क्रिकेट लेख

दिलीप वेंगसकर बनणार मेंटॉर

Wed, 22 Dec 2021 18:31:00 +0530

भारताचे माजी कर्णधार दिलीप वेंगसरकर मुंबई रणजी संघासाठी मार्गदर्शकाची भूमिका बजावू शकतात. 50 षटकांच्या विजय हजारे ट्रॉफीमध्ये संघाच्या निराशाजनक कामगिरीनंतर मुंबई क्रिकेट असोसिएशन (MCA) त्याला मार्गदर्शक म्हणून घेण्याचा विचार करत आहे. सर्वोच्च परिषदेने क्रिकेट सुधार समिती (सीआयसी) विसर्जित करण्यास सांगितले आहे, असे इंडियन एक्सप्रेसने वृत्त दिले आहे.

सीआयसीमध्ये सचिन तेंडुलकरचा बालपणीचा मित्र आणि भारतीय क्रिकेट संघाचा माजी खेळाडू विनोद कांबळी, मुंबईचे माजी खेळाडू जतीन परांजपे आणि नीलेश कुलकर्णी यांचा समावेश आहे. संघाच्या खराब कामगिरीसाठी सर्वोच्च परिषदेने तिघांनाही जबाबदार धरले आहे. तिला Apex Council मध्ये नवीन CIC ची नियुक्ती करायची आहे.

विजय हजारे ट्रॉफीच्या एलिट गट ब मध्ये मुंबई संघ शेवटच्या स्थानावर राहिला. संघात शिवम दुबे आणि यशस्वी जैस्वालसारखे खेळाडू असूनही त्यांनी २०१४ मध्ये फक्त एकच सामना जिंकला होता. सर्व मुद्द्यांवर चर्चा झाली आणि एमसीएने प्रशिक्षक अमोल मजुमदार यांच्याकडून मुंबईच्या खराब कामगिरीबद्दल अभिप्राय घेतला, असे संघटनेच्या कार्यकर्त्याने इंडियन एक्सप्रेसला सांगितले.

एमसीएला वाटले की वेंगसरकर यांच्याकडे जाण्याची आणि त्यांची मदत घेण्याची हीच योग्य वेळ आहे, असे अधिकाऱ्याने सांगितले. तसेच एमसीएला वाटले की पुढे जाऊन काही कठोर निर्णय घेणे आवश्यक आहे.

एमसीएचे अध्यक्ष विजय पाटील यांना वेंगसरकर यांच्याशी बोलून त्यांना काही काळासाठी मार्गदर्शकाची भूमिका घेण्यास पटवून देण्याची विनंती सर्वोच्च परिषदेने केल्याचेही कळते.

विजय हजारे ट्रॉफीमधील संघाच्या कामगिरीवर चर्चा करण्यासाठी सर्वोच्च परिषदेची मंगळवारी बैठक झाली. पुढील महिन्यात बंगालमध्ये होणाऱ्या रणजी करंडक सामन्यांना रवाना होण्यापूर्वी प्रशिक्षक अमूल मजुमदार यांनी मुंबई संघासाठी मानसशास्त्रज्ञाची मदत घेतली आहे.

प्रशिक्षकाने एमसीएला रेड-बॉल हंगाम सुरू होण्यापूर्वी अधिक सराव खेळ आयोजित करण्याची विनंती केली आहे. एमसीएच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, एमसीए मजुमदार यांच्या विनंतीवर विचार करेल. बायो-बबलमध्ये खेळताना आयुष्य खडतर होते.

पुढे, प्रशिक्षक अमूल मजुमदार यांनी अंमलबजावणीच्या अभावासाठी खेळाडूंना जबाबदार धरले. विजय हजारे स्पर्धेपूर्वी खेळाडूंनी फारशी तयारी केली नसल्याचेही ते म्हणाले.

भारत 225 धावांवर ऑल आउट, अखेरची 7 विकेट 68 धावांत गडगडली

Fri, 23 Jul 2021 20:14:00 +0530

श्रीलंकेविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात भारतीय संघ (भारत विरुद्ध श्रीलंका) केवळ 225 धावांवर ऑल आउट झाला. कर्णधार शिखर धवनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजीचा निर्णय घेतला परंतु त्याचे फलंदाज निर्धारित 47 षटकांतसुद्धा खेळू शकले नाहीत. पृथ्वी शॉ 49, संजू सॅमसन 46 धावा काढून बाद झाला. कर्णधार शिखर धवन 13 आणि मनीष पांडे 11 धावा करुन पॅव्हिलियनमध्ये परतला. हार्दिक पांड्या सलग दुसर्या सामन्यात फ्लॉप झाला आणि 19 धावा करुन पॅव्हेलियनमध्ये परतला. यानंतर सूर्यकुमार यादव देखील वैयक्तिक 40 धावांवर अखिला धनंजयचा बळी पडला. अखिला धनंजयनेही पुढच्याच षटकात कृष्णाप्पा गौतमला २ आणि नितीश राणाला 7 धावा देऊन बाद करून भारतीय संघाला अडचणीत आणले. जेव्हा पाऊस झाल्यानंतर खेळ सुरू झाला तेव्हा टीम इंडियाचा डाव ताशांच्या पॅकसारखा कोसळला. भारताने शेवटचे 7 बळी 68 धावांत गमावले. अखिला धनंजय आणि जयविक्रमाने प्रत्येकी 3 गडी बाद केले.

तिसर्या वनडेमध्ये भारताने पाच खेळाडूंना पदार्पण करण्याची संधी दिली आहे. डेब्यू कॅप्स संजू सॅमसन, नितीश राणा, चेतन साकारिया, कृष्णाप्पा गौतम, राहुल चहर यांना देण्यात आल्या. भारतीय संघात 6 बदल केले गेले आहेत. पदार्पण करणार्या, पाच खेळाडूंसोबत नवदीप सैनीचादेखील संघात समावेश आहे. श्रीलंकेच्या संघात तीन बदल केले गेले आहेत. प्रवीण जयविक्रम, अकिला धनंजय आणि रमेश मेंडिस यांचा प्लेइंग इलेव्हनमध्ये समावेश आहे.

भारतचा प्लेइंग XI: पृथ्वी शॉ, शिखर धवन (कॅप्टन), संजू सॅमसन (डब्ल्यूके), मनीष पांडे, सूर्यकुमार यादव, नितीश राणा, हार्दिक पंड्या, के गौतम, राहुल चहर, नवदीप सैनी, चेतन साकरिया.

श्रीलंका की प्लेइंग XI: श्रीलंकेची प्लेइंग इलेव्हन: अविष्का फर्नांडो, मिनोद भानुका (डब्ल्यूके), भानुका राजपक्षे, धनंजया डी सिल्वा, चरित अस्लंका, दासुन शनाका (सी), रमेश मेंडिस, चमिका करुणरत्न, दुशमंता चमीरा, अकिला धनंजय, प्रवीण जयविक्रम.

जाणून घ्या पिंक बॉलबद्दल, काय आहे यात खास

Wed, 20 Nov 2019 11:55:00 +0530

1877 मध्ये लाल बॉलहून सुरु झालेला टेस्ट क्रिकेटचा प्रवास आता गुलाबी पर्यंत पोहचला आहे, प्रवास अजून सुरुच आहे. टीम इंडिया डे-नाइट टेस्टमध्ये प्रवेश करत आहे. ज्यात गुलाबी बॉल वापरली जाणार. भारतीय टीम पहिल्यांदा एका पिचवर पाच दिवस डे-नाइट क्रिकेट खेळणार आणि ती पिच असणार ईडन गार्डन्सची.

