्र चूडामणी ॥ या उपरी भरत तये क्षणी ॥ काय बोलता जाहला ॥१३॥

म्हणे लेकुरा तूं जाय येथोन ॥ तुज मी दिधले जीवदान ॥ भरतें मज सोडिलें म्हणोन ॥ सांग आपुले मातेसी ॥१४॥

मग कुश बोले हांसोन ॥ तुझें बंधू पडले दोघेजण ॥ त्यांचा सूड घ्यावया पूर्ण ॥ रामें पाठविलें तुम्हांसी ॥१५॥

युद्ध सांडूनि सांगसी गोष्टी ॥ बंधूचा सूड घेईं उठाउठी ॥ ना तरी आता रणीं दावून पाठी ॥ अयोध्येसीं पळें कां ॥१६॥

पाठमोऱ्यासी न मारीं जाण ॥ तज अभय दिधलें पूर्ण ॥ कोण तुझा आहे रघुनंदन ॥ त्यासी घेऊन येईं वेगें ॥१७॥

ऐसें बोलतां सीतानंदन ॥ भरतें चापासी लावूनि बाण ॥ आकर्णपर्यंत ओढून ॥ कुशावरी सोडिला ॥१८॥

सीतात्मजे शर टाकून ॥ मध्येंच तोडिला तो बाण ॥ सवेंच शरजाळ घालून ॥ कटक बहुत संहारिले ॥१९॥

भरत जे जे अस्त्र सोडित ॥ तें तें न मानी सीतासुत ॥ युद्धविद्या सरली समस्त ॥ सीतासुत नाटोपे ॥२०॥

भरतें प्रेरिलें कार्तवीर्यास्त्र ॥ सहस्रकरांचे प्रकटले वीर ॥ बाण सोती अनवार ॥ हांकें अंबर गाजविती ॥२१॥

ऐसें देखतां राघवकुमरें ॥ भार्गवास्त्र सोडिले त्वरें ॥ कार्तवीर्यास्त्र एकसरें ॥ गुप्त जाहले तेधवां ॥२२॥

मग भरते प्रेरिली कालरात्री ॥ तमें दाटली धरित्री ॥ तंव सीतापुत्रें ते अवसरी ॥ द्वादश सूर्य प्रकटविले ॥२३॥

त्या प्रकाशे ते वेळां ॥ विरिंचिगोळ तपों लागला ॥ भरत म्हणे हा कळिकाळा ॥ सर्वथाही नाटोपे ॥२४॥

भरतें सोडिले महिषासुर ॥ कुशें टाकिली शक्ति अनिवार ॥ भरतें सोडिलें त्र्यंबकास्त्र ॥ येरें भस्मासुरास्त्र सोडिलें ॥२५॥

मग कुशेंद्रें ते वेळां ॥ सूर्यमुख बाण काढिला ॥ जैसी मेघांतून निघे चपळा ॥ तैसा गेला त्वरेनें ॥२६॥

भरताचे हृदयीं येऊन ॥ खडतरला दिव्य बाण ॥ स्यंदनावरून उलथोन ॥ भरत खाली पडियेला ॥२७॥

दळ पूर्वीच आटिले समस्त ॥ ऐसें देखोनि हनुमंत ॥ घेऊन एक विशाळ पर्वत ॥ कुशेंद्रावरी धांविन्नला ॥२८॥

भोवंडून बळें भिरकाविला ॥ कुशें वज्रमुख बाण सोडिला ॥ अचळ फोडोन पिष्ट केला ॥ धुरोळा उडाला आकाशीं ॥२९॥

मारुतीचे हृदय लक्षून ॥ सोडिले तेव्हां वज्रबाण ॥ तो वज्रदेही परी मूर्च्छना येऊन ॥ धरणीवरी पडियेला ॥३०॥

इकडे बिभीषण आणि रघुनंदन ॥ विचार करीत बैसले पूर्ण ॥ बाळक हे कवणाचे कोण ॥ युद्ध निर्वाण करिताती ॥३१॥

तों अकस्मात आली मात ॥ रणीं पडला वीर भरत ॥ मूर्च्छना येऊनि हनुमंत ॥ रणांगणीं तळमळे ॥३२॥

बिभीषण म्हणे रघुनाथा ॥ आतां कासया यज्ञ करितां ॥ परमाश्चर्य तत्वतां ॥ जाऊनियां पहावें ॥३३॥

रघुवीर बोले तेव्हा वचन ॥ काळ कैसा परम कठिण ॥ बंधू पडिले तिघेजण ॥ कुलक्षय पूर्ण मांडला ॥३४॥

परम क्रोधावला रघुनंदन ॥ तोडोनि टाकिले यज्ञकंकण ॥ होमद्रव्यें उलंडून ॥ सीतारमण ऊठला ॥३५॥

हडबडली अयोध्या सर्व ॥ निशाणीं न घालितां घाव ॥ रथारूढ होऊनि सर्व ॥ पवनवेगें धांवले ॥३६॥

बिभीषण सुग्रीव जांबुवंत ॥ नळ नीळ शरभ वाळिसुत ॥ अयोध्येचे दळ समस्त परम वेगें धांवत ॥३७॥

वर्षाकाळीं गंगेचे पूर ॥ सागराप्रति जाती सत्वर ॥ तेवीं नरवानरांचे भार ॥ रणसिंधूजवळी पातले ॥३८॥

तिघे बंधू पडिले रणीं ॥ ते नयनीं विलोकी चापपाणी ॥ की नमस्कार घातले धरणीं ॥ तिघांही मिळूनि एकदांचि ॥३९॥

तुझे कन्येस गांजिले व्यर्थ ॥ म्हणोनि पृथ्वीस नमस्कार करित ॥ असो प्रेते देखोनि रघुनाथ ॥ मनीं परम क्षोभला ॥४०॥

दुरोनी मग देखिले नयनीं ॥ श्यामसुंदर बाळें ते क्षणीं ॥ एकाकडे एक पाहोनी ॥ गोष्टी करिती कौतुकें ॥४१॥

कौपीन मौंजी यज्ञोपवीत ॥ तेणें शोभती किशोर अद्भुत ॥ माथांची शिखा उडत ॥ दृष्टी नाणिती परदळातें ॥४२॥

असो वृक्ष पाषाण घेऊन ॥ धांवले एकदांचि वानरगण ॥ तों दोघेही धनुष्य चढवून ॥ सरसावून पुढें आले ॥४३॥

आश्चर्य करी रघुनंदन ॥ सोडिती बाणापाठीं बाण ॥ मृगेंद्राऐसें गर्जोन ॥ दोघे वचन बोलती ॥४४॥

घालिती असंभाव्य बाणजाळ ॥ जर्जर केलें वानरदळ ॥ शिळा वृक्ष फोडोनि सकळ ॥ परदळावरी टाकिती ॥४५॥

अनिवार बाळकांचा मार ॥ न सोसवती दारुण शर ॥ प्रेते पडली अपार ॥ उरले वानर पळती भयें ॥४६॥

हनुमंत भावी मनांत ॥ ऊर्ध्वपंथे उतरून अकस्मात ॥ पुच्छें बांधोन दोघे त्वरित ॥ राघवापासी आणावे ॥४७॥

उडों पाहे अंजनीकुमर ॥ तो कुशें टाकिला सबळ शर ॥ त्याच्या हृदयीं आदळोनि सत्वर ॥ बाण पृथ्वीवरी पडियेला ॥४८॥

कुश बोले गर्जोन ॥ मर्कटा उभा राहे एक क्षण ॥ त्वां विध्वंसिले अशोकवन ॥ तें येथें न चले सर्वथा ॥४९॥

टाकोन वृक्षपाषाण ॥ हें राक्षसयुद्ध नव्हे जाण ॥ तों नव्हे रे गिरिद्रोण ॥ उपटून बळें न्यावया ॥५०॥

अध्याय एकोणचाळीसावा - श्लोक ५१ ते १००

गोवत्सपद जीवन ॥ पुरुषार्थ भोगिसी समुद्र उडोन ॥ रावणाचें नगर जाळिलें पूर्ण ॥ ते येथें न चलें आम्हांसी ॥५१॥

हा संग्रामसिंधु परम दुर्धर ॥ येथें जय न पावसी तूं वानर ॥ आमचे जननीसी अपार ॥ स्नेह तुझा लागलासे ॥५२॥

ते क्षणक्षणां आठवित ॥ म्हणोनि तुज रक्षिले येथ ॥ उगाच राहें निवांत ॥ अचळवत हनुमंता ॥५३॥

तों वृक्ष घेऊनि सत्वर ॥ पुढें धांविन्नला मित्रपुत्र ॥ बाणघातें तरुवर ॥ लहूनें तोडिला हातींचा ॥५४॥

म्हणे ऐक रे चंडांशुसुता ॥ तो मागील काळ राहिलां आतां ॥ तुम्ही पतितांसी तत्वतां ॥ लावीन शिक्षा आज येथें ॥५५॥

वाळी ज्येष्ठबंधू मारवून ॥ त्याचे स्त्रियेसीं करिसी गमन ॥ ज्याचे बळें कर्म केले पूर्ण ॥ त्याचं ज्ञान कळों आले ॥५६॥

तुम्हां मर्कटांसी कैचें ज्ञान ॥ परी तुज गुरु भेटला जाण ॥ उत्तम न्याय करून ॥ तारा तुज दिधली ॥५७॥

गुरु अपंथें चाले सदा ॥ मग कैंची शिष्यास मर्यादा ॥ असो प्रायश्चित एकदां ॥ घेईं आजि रणांगणीं ॥५८॥

मग घालून सहस्र बाण ॥ रणीं पाडिला सूर्यनंदन ॥ फणसफळावरी कंटक पूर्ण ॥ तैसेचि शर भेदले ॥५९॥

तंव पुढें धांवला जांबुवंत ॥ तयाप्रति कुश वीर बोलत ॥ म्हणे अस्वला तूं निर्बळ बहूत ॥ वृद्ध अत्यंत दृष्टिहीन ॥६०॥

सोडोनियां सहस्र बाण ॥ तोही पाडिला उलथोन ॥ तों घेऊनियां पाषाण ॥ नळ वानर धांविन्नला ॥६१॥

तयाप्रति लहू बोले वचन ॥ म्हणे हे नव्हे सेतुबंधन ॥ पांच बाण सोडून ॥ तोही पाडिला रणभूमीं ॥६२॥

तंव अंगद धांवला सकोप ॥ तयासी बोले रविकुलदीप ॥ रावणाचा सभामंडप ॥ नव्हे पामरा उचलावयाचा ॥६३॥

माझे पाठीसी रिघे येऊन ॥ तुझे पित्याचा मी सूड घेईन ॥ शत्रूची सेवा करितां पूर्ण ॥ लाज न वाटे मर्कटा ॥६४॥

तुझें मातेने केला व्यभिचार ॥ त्याचें प्रायश्चित देईन सत्वर ॥ ऐसें म्हणोनि पांच शर ॥ टाकोनि अंगद पाडिला ॥६५॥

असो अष्ट जुत्पती आणि हनुमंत ॥ रणीं पाडले वीर समस्त ॥ मग कोदंड चढवूनि त्वरित ॥ बाण लावीत राघव ॥६६॥

वेगें सोडिले दश बाण ॥ कुशें शत सोडिले निर्वाण ॥ सहस्र शर रघुनंदन ॥ टाकिता जाहला तयावरी ॥६७॥

कुशें लक्ष बाण सोडिले ॥ राघवें कोटी मोकलिले ॥ बाणमंडपें ते वेळे ॥ झांकुळलें सूर्यबिंब ॥६८॥

रघुपतीचा हस्तवेग बहुत ॥ त्याहूनि विशेष कुशवीर दावित ॥ बाणांचे तेव्हां गणित ॥ लेखित शेषांते न करवे ॥६९॥

अनिवार बाळकें दोनी ॥ नाटोपती रामासी रणीं ॥ यावरी कोदंडपाणी ॥ काय बोले तेधवां ॥७०॥

म्हणे ऋषिबाळक हो ऐका वचन ॥ तुम्हांस भातुकें देईन ॥ करावयासी दुग्धपान ॥ धेनु देईन सवत्स ॥७१॥

मी तुम्हांसी जाहलो प्रसन्न ॥ जें मागाल ते इच्छा पुरवीन ॥ सकळ दुःख दरिद्र हरून ॥ देईन दान वाजी गज ॥७२॥

मग ते देती प्रतिवचना ॥ आम्हांस मागावयास नसे वासना ॥ तूं मागें मनकामना ॥ पूर्ण करूं तुझी आम्हीं ॥७३॥

तुझी तूंच भोगी संपत्ति ॥ आम्ही ऐकिली तुझी कीर्ति ॥ शोधितां हे त्रिजगती ॥ निर्दय नाहीं तुजऐसा ॥ तुज साधु म्हणेल तरी कोण ॥७४॥

व्यर्थ वाळी मारिला कपटेंकरून ॥ जानकीसारिखें चिद्रत्न ॥ अन्यायाविण दवडिले ॥७५॥

निष्पाप जैसी भागीरथी ॥ तिजहून पवित्र सीतासती ॥ घोरवनीं टाकिली ही ख्याति ॥ तुज न शोभे राघवा ॥७६॥

ऐसें दोघेही बाळ बोलती ॥ प्रत्त्युत्तर देत रघुपती ॥ मनांत उपजे बहु प्रीती ॥ कीं दोघांप्रति आलिंगावें ॥७७॥

बाळभाषण ऐकोन ॥ वाटे तयांसी द्यावें चुंबन ॥ यापरी ते दोघेजण ॥ म्हणती बाण सोडी वेगीं ॥७८॥

तूं क्षत्रिय म्हणविसी पूर्ण ॥ गोष्टी सांगसी युद्ध टाकून ॥ लीलावतारी रघुनंदन ॥ काय बोले याउपरी ॥७९॥

तुम्ही दोघे कोणाचे कोण ॥ झालेत कोणे वंशीं निर्माण ॥ मातापितयांची नाम खूण ॥ सांग संपूर्ण आम्हांप्रति ॥८०॥

दोघांचे देव्हडेंचि ठाण ॥ दोघांची विद्या समसमान ॥ वेद शास्त्र पुराण रामायण ॥ कोण्या गुरूनें पढविलें ॥८१॥

धनुर्वेद मंत्रास्त्र ॥ कळा कौशल्य युक्ति विचित्र ॥ सद्गुरु कोण तुमचा पवित्र ॥ नाम त्याचें सांगा पां ॥८२॥

ऐसें बोलता रघुनाथ ॥ दोघे गदगदां हांसत ॥ रणी बंधु पडले समस्त ॥ त्यांचा खेद सांडिला येणें ॥८३॥

विद्या सरली तुझी सकळिक ॥ रणीं पुससी आतां सोयरिक ॥ कीं बंधु पडले हा धाक ॥ मनीं दचक बैसला तुझा ॥८४॥

तुज पुसावया काय कारण ॥ सोडीं वेगें निर्वाणबाण ॥ बंधूचा सूड घेईं पूर्ण ॥ मग सोयरिक पुसे सुखे ॥।८५॥

म्हणती तूं अयोध्येचा नृपवर ॥ वधिले रावणादि असुर ॥ ती अवघी विद्या बाहेर ॥ काढीं आज पाहूं दे ॥८६॥

आम्हीं असों धाकुटें किशोर ॥ तूं पूर्वींचा जुनाट झुंजार ॥ धनुर्वेद पढविला समग्र ॥ गुरु वसिष्ठें तुजलागीं ॥८७॥