शुक्रवारी 22 नोव्हेंबर रोजी कोलकातामधील इडन गार्डन्स स्टेडियमवर पहिल्यावहिल्या डे-नाईट टेस्टच्या निमित्ताने भारतीय क्रिकेटमधला नवा अध्याय लिहिला जाणार आहे.

डे-नाइट टेस्टची सुरुवात 27 नोव्हेंबर 2015 साली झाली होती. एडेलेडच्या दुधाळ प्रकाशाखाली एकमेकांसमोर होते ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूजीलँड. भारत-बांग्लादेश व्यतिरिक्त टेस्ट क्रिकेट खेळणारे सर्व प्रमुख देश डे-नाइट टेस्ट खेळून चुकले आहे. डे-नाइट टेस्ट बद्दल चर्चा असून सर्वात चर्चेत आहे ती पिंक बॉल. जाणून घ्या या बॉलबद्दल-

पहिली पिंक बॉल

पहिली पिंक बॉलचे निर्माण ऑस्ट्रेलियाच्या बॉल मॅन्यूफॅक्चरिंग कंपनी कूकाबूराने केले होते. कूकाबूराने अनेक वर्षांपर्यंत या नवीन पिंक बॉलचे परीक्षण केले तेव्हा एक योग्य गुलाबी चेंडू तयार झाला. पहिली पिंक बॉल तर 10 वर्षांपूर्वीच तयार झाली होती परंतू याची टेस्टिंग करण्यासाठी अजून पाच-सहा वर्ष लागले. अखेर 2015 मध्ये एडिलेडमध्ये ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध न्यूजीलॅड यांच्या खेळण्यात आलेल्या पहिल्या डे-नाइट टेस्टमध्ये पिंक बॉल वापरण्यात आली. नंतर प्रवास सुरु झाला.

गुलाबी रंग का ?

टेस्ट क्रिकेट पांढर्‍या रंगाच्या कपड्यांमध्ये खेळतात म्हणून यासाठी लाल रंगाचा चेंडू वापरला जात होता ज्याने बॉल स्पष्ट दिसून येतो. तसेच वन-डे रंगीन कपड्यात होत असल्यामुळे त्यात पांढरा बॉल वापरला जातो. आता डे-नाइट टेस्टमध्ये गुलाबी रंगाचा चेंडू का वापरतात हा प्रश्न प्रत्येकाला पडणे साहजिक आहे.

डे-नाईट टेस्ट काही वेळ सूर्यप्रकाशात आणि बराच वेळ कृत्रिम प्रकाशात खेळवली जाते. पांढरे कपडे आणि पांढरा बॉल असं होऊ शकत नाही. लाल बॉल कृत्रिम प्रकाशात दिसण्यात अडचण असते. यावर उपाय म्हणून ऑप्टिक यलो आणि नारिंगी रंगाच्या बॉलचा वापर करण्यात आला. मात्र या दोन रंगांच्या तुलनेत पिंक बॉलची दृश्यमानता अधिक आहे. गवतावर हा बॉल नीट दिसू शकतो तसंच कृत्रिम प्रकाशात बॅट्समनला हा बॉल सहजतेने दिसू शकतो.

16 प्रकाराच्या पिंक शेड्समधून निवड

एकदा गुलाबी रंगावर सहमती झाल्यावर सर्वात मोठे आव्हान होते कोणता शेड. यासाठी पिंकचे 16 शेड्स ट्राय केले गेले. प्रत्येक पिंक कलरचं परीक्षण केले गेले आणि त्यातील बदल बघायले मिळाले. अखेर एक आयडल शेडची निवड करण्यात आली.

रंग निश्चित झाल्यावर कंपनीसमोर समस्या होती की शिलाई कोणत्या रंगाच्या दोर्‍याने करावी. यासाठी अनेक प्रयोग केले गेले. कूकाबूरा कंपनीने पिंक बॉलची शिलाफ सर्वातआधी काळ्या रंगाच्या दोर्‍याने केली होती. नंतर हिरवा रंग वापरण्यात आला नंतर पांढरा. शेवटी हिरव्‍या रंगाच्या दोर्‍याच्या शिलाईवर सहमती झाली. परंतू टीम इंडिया ज्या कंपनीच्या पिंक बॉलने खेळणार आहे त्या दोर्‍याचा रंग काळा असेल.

निर्माण पद्धती

रेड आणि पिंक बॉलच्या निर्माण पद्धती विशेष अंतर नाही. प्रत्येक बॉल रबरने तयार होता केवळ डायचा रंग बदलतो आणि फॉरमॅटनुसार फिनिशिंग. बाउंस, हार्डनेस आणि परफॉर्मेंसच्या दृष्टीने दोन्ही बॉल एकसारखे आहे. टेस्ट मॅचमध्ये वापरला जाणारा लाल बॉल ग्रीसमध्ये ठेऊन मग वापरण्यासाठी सज्ज होतो. जेणेकरून पाणी बॉलमधल्या लेदरमध्ये शिरू नये. मात्र डे-नाईट टेस्टसाठी वापरण्यात येणारा पिंक बॉल ग्रिसमध्ये ठेवला जाऊ शकत नाही कारण तसं केलं तर पिंक बॉलची झळाळी निघून जाईल. पिंक बॉलवर गुलाबी रंगाचा अतिरिक्त मुलामा दिला जातो. जेणेकरून कृत्रिम प्रकाशात हा बॉल चमकेल.

वेगवेगळ्या कंपनीच्या बॉलमधील अंतर

टेस्ट खेळणाऱ्या विविध देशांमध्ये तीन कंपन्या बॉल पुरवतात. भारतात होणाऱ्या टेस्ट मॅचेसवेळी एसजी कंपनीने तयार केलेले बॉल वापरले जातात. इंग्लंड आणि वेस्ट इंडिजमध्ये ड्यूक्स कंपनीच्या बॉलचा वापर केला जातो. अन्य टेस्ट खेळणाऱ्या देशांमध्ये कुकाबुरा कंपनीने तयार केलेले बॉल वापरले जातात. भारतातल्या पहिल्यावहिल्या ऐतिहासिक डे-नाईट टेस्टसाठी बीसीसीआयने एसजी कंपनीलाच पिंक बॉल तयार करण्याची जबाबदारी सोपवली. उत्तर प्रदेशातील मेरठस्थित एसजी कंपनीच्या फॅक्टरीत पिंक बॉलची निर्मिती झाली आहे. डे-नाईट टेस्टसाठी एसजी कंपनीने सहा डझन पिंक बॉल पुरवले आहेत.

रवि शास्त्री: वाढदिवसानिमित्त विशेष

Mon, 27 May 2019 16:29:00 +0530

रविशंकर जयद्रीथ शास्त्री (जन्म 27 मे 1962) हे भारतीय क्रिकेट कमेंटेटर, माजी क्रिकेटपटू आणि भारतीय राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे मुख्य प्रशिक्षक आहे. खेळाडू म्हणून त्यांनी 1981 ते 1992 दरम्यान भारतीय राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठी टेस्ट आणि एकदिवसीय सामने खेळले आहे.

रवी शास्त्री मंगलोर वंशाचे असून त्याचा जन्म मुंबई येथे झाला आणि त्यानी माटुंगाच्या डॉन बोस्को हायस्कूलमधून शिक्षण घेतले. किशोरवयीन झाल्यावर त्याने गंभीरपणे क्रिकेटकडे लक्ष दिलं. जुनियर कॉलेजचा शेवटच्या वर्षात रणजी ट्रॉफीमध्ये मुंबईचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी त्याची निवड करण्यात आली. 17 वर्षे आणि 292 दिवसांचा असताना तो मुंबईसाठी खेळणारे सर्वात लहान क्रिकेटपटू होते.

1981 मध्ये त्यांनी भारतीय राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठी खेळणं सुरु केलं. 1990 च्या इंग्लंड दौर्‍यापर्यंत शास्त्रीचा करिअर फक्त एक कठीन संघर्ष होता. पण त्या दौर्‍यात त्यांनी 3 टेस्ट सामन्यात 2 शतक लावले. गुडघा दुखापतीमुळे त्यांना 1992 दरम्यान आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून संन्यास घ्यावा लागला. 1990 दशकाच्या शेवटी शास्त्री यांनी रितु सिंगशी विवाह केला. मार्च 1995 मध्ये मुंबईतील वर्ल्ड मास्टर्स टूर्नामेंटसह त्याने कमेंटेटर म्हणून पदार्पण केले.

जुलै 2017 मध्ये माजी टीम संचालक शास्त्रीला क्रिकेट सल्लागार समिती (सीएसी) यांनी राष्ट्रीय संघासाठी मुख्य प्रशिक्षक म्हणून नियुक्त केले. करारानुसार त्याला दरवर्षी 8 कोटी रुपये मिळतात.

महागडी घड्याळ घालतात भारताचे क्रिकेटर

Thu, 23 Jun 2016 10:37:00 +0530

अनेकांना घड्याळाचा खूप छंद असतो. वेगवेगळ्या प्रकारची ब्रॅन्डेड घड्याळ ही अनेकांना घालायला आवडतात मग यामध्ये क्रिकेटरही मागे नाहीत. क्रिकेटच्या मैदानावर तुम्ही अनेक खेळाडूंना घड्याळ घालून खेळताना पाहिलं असेल. पण त्यांची किंमत एवढी आहे की तुम्हालादेखील आश्चर्य वाटेल. पाहा किती आहे क्रिकेट खेळाडूंच्या घड्याळांची किंमत.

विराट कोहली : विराट कोहली Panerai Luminor 1950 GMT 3 Days Automatic Acciaio घड्याळ घालतो. विराट जेव्हा कपिल शर्माच्या कॉमेडी नाइट विथ कपिल शो मध्ये आला होता तेव्हा त्याच्या हातात हे घड्याळ दिसलं होतं याची किंमत आहे 6 लाख 29 हजार रुपये. हे घड्याळ 44 एमएमचं आहे.

उमेश यादव : भारतीय टीमचा Graham Silverstone Stowe GMT घड्याळ वापरतो. याची किंमत 6 लाख 73 हजार रुपये आहे.

महेंद्रसिंग धोनी : भारतीय टीमचा कर्णधार महेंद्रसिंग धोनी Audemars Piguet Royal Oak Offshore Bumble Bee घड्याळ वापरतो. या घड्याळाची किंमत 26 लाख 78 हजार रुपये आहे.

सचिन तेंडुलकर : भारताचा माजी क्रिकेटर सचिन तेंडुलकर या सगळ्या खेळाडूंच्या बाबतीत खूपच पुढे आहे पण तो घड्याळांच्या बाबतीतही सगळ्यांच्या पुढे आहे. सचिन Audemars Piguet Carbon Concept Tourbillon या कंपनीचं घड्याळ वापरतो. याची किंमत तब्बल 1.3 कोटी आहे.

नदालकडून फेडरर पराभूत

Sat, 16 Mar 2013 14:43:11 +0530

वर्षभरानंतर रॉजर फेडररविरुद्ध रंगलेल्या झुंजीत राफेल नदालने 6-4 आणि 6-2 अशी सहज बाजी मारली. याविजयाबरोबरच नदालने इंडियाना वेल्स ओपन टेनिस स्पर्धेत उपांत्य फेरीत प्रवेश केला.

फेडरर माझ्याविरुद्ध 100 टक्के क्षमतेने खेळला असे वाटत नव्हते, अशी प्रतिक्रिया नदालने लढतीनंतर व्यक्त केली. गेल्या वर्षी याच स्पर्धेत फेडररने नदालला सेमीफायनलमध्ये पराभूत केले होते. या दोन दिग्गजांदरम्यान आतापर्यंत 29 लढती झाल्या असून नदालचा हा 19 वा विजय ठरला. फेडररने 10 जिंकल्या आहेत. जागतिक क्रमवारीत पाचव्या स्थानावर असलेल्या नदालने प्रदीर्घ दुखापतीनंतर गेल्या महिन्यात कमबॅक केला होता. सेमीफायनलमध्ये नदालचा मुकाबला झेक प्रजासत्ताकाच्या तॉमस बर्डिच‍जविरुद्ध होणार आहे.

सेहवाग, यावेळी नाहीतर कधीही नाही!

Mon, 11 Feb 2013 14:58:21 +0530

PTI

सलामीवीर विरेंद्र सेहवागला निवडकर्त्यांनी ऑस्ट्रेलियाविरूद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी निवडून स्वत:स सिद्ध करण्याची शेवटची संधी दिली आहे. आता त्याच्यासमोर लौकीकास साजेसा खेळ करून निवड सार्थ ठरवण्याचे आव्हान आहे.

सेहवागने कसोटी पर्दापण केल्यापासून पन्नासच्या सरासरीने धावा केल्या. मात्र गेल्या दोन-तीन वर्षापासून त्याच्या बॅटमधून धावांचा ओघ आटला आहे. तो खेळपट्टीवर येतो अनियंत्रित फटकेबाजी करतो आणि 20-30 धावसंखेवर नाहक विकेट गमावून बसतो. पर्यायाने भारतीय फलंदाजीस खिंडार पडण्यासोबतच तो स्वत:वरीही अन्याय करून बसतो. दोन वर्षापासून प्रतिभेशी न्याय करू शकणारी खेळी तो करू शकलेला नाही. त्याला दृष्ट लागल्यासारखे झाले असून सर्व हळहळ करत बसतात.

नाहीतर मुल्तानचा सुल्तान म्हणून ख्याती असलेल्या या नवाबाचा फोडून काढणारी फटकेबाजी पाहयला कुणाला आवडणार नाही. तो मैदानावर आला की सेहवाग आजतरी पूर्वी खेळायचा तसा खेळेल म्हणून सर्वजण आस लावून बसलेले असतात. भल्याभल्या गोलंदाजांना सीमापार करून तो झलकही दाखवतो मात्र पुढच्याच क्षणास आत्मघातकी फटका खेळून बाद होऊन तंबूत परततो आणि याचबरोबर सर्व आशांवर पाणी फेरल्या जाते.

शीखरावर पोहचल्यावर यश पचवणे व ते कायम राखणे खडतर आव्हान असते. मोठे खेळाडू हे साध्य करण्यात यशस्वी होतात, यातच त्यांची महानता असते. सेहवागही त्या पंक्तित आला होता, मात्र नकळतपणे अचानक बाजूला होऊन बसला. जणूकाही त्याच्या मनाने महानतेस ठोकर मारून फकीर बनण्याचा बेत केला असावा. नियतीच हे घडवून आण आहे की सेहवागच नियती ठरवत आहे, हे कोडे अवघड होऊन बसले आहे.