तुज एकपत्नीव्रत पूर्ण ॥ सत्कीर्ति जानकीतें सोडून ॥ अपकीर्ति कां वरिली दाटून ॥ हें तों दूषण जगीं जाहलें ॥८८॥

युद्ध केल्याविण सर्वथा ॥ आम्ही तुज न सोडूं आतां ॥ भय वाटत असेल चित्ता ॥ तरी पळून जाय अयोध्ये ॥८९॥

दारा कुटुंब तुज नाहीं ॥ आतां संन्यास घेऊन सुखें राही ॥ यावरी जनकाचा ज्येष्ठ जांवई ॥ काय बोलता जाहला ॥९०॥

तुम्ही सांगा आपले वर्तमान ॥ मग मी तुम्हांसी झुंजेन ॥ यावरी कुश बोले हांसोन ॥ ऐकें सावध होऊनि ॥९१॥

जानकी उदरकमळ शुद्ध ॥ त्यांत जन्मलों दोघे मिलिंद ॥ शत्रुकाष्ठें कोरून सुबुद्ध ॥ पिष्ठ करितो रणांगणीं ॥९२॥

वाल्मीकतात गुरु पूर्ण ॥ तेणें आमुचें केलें पाळण ॥ त्यानंतरें मौंजीबंधन ॥ करून वेद पढविले ॥९३॥

सकळ शास्त्रें रामचरित्र ॥ धनुर्वेद पढविला समग्र ॥ तो आमचे मातेचा तात पवित्र ॥ वाल्मीकऋृषि जाण पां ॥९४॥

मातेचे कैवारेंकरूनी ॥ भार्गवें निःक्षत्री केली अवनी ॥ तैसेंच आम्ही धरली मनीं ॥ करूं अवनी निर्वीर ॥९५॥

कीं मातृकैवारें विनासुत ॥ उरग संहारी तेव्हां समस्त ॥ तैसेंच करणें आजि येथ ॥ आम्हासही निर्धारें ॥९६॥

त्वां सांडिली जैं सीता सती ॥ तैंच गळाली तुझी शक्ती ॥ अविवेक केला निश्चिती ॥ पुनः मागुती आवरेना ॥९७॥

ऐसें ऐकतां रामचंद्र ॥ सीता आठवूनि दयासमुद्र ॥ हृदय पिटून सर्वेश्वर ॥ धरणीवरी पडियेला ॥९८॥

मूर्च्छना सांवरूनि पुढती ॥ मागुती उठिला रघुपति ॥ पुढें बिभीषण मारुति ॥ तयांप्रति पुसतसे ॥९९॥

म्हणे हे कवणाचे नंदन ॥ मग ते बोलती विचारून ॥ तुमचीं प्रतिबिंबें परिपूर्ण ॥ जानकी उदरी जन्मलीं ॥१००॥

अध्याय एकोणचाळीसावा - श्लोक १०१ ते १५०

चार घटिका संपूर्ण ॥ निवांत राहिला रघुनंदन ॥ सीता सोडिली त्या दिवसापासून ॥ संपूर्ण दिवस मोजिले ॥१॥

द्वादश वर्षें तीन मास पूर्ण॥ गणित करी जानकीजीवन ॥ तों लहू कुश दोघेजण ॥ एकाप्रति एक बोलती ॥२॥

म्हणती वृक्षाआड बैसोन ॥ काय करितो रघुनंदन ॥ तों कुशें सोडिला एक बाण ॥ वृक्ष छेदोनि उडविला ॥३॥

हस्तकौशल्ये देखोन ॥ हास्य करी जगन्मोहन ॥ म्हणे हे आम्हांलागून ॥ वश नव्हेति कदापि ॥४॥

आतां युद्धचि करावें यथार्थ ॥ म्हणोनि उभा राहिला रघुनाथ ॥ जे जे बाण सोडित ॥ ते ते निष्फळ जात आकाशीं ॥५॥

विमानीं इंद्रादि सुरवर ॥ आश्चर्य करिती तेव्हां थोर ॥ म्हणती रामाचे सामर्थ्य अपार ॥ काय जाहलें ये समयीं ॥६॥

अकाळींचीं अभ्रे व्यर्थ पूर्ण ॥ तैसे निष्फळ जाती रामाचे बाण ॥ मग कुशें मोहनास्त्र संपूर्ण ॥ निजबाणी स्थापिलें ॥७॥

तो मोहनबाण येऊन ॥ रघुनाथ हृदयीं भेदला पूर्ण ॥ मोहें विलोकितां पुत्रवदन ॥ मूर्च्छा येऊन पडियेला ॥८॥

रघुनाथ पडतां भूमंडळी ॥ एकचि हाक चोहींकडे जाहली पर्वत घेऊनि ते वेळीं ॥ हनुमंत पुढें धांविन्नला ॥९॥

त्यावरी टाकोनिया वज्रबाण ॥ मूर्च्छागत पाडिला न लागतां क्षण ॥ तों गदा घेऊन बिभीषण ॥ हाक देत पुढें आला ॥११०॥

तों कृशें बाण सोडिला ॥ लंकापतीचे हृदयी बैसला ॥ तोही मूर्च्छित पडियेला ॥ नाहीं उरला कोणी तेथें ॥११॥

मग लहू कुश दोघेजण ॥ आले रामाजवळी धांवोन ॥ पिता पाहिला अवलोकून ॥ वंदिले चरण प्रेमभावें ॥१२॥

रघुपतीचा मुकुट काढिला ॥ कुशें आपुलें मस्तकीं घातला ॥ कुंडले कौस्तुभ कटी मेखळा ॥ सर्वही लेइला कुश तेव्हां ॥१३॥

सौमित्राची भूषणें काढोनी ॥ लहू लेइला तेच क्षणीं ॥ मग श्यामकर्ण घेउनी ॥ दिव्य रथी बैसले ॥१४॥

लहू म्हणे दादा परियेसी ॥ वानर धरून आश्रमासी ॥ नेऊन दाखवूं मातेसी ॥ खेळावयासी सर्वदा ॥१५॥

मग नळ नीळ सुग्रीव मारुती ॥ यांचीं पुच्छें धरून हाती ॥ जांबुवंत अंगद ते क्षितीं ॥ ओढीतचि चालविले ॥१६॥

अंगे खरडती भूमीवरी ॥ जांबुवंत म्हणे मारुति अवधारी ॥ ऊठ वेगें झडकरी ॥ युद्ध करूं चला यांशी ॥१७॥

मग म्हणे हनुमंत ॥ पुढें आहे बहुत कार्यार्थ ॥ त्रिभुवननाथ सीताकांत ॥ तोही मूर्च्छित पडियेला ॥१८॥

आतां मेलियाचे मीस घेऊन ॥ घेऊं जानकीचें दर्शन ॥ शक्तीचें सामर्थ्य दारुण ॥ केलें विंदान अतर्क्य हे ॥१९॥

असो आश्रमा आले किशोर ॥ रथाखालीं उतरले सत्वर ॥ अलंकार मंडित सुंदर ॥ आश्रमामाजी प्रवेशले ॥१२०॥

कुश सन्मुख देखिला ॥ जानकीस ऐसा भाव गमला ॥ की रघुनाथचि आला ॥ सरसाविला अंचल ॥२१॥

तंव ते दोघेही कुमार ॥ साष्टांग घालिती नमस्कार ॥ सीतेसि दाटला गहिवर ॥ नंदन हृदयी कवळिले ॥२२॥

सीतेचे कंठीं मिठी घालून ॥ दोघे सांगती वर्तमान ॥ रामासमवेत बंधू चौघेजण ॥ रणांगणीं पहुडविले ॥२३॥

ऐकतांच ऐसी मात ॥ सीता पडली मूर्च्छागत ॥ सवेंच उठली आक्रंदत ॥ हृदय पिटीत ते काळीं ॥२४॥

म्हणे त्रिभुवनेश्वर घनसांवळा ॥ तो रणी तुम्हां केंवि सांपडला ॥ अरे पितृवध कैसा केला ॥ जाणोनियां बाळ हो ॥२५॥

मत्स्ये कैसा सागर शोषिला ॥ जंबुकें मृगेंद्र कैसा धरिला ॥ दीपतेजें काळवंडला ॥ वासरमणि कैसा हो ॥२६॥

तृणप्रहारें भंगले वज्र ॥ कीं पतंगे गिळिला वैश्वानर ॥ सर्षपभारे भोगींद्र ॥ ग्रीवा कैशा दडपिल्या ॥२७॥

मक्षिकेचा पक्षवात सुटला ॥ तेणें मेरु कैसा उलथोनि पडिला ॥ मुंगीचे मुखवातें विदारिला प्रळयमेघ जैसा पां ॥२८॥

तंदुळभारें ऐरावत ॥ कैसा पडिला हो मूर्च्छित ॥ पुष्पप्रहारें अद्भुत ॥ पाताळीं कूर्म दुखावला ॥२९॥

तों कुश लहू तेव्हां बोलत ॥ माते ते पडले मूर्च्छागत ॥ आतां उठतील समस्त ॥ चिंता काही न करावी ॥१३०॥

आई आम्ही आणिलीं वानरें उड्या घेती बहुत सुंदरें ॥ वृक्षास बांधिली समग्रें ॥ पाहीं बाहेरी अंबे तूं ॥३१॥

मग जगन्माता येऊन पाहात ॥ तों हनुमंत नळ नीळ जांबुवंत ॥ वीर देखोनि समस्त ॥ आश्चर्य करी अंतरी ॥३२॥

म्हणे बाळकांचे सामर्थ्य दारुण ॥ महावीर आणिले धरून ॥ म्हणे यांस ओळखी देतां पूर्ण ॥ लज्जायमान होतील हे ॥३३॥

मग पुत्रांसी म्हणे ते अवसरीं ॥ अरे हे वानर ठेवूं नये घरीं ॥ सोडा जाऊं द्या वनांतरी ॥ आपुलिया स्वस्थाना ॥३४॥

मग भोवंडिले पुच्छें करून ॥ दूर दिधले भिकावून ॥ मग ते महावीर उठोन ॥ राघवाकडे पळाले ॥३५॥

रणीं सावध जाहला रघुवीर ॥ तों पळतचि आले वानर ॥ सांगती सर्व समाचार ॥ वाल्मीकाचे आश्रमींचा ॥३६॥

आम्ही मूर्च्छेचे मीस घेऊनि ॥ जाऊन पाहिली जनकनंदिनी ॥ श्यामकर्ण दोघांनी नेऊनि ॥ आश्रमांगणीं पूजिलासे ॥३७॥

तुमचा रथ अलंकार ॥ घेऊन गेले दोघे कुमर ॥ जैसा सुपर्णें जिंकिला श्रीधर ॥ तैसेंच पूर्ण येथे जाहलें ॥३८॥

कीं नंदीनें जिंकिला उमारमण ॥ आपुलेच फळभारेंकरून ॥ वृक्ष जाय कैसा मोडून ॥ तैसेंच येथ जाहलें ॥३९॥

सूर्यापासून जाहले आभाळ ॥ तेणें त्यास आच्छादिलें तत्काळ ॥ ऐसें बोलतां तमालनीळ ॥ उगाच राहिला क्षणभरी ॥१४०॥

तों इकडे वर्तला वृत्तांत ॥ रामासीं झुंजले सुत ॥ उपवनाजवळी बहुत ॥ अपार रण पडियेले ॥४१॥

समाचार ऐकोनि विपरीत ॥ तों पाताळाहून अकस्मात ॥ वाल्मीक मुनि आला धांवत ॥ आश्रमापासीं आपुलिया ॥४२॥

सीतेनें सांगितलें वर्तमान ॥ श्यामकर्ण आणिला धरून ॥ मग वाल्मीक मुनि हांसोन ॥ तेचि क्षणीं ऊठिला ॥४३॥

रणांगणाप्रति येऊन ॥ अद्भुत करणी केली पूर्ण ॥ कमंडलूचें उदक शिंपून ॥ दळ अवघें उठविलें ॥४४॥

लक्ष्मण भरत शत्रुघ्न ॥ आदिकरून थोर लहान ॥ निद्रिस्थापरी उठोन ॥ उभे केले तें काळीं ॥४५॥

यावरी वाल्मीकें येऊन ॥ श्रीरामासी दिधलें आलिंगन ॥ म्हणे राघवा तूं सर्वज्ञ ॥ कर्तृत्व पूर्ण तुझेंच हें ॥४६॥

सर्वांचा गर्व झाडावया लीला तुवां केली रघुराया ॥ येरवी सीता तुजपासूनियां ॥ दूर कोठें गेली पां ॥४७॥

अनंत ब्रह्मांडांचा कर्ता ॥ तो तूं पुराणपुरुष रघुनाथा ॥ लटकेंच बाहेर आतां ॥ नेणतपण धरिसी तूं ॥४८॥

श्रीराम म्हणे युद्ध करूनी ॥ दोघांस जिंकीन समरंगणी ॥ म्यां आपुली निर्वाण करणी ॥ दाविली नाही तयांते ॥४९॥

हांसोनि बोले वाल्मीक ऋषि ॥ हस्ताचा ढका लागला नेत्रासी ॥ तरी क्रोध करून मानसीं ॥ हस्त काय छेदावा ॥१५०॥

अध्याय एकोणचाळीसावा - श्लोक १५१ ते १९५

भोजन करितां न कळत ॥ जिव्हेसी रुतला दंत ॥ तरी कोणावरी क्षोभ तेथ ॥ करावा सांग राजेंद्रा ॥५१॥

कनक रुसे कांतीवरी ॥ रत्न प्रभा घालूं इच्छी बाहेरी ॥ काष्ठ घेऊन निर्धारी ॥ वृक्ष मारी आपुलीं फळे ॥५२॥

गूळ गोडीवरी रुसला ॥ प्रवाहासी गंगा धरी अबोला ॥ प्रभेवरी दीप कोपला ॥ तैसा मांडिला विचार येथें ॥५३॥

हे जगदात्म्या अयोध्यापति ॥ तुझ्या वीर्याची अगाध गति ॥ आत्मा वै पुत्र नामासि निश्चिती ॥ गर्जती श्रुति राघवा ॥५४॥

वाल्मीकाचे बोल ऐकोन ॥ जाहले राघवाचें समाधान ॥ ते दिवसीं सीतारमण ॥ राहिले तेथें परिवारेंसी ॥५५॥

कुश लहू भेटती रघुनंदना ॥ तो सोहळा पाहावया नयना ॥ सकळ राजयांसहित सेना ॥ त्वरेंकरून धांवती ॥५६॥

शत्रुघ्न सुमंत धांवती ॥ हेममय शिबिरें उभी करिती ॥ अयोध्याजन वेगें येती ॥ महोत्साह पहावया ॥५७॥

वसिष्ठादिक मुनीश्वर ॥ कौतुके पाहूं आले सत्वर ॥ हेमांबर सभेसी रघुवीर ॥ सकळांसहित बैसला ॥।५८॥

नित्यनेम सारून रघुवीर ॥ नूतन वस्त्रें दिव्य अलंकार ॥ लेवोनियां श्रीरामचंद्र ॥ सभामंडपीं बैसला ॥५९॥

वाल्मीकें आश्रमाप्रति जाऊन ॥ लहू कुश आणि श्यामकर्ण ॥ राघवापाशीं आणून ॥ उभे केले तेधवां ॥१६०॥

इंद्रादि देवगण पाहती ॥ सर्व नृप सादर विलोकिती ॥ म्हणती केवळ रघुत्तमाच्या मूर्ती ॥ दोघे पुत्र दिसती हे ॥६१॥

श्यामसुंदर आकर्णनयन ॥ विशाळ भाळ सुहास्यवदन ॥ पुत्रांसहित रघुनंदन ॥ समसमान तिन्ही मूर्ती ॥६२॥

गर्जली तेव्हां आकाशवाणी ॥ राघवा तुझें पुत्र पाहे नयनीं ॥ जयजयकार करूनी ॥ मस्तक डोलविती सुरवर ॥६३॥

वस्त्रालंकारमंडित पूर्ण ॥ लहु कुश श्रीरामाजवळी येऊन ॥ हातीं तैसेंचि धनुष्यबाण ॥ घालिती लोटांगण पित्यासी ॥६४॥

जाहाला एकचि जयजयकार ॥ वृंदारक वर्षती सुमनसंभार ॥ रामास प्रार्थती नृपवर ॥ पुत्रांसी क्षेम देइंजे ॥६५॥

मग उठोनियां रघुनंदन ॥ हृदयीं धरिलें निजनंदन ॥ मस्तकीं करूनि अवघ्राण ॥ पुढें घेऊनि बैसला ॥६६॥

सकळवेदशास्त्रप्रवीण ॥ वाल्मीकें केलें दोघेजण ॥ पाठ शतकोटी रामायण ॥ बाळ म्हणोनि दाविती ॥६७॥

त्यावरी आरंभिलें गायन॥ अवतारचरित्रें गहन ॥ तीं ऐकतां रघुनंदन ॥ सप्रेम जाहला ते काळीं ॥६८॥

चवदा विद्या चौसष्टी कळा ॥ बाळांनी अभ्यासिल्या सकळा ॥ जैसा करतळींचा आंवळा ॥ अकळिल्या विद्या तैशाचि ॥६९॥

वाल्मीकास म्हणे रघुनाथ ॥ धन्य धन्य तुझें गुरुत्व ॥ विद्याभ्यास युद्ध अद्भुत ॥ बाळकांहातीं करविले ॥१७०॥

वाल्मीक वदे प्रत्त्युत्तर ॥ तुझें वीर्यसामर्थ्य परम तीव्र ॥ माझें गुरुत्व साचार ॥ काय करील नुसतेंचि ॥७१॥

सौमित्र भरत शत्रुघ्न ॥ सुमंत सुग्रीव बिभीषण ॥ हनुमंतादि सकळ सैन्य ॥ सीता आणावया चालिलें ॥७२॥

आश्रमापुढें येऊन ॥ घालिती सारे लोटांगण ॥ वाल्मीकें बहुत प्रार्थोन ॥ सीता आणिली बाहेरी ॥७३॥

सकळही सद्रद होऊन ॥ धरिती जगन्मातेचे चरण ॥ पुढें ठेविलें सुखासन ॥। जानकीसी बैसावया ॥७४॥

सकलऋषिपत्न्यांची पूजा करूनी ॥ जानकी बैसली सुखासनीं ॥ समुद्रासी भेटावया मंदाकिनी ॥ वेगेंकरून चालली जैसी ॥७५॥

जवळी देखोनि रघुनाथा ॥ खालीं उतरली जगन्माता ॥ वाल्मीक येऊनी तत्वतां ॥ रघुनाथाप्रति बोलतसे ॥७६॥

पंचभूतें शशी आदित्य ॥ रामा तूं साक्षी आहेस हृदयस्थ ॥ निष्पाप जानकी निश्चित ॥ आदिमध्यावसानीं ॥७७॥

माझी धर्मकन्या जनककुमारी ॥ आजिवरी पाळिली म्यां माहेरी ॥ आतां दिधली तुमचे करी ॥ अर्धांगी बैसवीं इयेतें ॥७८॥

तंव ते वदनी आकाशवाणी ॥ सत्य सती हे जनकनंदिनी ॥ मग श्रीरामें आलिंगोनी ॥ अंकावरी बैसविली ॥७९॥

लागला वाद्यांचा गजर ॥ मग वाल्मीकास प्रार्थीं रघुवीर ॥ घऊनी सकळ ऋषीश्वर ॥ अयोध्येसी तुम्ही चला ॥१८०॥

पूर्ण करावया महायज्ञ ॥ सकळिकां मानलें ते वचन ॥ मग वाल्मीकादि मुनिजन ॥ दिव्य वहनीं बैसविले ॥८१॥

जानकीसहित रघुनंदन ॥ रथीं बैसला चंडकिरण ॥ दोघे दोहींकडे नंदन ॥ विराजमान शोभती ॥८२॥

मस्तकीं विराजती दिव्य छत्रें ॥ मित्रपत्रें अतिविचित्रें ॥ निजभक्त अपार चामरें ॥ रघूत्तमावरी ढाळिती ॥८३॥

मकरबिरुदें पुढें चालती ॥ भाट सूर्यवंश वाखाणिती ॥ परम गजरें रघुपती ॥ अयोध्यामाजी प्रवेशला ॥८४॥

कौसल्या सुमित्रा प्रेमेंकरूनी ॥ सीतेस आलिंगिती तये क्षणीं ॥ लहूकुशांवरूनी ॥ मूद ओंवाळी कौसल्या ॥८५॥

सामुग्री पूर्वींच सिद्ध होती ॥ यज्ञदीक्षा घेऊन रघुपती ॥ पूर्ण केली पूर्णाहुती ॥ यज्ञ समाप्ति पावला ॥८६॥

वस्त्रालंकार दक्षिणा अपार ॥ देऊन बोळविले ऋषीश्वर ॥ वर्णित रघुवीरचरित्र ॥ आपले आश्रमाप्रति गेले ॥८७॥

रायांस दिधली पाठवणी ॥ श्रीरामाची आज्ञा घेऊनी ॥ सीतेचा महिमा वर्णित वदनीं ॥ निजनगरप्रति गेले ॥८८॥

बिभीषण सुग्रीव प्राणसखे ॥ गौरवूनियां रघुनायकें ॥ आपुले स्वस्थळाप्रति सुखें ॥ पाठविले तये काळी ॥८९॥

जानकीकुमरांसमवेत ॥ अयोध्येचें राज्य करी रघुनाथ ॥ ही कथा श्रवण करितां बहुत ॥ अक्षय सुख पाविजे ॥१९०॥

परम संकटहरणी हे कथा ॥ विजयी होय श्रोता वक्ता ॥ पाहतां श्रीरामविजयग्रंथा ॥ सर्व चिंता हरे पैं ॥९१॥

यावरी कथा गोड बहुत ॥ लीला कैसी दावी रघुनाथ ॥ तो शेवटींचा अध्याय यथार्थ ॥ सादर आतां परिसिंजे ॥९२॥

चाळीस अध्याय अवघा ग्रंथ ॥ त्यांत उरला एक गोड बहुत ॥ जैसा मुकुटावरी मणी झळकत ॥ तैसा अध्याय पुढील असे ॥९३॥

ब्रह्मानंदा स्वामी समर्था ॥ श्रीधरवरदा पंढरीनाथा ॥ हा ग्रंथ वाची त्या भक्ता ॥ तूंच रक्षी निजांगें ॥९४॥

स्वस्ति श्रीरामविजयग्रंथ सुंदर ॥ संमत वाल्मीकनाटकाधार ॥ सदा परिसोत भक्त चतुर ॥ एकोनचत्वारिंशत्तमोध्याय गोड ॥१९५॥

श्रीरामचंद्रापर्णमस्तु ॥ श्रीशंकरार्पणमस्तु ॥ अध्याय ॥ ॥३९॥ ॥ ओंव्या ॥ ॥१९५॥

॥ श्रीरामचंद्रापर्णमस्तु ॥

श्री रामविजय - अध्याय ३८

Tue, 16 Jan 2024 12:30:00 +0530

अध्याय अडतीसावा - श्लोक १ ते ५०

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसीतारामचंद्राभ्यां नमः ॥

हातीं घेऊनि चार शर ॥ उभा मंगलभगिनीचा कुमर ॥ तंव मागूनि चतुरंग दळभार ॥ अति गर्जरें पातलें ॥१॥

सवें सकळ पृथ्वीचे नृपवर ॥ मध्यें शत्रुघ्न प्रचंड वीर ॥ तों तेणें ऐकिली मात सुंदर ॥ घोडा धरिला म्हणोनि ॥२॥

भू्रसंकेत दावी शत्रुघ्न ॥ अपार लोटलें तेव्हा सैन्य ॥ तंव कर्दळीस श्यामकर्ण ॥ वस्त्रेंकरून बांधिला असे ॥३॥

ऋषींचीं मुंजियें बाळे खेळती ॥ जे वीर आले ते पुसती ॥ वारू कोणी बांधिला म्हणती ॥ लेकुरें बोलती भिऊनियां ॥४॥

कानावरी हात ठेविती ॥ आम्हीं नाहीं धरिला आण वाहती ॥ पैल दिसे धनुष्य हातीं ॥ कलागती करितो तो ॥५॥

तेणें बांधिला श्यामकर्ण ॥ तंव वीर बोलती हांसोन ॥ म्हणती लेकुरें नेणोन ॥ घोडा बांधिला कौतुकें ॥६॥

सोडा रे सोडा श्यामकर्ण ॥ जवळ उरलें आतां अयोध्यापट्टण ॥ वाट पाहतसे रघुनंदन ॥ सत्वर जावें वेगेंसी ॥७॥

घोडा सोडावया धांवले वीर ॥ तंव तो बोले जानकीकुमर ॥ कोण रे तुम्ही तस्कर ॥ घोडा सोडूं पातलां ॥८॥

घोडा धरिला तोचि मी एथ ॥ उभा लक्षित युद्धपंथ ॥ तुमचा कोण आहे रघुनाथ ॥ त्यासी जाऊन सांगा रे ॥९॥

मज म्हणतां तुम्ही बाळ ॥ परी सर्वांचा मी आहें काळ ॥ तुमचीं गर्वांची कवचें सकळ ॥ फोडीन आज समरांगणीं ॥१०॥

तटस्थ पाहती सकळ वीर ॥ म्हणती हा बाळ सुकुमार ॥ लीलाचाप घेऊनि परिकर ॥ धीट गोष्टी बोलतो ॥११॥

यावरी शस्त्र धरिता निश्चिंती ॥ सकळ योद्धे आम्हां हांसती ॥ तरी वारु सोडून त्वरितगती ॥ पुढें चला सत्वर ॥१२॥

घोडा सोडूं धांवले वीर ॥ लहू चाप ओढी सत्वर ॥ शतांचीं शतें सोडूनि शर ॥ तोडिले कर तितुक्यांचे ॥१३॥

जैसीं वटपत्रें तुटोनि पडती ॥ तैसीं मणगटें पडलीं क्षितीं ॥ तों मागुती बहु वीर धांवती ॥ घे घे शब्देंकरूनियां ॥१४॥

खर्गासहित भुजदंड ॥ लहूनें पाडिले उदंड ॥ जैसे शाखारहित तरू प्रचंड ॥ जैसे वीर उभे तेथे ॥१५॥

जाहला एकचि हाहाकार ॥ सेना लोटली तेव्हां समग्र ॥ लक्षांचे लक्ष वीर ॥ धांवते जाहले ते काळीं ॥१६॥

जैसा धारा वर्षे जलधर ॥ तैसे शर सोडी भूमिजाकुमर ॥ शिरांच्या राशी अपार ॥ पाडिल्या तेव्हां पुरुषार्थे ॥१७॥

दुरोनि पाहती वीर सकळ ॥ बारा वर्षांचा दिसे बाळ ॥ परी प्रचंड वीर समोर काळ ॥ उभा ठाकूं न शकेची ॥१८॥

एक म्हणती गुरु समर्थ ॥ याचा असेल हा यथार्थ तरीच एवढे सामर्थ्य ॥ कवणासही नाटोपे ॥१९॥

तंव सोळा पद्में दळभार ॥ एकदांचि लोटले समग्र ॥ परी त्या वीरांचे संधान थोर ॥ खिळिले समग्र बाणांनीं ॥२०॥

मयूरपिच्छें पिंजारती ॥ तैसे वीर सकळ दिसती ॥ मग हांक देऊनि महारथी ॥ शत्रुघ्न पुढें लोटला ॥२१॥

गजकलेवरें पडलीं सदट ॥ चालावया नाहीं वाट ॥ वीर पडिले महासुभट ॥ नामांकित पुरुषार्थी ॥२२॥

सकळ प्रेतें मागे टाकून ॥ पुढें धांवला शत्रुघ्न ॥ बाळ पाहिला विलोकून ॥ तंव रघुनंदन दुसरा ॥२३॥

म्हणे कोणाचा तूं किशोर येथ ॥ दळ पाडिलेंस असंख्यात ॥ आतां शिक्षा लावीन तुज बहुत ॥ पाहें पुरुषार्थ पैं माझा ॥२४॥

लहू म्हणे सिंहदरींत वारण ॥ आला मदभरेंकरून ॥ परी तो क्षेम स्वस्ति वांचून ॥ केवीं जाईल माघारा ॥२५॥

विष्णुवहनाचे कवेंतून ॥ उरग केवीं जाय वांचून ॥ ऐसें ऐकतां शत्रुघ्न ॥ लावी बाण चापासी ॥२६॥

आकर्णवरी ओढी ओढून ॥ लहूवरी सोडिला बाण ॥ सीतापुत्रें न लागतां क्षण ॥ तोडोनियां टाकिला ॥२७॥

आणीक सोडिले पांच बाण ॥ तेही तत्काळ टाकिले तोडून ॥ सवेंचि शत शर शत्रुघ्न ॥ मोकलीत अति रागें ॥२८॥

तेही लहू तोडी सत्वर ॥ मग काय करी सीतापुत्र ॥ बाणजाळ घातलें अपार ॥ झांकिलें अंबर प्रतापें ॥२९॥

सेनेसहित कैकयीनंदन ॥ बाणीं नजर जर्जर केला पूर्ण ॥ जें जें शस्त्र प्रेरी शत्रुघ्न ॥ तें तें सवेंच लहू छेदी ॥३०॥

मग निर्वाण बाण जो शत्रुघ्नाते ॥ दिधला होता रघुनाथें ॥ परम संकट देखोनि तेथें ॥ तृणीरांतून ओढिला ॥३१॥

वीज निघे मेघाबाहेर ॥ तैसा झळक तसे दिव्य शर ॥ तो धनुष्यीं योजून सत्वर ॥ लहूवरी सोडिला ॥३२॥

दृष्टीं देखतां सीताकुमर ॥ म्हणे बाण आला दुर्धर ॥ याचें निवारण समग्र ॥ कुश एक जाणतसे ॥३३॥

फळें आणावया कुश गेला ॥ माझा पाठिराखा दुरावला ॥ बाणापुढें यावेळां ॥ न वांचेंचि सर्वथा ॥३४॥

परम धैर्यवंत सीतानंदन ॥ वेगीं सोडिला दिव्यबाण ॥ तेणें शत्रुघ्नाचा निर्वाणबाण ॥ अर्ध खंडिला अंतराळीं ॥३५॥

अर्ध शर जे का उरला ॥ तो लहूचे हृदयीं भेदला ॥ मूर्च्छना येऊनि पडिला ॥ बाळ तेव्हां धरणीवरी ॥३६॥

भडाभडा चालिले रुधिर ॥ आरक्त नेत्र जाहले वक्र ॥ श्वासोच्छास कोंडले समग्र ॥ शेंडी रुधिरें थबथबली ॥३७॥

लहूपासोनि वांचले वीर ॥ त्याणीं सिंहनाद केला थोर ॥ पडिला पडिला किशोर ॥ म्हणोनि समग्र धांवले ॥३८॥

दुरोनि पाहती ते वेळे ॥ एक म्हणती मीस घेतले ॥ मग शत्रुघ्न रथाखालें ॥ उतरूनि जवळी पातला ॥३९॥