सेहवागची प्रतिभा व लौकिक बघूनच चाहत्यांप्रमाणेच निवडकर्त्यांनीही त्यास परत एकदा प्रोत्साहित केले आहे. सेहवागचे मन त्यास कसा प्रतिसाद देते हे पंधरा दिवसात स्पष्टच होईल.

उमेश यादव: भारतीय आक्रमणाची तेजतर्रार धार

Mon, 03 Sep 2012 21:44:31 +0530

कोळसा खाणकामगाराचा मुलगा भारताचा प्रमुख क्रिकेटपटू होऊ शकतो काय....?.. शाळामास्तरचा मुलगा देशातील प्रमुख उद्योगपती होऊ शकतो काय, शेतकर्‍याचा मुलगा पंतप्रधान होऊन देश चालवू शकतो काय....?

स्वत:तील क्षमता, कौशल्य, जीद्द, आणि मेहनतीच्या जोरावर कुणीही काहीही करू शकतो, बनू शकतो हे अनेकांनी दाखवून दिले आहे. भारतीय क्रिकेटपटू उमेश यादव हा त्यातलाच एक.

च्या वलयातच गुरफलेलं असते. मात्र शतकानुशतके समाजमणाच्या मानगुटीवर बसलेल्या या मानसिकतेस नाकारून स्वत:तील क्षमता, कौशल्य, जीद्द, आणि मेहनतीच्या जोरावर कुणीही काहीही करू शकतो, बनू शकतो हे अनेकांनी दाखवून दिले आहे. भारतीय क्रिकेटपटू उमेश यादव हा त्यातलाच एक.

कोलकात्यात वेगवान मार्‍याने विंडीज संघाची दाणादाण उडवणार्‍या उमेशने तमाम तरूणाईच्या आशा पल्लवित केल्या आहेत. मनगटात दम आणि डोक्यात विचार असल्यास कोणताच अडथळा, कमतरता तुमचा मार्ग रोखू शकत नाही, हा आत्मविश्वास त्याला जागवला आहे. महाराष्ट्र राज्यातील तथाकथीत मागास समजल्या जाणार्‍या विदर्भात चंद्रपुर जिल्हा आहे. येथील माजरी हे त्याचे गांव. वडिल येथील कोळसा खाणीत काम करतात.

विदर्भातील आंध्र प्रदेशला लागून असलेल्या भागात कोळसा खाणी आहेत. या भागात

म्हणूनच राज्यासाठी खूप महत्त्वपूर्ण असल्यानंतरही तो तथाकथित मागास आहे, हे न समजणारे कोडे. मात्र या उपेक्षित परिस्थितीवर मात करून तो भारतीय संघाचा आधारस्तंभ बनला आहे, ही त्याची अचिव्हमेंट आहे.

औष्णिक विजनिर्मिती प्रकल्पही असून राज्याला ‍बहुतांश विद्युतपुरवठा येथूनच होतो. हा भाग खनिज संपत्तीने समृद्ध असण्यासोबतच वनश्रीने नटलेला आहे. म्हणूनच राज्यासाठी खूप महत्त्वपूर्ण असल्यानंतरही तो तथाकथित मागास आहे, हे न समजणारे कोडे. मात्र या उपेक्षित परिस्थितीवर मात करून तो भारतीय संघाचा आधारस्तंभ बनला आहे, ही त्याची अचिव्हमेंट आहे.

उमेशचे बालपण येथील राकट देशा...कणखर देशश... दगडांच्या देशातंच गेले. सर्वात दूर कोळसा कोण फेकतो म्हणून मित्रांसोबत त्याच्या पैजा लागायच्या आणि अंगकाठीने दांडगा, राकट, उंचपुरा असलेला उमेशच नेहमी पैजा मारायचा. गरीब कुटुंबात कोळसा खाणीच्या प्रदेशात बालपण गेले.

भाकरी खाऊन मिंत्रासोबत खेळणं आणि परिस्थितीनुसार पडलेली कामं करत शरीर चांगल कसल्या गेलं. आपण क्रिकेटपटू बनून देशाकडून खेळू हे त्याने स्वप्नातही पाहिले नव्हते. पोलिसात भरती व्हायचे इतकेच काय ते त्याच्या मनाने घेतले होते. त्यासाठी शरीर बलदंड व्हावे म्हणून शारीरिक कसरत, धावण्याचा व्यायाम हा त्याच्या दिनक्रम बनला होता.

वजनी कोळसे फेकता फेकता उमेश बंदुकीच्या गोळीसारखा चेंड़ फेकु लागला आणि बघताबघता वेगवान गोलंदाज म्हणून नावारूपास आला. २००८ साली नोव्हेंबर महिन्यात त्याने रणजी पर्दापण केले. वेगवान गोलंदाजांची वाणवा असलेल्या आपल्या देशात सारखा १४० किलोमीटरपेक्षा जास्त वेगाने गोलंदाजी करणार्‍या उमेशने अवघ्या दोन वर्षात राष्ट्रीय स्तरावर लक्ष वेधले आणि २०११ मध्ये तो दिल्ली डेअरडेव्हिल्स संघाकडून आयपीएल स्पर्धेत खेळला.

यानंतर ऑस्ट्रेलियात झालेल्या एमर्जिंग प्लेअर्स स्पर्धेत त्याने दमदार कामगिरी करून आपण आंतरराष्ट्रीय स्तराचे मटेरियल असल्याचे सिद्ध केल्याबरोबर त्याच्यासाठी भारतीय संघाचे दरवाजे उघडले. वेस्ट इंडिजविरूद्धच्या कसोटी मालिकेत त्याला संधी मिळाली आणि त्याने दिल्लीत पहिल्या कसोटीतच आपली छाप सोडली.

यानंतर ऑस्ट्रेलियात झालेल्या एमर्जिंग प्लेअर्स स्पर्धेत त्याने दमदार कामगिरी करून आपण आंतरराष्ट्रीय स्तराचे मटेरियल असल्याचे सिद्ध केल्याबरोबर त्याच्यासाठी भारतीय संघाचे दरवाजे उघडले.

कोलकाता कसोटीत तर उमेशच्या गोलंदाजीत चांगलीच धार जाणवली. त्याच्या गोलंदाजीत सामण्यागणीक झपाट्याने सुधारणा होत आहे. सातत्याने १४० पेक्षा जास्त वेगावे मारा करण्यासोबतच चेंडू जुना झाला म्हणजे रिव्हर्स स्विंग करण्यात त्याचा हातखंडा आहे. आतापर्यंत भारतीय संघास सतावणारे प्रतिस्पर्धी फलंदाजीचे शेपटाची वळवळ थांबवली ती उमेशनेच. १४५ च्या वेगाने भेदक मारा करून तो अवघ्या ५ मिनिटात शेपूट गुंडाळून डांव संपृष्टात आणतो. कोलकाता कसोटीत त्याने घेतलेल्या ७ बळींपैकी ५ जणांचा त्याने त्रिफळा उद्वस्त करताना विंडीजची फलंदाजी अक्ष.रशा कापून काढली होती.

१४५ च्या वेगाने भेदक मारा करून तो अवघ्या ५ मिनिटात शेपूट गुंडाळून डांव संपृष्टात आणतो. कोलकाता कसोटीत त्याने घेतलेल्या ७ बळींपैकी ५ जणांचा त्याने त्रिफळा उद्वस्त करताना विंडीजची फलंदाजी अक्ष.रशा कापून काढली होती.