शत्रुघ्न जवळी बैसोन ॥ पाहे बाळ विलोकून ॥ धन्य जननी प्रसवली रत्न ॥ म्हणोनि उचलूनि घेतला ॥४०॥

श्यामसुंदर आकर्ण नयन ॥ आजानुबाहु सुहास्यवदन ॥ शत्रुघ्नें उदक आणून ॥ मुखींचें अशुद्ध धूतलें ॥४१॥

आश्चर्य करिती अवघे वीर ॥ म्हणती दुजा अवतरला रघुवीर ॥ आतां याची माता अपार ॥ शोक करील यालागीं ॥४२॥

स्नेहाचा पूर अत्यंत ॥ शत्रुघ्नाचे हृदयीं दाटत ॥ नयनीं आले अश्रुपात ॥ बाळक दृष्टीं विलोकितां ॥४३॥

रामचंद्रासी दाखवूं म्हणून ॥ रथी घातला त्वरेंकरून ॥ घेऊनियां श्यामकर्ण ॥ शत्रुघ्न त्वरेनें चालिला ॥४४॥

लागला वाद्यांचा एकचि नाद ॥ मनीं न सामाये आनंद ॥ महासिद्धि साधूनि सिद्ध ॥ घवघवीत परते जैसा ॥४५॥

इकडे लेकुरें धांवोनी ॥ जानकीस सांगती जाउनी ॥ माते तुझा लहू मारूनी ॥ नेला घालोनि रथावरी ॥४६॥

ऐकतां सर्व वर्तमान ॥ जानकी पडिली मूर्च्छा येऊन ॥ जैसें लोभियांचें धन गेलें हारपोन ॥ तैसे प्राण सर्व एकवटती ॥४७॥

जैसी काष्ठाची बाहुली ॥ तैसी निचेष्टित सीता पडली ॥ पुढती आक्रंदत उठिली ॥ वक्षःस्थळ बडवित ॥४८॥

मी अनाथ दुर्बळ ॥ परदेशी भणंग केवळ ॥ माझें धरूनियां बाळ ॥ कोणी निर्दय नेले पैं ॥४९॥

माझी दुर्बळाची दोन बाळें ॥ त्यांत एक धरूनि नेलें ॥ पूर्वकर्म फळास आलें ॥ अहाहा जाहले ओखटें ॥५०॥

अध्याय अडतीसावा - श्लोक ५१ ते १००

बाळ माझे अत्यंत कोमळ ॥ घायें जाहलें असेल विकळ ॥ मुखचंद्र त्याचा अतिनिर्मळ ॥ नयन विशाळ सुरेख ॥५१॥

तेथें लागोनियां बाण ॥ फुटले असतील नयन ॥ सुहास्यवदन छिन्नभिन्न ॥ जाहले असेल बाळाचें ॥५२॥

माझी बाळें अत्यंत दीन ॥ होतीं कंदमुळें भक्षून ॥ तयासीं बळ कैचें संपूर्ण ॥ झुंजावया कोणासीं ॥५३॥

बाळावरी शस्त्र उचलिती ॥ ते क्षत्रिय नव्हेत दुर्मती ॥ कैसी कोणाचेही चित्ती ॥ दया उपजली नाहीं तेथें ॥५४॥

माझें दरिद्रियाचें किंचित धन ॥ कोणें निर्दयें नेलें चोरून ॥ मज अंधाची काठी हिरून ॥ कोणी वनी भिरकाविली ॥५५॥

कोणीं पक्ष माझा छेदिला ॥ कोणी नेत्र माझा फोडिला ॥ माझा कल्पवृक्ष उपडिला ॥ कोण्या पापियें येऊनि ॥५६॥

वाल्मीक तात ये वेळां ॥ तोही गेला असे पाताळा ॥ मजवरी अनर्थ जाहला ॥ कोणा सांगूं जाऊनियां ॥५७॥

कुश वनास गेला तत्वतां ॥ कोण धांवणें करील आतां ॥ माझा लहू बाळ मागुता ॥ कोण मज भेटवील ॥५८॥

तों कुश परतला वनींहून ॥ मार्गीं होती अपशकुन ॥ जड जाहले चालतां चरण ॥ तैसाच धांवून येतसे ॥५९॥

कोपीन मौंजी कटीं शोभत ॥ मस्तकीं शिखा वातें उडत ॥ माता जाहली असेल क्षुधित ॥ म्हणोन धांवत वेगेंसी ॥६०॥

पर्णकुटींत प्रवेशला ॥ म्हणे माते बंधु कोठें गेला ॥ आजि सामोरा मज नाहीं आला ॥ कोठें गुंतला खेळावया ॥६१॥

मग त्रिभुवनपतीची राणी ॥ बोले आक्रोशें हांक फोडूनी ॥ बारे आजि परचक्र ॥ येऊनी ॥ नेला धरून बंधु तुझा ॥६२॥

तूं त्याचा पाठिराखा पूर्ण ॥ तुझें करीत घडीघडी स्मरण ॥ सोडिला असेल तेणें प्राण ॥ तूं लवकरी धांव आतां ॥६३॥

कुशें घेतले धनुष्य बाण ॥ जानकीसी केले साष्टांग नमन ॥ जय सद्गुरु वाल्मीक म्हणून ॥ केली गर्जना ते काळीं ॥६४॥

कुरुनाममंत्रें ते वेळी ॥ सर्वांगी विभूति चर्चिली ॥ उभा राहून बाळ बळी ॥ जानकीप्रति बोलत ॥६५॥

अंबे इंद्र चंद्र कुबेर ॥ अथवा ब्रह्मा विष्णु महेश्वर ॥ जरी मी असेन तुझा कुमर ॥ तरी बाणेंकरूनि फोडीन ते ॥६६॥

समरांगणीं सर्व वीर ॥ आटोनियां रथ कुंजर ॥ बंधु सोडवीन सत्वर ॥ शिक्षा करीन वैरियां ॥६७॥

आजि दखवीन बळाची प्रौढी ॥ तरीच जन्मलो तुझे पोटी ॥ म्हणून चालिला जगजेठी ॥ नमून माता सत्वर ॥६८॥

कुंजरांचा मार्ग काढीत पूर्ण ॥ जेवीं आवेशें धांवे पंचानन ॥ कीं सर्प शोधावया सुपर्ण ॥ क्रोधें जैसा धांवत ॥६९॥

असो दूर देखोनियां भार ॥ प्रचंड हांक दिधली थोर ॥ उभेरे उभे तस्कर ॥ चोरून नेतां वस्तु माझी ॥७०॥

तस्करासी शिक्षा हेचि पूर्ण ॥ हस्तचरण खंडोन ॥ कर्ण नासिका छेदोन ॥ शिक्षा लावीन येथेंचि ॥७१॥

खळबळला सेनासमुद्र ॥ अवघे माघारें पाहती वीर ॥ तों राजस घनश्याम सुंदर ॥ दिसे राघव दुसरा ॥७२॥

द्वादश वर्षांचा किशोर ॥ देखोनि चळचळां कांपती वीर ॥ एक म्हणती सकळ संहार ॥ करील आतां उरलियांचा ॥७३॥

तों कुशें कोदंड चढवून ॥ सोडिले तेव्हां दिव्य बाण ॥ किंवा वर्षत पर्जन्य ॥ सायकांचा ते काळीं ॥७४॥

तों सेनापति दळ घेऊन ॥ मुरडला तेव्हां वर्षंत बाण ॥ म्हणे बाळा तुज न लागतां क्षण ॥ धरून नेईन अयोध्ये ॥७५॥

मग निर्वाणीचें दहा बाण ॥ कुशावरी प्रेरिले दारुण ॥ येरें एकचि शर सोडून ॥ दहाही छेदिले ते काळीं ॥७६॥

जैसे मूढाचे बोल अपार ॥ एकेंचि शब्दें चतुर ॥ कीं स्पर्शतां जान्हवीचें नीर ॥ पापें सर्वत्र संहारती ॥७७॥

तैसे कुशें शर छेदून ॥ तत्काळ सोडिले नव बाण ॥ चारी वारू आणि स्यंदन ॥ सेनापतीचा तोडिला ॥७८॥

आणिक तीन बाण सोडिले ॥ चाप हातींचे छेदिले ॥ कवच आंगींचे उडविले ॥ विरथ केलें ते काळीं ॥७९॥

पुढें चरणचाली चालत ॥ कुशावरी आला अकस्मात ॥ जैसा कां सुकर उन्मत्त ॥ मृगेंद्रावरी चौताळे ॥८०॥

तों कुशें सोडूनि दोन बाण ॥ दोनी हस्त टाकिले छेदून ॥ सवेंच दिव्य शर सोडून ॥ शिर तयाचें उडविलें ॥८१॥

सेनापति पडतांच ते वेळां ॥ एकचि हाहाकार जाहला ॥ तों तयाचा बंधु सरसावला ॥ नागेंद्र नाम जयासी ॥८२॥

विद्युत्प्राय वीस बाण ॥ नागेंद्रं सोडिले चापीं योजून ॥ त्या शरतेजें प्रकाशलें गगन ॥ मग सीतानंदन काय करी ॥८३॥

एकेंचि शरें ते वेळे ॥ वीसही बाण पिष्ट केले ॥ जैसीं एकाचि नामें सकळें ॥ महापातकें भस्म होती ॥८४॥

मग सोडोनि अर्धचंद्र शर ॥ उडविले नागेंद्राचे शिर ॥ सोडित बहु बाणांचा पूर ॥ न ये समोर कोणीही ॥८५॥

तों समीरासी मागें टाकून ॥ पुढें धांवला कैकयीनंदन ॥ चपळेहून सतेज बाण ॥ वर्षता जाहला ते काळीं ॥८६॥

तंव तो राघवी वीर चतुर ॥ एवं पिष्टवत् करी शर ॥ सवेंचि बाण अपार ॥ वर्षत मेघासारिखा ॥८७॥

उरलें शत्रुघ्नाचें दळ ॥ शिरें छेदोनि पाडी सकळ ॥ जैसें अपार जलदजाळ ॥ प्रभंजन विभाडी ॥८८॥

मग आठवोनि वाल्मीकाचे चरण ॥ काढिला सद्रुरुदत्त बाण ॥ सोडिला जेवीं पंचानन ॥ वारणावरी चपेटे ॥८९॥

वज्र पडे शैलशिखरी ॥ तैसा शत्रुघ्नाचे हृदयावरी ॥ बाण खडतरला ते अवसरीं ॥ पडला धरणीं शत्रुघ्न ॥९०॥

मग भोंवतें पाहे कुश वीर ॥ तंव एकही नये समोर ॥ जैसा दिनकराप्रति अंधकार ॥ मुख परतोनि न दाखवी ॥९१॥

षोडश पद्में दळभार ॥ आणीक देशोदेशींचे नृपवर ॥ तितुकेही संहारिले समग्र ॥ जैसें तृण अग्निसंगें ॥९२॥

मग कुश चापासी घाली गवसणी ॥ जैसा याज्ञिक आच्छादी अग्नी ॥ कीं मेघांमाजी सौदामिनी ॥ गुप्त जैसी राहिली ॥९३॥

जैसीं उद्वसग्रामींचीं मंदिरें ॥ तेवीं रथ शून्य दिसती एकसरें ॥ लहूवाकारणें कुशेंद्रें ॥ तितुकेंही शोधिले ते काळी ॥९४॥

व्हावया वस्तुसाक्षात्कार ॥ साधक शोधिती तत्वें समग्र ॥ तैसे रथ शोधित कुशेंद्र ॥ बंधुरत्नाकारणें ॥९५॥

तों शत्रुघ्नाचा मुख्य रथ ॥ त्यावरी लहु होता मूर्च्छागत ॥ तों कुशें उचलूनियां त्वरित ॥ हृदयकमळीं आलिंगिला ॥९६॥

तों लहूनें उघडिले नयन ॥ विलोकी निजबंधूचें वदन ॥ तत्काळ उभा ठाकला उठोन ॥ म्हणे शत्रुघ्न पळून गेला कोठें ॥९७॥

देह चारी शोधोनि विविध ॥ संत अंतरीं धरिती बोध ॥ तैसाच कुश होऊनि सद्रद ॥ बंधूस हृदयीं धरियेला ॥९८॥

मग कुश वचन बोलत ॥ बारें तूं श्रमलासी बहुत ॥ येरू म्हणे कष्ट समस्त ॥ हरले तुज देखतां ॥९९॥

म्हणे श्यामकर्ण घेऊन ॥ चला आश्रमा करूं गमन ॥ मग कुश बोलिला वचन ॥ कदा येथून जाऊं नये ॥१००॥

अध्याय अडतीसावा - श्लोक १०१ ते १५०

आतां युद्धास येतील बहुत ॥ ते समरीं जिंकून समस्त ॥ मग वारू घेऊनि त्वरित ॥ जाऊं जननीच्या दर्शना ॥१॥

लहू म्हणे घालोनि पैज ॥ घ्यावें अयोध्येचें राज्य ॥ धरून आणावा रघुराज ॥ वाल्मीकचरणाजवळी पैं ॥२॥

असो वृक्षीं बांधोन श्यामकर्ण ॥ हातीं घेऊनि धनुष्य बाण ॥ अयोध्यापंथ लक्षीत पूर्ण ॥ दोघेजण उभे असती ॥३॥

घायाळ सैन्य उरले किंचित ॥ तें अयोध्येसी गेले धांवत ॥ राघवासी सकळ मात ॥ श्रुत केली तेधवां ॥४॥

दळभारासहित पूर्ण ॥ रणीं आटिला वीर शत्रुघ्न ॥ विप्रबाळक दोघेजण ॥ द्वादश वर्षांचे असती पैं ॥५॥

यज्ञमंडपीं रघुनंदन ॥ बंधूचा समाचार ऐकोन ॥ टाकोनि हातींचे अवदान ॥ भूमीवरी उलंडला ॥६॥

नेत्रीं ढळढळां वाहे नीर ॥ गजबजिले भरत सौमित्र ॥ बिभीषण हनुमंत मित्रपुत्र ॥ हडबडिले तेधवां ॥७॥

म्हणती यज्ञासी जाहलें विघ्न ॥ पडला महावीर शत्रुघ्न ॥ असो सौमित्राप्रति राजीवनयन ॥ काय बोलिला तेधवां ॥८॥

म्हणे शत्रुघ्नाऐसा वीरराणा ॥ ऋषिकिशोरें आटिला रणा ॥ तरी सवें घेऊनि अपार सेना ॥ धांवण्या धावे बंधूच्या ॥९॥

श्रीरामचरणाब्ज नमून ॥ वायुवेगें निघाला लक्ष्मण ॥ सवें चतुरंग सैन्य ॥ अपार तेव्हां निघालें ॥११०॥

चवदा गांवें रुंद थोर ॥ मार्गी ॥ चालिला सेनासागर ॥ वायुवेगें ऊर्मिलावर ॥ रणमंडळासीं पातला ॥११॥

तो सेनापति काळजीत ॥ सौमित्रासी पावला त्वरित ॥ तंव दोघे देखिले अकस्मात ॥ शशी आदित्य ज्यापरी ॥१२॥

श्यामसुंदर दोघेजण ॥ द्वादश वर्षांच्या मूर्ती लहान ॥ हातीं घेऊनि धनुष्य बाण ॥ धीट दोघे विलोकिती ॥१३॥

पहावया बंधूचें मानस ॥ बोलता जाहला वीर कुश ॥ म्हणे सेना पातली विशेष ॥ प्रताप विशेष दिसतसे ॥१४॥

सेनापति क्रोधयमान ॥ चपळ येतसे त्याचा स्यंदन ॥ आतां हा युद्ध करील दारुण ॥ आम्हांसी पुन्हां नाटोपे ॥१५॥

मग बोलिला लहू वीर ॥ तूं पाठिराखा आलासी सत्वर ॥ आतां मज बळ अपार येथोनियां चढियेले ॥१६॥

जैसी साह्य होतां सरस्वती ॥ सकळ कठिनार्थ उमजती ॥ तेवीं आजि निर्वीर करीन क्षिती ॥ तुझ्या बळेंकरूनियां ॥१७॥

तुजसी युद्धीं राहे समोर ॥ ऐसा असेल कोण वीर ॥ जरी स्वयें आला रामचंद्र ॥ तरी तूं त्यासी नाटोपसी ॥१८॥

तोंवरी गर्जे जलार्णव ॥ जों देखिला नाहीं कलशोद्धव ॥ तूं पंचानन हे सर्व ॥ जंबूक तुजवरी पातले ॥१९॥

जरी तम जिंकील सूर्यासी ॥ कीं भूतें गिळितील काळासी ॥ तरी समरांगणी युद्धासी ॥ तुजसी हें पुरतील ॥१२०॥

जरी आकाश बुडेल मृगजळीं ॥ वारा कोंडिजे भूगोळीं ॥ तरीच तुजसी समदळीं ॥ भिडो शकतील बंधुराया ॥२१॥

परी एकें संशयें गोंविलें ॥ जें माझे धनुष्य भंगिलें ॥ असंख्यात युद्ध जाहले ॥ उपवनाजवळी प्रथमचि ॥२२॥

मग सैन्य दळभार ॥ धरा धरा म्हणती किशोर ॥ आतां जातील हे कोठवर ॥ पाहूं नयनीं आम्हीच कीं ॥२३॥

वीर दोघे उभे ठाकूनी ॥ दळभार विलोकिती नयनीं ॥ सैन्य जैसं तृणप्राय करूनी ॥ उभे ठाकती तैसेच ते ॥२४॥

कुश म्हणे ऐसिया समयासी ॥ कोण चाप देईल आम्हांसी ॥ तरी आतां प्रार्थूं सूर्यासी ॥ धनुष्यप्राप्तीकारणें ॥२५॥

मग ते राघवी वीर दोघेजण ॥ एकनिष्ठें मांडिती सूर्यस्तवन ॥ ऊर्ध्व वदनें करून ॥ सूर्यमंडळ विलोकिती ॥२६॥

जयजय तमनाशका सहस्रकिरणा ॥ अंबरचूडामणे सूर्यनारायणा ॥ जीवमिलिंदबंधमोचना ॥ हृदयदळप्रकाशका ॥२७॥

एकचक्र कनकभूषित रथ ॥ सप्तमुख अश्व वेग बहुत ॥ निमिषार्धामाजी अपार पंथ ॥ क्रमोनि जात मनोगती ॥२८॥

आदिपुरुष तूं निर्विकार ॥ ब्रह्मा विष्णु महेश्वर ॥ हीं स्वरूपें तुझींच साचार ॥ सर्वप्रकाशका आदित्या ॥२९॥

सकळ रोग दुःख भयहारका ॥ विश्वदीपना विश्वपाळका ॥ त्रिभुवननेत्रप्रकाशका ॥ काळात्मका काळरूपा ॥१३०॥

परिसोनि बाळकांची स्तुती ॥ तत्काळ प्रसन्न जाहला गभस्ती ॥ अक्षय्य धनुष्य क्षितीं ॥ ऊर्ध्वपंथें टाकिले ॥३१॥

सूर्यास साष्टांग नमून ॥ घेतले तेव्हां धनुष्यबाण ॥ म्हणती वाल्मीक गुरु धन्य पूर्ण ॥ सूर्यआराधन दिधलें जेणें ॥३२॥

आम्हांसी सद्गुरुराया अखंड ॥ क्षणें जिंकू हे ब्रह्मांड ॥ लहू म्हणे आजि कोड ॥ पुरवीन यांचे संग्रामीं ॥३३॥

सूर्यदत्त कोदंड घेऊन सत्वर ॥ सरसावला तेव्हां लहू वीर ॥ तों सौमित्राचें दळ समग्र ॥ चतुरंग भार लोटला ॥३४॥

अचुक दोघांचे संधान ॥ वायां न जाय टाकिला बाण ॥ पदाती अश्व रथ वारण ॥ तोडोनि पाडिती एकसरें ॥३५॥

कोणी धनुष्याची ओढी ओढित ॥ तों भुज तोडिती अकस्मात ॥ मणगटें असिलतेसहित ॥तोडोनि पाडिती क्षितीवरी ॥३६॥

शिरांच्या लाखोल्या घालोनी ॥ भूलिंगें पूजिली दोघांजणीं ॥ अशुद्धनदी लोटली वनीं ॥ जाती वाहून कलेवरें ॥३७॥

वीर संहारिले अपार ॥ काळजितास म्हणे सौमित्र ॥ हे दोघे असतां एकत्र ॥ कल्पांतीही नाटोपती ॥३८॥

तरी बहुत कटक घेऊन ॥ ज्येष्ठासी धरी तूं वेष्टून ॥ धाकट्याभोंवते आवरण ॥ मी घालूनि धरितसे ॥३९॥

मग दोन भाग कटक केले ॥ दोघे दोहींकडे फोडिले ॥ चोवीस वेढे घातले ॥ सभोंवते सैन्याचे तेधवां ॥१४०॥

सौमित्रें वेढिला लहू वीर ॥ जैसा तृणें झांकिला वैश्वानर ॥ कीं अजांनी कोंडिला महाव्याघ्र ॥ कीं खगेश्वर सर्पांनी ॥४१॥

परी तो लहू प्रतिज्ञावीर ॥ चापासी लावून सोडी शर ॥ फिरत फिरत चक्राकार ॥ सोडी पूर बाणांचा ॥४२॥

धन्य वाल्मीकाचे दिव्य मंत्र ॥ एका बाणाचे कोटी शर ॥ होऊनि शिरें पाडी समग्र ॥ नवल वीर राघवी ॥४३॥

रघुपतीचा मित्र विशेष ॥ रुधीनामा धांवला राक्षस ॥ तो महाबलिष्ठ गगनास ॥ उडोनि गेला तेधवां ॥४४॥

खालीं अकस्मात उतरूनी ॥ लहूचें चाप सत्वर हिरूनी ॥ अंतरिक्ष गेला उडोनी ॥ फळ घेऊन पक्षी जैसा ॥४५॥

हातींचे हिरून नेले चाप ॥ लहू पाहे तटस्थरूप ॥ तस्करापाठीं लागतां सर्प ॥ खंडी जैसा चरणातें ॥४६॥

व्याळ मूषक धरूं जातां ॥ वणव्यांत सांपडे अवचितां ॥ कीं रिसामागें धांवतां ॥ बोरांटी आंगी अडकली ॥४७॥

निधान साधावया गेला ॥ तों विवशीं पडली येऊन गळां ॥ तैसें लहूस जाहलें ते वेळा ॥ धनुष्य नेतां रुधीने ॥४८॥

असो सीतासुत परम चतुर ॥ जैसा निराळी उडे खगेश्वर ॥ तैसा उडोनियां सत्वर ॥ रुधी राक्षस धरियेला ॥४९॥

हातींचे धनुष्य हिरून घेतलें ॥ असुर झोटी धरिला तये वेळे ॥ गरगरां फिरवूनियां बळे ॥ पृथ्वीवरी आपटिला ॥१५०॥

अध्याय अडतीसावा - श्लोक १५१ ते १९९

मृत्तिकाघटाचीं शकलें ॥ तेंवि असुरअवयव चूर जाहले ॥ रुधीनें प्राण सोडिले ॥ सकळांदेखतां ते काळीं ॥५१॥

मागुतीं कटकांत उतरोन ॥ युद्ध करी सीतानंदन ॥ चोवीस वेढे संहाररून ॥ टाकिलें सैन्याचे ते क्षणी ॥५२॥

महाझुंजार येऊन ॥ हातींचीं शस्त्रें टाकून ॥ धरिती लहूचे चरण ॥ आमचे प्राण रक्षीं कां ॥५३॥

एक पळती रण सांडून ॥ एक दांतीं धरिती तृण ॥ मग सिंहानादें लक्ष्मण ॥ गर्जोनि पुढें धांविन्नला ॥५४॥

जैसा पांच विजा अतितीक्ष्ण ॥ तैसें सौमित्रें पांच बाण ॥ लहूवरी सोडिले पूर्ण ॥ महाक्रोधंकरूनियां ॥५५॥

रघुवीराचा लहू वीर ॥ तत्काळ सोडी दिव्य शर ॥ पांच बाण केले चूर ॥ लोहपिष्टन्यायेंसी ॥५६॥

लहू सौमित्राप्रति बोलत ॥ त्वां पूर्वी मारिला इंद्रजित ॥ ते तुझी विद्या समस्त ॥ आजि दावीं मजलागीं ॥५७॥

चतुर्दश वर्षें निराहार ॥ काननीं श्रमलासीं तूं फार ॥ आज समरांगणीं साचार ॥ सावकाश निद्रा करीं ॥५८॥

सौमित्र म्हणे तूं कोणाचा कोण ॥ तंव तो लहू बोले हांसोन ॥ तुज पुसावया काय कारण ॥ आला बाण सांभाळीं ॥५९॥

लहू निधडा प्रचंड वीर ॥ सोडी एक सबळ शर ॥ रथासहित सौमित्र ॥ आकाशपंथें उडविला ॥१६०॥

गरगरां गगनी भोंवे रथ ॥ भूमीवरी पडे अकस्मात ॥ मग दुजे रथी सुमित्रासुत ॥ आरूढला लवलाहे ॥६१॥

जैसा कां वर्षे घन ॥ तैसा बाण सोडी लक्ष्मण ॥ लहू त्याचिया त्रिगुण ॥ शर सोडीत सतेज ॥६२॥

ऊर्मिलापतीचे बाण ॥ तटतटां टाकी तोडून ॥ मग मंत्र जपोनि लक्ष्मण ॥ शर सोडोनि देतसे ॥६३॥

त्या शरापासून एकदा ॥ निघाल्या कोट्यवधि गदा ॥ विमानीं सकळ सुरवृंदा ॥ आश्चर्य तेव्हां वाटले ॥६४॥

तो लहू जपे गुरुमंत्र ॥ चक्रें सोडिली तेव्हां अपार ॥ गदा छेदोनि समग्र ॥ चक्रें सवेंचि गुप्त जाहली ॥६५॥

तों सौमित्रें सोडिले पर्वत ॥ सवेचि लहू वज्र प्रेरित ॥ फोडिले अचळ समस्त ॥ वज्र जात स्वस्थाना ॥६६॥

मंगळाचा भाचा लहू वीर ॥ सूर्यवंशमंडणाचा कुमर ॥ शरमुखीं द्वादश दिनकर ॥ स्थापोनियां सोडिले ॥६७॥

निघतां द्वादश आदित्य मेळ ॥ प्रतापें लोपला विरिंचिगोळ ॥ ऐसें देखतां फणिपाळ ॥ राहुअस्त्र सोडित ॥६८॥

सूर्य आणि राहुअस्त्र ॥ दोनी जाहलीं एकत्र ॥ सवेंच गुप्त जाहली क्षणमात्र ॥ नलगतां ते काळीं ॥६९॥

कामास्त्र सोडी अहिनायक ॥ लहूवीरे प्रेरिलें कामांतक ॥ कामास्त्र दग्ध जाहलें तात्कालिक ॥ नामें पातक हरे ज्यापरी ॥१७०॥

सौमित्रें सोडिलें तारकास्त्र ॥ लहू प्रेरी षण्मुखास्त्र ॥ विघ्नास्त्र सोडी सौमित्र ॥ हेरंबास्त्र लहू टाकी ॥७१॥

सौमित्र सोडी सरितापति ॥ लहू त्यावरी प्रेरी अगस्ति ॥ मग त्यावरी ऊर्मिलापति ॥ पावकास्त्र प्रेरितसे ॥७२॥

लहूनें मेघास्त्र प्रेरून ॥ विझविला प्रचंड अग्न ॥ जैसें प्रकटतां आत्मज्ञान ॥ जाय वितळोन प्रेममोह ॥७३॥

वातास्त्र प्रेरी ऊर्मिलानाथ ॥ लहू आड घाली पर्वत ॥ असो साठ अक्षौहिणी गणित ॥ रामसेना पाडिली ॥७४॥

आश्चर्य करी लक्ष्मण ॥ म्हणे याचा पार न कळे पूर्ण ॥ हातासीं कदा न ये श्यामकर्ण ॥ आतां यज्ञ कायसा ॥७५॥

हे असती कोणाचे कोण ॥ हे कदा न कळे वर्तमान ॥ मज वाटे शिव आणि रमारमण ॥ बाळवेषें प्रकटले ॥७६॥

आणिकांची नव्हे शक्ति ॥ हे त्रिभुवनासी नाटोपती ॥ असो लहू म्हणे सौमित्राप्रति ॥ कां रे उगाचि निवांत ॥७७॥

तुझे सरले असतील बाण ॥ तरी जाईं अयोध्येसी परतोन ॥ तुझा कैवारी रघुनंदन ॥ घेऊनि येई सत्वर ॥७८॥

सौमित्र नेदी प्रत्युत्तर ॥ विलोकी बाळांचा मुखचंद्र ॥ मागुती क्रोध उचंबळतां अपार ॥ सोडिले शर सौमित्रें ॥७९॥

भोगींद्रअवतार ॥ लक्ष्मण ॥ हें भूमिजासुतें जाणोन ॥ प्रेरिला नादास्त्र बाण ॥ नवल पूर्ण वर्तले ॥१८०॥

असंभाव्य नाद मंजुळ ॥ ध्वनीनें भरला ब्रह्मांडगोळ ॥ धनुष्य टाकूनि फणिपाळ ॥ नादब्रह्मीं मिसळला ॥८१॥

जे कनकबीज भक्षिती ॥ त्यांचे आंगीं संचरें भ्रांति ॥ ऊर्मिलापतीची गति ॥ तैसीच जाहली तेधवां ॥८२॥

नादास्त्र बाण हृदयीं भरला ॥ जैसा विखार बिळीं प्रवेशला ॥ त्यावरी नादरंगें व्यापिला ॥ भूतळी पडिला मूर्च्छित ॥८३॥

इकडे सैन्याचे चोवीस आवर्त ॥ कुशाभोंवते घातले अद्भुत ॥ ते संहारून समस्त ॥ काळजित मारिला ॥८४॥

विभांडोनि दोनी दळें ॥ दोनी बंधू एकवटले ॥ रण अपार तेथें पडिलें ॥ कुंजर मोकळे धांवती ॥८५॥

नाहीं रथस्वामी सारथी ॥ रिते रथ तुरंग ओढिती ॥ सैरावैरा चौताळती ॥ सव्य अपसव्य रणांगणीं ॥८६॥

असो अयोध्येंत कोदंडपाणी ॥ सांगें गुज भरताचे कर्णीं ॥ म्हणे आणिक सेना घेऊनी ॥ साह्य जाईं सौमित्रासी ॥८७॥

दारुण योद्धा तो लक्ष्मण ॥ त्याप्रति सांगें इतुकें वचन ॥ कीं बाळक दोघेजण ॥ जितेच धरून आणावे ॥८८॥