त्याच्या गोलंदाजीत सुसाट वेगासोबतच अचूकता दिसून येते. कोणत्याही परिस्थितीत न डगमगता तो धिरोदात्तपणे गोलंदाजी करतो. त्याच्या गोलंदाजीचे विश्लेषण 'रॉ स्पेस विथ ब्रेन' असे करता येईल. त्याच्या चेहर्‍यावर तणावाऐवजी शांत भाव असतात. ही मानसिकता मोठ्या खेळाडूची ओळख आहे. आपणाजवळ क्षमता, कौशल्य तर आहे मात्र

त्याच्या गोलंदाजीचे विश्लेषण 'रॉ स्पेस विथ ब्रेन' असे करता येईल. त्याच्या चेहर्‍यावर तणावाऐवजी शांत भाव असतात. ही मानसिकता मोठ्या खेळाडूची ओळख आहे.

कणखर मानसिकता नसेल तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर फार काळ टिकणे शक्य नाही. आपात्कालीन परिस्थितीत जो खिंड लढवतो, तोच खरा योद्धा. उमेशने आतापर्यंत २ कसोटीतून ९ बळी घेतले असून आगामी ऑस्ट्रेलिया दौर्‍यात त्याला चांगली संधी आहे. ऑसीजना सळो कि पळो करून सोडण्याची धमक त्याच्यात असून भारतीय संघास दमदार कामगिरी नोंदवण्यात त्याचा महत्तवाचा वाटा असेल. ब्राव्हो उमेश!

हाशिम आमला: आकर्षक फटक्यांचा जादूगार

Sat, 01 Sep 2012 12:44:42 +0530

FILE

दक्षिण आफ्रिकेच्या हाशिम आमलाने वनडे क्रिकेटमध्ये सर्वात जलदपणे ३,००० धावांचा टप्पा गाठत जागतिक क्रिकेटच्या पटलावर नव्या विक्रमाची नोंद केली. महान फलंदाज व्हिव्हिएन रिचर्ड्सला ज्यासाठी ६९ इनिंग खेळाव्या लागल्या तो पल्ला आमलाने ५८ च्या सरासरीने अवघ्या ५७ डावात गाठून क्रिकेट जगतास आवाक् केले.

तडाखेबंद फलंदाजांच्या मांदियाळीत आमलाच्या झपाट्याकडे लक्ष जाण्याअगोदरच त्याने हे लक्ष गाठले. अवघ्या ५७ डावात त्याने १० शतकं आणि १८ अर्धशतकं झळकवली. आमलाची फलंदाजी शैली ही कसोटी क्रिकेटची. तंत्रशुद्ध खेळण्याचा दंडक तो जपत आलाय. गोलंदाजीच्या चिंधड्या उडवत त्याने निर्दयपणे फटकेबाजी केल्याचे आठवत नाही. त्याच्या फलंदाजीत एक सौम्यपणा, मवाळपणा जाणवतो, एक लय जाणवते. त्याचे आकर्षक फटके डोळ्याचे पारणे फेडते. यानंतरही त्याने इतक्या झपाट्याने टप्पा गाठत नवा इतिहास लिहिला, यातच त्याचे मोठेपण आहे.

आमला हा एक क्लास फलंदाज आहे. क्षेत्ररक्षण भेदून सुरेख फटके खेळण्यात त्याचा हातखंडा आहे. शैलीदार फटके खेळून तो कुणाच्या नकळत झपाट्याने धावांचा रीघ रचत जातो. विरोधी संघास कळण्याअगोदर तो संघाच्या विजयाचा पाया रचून चुकलेला असतो. त्याच्या फलंदाजीत एक हीलिंग टच आहे. त्याने चेंडू सलग सीमारेषेबाहेर केल्यानंतरही गोलंदाजास विशेष वाईट वाटत नाही, इतके त्याचे फटके आकर्षक असतात.

एकदा त्याने खेळपट्टीवर नांगर रोवला की धावांचा पाऊस पडण्यास सुरूवात होते. संथपणे सारख्या कोसळणार्‍या या सरी हव्याहव्यास्या वाटतात. या पावसात रौद्रपणा नसतो, तर एक आपलेपणा असतो. आमलाचा धावांचा पाऊस विरोधी संघासही सुखद अनुभूती देऊन जातो. दैवी प्रतिभेचा धनी आमला तंत्राचा संयमाने सुरेख उपयोग करतो.

त्याचे फटके व्हायोलिनामधून निघालेल्या मधुर सुरावटीची अनुभूती देते. चित्रकाराने कॅनव्हासवर कुंचल्याच्या साहाय्याने रेखाटलेल्या सौदेर्यासारखी सुंदर त्याची फलंदाजी असते.

त्याचे फटके व्हायोलिनामधून निघालेल्या मधुर सुरावटीची अनुभूती देते. चित्रकाराने कॅनव्हासवर कुंचल्याच्या साहाय्याने रेखाटलेल्या सौदेर्यासारखी सुंदर त्याची फलंदाजी असते. जगभरातले धडाकेबाज फलंदाज नोंदवू शकले नाही तो विक्रम त्याने ज्या सहजतेने रचला, त्यातच या फलंदाजाची महानता दडली आहे.

केव्हिन पीटरसन: एक झंझावाती वादळ

Thu, 31 May 2012 20:01:39 +0530

इंग्लंडचा झंझावाती फलंदाज केव्हिन पीटरसनने वनडे क्रिकेटमधून निवृत्ती जाहिर करून तमाम क्रिकेट चाहत्यांना आश्चर्याचा धक्का दिला आहे. सतत चांगली कामगिरी करत असताना फक्त ३२ व्या वर्षी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या पटलावरून दूर होण्याचा निर्णय पचणी पडणारा नाही. बलाढ्य संघांविरूद्ध आव्हान घेत किल्ला लढविणार्‍या लढवय्यास मुकावे लागण्याचे दु:ख क्रिकेट रसीकांना यापुढे पचवावे लागणार आहे.

PTI

२००५ मधील एशेज मालिकेतील त्याची १५८ धावांची झुंजार ऐतिहासिक खेळी आजही क्रिकेट रसीक विसरले नाहीत. आव्हानात्मक परिस्थितीत अपवादात्मक खेळ्या करण्यासाठीच हा फलंदाज जन्मला आहे. १९८६-८७ मध्ये ऐतिहासिक एशेजच्या सुरूवातीच्या मालिकेत इयान बोथमने ऑस्ट्रेलियास नामोहराम केले होते. तेव्हापासून इंग्लंडच्या कोणत्याही फलंदाजाची एशेजमधील ही सर्वात महत्त्वाची इनिंग होय.

एशेज मालिका ही इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया या पारंपारिक प्रतिस्पर्ध्यातील सर्वात प्रतिष्ठेची स्पर्धा. २००५ साली या मालिकेतील निर्णायक कसोटीत चौथ्या डावात त्याने १५८ धावांची झुंजार खेळी करत इंग्लंडची १८ वर्षांनी एशेजची स्वप्नपूर्ती त्याने केली होती. पाकिस्तानविरूद्धची सामना जिंकून देणारी १३०

चौथ्या डावात त्याने १५८ धावांची झुंजार खेळी करत इंग्लंडची १८ वर्षांनी एशेजची स्वप्नपूर्ती त्याने केली होती.

धावांची तडाखेबंद खेळी, ही त्याची कारकीर्दीतील सर्वोत्तम वनडे इनिंग होय. ही खेळी त्याने फेब्रुवारी २०१२ मध्ये केली. यंदा २०१२ मध्ये आयपीएल स्पर्धेत त्याने टी-ट्वेंटी क्रिकेटमधील कारकीर्दीतील सर्वोत्तम खेळी केली. ६४ चेंडूत १०३ धावांची तडाखेबंद खेळी केली. यामध्ये ६ चौकार ९ उत्तुंग षटकाराची आतिषबाजी करत त्याने प्रेक्षकांच्या डोळ्याचे पारणे फेडले.