ते जिवें न मारावे सर्वथा ॥ आकांत करील त्यांची माता ॥ तरी बाण आंगीं न खुपतां ॥ मोहनास्त्र घालोनि धरावे ॥८९॥

त्यांचीं माता -पिता कोण ॥ धनुर्वेद गुरु संपूर्ण ॥ कां हिंडतां वनोपवन ॥ वर्तमान सर्व पुसावें ॥१९०॥

त्यांच्या स्वरूपाची आकृति ॥ कोणासारिखे दोघे दिसती ॥ धरूनि आणा त्वरितगती ॥ रथावरी घालोनियां ॥९१॥

सौमित्राचा क्रोध दारुण ॥ घेईल बाळकांचा प्राण ॥ अन्याय केला तरी पूर्ण । कृपा करावी बाळकांवरी ॥९२॥

ज्याचें हृदय परम कोमळ ॥ ते दृष्टीं देखतांचि बाळ ॥ स्नेहें द्रवेल तत्काळ ॥ अग्नि संगें घृत जैसें ॥९३॥

बाळकाविणें शून्य मंदिर ॥ आमुचें पडलें कीं साचार ॥ गुणसरिता ॥ सीता सुंदर ॥ विवेक न करिता त्यागिली ॥९४॥

ऐसें बोलतां रघुनाथ ॥ कंठ जाहला सद्रदित ॥ नयनीं सुटले अश्रुपात ॥ प्रिया हृदयांत आठवली ॥९५॥

ऐसें राजीवनेत्र बोलत ॥ तों घायाळ आले धांवत ॥ म्हणती सौमित्र आणि काळजित ॥ सेनेसहित आटिले ॥९६॥

ऐसें ऐकतां राजीवनेत्र ॥ परम चिंतातुर जाहले वानर ॥ श्रीराम म्हणे सर्वेश्वर ॥ अत्यंत कोपला आम्हांवरी ॥९७॥

ब्रह्मानंद म्हणे श्रीधर॥ पुढें वीरश्री माजेल अपार ॥ ते श्रवण करोत श्रोते चतुर ॥ व्युत्पन्न आणि प्रेमळ ॥९८॥

स्वस्ति श्रीरामविजय ग्रंथ सुंदर ॥ संमत वाल्मीकनाटकाधार ॥ सदा परिसोत भक्त चतुर ॥ अष्टत्रिंशत्तमोध्याय गोड हा ॥१९९॥

अध्याय ॥३८॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ श्रीरामचंद्रार्पणमस्तु ॥

॥ श्रीरामचंद्रार्पणमस्तु ॥

श्रीरामविजय - अध्याय ३७ वा

Tue, 16 Jan 2024 12:26:00 +0530

अध्याय सदतीसावा - श्लोक १ ते ५०

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसीतारामचंद्राभ्यां नमः ॥

जयजय राघवा करुणाकरा ॥ अवनिजाकुलभूषणा मनविहारा ॥ रावणानुजपाळका समरधीरा ॥ मित्रपुत्रहितप्रिया ॥१॥

प्रतापसूर्यवंशिविवर्धना ॥ मयजामातकुलकाननच्छेदना ॥ सकळवृंदारकबंधमोचना ॥ आनंदसदना अक्षया ॥२॥

कौसल्याहृदयारविंदभ्रमरा ॥ भरतनयनपद्मदिवाकरा ॥ सौमित्रप्राणआधारा ॥ अतिउदारा अयोध्याप्रभो ॥३॥

ब्रह्मानंदा रघुनंदना ॥ वदवीं पुढें ग्रंथरचना ॥ तुझी लीला जगन्मोहना ॥ तूंचि बोलें यथार्थ ॥४॥

पंडितीं ऐकावें सावधान ॥ छत्तिसावे अध्यायीं जाण ॥ राजाधिराज रघुनंदन ॥ राज्यासनीं बैसला ॥५॥

एकादशसहस्र वर्षें ॥ निर्विघ्न राज्य पुराणपुरुषें ॥ अयोध्येचें केलें संतोषें ॥ विश्व सकळ कोंदलें ॥६॥

तों विदेहराजनंदिनी ॥ जगन्माता प्रणवरूपिणी ॥ ते अयोध्यापतीची राणी ॥ झाली गर्भिणी पहिल्यानें ॥७॥

शास्त्रसंख्या मास भरतां जाण ॥ वोंटभरण करी रघुनंदन ॥ तो सोहळा वर्णितां पूर्ण ॥ भागे वदन शेषाचें ॥८॥

वसंतकाळीं क्रीडावनांत ॥ राघव प्रवेशला सीतेसहित ॥ अत्यंत वन तें शोभिवंत ॥ नंदनवनाहूनियां ॥९॥

वृक्ष सदाफळ आणि सघन ॥ माजी न दिसे सूर्यकिरण ॥ तेथें सीतेची अंगुली धरून ॥ राजीवनयन विचरतसे ॥१०॥

नानावृक्षांचिया जाती ॥ सीतेस दावी त्रिभुवनपती ॥ एकांत देखोन सीतेप्रति ॥ पुसत राघव प्रीतीनें ॥११॥

म्हणे सुकुमारे जनकबाळे ॥ तुज काय होताती अंतरीं डोहळे ॥ मना आवडे ते यें वेळे ॥ सांग सर्वही पुरवीन ॥१२॥

मग इच्छित हास्यवदन ॥ जानकी देत प्रतिवचन ॥ म्हणे एक आवडे रघुनंदन ॥ नलगे आन पदार्थ ॥१३॥

राजीवाक्ष म्हणे लाज सोडोनी ॥ डोहळे सांग काय ते मनीं ॥ जें म्हणशील ते यें क्षणी ॥ पुरवीन जाण राजसे ॥१४॥

जनकजा बोले याउपरी ॥ म्हणे जन्हकुमारीचिये तीरीं ॥ पवित्र ऋषिपत्न्यांमाझारीं ॥ पंचरात्रीं राहावें ॥१५॥

घालोनियां तृणासन ॥ करावें भूमीवरी शयन ॥ कंदमुळें भक्षून ॥ शुचिर्भूत असावे ॥१६॥

मनांत म्हणे रघुनंदन ॥ पूर्वी वनवास भोगिले दारुण ॥ अजूनि न धायेचि मन ॥ आवडे कानन इयेते ॥१७॥

पुढील भविष्यार्थ जाणोन ॥ अवश्य म्हणे रघुनंदन ॥ मनकामना पूर्ण करीन ॥ तुझी जाण सुकुमारें ॥१८॥

याउपरी एकदां रघुवीर ॥ पुरींचे रक्षक जे हेर ॥ त्यांसी पुसतसे श्रीधर ॥ दृढभावे निर्धारें ॥१९॥

तुम्ही नगरीं हिंडतां निरंतर ॥ आकर्णितां जनवार्ता समग्र ॥ तरी तें सांगावें साचार ॥ लोक काय म्हणती आम्हां ॥२०॥

वंदिती किंवा निंदिती ॥ यश किंवा अपयश स्थापिती ॥ अभय असे तुम्हांप्रती ॥ सांगा निश्चिती काय तें ॥२१॥

हेर म्हणती नगरांत ॥ राघवा तुझे सर्व भक्त ॥ सकळ लोक पुण्यवंत ॥ यश वर्णिती सर्वदा ॥२२॥

पर रजक एक दुर्जन ॥ तेणें स्त्रीस केलें ताडन ॥ त्या रागें ती स्त्री रुसोन ॥ पितृसदनाप्रति गेली ॥२३॥

माहेरी होती बहुदिन ॥ मग पित्यानें हातीं धरून ॥ जामातगृहाप्रति नेऊन ॥ घालिता जाहला ते काळीं ॥२४॥

तंव तो रजक क्रोधायमान ॥ श्वशुराप्रति बोले वचन ॥ म्हणे ईस माझें सदन ॥ प्रवेशों नेदीं सर्वथा ॥२५॥

मी तों राम नव्हे निर्धारी ॥ रावणें नेली त्याची अंतुरीं ॥ षण्मास होती असुरघरीं ॥ तेणें माघारी आणिली ॥२६॥

आम्ही रजक शुद्ध साचार ॥ जगाचे डाग काढणार ॥ आमुचे जातींत निर्धार ॥ विपरीत ऐसें सोसेना ॥२७॥

हे अनुचित केले रघुनाथें ॥ मागुती नांदवितो सीतेतें ॥ तैसा लंपट मी नव्हे येथें ॥ वदन इचें न पाहेंचि ॥२८॥

ऐसा चांडाळ तो रजक ॥ बोलिला लावून कलंक ॥ ऐसें ऐकतां रघुनाथ ॥ परम संतप्त जाहला ॥२९॥

पाचारूनिया लक्ष्मण ॥ त्यास सांगे सकळ वर्तमान ॥ म्हणे रजक निंदिलें मजलागून ॥ जानकी त्यागीन सौमित्रा ॥३०॥

दशमुख मारूनि सहकुळीं ॥ सुवेळीं आणिली जनकबाळी ॥ विधि पुरंदर चंद्रमौळी ॥ देवमंडळी सर्व होती ॥३१॥

सकळां देखत ते वेळें ॥ जानकीनें दिव्य दाविलें ॥ अजूनि रजक लांछन बोले ॥ तें मज सोसवे निर्धारे ॥३२॥

तनु त्यागी जैसे प्राण ॥ कोप टाकी रेणुकारमण ॥ कीं संसारसंकल्प तपोधन ॥ त्यागी जैसा साक्षेपें ॥३३॥

संसारभय तत्वतां ॥ योगी टाकी जैसी ममता ॥ तैसीच त्यागीन मी सीता ॥ सुमित्रासुता सत्य हें ॥३४॥

अहिंसक हिंसा सांडिती पूर्ण ॥ कीं मौनी त्यागी वाचाळपण ॥ सत्पुरुष मनांतून ॥ परनिंदा त्यागी जैसा ॥३५॥

श्रोत्रिय त्यागी दुष्टाचार ॥ तैसी सीता त्यागीन साचार ॥ यावरी सुमित्राकुमार ॥ काय बोलता जाहला ॥३६॥

पाखांडी म्लेंच्छ दुर्मती ॥ सदा निंदती वेदश्रुती ॥ परी पंडित काय त्यागिती ॥ जनकजापती सांगे हें ॥३७॥

मुक्तांस निंदिती वायस ॥ परी टाकिती काय राजहंस ॥ दर्दुर निंदती भ्रमरास ॥ परी तो पद्मिमीस टाकीना ॥३८॥

निंदक निंदिती संतांस ॥ परी विवेकीं पूजी रात्रंदिवस ॥ तस्कर निंदिती इंदूस ॥ परी चकोर विटेना ॥३९॥

याकारणें जनकजामाता ॥ सहसा न त्यागीं गुणसरिता ॥ त्या रजकाची सत्वतां ॥ जिव्हां आतां छेदीन ॥४०॥

श्रीराम म्हणे विशेष ॥ तरी लोक निंदितील रात्रंदिवस ॥ म्हणती दंडिले रजकास ॥ अंगीं दोष म्हणोनियां ॥४१॥

आतां सौमित्रा हेंचि जाण ॥ सीता टाकीं वनीं नेऊन ॥ नाहीं तरी आपुला प्राण ॥ मी त्यागीन आतांचि ॥४२॥

ऐसें बोलतां निर्वाण ॥ तत्काळ उठिला लक्ष्मण ॥ ब्राह्मी मुहूर्ती तेव्हां सदन ॥ जानकीचें प्रवेशला ॥४३॥

परम विव्हळ होऊन ॥ जगन्मातेचे वंदिले चरण ॥ म्हणे पहावया तापसारण्य ॥ आज्ञा दीधली रघूत्तमें ॥४४॥

ऐसें ऐकतांचि श्रवणी ॥ मनी हर्षली विदेहनंदिनी ॥ म्हणे जे डोहाळे पुरवीन चापपाणी ॥ मागे वचन बोलिले ॥४५॥

साच करावया तया वचन ॥ ॥ तुम्हांसी पाठविलें लक्ष्मणा ॥ तरी पंचरात्री क्रमोन जाणा ॥ सत्वर येऊं माघारें ॥४६॥

ऐसें सौमित्रें ऐकतां कर्णीं ॥ अश्रु सांडी नयनींहूनि ॥ मनीं म्हणे आता परतोनि ॥ कैंचे येणें माउलीये ॥४७॥

असो जानकी हर्षयुक्त ॥ वस्त्राभरणें वस्तु बहुत ॥ सौभाग्येद्रव्यें सवें घेत ॥ ऋषीअंगना पूजावया ॥४८॥

मंगळभगिनी सौभाग्यसरिता ॥ रथी बैसली क्षण न लागतां ॥ लक्ष्मणें रथ झांकून तत्वतां ॥ धुरेस आपण बैसला ॥४९॥

कोणास वार्ता न कळत ॥ जान्हवीतीरा आणिला रथ ॥ तेव्हां अपशकुन बहुत ॥ जगन्मातेस जाणवती ॥५०॥

अध्याय सदतीसावा - श्लोक ५१ ते १००

आडवे महाउरग धांवती ॥ पतिवियोग पिंगळे वदती ॥ वायस वामभागें जाती ॥ शोक सांगती अत्यंत ॥५१॥

ऐसें अपशकून देखतां ॥ मनी दचके जनकदुहिता ॥ देवराप्रति पुसे तत्वतां ॥ चिन्हें विपरीत कां दिसती ॥५२॥

तंव तो भूधरावतार ॥ सहसा नेदी प्रत्युत्तर ॥ नयनीं वहातसे नीर ॥ कंठ सद्दित जाहला ॥५३॥

सीता म्हणे बंधुसहित ॥ सुखरूप असो जनकजामात ॥ त्याचें अशुभ दुःख समस्त ॥ ते मजवरी पडो कां ॥५४॥

मग म्हणे देवरा सुमती ॥ विलोकून वन आणी भागीरथी ॥ सत्वर जाऊं अयोध्याप्रती ॥ रघुपतीस पहावया ॥५५॥

परी तो न बोलेचि सर्वथा ॥ तटस्थ पाहे रघुवीरकांता ॥ पुढें नौकेमाजी जनकदुहिता ॥ रथासहित बैसविली ॥५६॥

सुरनदी उतरूनि ते वेळीं ॥ सत्वरपैल पार नेली ॥ मागुती रथ भूमंडळी ॥ पवनवेगें चालविला ॥५७॥

परम भयंकर कानन ॥ नाहीं मनुष्याचें दर्शन ॥ सिंह सर्प व्याघ्र पूर्ण ॥ वास्तव्य करिती त्या स्थळीं ॥५८॥

सीता म्हणे वो ऊर्मिलापती ॥ कां येथें ऋषिआश्रम न दिसती ॥ कोणीकडे राहिली भागीरथी ॥ नेतां निश्चिंतीं मज कोठें ॥५९॥

विप्रवेदघोष कानीं ॥ कां ऐकूं न येती अजूनी ॥ स्वाहास्वधावषट्कारध्वनीं ॥ यागसदनीं कां न उठतीं ॥६०॥

तों गहनवनीं नेऊनि रथ ॥ सौमित्र तृणशेज करित ॥ जानकीस उतरूनि त्वरित ॥ बैसविली तये ठायीं ॥६१॥

तों भूगर्भीचें दिव्य रत्न ॥ वनिताचक्रांत मुख्य मंडण ॥ की लावण्यभूमीचें निधान ॥ वनीं लक्ष्मण टाकित ॥६२॥

तें सौंदर्यनभींचे नक्षत्र ॥ कीं त्रिभुवनींचे कृपापात्र ॥ अंगींच्या तेजे अपार ॥ वन तेव्हां उजळले ॥६३॥

चंद्री वसे सदा कलंक ॥ त्याहूनि सुंदर जानकीचे मुख ॥ चपळेहूनि अधिक ॥ अलंकार शोभती ॥६४॥

असो तृणशेजेसी सीता बैसवून ॥ सौमित्र करी साष्टांग नमन ॥ खालतें करूनियां वदन ॥ स्फुंदत उभा ठाकला ॥६५॥

प्रदिक्षणा करून लक्ष्मण ॥ पुढती दृढ धरी चरण ॥ देवराचें शुभ वचन ॥ तटस्थ ऐके जानकी ॥६६॥

सौमित्र म्हणे जगन्माते ॥ तुज वनीं सोडिलें रघुनाथें ॥ त्याची आज्ञा अलोट मातें ॥ घेऊनि आलों म्हणोनी ॥६७॥

रजकें निंदा केली म्हणोनी ॥ तुज सोडविलें घोर वनी ॥ आतां रघुपतीचे चरण मनीं ॥ आठवीत राहें सुखेंचि ॥६८॥

कमळिणी सुकुमार बहुत ॥ तयेवरी वीज पडे अकस्मात ॥ मग पद्मिणीचा होय अंत ॥ तेवीं मूर्च्छित पडे सीता ॥६९॥

रुदन करी भूधरावतार ॥ रथारूढ झाला सत्वर ॥ तेथोनि परतला ऊर्मिलावर ॥ कठिण मन करूनियां ॥७०॥

वनदेवतां वृक्ष पाषाण ॥ वारण उरग पंचानन ॥ तयांसी विनवी लक्ष्मण ॥ जानकी जतन करा हे ॥७१॥

पृथ्वी आप तेज समीर ॥ अवघियांनो जनत करा सुकुमार ॥ असो पवनवेगें सौमित्र ॥ अयोध्यापुरा पातला ॥७२॥

इकडे सीता मूर्च्छना सांवरून ॥ उघडोन पाहे पद्मनयन ॥ तों दूरी गेला लक्ष्मण ॥ उभी ठाकून हांक फोडी ॥७३॥

बाह्या उभारून तत्वतां ॥ म्हणे परत वेगें सुमित्रासुता ॥ माझा अन्याय कांही नसतां ॥ कां हो जातां टाकूनि मज ॥७४॥

सत्वर माझा वध तरी करोनी ॥ सांगा रघुपतीस जाऊनी ॥ मी एकली दुस्तर वनीं ॥ कवण्या ठाया जाऊं आतां ॥७५॥

म्हणे धांव धांव रघुनाथा ॥ म्हणोनि हांक देत जगन्माता ॥ वनीं श्वापदें वृक्ष लता ॥ तयांस गहिंवर दाटला ॥७६॥

थरथरां कांपत मेदिनी ॥ पर्वत पक्षी रडती वनीं ॥ गज व्याघ्र मूर्च्छना येऊनी ॥ दुःखेकरून पडताती ॥७७॥

हंस मुक्तहार सांडोनी ॥ सीता देखतां रडती वनीं ॥ नृत्यकला विसरोनी ॥ शिखी शोक करिताती ॥७८॥

पक्षी स्वपदें ते वेळीं ॥ सीतेवरी करिती साउली ॥ जळें चंचू भरूनि सकळी ॥ जनकजेवरी शिंपिती ॥७९॥

वनगाई पुच्छेकरून ॥ सीतेवरी घालिती पवन ॥ वनदेवता करिती रुदन ॥ सीतादेवी देखोनियां ॥८०॥

वनचरकळप कांतारीं ॥ रुदन करित दीर्घस्वरीं ॥ वैरभाव ते अवसरीं ॥ विसरती मोहशोकें ॥८१॥

हे राम हे राम म्हणोन ॥ सीता विलापें अतिगहन ॥ गुल्मलता वापी कूप जाण ॥ सरिता शोकें कांपिन्नल्या ॥८२॥

हे रामा राजीवनेत्रा ॥ मज कां त्यागिलें पवित्रा ॥ तूं दीनदयाळा पवित्रा ॥ विसरलासी ये काळीं ॥८३॥

कांहो मोकलिले एकलीतें ॥ आतां सांभाळील कोण मातें ॥ कोठें थ्ज्ञारा न दिसेचि येथ ॥ तुजविण मज राघवा ॥८४॥

काय अन्याय जाहला मजपासूनी ॥ मज टाकिलें घोरवनीं ॥ कृपासागरा चापपाणी ॥ श्रुत मज त्वां न केले ॥८५॥

जन्मोनि नेणें दोषांते ॥ स्वप्नी नातळे दुर्बुद्धीते ॥ परी जन्मांतर न कळे मातें ॥ तें कां ठाकोनि आलें भोगावया ॥८६॥

तूं अनाथबंधु करुणाकर ॥ मी दासी हीन पामर ॥ माझा न कीजे अव्हेर ॥ सकळ गण -गोत तूं माझे ॥८७॥

अगा हे श्रीदशरथी ॥ माझी करुणा नुपजे चित्तीं ॥ कैसा स्नेह सांडोनि रघुपती ॥ निष्ठुर जाहलासी मजवरी ॥८८॥

मी अज्ञान बाळ भोळें ॥ सहज पुसिलें कृपा कल्होळें ॥ त्याचें फळ कीं त्यागिले ॥ महावनी एकटें ॥८९॥

आतां जाऊं कोणीकडे ॥ कवण जिवलग येथें सांपडे ॥ जें माझें जन्मसांकडे ॥ निवारील दर्शनी ॥९०॥

रामा तूंचि बापमाय ॥ बंधु सुहृद गोत होय ॥ मम अपराध विसरून जाय ॥ अभय देईं मज आतां ॥९१॥

करुणासागरा रघुवीरा ॥ मातें उद्धरी दयासमुद्रा ॥ तुझें ध्यान असंख्यमुद्रा ॥ चित्तीं वसो माझिया ॥९२॥

तंव अयोध्यापुराा लक्ष्मण ॥ पावला तेव्हां म्लानवदन ॥ तो गुणसिंधु रघुनंदन ॥ एकांतसदनीं बैसला असे ॥९३॥

तेथें ऊर्मिलावरें जाऊनी ॥ भाळ ठेविलें रामचरणीं ॥ करुणार्णवे सीता आठवूनी ॥ अश्रु नयनीं आणिले ॥९४॥

सौमित्र म्हणे रघुराया ॥ चित्रींच्या वृक्षाची छाया ॥ स्वप्नवत् संसारमाया ॥ लटकी जैसी मुळींहूनी ॥९५॥

नावरे अत्यंत शोकसागर ॥ परी कलशोद्भव जाहला रघुवीर ॥ आचमन करूनि समग्र ॥ उगाचि मौने बैसला ॥९६॥

असो इकडे जनकनंदिनी ॥ निघाली चालत दुःखें वनीं ॥ मूर्च्छना येऊनि क्षणक्षणीं ॥ जमिनीवरी पडतसे ॥९७॥

मागुती उठे हस्त टेंकूनी ॥ रुदन करी धाय मोकलूनी ॥ म्हणे कोण्या ठायां जाऊनी ॥ राहूं आता राघवेंद्रा ॥९८॥

मी अनाथ अत्यंत दीन ॥ जरी देऊं येथे प्राण ॥ तरी आत्महत्त्या पाप गहन ॥ दुजी गर्भहत्त्या घडेल ॥९९॥

कळपांतून धेनू चुकली ॥ कीं हरिणी एकटी वनी पडली ॥ जीवनेंविण मासोळी ॥ तळमळीत जैसी कां ॥१००॥

अध्याय सदतीसावा - श्लोक १०१ ते १५०

कीं नैषधरायाची राणी ॥ पूर्वीं पडिली घोरवनीं ॥ कीं भिल्लीवेषें भवानी ॥ एकटी काननी जेवीं हिंडे ॥१॥

एक मार्ग न दिसे तेथ ॥ सव्य अपसव्य वनीं हिंडत ॥ दीर्घस्वरें रुदन करित ॥ तों नवल एक वर्तले ॥२॥

तेथें कंदमुळें न्यावयासी ॥ वना आले वाल्मीक ऋषी ॥ तो त्रिकाळज्ञानी तेजोराशी ॥ ज्याचे ज्ञानासी सीमा नाहीं ॥३॥

अवतारादि जन्मपत्र ॥ जेणें रामकथा केली विचित्र ॥ तेणें जगन्मातेचा शोकस्वर ॥ कर्णीं ऐकिला हिंडता ॥४॥

सीता देखिली दुरोनी ॥ जवळी येत वाल्मिक मुनी ॥ म्हणे आमची तपःश्रेणी ॥ प्रकट जाहली येणें रूपें ॥५॥

म्हणे कोण हे शुभकल्याणी ॥ कीं मूळ प्रकृती प्रणवरूपिणी ॥ कीं अनादिपीठनिवासिनी ॥ दर्शन द्यावया प्रकटली हे ॥६॥

मग म्हणे जवळी येऊन ॥ सांग माते आहेस तू कोण ॥ कां सेविलें घोरवन ॥ कोणें दुःख दिधले ॥७॥

मग बोले जगन्माता ॥ मी मिथिलेश्वराची दुहिता ॥ रावणांतकाची असें कांता ॥ सौमित्रें आणोनि सोडिलें वनी ॥८॥

अन्याय नसतां किंचित ॥ टाकिलें घोर अरण्यांत ॥ परदेशी आहे मी अनाथ ॥ तरी माझा तात केवळ तूं ॥९॥

मग ऋषी म्हणे वो जननी ॥ माझें नाम वाल्मिक मुनी ॥ अयोध्यानाथ कोदंडपाणी ॥ मज बरवें जाणतसे ॥११०॥

त्याचें भाष्य मी करी निरंतर ॥ मज जाणतसे मिथिलेश्वर ॥ तुझा पिता आमुचा मित्र ॥ कन्या साचार तूं माझी ॥११॥

तुज होतील दोन पुत्र पित्याहून पराक्रमी थोर ॥ तुज घातलें जेणें बाहेर ॥ त्याचा सूड घेतील ते ॥१२॥

मग जानकीस हातीं धरून ॥ गेला आश्रमा घेऊन ॥ भोंवते मिळाले ऋषिजन ॥ काय वचन बोलिले ॥१३॥

म्हणती हे कोण आहे ताता ॥ येरु म्हणती जानकी जगन्माता ॥ ऋषि म्हणती अनर्थ तत्वतां ॥ घरासी आणिला साक्षेपें ॥१४॥

आम्ही अत्यंत भोळे ब्राह्मण ॥ टाकोनि ग्राम कुटिल जन ॥ वसविलें घोर कानन ॥ येथेंही विघ्न आणिलें ॥१५॥

इचें सुंदरपण अत्यंत ॥ इजवरी अपवाद बहुत ॥ इचे पायीं आम्हांसी घात ॥ होऊं शके एखादा ॥१६॥

एक म्हणती सीता सती ॥ जरी हे असेल निश्चिती ॥ तरी येथें वळोनि भागीरथी ॥ अकस्मात आणील ॥१७॥

हे जरी नव्हे इचेनी ॥ तरी दवडावी येच क्षणीं ॥ ऐसें ऐकतां जनकनंदिनी ॥ भागीरथीस पाचारीत ॥१८॥

म्हणे सगरकुलतारक माये ॥ हरिचरणोद्भव जन्हुतनये ॥ ब्रह्मकटाह फोडून स्वयें ॥ प्रकट होसी अद्भुत ॥१९॥

कमलोद्भव कमलावर ॥ शिव इंद्रादि सकळ निर्जर ॥ सप्तऋषि मुख्य सनत्कुमार ॥ निरंतर तुज स्तविती ॥१२०॥

तुझें अणुमात्र स्पर्शतां नीर ॥ भस्म होती पापें अपार ॥ शुभ्र समुनांचा दिव्य हार ॥ हा मुकुटीं शुभ्र तेवीं दिसे ॥२१॥

हिमनग भेदोनि साचार ॥ एकसरें भरला सागर ॥ तरी मजकारणें वेगवक्र ॥ जननी धांव या पंथे ॥२२॥

ऋषी सकळ झाले भयभीत ॥ ऐसा ओघ लोटला अद्भुत ॥ आश्रम सांडोनि ऋषी पळत ॥ चित्त उद्विग्न सर्वांचे ॥२३॥

एक सीतेस करी नमन ॥ माते आश्रम जाती बुडोन ॥ आम्हांसी रक्षावया तुजविण ॥ कोणी दुजें दिसेना ॥२४॥

मग सीतेनें प्रार्थूनी ते वेळां ॥ ओघ निश्चळ चालविला ॥ सत्य सती जनकबाळा ॥ ऋषी गर्जती सर्वही ॥२५॥

सकळ ऋषी मिळोन ॥ करिती जानकीचें स्तवन ॥ म्हणती माते तुज छळून ॥ जवळी आणिली भागीरथी ॥२६॥

असो वाल्मीकें आपुले आश्रमांत ॥ जानकीतें ठेविलें तेव्हां गुप्त ॥ सकळ ऋषींचे एक मत ॥ अणुमात्र मात फुटेना ॥२७॥

नव मास भरतां पूर्ण ॥ शुभ नक्षत्र शुभ दिन ॥ माध्यान्हीं आला चंडकिरण ॥ तों प्रसूत जाहली जानकी ॥२८॥

वृद्ध ऋषिपत्न्या धांवोनि ॥ जवळी आल्या ते क्षणीं ॥ तो दोघे पुत्र देखिले नयनीं ॥ शशी तरणीं ज्यांपरी ॥२९॥

प्रथम उपजे तो धाकुटा केवळ ॥ मागुती उपजे तो वडील ॥ असो दोघे जन्मले बाळ ॥ सांवळे जावळे ते क्षणीं ॥१३०॥

वाल्मीक गेले होते स्नानासी ॥ शिष्य धांवत गेले तयांपासीं ॥ दोघे पुत्र जानकीसी ॥ जाहले म्हणून सांगती ॥३१॥

ऐसें ऐकतांच वचन ॥ येरें कुशलहू हातीं घेऊन ॥ जानकीजवळी येऊन ॥ केलें विधान शास्त्ररीतीं ॥३२॥

कुशेंकरून अभिषेकिला बाळ ॥ त्याचें नाव ठेविला कुश निर्मळ ॥ आकर्णनेत्र घननीळ ॥ प्रतिमा केवळ रामाची ॥३३॥

लवावरी निजवूनी ॥ धाकुटा अभिषेकिला तये क्षणीं ॥ त्यासी नाम लहू ठेउनी ॥ सोहळा केला वाल्मीकें ॥३४॥

शुक्ल पक्षीं वाढे चंद्र ॥ की पळोपळीं वाढे दिनकर ॥ तेवीं दोघे राघवेय सुंदर ॥ वाढूं लागले तैसेचि ॥३५॥

दोघांचे लालन पालन ॥ वाल्मीक करी अनुदिन ॥ ऋषिबाळकांत दोघेजण ॥ क्रीडा करिती निरंतर ॥३६॥

सप्त संवत्सर होतां पूर्ण ॥ वाल्मीकें सुरभी आणोन ॥ आरंभिले मौंजीबंधन ॥ मेळवूनि ऋषी बहुत ॥३७॥

चारी दिवसपर्यंत ॥ जो जो पाहिजे पदार्थ ॥ तो सर्वही कामधेनु पुरवित ॥ जाहले तृप्त अवघे ऋषी ॥३८॥

बाळ सुंदर देखोन ॥ बहु ऋषी देती वरदान ॥ वाल्मीकें वेदाध्ययन ॥ दोघांकडून करविलें ॥३९॥