इंग्लंडच्या राष्ट्रीय संघात त्याचा झपाट्याने उदय होऊन तो शीखरावर पोहचला. त्याच्यावर पॉल कॉलिंगवुडनंतर कर्णधारपदाची जबाबदारी सोपवण्यात आली. मात्र रोखठोक व्यक्तिमत्त्वामुळे त्याची ही कारकीर्द अल्पायुषी ठरली. खेळाडू म्हणून जागतिक क्रिकेटमध्ये कमावलेल्या लौकिक तो कर्णधार म्हणून स्थापित करू शकला नाही. येथूनच निराशावादाच्या तिरीपाने त्याच्या विश्वात घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न केला. फ्रस्टेशनने त्याच्या

खेळाडू म्हणून जागतिक क्रिकेटमध्ये कमावलेल्या लौकिक तो कर्णधार म्हणून स्थापित करू शकला नाही. येथूनच निराशावादाच्या तिरीपाने त्याच्या विश्वात घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न केला.

वर क्विचितप्रसंगी ताबा मिळवला मात्र 'फायटर' पीटरसन त्यावरही मात करत राहिला, संघर्ष करत राहिला. त्याच्या क्रिकेट कारकीर्दीवर याचा काहीअंशी प्रभाव पडला, मात्र वारंवार दमदार कामगिरी करत त्याने कसलेला अव्वल दर्जाचा खेळाडू असल्याचे परत-परत सिद्ध केले.

रोखठोक व परखड मते व्यक्त करण्यामुळे तो पुष्कळदा वादात अडकत असतो. मात्र त्याला त्याची चिंता नाही, पॉलिटीकली करेक्ट असण्यापेक्षा खरे व योग्य ते परखडपणे मांडण्यास त्याने नेहमीच प्राधान्य दिले आहे. फलंदाजीतही त्याच्या याच स्वभावाचे प्रतिबिंब उमटते. वैयक्तिक विक्रमांपेक्षा तो संघहितास अधिक प्राधान्य देतो. विरोधक जिताका खमका तितका त्याचा खेळ बहरतो. मैदान मारण्यात त्याच्यासारखा योद्धा सा

रोखठोक व परखड मते व्यक्त करण्यामुळे तो पुष्कळदा वादात अडकत असतो. मात्र त्याला त्याची चिंता नाही, पॉलिटीकली करेक्ट असण्यापेक्षा खरे व योग्य ते परखडपणे मांडण्यास त्याने नेहमीच प्राधान्य दिले आहे.

पडणार नाही. सोबतच तो प्रेक्षकांचे भरपूर मनोरंजनही करतो. भल्याभल्या गोलंदाजांना चारीमुंड्या चीत करण्यात त्याचा हातखंडा आहे.

सद्या इतक्या चांगल्या फॉर्म मध्ये असताना त्याने वनडे क्रिकेटला अलविदा करणे कोड्यात टाकणारे आहे. क्रिकेटच्या मैदानावर वादळं निर्माण करणार्‍या या झंझावाती क्रिकेटपटूंच्या अर्तमनातही काही वादळं घोंघावत असणार आणि त्यातूनच त्याने निवृत्तीचा निर्णय घेतला असवा. मात्र क्रिकेट चाहत्यांच्या स्मृतीत पीटरसन नावाचे वादळ नेहमी घोंघावत राहिल, हे नक्की!

अजिंक्य राहाणेच्या प्रतिभेस न्याय केव्हा मिळणार?

Thu, 03 May 2012 19:19:35 +0530

अजिंक्य राहाणे या युवा फलंदाजाने रणजी क्रिकेटमध्ये एका हंगामात ११०० धावा ठोकल्या, प्रथमश्रेणी क्रिकेटमध्ये
PTI
PTI
आतापर्यंत जवळपास सत्तरच्या सरासरीने धावा केल्या, उदयोन्मुख खेळाडू स्पर्धेत ऑस्ट्रेलियात २ शतकांसह सत्तरच्या सरासरीने धावा, इंग्लंडच्या दौर्‍यावर भारतीय संघासाठी दमदार फलंदाजी करून दौर्‍याचे चित्र पालटवण्यात प्रमुख भूमिका आणि सद्या सुरू असलेल्या आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक धावांसह 'ऑरेंज कॅप'चा मानकरीही तोच आहे. मात्र भारतीय संघात स्थान कायम करण्यासाठी बहुधा ही कामगिरी पुरेशी नसावी, कारण आजही तो भारतीय क्रिकेट संघाचा कायम सदस्य नाही.

एखाद्या तरूण क्रिकेटपटूने स्वत:स सिद्ध करण्यासाठी आणखी कोणत्या कसोट्या पार करायला पाहिजे. देशाअंतर्गत आणि देशाबाहेर विभिन्न वातावरण व दर्जेदार संघांविरूद्ध आव्हानात्मक परिस्थितीत त्याने उपयुक्तता सिद्ध केली आहे. तंत्रशुद्ध फलंदाजाकडे असायला पाहिजे ते सर्वच फटके त्याच्या भात्यात आहे. तो ड्राइव्ह, पुल, लेट कट यांसारखे फटके अप्रतिम खेळतो. खेळपट्टीवर कोणत्याही संघाविरूद्ध आणि गोलंदाजासमोर चौफेर फटकेबाजी करून सतत धावफलक हलता ठेवण्याची क्षमता त्याच्याकडे आहे.

मात्र तरिही ऑस्ट्रेलिया दौर्‍यावर महान भारतीय फलंदाजी एकाही डावांत ३०० चा आकडा पार करू शकली नसताना त्याला बेंच उबवण्यास भाग पाडण्यात आले. त्याला संधी देण्यात आली असती तर भारतीय फलंदाजीवर सकारात्मक प्रभाव पडण्यासोबतच युवा खेळाडूस सर्वोत्कृष्ट संघाविरूद्ध त्यांच्याच देशात खेळण्याचा अनुभव प्राप्त होण्यासोबतच संघबांधणीचा पाया रचल्या गेला असता. द्रविड, लक्ष्मण, सचिन यांचा काळ संपला असताना भविष्यातील संघबांधणीच्या दृष्टिने निवडकर्त्यांनी योग्य वेळ साधली. मात्र संघव्यवस्थापणाने अजिंक्यला एकाही सामन्यात न खेळवून त्या प्रयत्नांवर पाणी फेरले.

भारतीय संघ गर्तेत डुबला असताना, नाकातोंडात पाणी जात असताना, ऑस्ट्रेलियासारख्या देशात संघाची नाचक्की होत असताना संघ व्यवस्थापणाने अजिंक्य राहाणेचा संघात समावेश का केला नाही. त्यामागे कारण आहे ते वरिष्ठ खेळाडूंचा दबाव आणि संघीय राजकारण. ढिसाळ कामगिरी करत असतानाही संघातील आपले महत्त्व आणि स्थान कायम राहावे, या अट्टाहासापायी नवख्या प्रतिभेचा बळी जात असतो. संघाचा कर्णधार आणि व्यवस्थापन हे वरिष्ठ खेळाडूंसमोर दुबळे पडते हे आपण ऑस्ट्रेलिया दौर्‍यावर अनुभवलेच आहे. त्यांना संघहिताशी, देशाच्या स्वाभिमानाशी काही देणे-घेणे नसते. त्यांना काहीही करून स्वत:च्या कारकीर्दी लांबवायच्या असतात बस!