षट्शास्त्री प्रवीण जाहले ॥ सकळ पुराणें करतलामलें ॥ मग रामचरित्र पढविले ॥ शतकोटी ग्रंथ केला जो ॥१४०॥

बाळांचे ज्ञान अत्यद्भत ॥ अधिकाधिक तर्क फुटत ॥ मग मंत्रशास्त्र समस्त ॥ वाल्मीकमुनि सांगे तयां ॥४१॥

मग धनुर्वेद पढवून ॥ हातीं देत धनुष्य बाण ॥ युद्धगति सांगे पूर्ण ॥ दोघेजण धरिती मनीं ॥४२॥

असो चर्तुदश विद्या चौसष्टी कळा ॥ वाल्मीक शिकवी दोघा बाळां ॥ ऋषिपुत्रांचा सवें मेळा ॥ घेऊनि दोघे हिंडती ॥४३॥

नानागोष्टी कौतुकें बोलून ॥ रंजविती जानकीचे मन ॥ कंद मुळें आणून ॥ जगन्मातेपुढें ठेविती ॥४४॥

सत्संग घडता देख ॥ प्राणी विसरे संसारदुःख ॥ तैसें जानकी विसरे सकळिक ॥ खेद मागील त्याचेनी ॥४५॥

दश वर्षें होतां पूर्ण ॥ मृगयेस जाती दोघेजण ॥ नाना श्वापदें मारून ॥ आणिती ओढून दावावया ॥४६॥

एकें दिवशी वनीं हिंडत ॥ तों पर्वतमस्तकीं ध्यानस्थ ॥ एक श़ृंगी तप करित ॥ वाल्मीकाचा बंधु तो ॥४७॥

तो मृगवेष देखोनि पूर्ण ॥ कुशें विंधिला टाकूनि बाण ॥ तत्काळ गेला त्याचा प्राण ॥ प्रेत ओढून दोघे नेती ॥४८॥

वाल्मीक पुसे जवळी येऊन ॥ काय तें आणितां ओढून ॥ येरू म्हणती मृग वधून ॥ आणिला तुम्हांकारणें ॥४९॥

त्याचें आता चर्म काढून ॥ करूं तुम्हांकारणें आसन ॥ वाल्मीक पाहे विलोकून ॥ तंव तो बंधु वधियेला ॥१५०॥

अध्याय सदतीसावा - श्लोक १५१ ते २१३

वाल्मीक म्हणे हे दोघेजण ॥ अनिवार जाहले पूर्ण ॥ बह्महत्त्या करून ॥ कैसे आलां वनांतरी ॥५१॥

बंधूचें उत्तरकार्य सकळिक ॥ विधियुक्त करोनि वाल्मीक ॥ जानकीजवळ तात्काळिक ॥ वर्तमान सांगितलें ॥५२॥

तंव बोले जानकी हांसोन ॥ ताता सूर्यवंश अतितीक्ष्ण ॥ त्यावरी सकळकळाप्रवीण ॥ तुम्हींच केलीं बाळके ॥५३॥

परम धीट अनिवार ॥ तुमचा तुम्हां फळला मंत्र ॥ आतां याच्या दोषास परिहार ॥ करावा जी समर्था ॥५४॥

तों वाल्मीक बोलें वचन ॥ सुवर्णकमळें सहस्र आणून ॥ भावें अर्चावा उमारमण ॥ तरीच जाईल ब्रह्महत्त्या ॥५५॥

तंव ते दोघे तये वेळे ॥ ताता कोठें तीं सुवर्णकमळें ॥ तीं सांगिजे येचि वेळे ॥ घेऊन येतों दोघेही ॥५६॥

मग बोले मुनीश्वर ॥ अयोध्येसमीप ब्रह्मसरोवर ॥ तेथें कमळें अपार ॥ परी रक्षिती वीर रामाचे ॥५७॥

ती ब्रह्मकमळें नेऊन ॥ राघव करितो शिवार्चन ॥ महाबळी रक्षिती पूर्ण ॥ रात्रंदिवस सभोंवते ॥५८॥

गदागदां हांसती दोघेजण ॥ कमळें आणूं न लागता क्षण ॥ तरीच तुमचे शिष्य जाण ॥ निश्चयेसीं मुनिराया ॥५९॥

तेथें कृतांत असेल रक्षण ॥ त्यासीही शिक्षा लावूं पूर्ण ॥ जरी स्वयें आला रघुनंदन ॥ त्यासही धरून आणूं येथें ॥१६०॥

धनुष्यासी लावूनि बाण ॥ चपळ चालिले दोघेजण ॥ जैसें सिंह दिसती लहान ॥ परी प्रताप अतिविशेष ॥६१॥

कीं शशी सूर्य लघु दिसती ॥ परी प्रकाशें उजळे क्षिती ॥ लहान दिसे विप्र अगस्ति ॥ परी सरितापति प्राशिला ॥६२॥

तैसे ते धाकुटे वीर ॥ वेगें पावले ब्रह्मसरोवर ॥ कुश प्रवेशोनि समग्र ॥ कमळें तेव्हां तोडीतसे ॥६३॥

तंव ते वीर खवळले ॥ लहूनें तेव्हां शर सोडिले ॥ रक्षक बहुत प्रेत केले ॥ उरले पळाले अयोध्येसी ॥६४॥

रामासी सांगती वर्तमान ॥ ऋषिबाळ आले दोघेजण ॥ ते सबळ युद्ध करूनि जाण ॥ कमळें घेऊन गेलें पैं ॥६५॥

आश्चर्य करी रघुपती ॥ पाहा केवढी बाळांची शक्ती ॥ असो इकडे दोघे निघती ॥ कमळें घेऊनि त्वरेनें ॥६६॥

वाल्मीकापुढें कमळें ठेविती ॥ ऋषि आश्चर्य करी चित्तीं ॥ तटस्थ पाहे सीता सती ॥ अद्भुत कर्तव्य बाळकांचे ॥६७॥

मग नूतन शिवलिंग निर्मून ॥ सहस्रकमळीं केले पूजन ॥ ब्रह्महत्त्येचे पाप पूर्ण ॥ निरसोन गेले तेधवां ॥६८॥

एके दिवशी दोघे जण ॥ चुरीत जो जानकीचे चरण ॥ तंव तो कुश काय वचन ॥ बोलता जाहला ते काळीं ॥६९॥

आम्ही जन्मलों कोणें देशीं ॥ कोण ग्राम कोणे वंशीं ॥ आमुचा पिता निश्चयेसीं ॥ सांगे कोण तो आमुतें ॥१७०॥

सीता म्हणे अयोध्यानगर ॥ सूर्यवंशी अजराजपुत्र ॥ दशरथनामें नृपवर ॥ प्रचंड प्रताप तयाचा ॥७१॥

त्यासी राम लक्ष्मण भरत ॥ चौथा शत्रुघ्न विख्यात ॥ त्यांत रावणांतक प्रतापवंत ॥ तो तुमचा पिता जाणिजे ॥७२॥

रजकें निंदिलें म्हणोनी ॥ बा रे मज सोडिलें घोरवनीं ॥ तेव्हां जगन्मातेचें नयनीं ॥ अश्रु आले बोलतां ॥७३॥

वर्तमान ऐकोनि समस्त ॥ दोघेही परम तप्त ॥ मग सीतेचे समाधान बहुत ॥ करिते जाहले ते काळीं ॥७४॥

तों द्वादशवर्षेपर्यंत ॥ अवर्षण पडिलें अयोध्येंत ॥ सीता सती क्षोभली अद्भुत ॥ श्री समस्त गेली पैं ॥७५॥

जैसें उद्वस कां दग्ध कांतार ॥ तैसें कलाहीन अयोध्यानगर ॥ घन न वर्षेच अणुमात्र ॥ गाई विप्र गांजले ॥७६॥

वसिष्ठास पुसे रघुनंदन ॥ कां हो पडिले अवर्षण ॥ येरू म्हणे अपराधाविण ॥ सीता बाहेर घातली ॥७७॥

जानकीऐसें चिद्ररत्न ॥ सकळ प्रतिव्रतांचें मंडण ॥ लक्ष्मी गेली निघोन ॥ तरीच अवर्षण पडियेलें ॥७८॥

तरी अश्वमेघ महायज्ञ ॥ राघवा करावा संपूर्ण ॥ घोडा पाहून श्यामकर्ण ॥ पृथ्वीवरी सोडावा ॥७९॥

मग शरयूतीरीं एक योजन ॥ मंडप घातला विस्तीर्ण ॥ दूत पाठवून संपूर्ण ॥ मुनीश्वर मेळविले ॥१८०॥

बिभीषणा आणि सुग्रीवास ॥ बोलावूं पाठवी राघवेश ॥ ते दळासहित अयोध्येस ॥ येते जाहले ते काळीं ॥८१॥

नळ नीळ अंगद जांबुवंत ॥ शरभ गवाक्ष बळ अद्भुत ॥ वानर पातले समस्त ॥ अष्टादश पद्में पैं ॥८२॥

सर्व सामग्री केली पूर्ण ॥ मग वसिष्ठ रघुनंदन ॥ अश्वशाळेंतूनि श्यामकर्ण ॥ निवडिती पूर्ण सुलक्षणी ॥८३॥

सुवर्णपत्रिका ते वेळी ॥ बांधिली श्यामकर्णाचे भाळीं ॥ वसिष्ठें त्यावरी लिहिल्या ओळी ॥ ऐका सकळ श्रोते हो ॥८४॥

अयोध्याप्रभु दशरथनंदन ॥ रावणांतक सुरबंधमोचन ॥ सकळनृपश्रेष्ठ रविकुळामंडन ॥ श्यामकर्ण सोडिला तेणें ॥८५॥

जो कोणी असेल बळवंत ॥ तेणें हा घोडा धरावा यथार्थ ॥ षोडशपद्में दळांसहित ॥ शत्रुघ्न राखित पाठीसीं ॥८६॥

घोडा पूजोनि राजीवनेत्र ॥ मस्तकीं बांधिलें दिव्य पत्र ॥ शत्रुघ्न करून नमस्कार ॥ दळभारेंसीं निघाला ॥८७॥

शत्रुघ्नासी म्हणे रघुनंदन ॥ सोळावे दिवशीं यावें परतोन ॥ सकळ पृथ्वी जिंकून ॥ नृप सांगातीं आणिजे ॥८८॥

मग सुवर्णप्रतिमा सुंदर ॥ जानकीची निर्मिली परिकर ॥ मग ते प्रतिमेसहित रघुवीर ॥ यज्ञदीक्षा घेत पैं ॥८९॥

जैसा किरणचक्रांत दिवाकर ॥ कीं निर्जरांत अमरेश्वर ॥ तैसा यज्ञमंडपीं रघुवीर ॥ ऋषींसहित शोभला ॥१९०॥

सुग्रीव बिभीषण मारुती ॥ यज्ञमंडपाभोंवते रक्षिती ॥ सुमंत भरत ऊर्मिलापती ॥ सदा तिष्ठत राघवापाशीं ॥९१॥

जे जे साम्रगी लागेल पूर्ण ॥ ते ते तत्काळ देती आणून ॥ तो सोहळा देवगण ॥ विमानी बैसोन पाहाती ॥९२॥

इकडे छप्पन्न देश जिंकित पूर्ण ॥ जात महावीर शत्रुघ्न ॥ सकळ राजे येती शरण ॥ करभार देऊनि सांगातें ॥९३॥

तेच काळीं पाताळी वरुण ॥ आरंभिता जाहला महायज्ञ ॥ तेणें वाल्मीक बोलावून ॥ नेला होता आधींच ॥९४॥

पाताळास गेला जेव्हां ऋृषी ॥ तेणें आज्ञा केली लहूसी ॥ बा रे माझिया उपवनासी ॥ रक्षावें तुवां निरंतर ॥९५॥

ऐसें बोलूनि पाताळा ॥ वाल्मीक गेले तये वेळां ॥ कुशही दूर वना प्रवेशला ॥ कंद मुळें आणावया ॥९६॥

लहू उपवन रक्षित ॥ सवें बटु बाळें बहुत ॥ नानाक्रीडा विनोद करित ॥ वृक्षछायेस बैसली ॥९७॥

अष्टवर्षीं दशवर्षीं कुमर ॥ कटी मौंजी कौपीन सुंदर ॥ मस्तकीं शिखा परिकर ॥ खेळतां उडती तयांच्या ॥९८॥

तो श्यामकर्ण धांवत । आता त्याचा पंथें अकस्मात ॥ ऋषिपुत्रास लहू दावित ॥ पाहा रे येथें घोडा कैसा हा ॥९९॥

मग सीतेसुतें धांवून ॥शेंडीसी धरिला श्यामकर्ण ॥ कपाळींचें पत्र तोडून ॥ वाचिता जाहला तात्काळीं ॥२००॥

पत्रार्थ पाहूनि समस्त ॥ लहू गदगदां हांसत ॥ बळिया काय रघुनाथ ॥ त्रिभुवनीं थोर जाहला ॥१॥

काय त्यासीच व्याली जननी ॥ काय निर्वीर जाहली अवनी ॥ तरी कैसा घोडा सोडोनी ॥ नेईल आतां पाहूं पां ॥२॥

माझी प्रतिज्ञा हेच आतां ॥ धरिला घोडा न सोडीं मागुता ॥ नातरी सीतेउदरीं तत्वतां ॥ जंत होऊनि जन्मलों ॥३॥

अश्वोत्तमाचे नेत्र पुसोन ॥ कौतुकेंकरून थापटी मान ॥ उत्तरीय चीर गळां घालून ॥ बांधोन ठेविला केळीसी ॥४॥

ऋषिपुत्रांस तेव्हा म्हणत ॥ पाहा रे घोडा कैसा नाचत ॥ तों ऋषिबाळें समस्त ॥ पोट बडविती भयेंकरूनी ॥५॥

कोण्या राजाचा घोडा आला ॥ तो तुवां बळेंचि धरिला ॥ तरी आम्ही सांगूं तयाला ॥ लहूनें बांधिला म्हणोनी ॥६॥

लहू तयांप्रति बोलत ॥ आमुचीच निश्चयें हे वस्त ॥ आपुली आपण घेतां यत्य ॥ शंका येथें कायसी ॥७॥

काळासी शिक्षा करूनियां ॥ लया पाववीन सर्व क्षत्रियां ॥ तों वीर आले धांवूनियां ॥ अश्वरक्षक पुढील जे ॥८॥

विप्रकुमर देखोन ॥ वीर पुसती दटावून ॥ कोणी रे हा श्यामकर्ण ॥ कर्दळीसीं बांधिला ॥९॥

लेकुरें बोलती भिऊन ॥ पैल किशोर आरक्तनयन ॥ आम्ही वारितांही ठेवीत बांधून ॥ त्याचेच कान कापा हो ॥२१०॥

रामविजय ग्रंथ पावन ॥ त्यामाजी लहूकुशआख्यान ॥ कथा गोड अमृताहून ॥ भक्तचतुरीं परिसावी ॥११॥

ब्रह्मानंद श्रीधरवर ॥ जानकीहृदयकमलभ्रमर ॥ अगाध तयाचें चरित्र ॥ सविस्तर संख्या शतकोटी ॥१२॥

स्वस्ति श्रीरामविजयग्रंथ सुंदर ॥ संमत वाल्मीकनाटकाधार ॥ सदा परिसोत भक्त चतुर ॥ सप्तत्रिंशत्तमोध्याय गोड हा ॥२१३॥

अध्याय ॥३७॥ ओंव्या ॥२१३॥

॥श्रीरामचंद्रार्पणमस्तु ॥