२०१५ मधील विश्वकरंडकासाठी भारतीय संघाची बांधणी करायची असल्यास तेव्हा भारतीय पराक्रमाचा झेंडा फडकावेल अशा प्रतिभेस आतापासूनच संधी द्यावी लागेल. भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ आणि संघव्यवस्थापनास ठोस धोरणनिश्चिती करून कठोर पावले उचलावी लागतील.

अजिंक्य हा लढवय्या क्रिकेटपटू आहे. रणांगणात उतरल्यावर हार मानायची नाही, शस्त्र खाली ठेवायची नाही, या निश्चियाने तो सारखा लढत आहे. प्रचंड आशावादाच्या जोरावर त्याचा संघर्ष सुरू आहे. त्याचा संघर्ष फळास येईल, त्याच्या प्रतिभेस न्याय मिळेल, अशी आशा करूया!

सचिन करणार क्रिकेटला अलविदा!

Sat, 28 Apr 2012 15:14:55 +0530

सचिनचे राष्ट्रपतीद्वारे राज्यसभेवर नामांकन झाल्यानंतर तो क्रिकेटला अलविदा करणार हे निश्चित झाले आहे. फक्त तो संपूर्ण क्रिकेट सोडणार की वनडे सोडून टेस्ट खेळत राहणार आणि हा निर्णय तो कधी जाहीर करणार इतकाच काय तो प्रश्न राहिला आहे.

PTI

येत्या दिवसांत तेही स्पष्ट होईल. क्रिकेटमधील अविश्वसनीय विक्रम त्याच्या नावांवर जमा आहेत. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये 'शतकांचे शतक'ही त्याने साकार केले. क्रिकेटमधील 'एव्हरेस्ट' तो गाठून चुकला आहे. तो आता ३९ वर्षाचा झाला असून या वयात सतत स्पर्धात्मक क्रिकेट खेळणे त्याच्यासाठी शक्य नाही. हे वारंवार सिद्ध झाले आहे. सद्या तो निवडक स्पर्धांत खेळणे पसंत करतो. हे लक्षात घेता एका 'इनिंग'ची सांगता करून दुसर्‍या 'इनिंग'चा शुभारंभ करण्याची ही योग्य वेळ आहे.

इतक्यातील सचिनच्या निर्णयांकडे बघितल्यास तो या विचारात असल्याचे स्पष्ट होते. व्यावसायिक लीग स्पर्धेतील संघ मुंबई इंडियन्सच्या कर्णधारपदाच्या जबाबदारीतून तो नुकताच मुक्त झाला आहे. तंदुरूस्तीच्या कारणाने तो आयपीएलमधील सुरूवातीचे सामने खेळू शकला नाही. या पार्श्वभूमीवर त्याचे राज्यसभेवर नामांकन होणे हे तो दुसर्‍या इनिंगचा गांभीर्याने विचार करत असल्याचेच स्पष्ट करते.

आपण क्रिकेटला योगदान देऊ शकतो तोपर्यंत खेळत राहू, असे त्याने अगोदरच स्पष्ट केले आहे. मात्र त्याने फक्त 'टेस्ट' खेळू, असे सांगून पत्तेही उघड केलेले नाही. त्याचा निर्णय अजून गुलदस्त्यात आहे. मात्र घडामोडींचा अन्वयार्थ लावल्यास सचिन आता वनडेमधून निवृत्ती घेऊन टेस्ट क्रिकेट खेळत राहील, अशी एक शक्य

मात्र घडामोडींचा अन्वयार्थ लावल्यास सचिन आता वनडेमधून निवृत्ती घेऊन टेस्ट क्रिकेट खेळत राहील, अशी एक शक्यता आहे. भारत सद्या वर्षातून ५-७ टेस्ट सामने खेळत आहे. हे बघता क्रिकेट खेळत राहून राज्यसभेचा सन्माननीय सदस्य म्हणून जबाबदारी पार पाडणे शक्य आहे.

ता आहे. भारत सद्या वर्षातून ५-७ टेस्ट सामने खेळत आहे. हे बघता क्रिकेट खेळत राहून राज्यसभेचा सन्माननीय सदस्य म्हणून जबाबदारी पार पाडणे त्याच्यासाठी शक्य आहे.

कला, साहित्य, संस्कृती, खेळ, सामाजिक कार्य या क्षेत्रातील व्यक्तींचे राज्यसभेवर नामांकन झाल्यावरही ते आपापल्या कार्यक्षेत्रात कार्यरत असतातच. ही सन्मानीय नियुक्ती असून त्यासाठी आपले कार्यक्षेत्रातून निवृत्ती घेण्याची आवश्यकता नाही. कारण त्यांचा त्या क्षेत्रातील कामगिरीचाच तो सन्मान असतो. फक्त त्या अनुभवाचा, ज्ञानाचा देशास लाभ व्हाया, या हेतूने राष्ट्रपती विविध क्षेत्रातील १२ व्यक्तींना संसदेत पाठवत असते. याअगोदर लता मंगेशकर, पंडित रविशंकर, एम. एफ्. हुसेन यांचीही सचिनसारखीच नियुक्ती झाली होती.

हा झाला अन्वयार्थ मात्र सचिन नेमके काय करतो हे येत्या दिवसात स्पष्ट होईलच. सचिन दोन्ही जबाबदार्‍या लक्षात घेऊनच निर्णय घेईल. कारण तो परफेक्शनिस्ट आहे. क्रिकेटसारखीच राज्यसभे

राज्यसभेची जबाबदारीही तो तितक्याच गांभीर्याने घेईल. म्हणूनच तो वनडे क्रिकेटला अलविदा करून हळुवारपणे दुसर्‍या इनिंगकडे अग्रेसर होण्याची दाट शक्यता आहे.

ची जबाबदारीही तो तितक्याच गांभीर्याने घेईल. म्हणूनच तो वनडे क्रिकेटला अलविदा करून हळुवारपणे दुसर्‍या इनिंगकडे अग्रेसर होण्याची दाट शक्यता आहे.

चेन्नईत जिंकण्याच्या ईर्षेचा विजय

Fri, 13 Apr 2012 16:49:41 +0530

शेवटच्या चेंडूपर्यंत रोमहर्षक ठरलेल्या सामन्यात चेन्नई सुपर किंग्स ने २०५ धावांचे लक्ष गाठत बेंगळुरू रॉयल चॅलेंजर्स वर सनसनाटी विजय नोंदवला. शेवटच्या दोन षट्कात चेन्नईने तब्बल ४५ धावा तडकावत अविश्वसनिय विजय साकार केला. ४६ चेंडूत ७१ धावांची दमदार खेळी करणारा फाफ डू प्लेसीस सामनावीर ठरला.

शेवटच्या दोन षट्कात चेन्नईस विजयासाठी ४३ धावांची आवश्यकता होती. विराट कोहलीने टाकलेल्या १९ व्या षट्कात एल्बी मॉर्केल ने २८ धावा तडकावत 'अशक्य' लक्ष 'शक्य' असल्याचा विश्वास संघात भरला. या विश्वासानेच चेन्नईच्या विजयात प्रमुख भूमिका साकारली. २० वे षट्क विनय कुमारने टाकले. ब्राव्हो व जडेजाने यामध्ये १७ धावा करत आयपीएलमधील दुसरे सर्वात मोठे लक्ष लिलया गाठले. शेवटच्या चेंडूवर २ धावा हव्या असताना विनय कुमारचा 'यॉर्कर' चूकला आणि जडेजाने मारलेल्या फटक्याने सीमारेषा गाठली.

चेन्नईत झालेल्या या सामन्यात ४१३ धावांचा पाऊस पडला. चेन्नई सुपर किंग्स साठी हे घरचे मैदान असल्याने त्यांना मानसिकरित्या पाठिंबा मिळाला. बेंगळूरूने चेन्नईसमोर ठेवलेले लक्ष गाठताना चेन्नई अडखळत लक्षाचा पाठलाग करत राहिली, यामुळे शेवटच्या क्षणापर्यंत विजयाचे पारडे एकमेंकांकडे झुकत राहिले. प्रेक्षकांनी ही लढत मनापासून एन्जॉय केली. यंदाच्या मोसमातील हा सर्वात रोमहर्षक सामना ठरला.

चेन्नई संघ बेंगळुरूच्या तुलनेत कागदावर भक्कम वाटत नसला तरी या संघात मोक्याच्या क्षणी दमदार खेळी करणारे धोनी, मॉर्केल, सुरेश रैना, फाफ डू प्लेसीस यांसारखे जीगरबाज खेळाडू आहेत. या संघात कर्णधार धोनीने चीवटपणा ठासून भरला आहे. शेवटपर्यंत झुंजण्याची ईर्षा पेटत राहिल, हा व्यावसायिकपणा चेन्नई संघाने जोपासला आहे. आज अखेर ती 'ज‍ीगर'च जिंकली.

याअगोदर वनडे क्रिकेटच्या इतिहासात दक्षिण आफ्रिकेने ४३४ धावांचे लक्ष गाठत ऑस्ट्रेलियासोबत जगभरातील क्रिकेट रसीकांना चकित केले होते. तेव्हाही ‍'अशक्य' हे 'शक्य' करून दाखवण्याच्या ईर्षेने पेटलेल्या खेळाडूंच्या चीवट झुंजीनेच सर्वांना आश्चर्यचकित करून तोंडात बोट घालण्यास भाग पाडले होते.

चेन्नईतलल्या चिदंबरम स्टेडियमवरही आज त्याचीच पुनरावृत्ती झाली आणि क्रिकेट खरोखरीच 'अनिश्चितते'चा खेळ असल्याचे परत एकदा सिद्ध झाले!

आयपीएल-५ मध्ये गोलंदाजांची दादागिरी

Wed, 11 Apr 2012 19:33:25 +0530

आयपीएलच्या गेल्या चार हंगामाच्या तुलनेत यंदा सर्वात कमी धावा झाल्या असून गोलंदाजांचा जलवा राहिलेला आहे. फलंदाजांचे वर्चस्व राहिलेल्या या टी-२० लीग प्रकारात यंदा फलंदाज बॅकफूटवर असून मैदानावर गोलंदाज वर्चस्व गाजवत आहेत.

यंदाच्या हंगामात जेमतेम सुरूवात झालेली असताना ५ गोलंदाजांनी एका सामन्यात ४ बळी घेतले आहेत तर रविंद्र जडेजाने १६ धावांत ५ बळी घेऊन सवौत्तम कामगिरी नोंदवली आहे.

यंदाच्या हंगामात या स्पर्धेत आतापर्यंत झालेल्या सामन्यातून कमी धावा झाल्या आहेत. पहिल्या हंगामात या टप्प्यावर ३,००० धावा फळ्यावर लागल्या होत्या. यंदा सर्व हंगामांच्या तुलनेत सर्वाधिक बळी नोंदवल्या गेले असून मोठमोठे फलंदाज आतापर्यंत षट्कार आणि चौकारांचीही आतिषबाजी करू शकलेले नाहीत. फलंदाजांच्या 'दादागिरी'स गोलंदाजांनी अजूनपर्यंत आळा घातला असून आपला आवाज बुलंद केला आहे.

झटपट क्रिकेटच्या या मारझोड प्रकारातही गोलंदाज वर्चस्व प्रस्थापित करू शकते, हे यंदा सिद्ध झाले आहे. याची कारणमिमांसा करायची झाल्यास खेळपट्टया गोलंदाजांना साथ देत असल्याचे एक विश्लेषण नोंदवता येईल, मात्र खेळपट्टीवर पाय रोवून उभे राहिल्यास फलंदाजही धावा करू शकतो, हे यंदा दिसून येत आहे. मारझोड करणार्‍या फलंदाजांपेक्षा मुलभूत तंत्रावर भर देत कलात्मकरित्या खेळणारे फलंदाजच धावा करू शकत असल्याचे आपणांस दिसून येईल.

मात्र मैदानं तर तीच आहेत, मग खेळपट्टया काळाच्या ओघात बदलल्या कि गोलंदाजांनी नवीन डावपेच शोधून काढलेत कि संघांची व्युहरचना व क्षेत्ररक्षणात बदल होऊन फलंदाजांना लगाम घालण्यात आला आहे, हे शोधावे लागेल.

भारत आणि 'नंबर एक' मधील अंतर संपवण्यासाठी!

Wed, 03 Aug 2011 19:19:03 +0530

विदेशातील वेगवान आणि उसळत्या खेळपट्ट्यांवर भारतीय फलंदाजी ढेपाळते हा इतिहास आहे. भारतात प्रामुख्याने पाटा खेळपट्ट्यांवर खेळण्याचा सराव असल्याने हे घडते.

विदेशातील वेगवान आणि उसळत्या खेळपट्ट्यांवर भारतीय फलंदाजी ढेपाळते हा इतिहास आहे. भारतात प्रामुख्याने पाटा खेळपट्ट्यांवर खेळण्याचा सराव असल्याने हे घडते. त्यातच लीग क्रिकेटच्या लोकप्रियतेमुळे तरूण क्रिकेटपटू झटपट क्रिकेटमधून मिळणारी प्रसिद्धी आणि पैशाच्या चक्रात अडकतात. झटपट क्रिकेटमुळे कसोटीसाठी लागणार्‍या तंत्रशुद्धतेत तरूण क्रिकेटपटू पिछाडतात. वेस्ट इंडीजमध्ये वरिष्ठ खेळाडूंच्या अनु‍पस्थितीत हे प्रकर्षाने जाणवले. उद्या कसोटी संघात दावा सांगणारे आपले तरूण क्रिकेटपटू विंडीजसारख्या कमकुवत संघाविरूद्ध एकाही डावांत ३०० धावांचा पल्ला गाठू शकले नाहीत. आणि इंग्लंड दौर्‍यातही वरिष्ठ फलंदाज झटपट बाद झाल्यानंतर तरूण खेळाडू खेळपट्टीवर टिकू शकले नाहीत. त्यांच्याकडे स्विंग होणार्‍या खेळपट्ट्यांवर उसळते चेंडू खेळण्याचे तंत्रच नाही. आणि कसोटीत खेळण्याची कणखर मानसिकताही नाही.

कसोटीत फलंदाजांची खर्‍या अर्थाने 'कसोटी' लागत असते. फलंदाजाचे तंत्र, क्षमता, कौशल्य, आणि प्रदिर्घ खेळी करण्याची मानसिकतेचा कसोटीतच कस लागत असतो. इंग्लंड दौर्‍यात विरेंद्र सेहवाग, गौतम गंभीर या नियमित सलामी फलंदाजांच्या अनुपस्थितीत द्रविडला सलामीस आणि लक्ष्मनला तिसर्‍या क्रमांकावर खेळावे लागले. परिणामी नवीन स्विंग होणार्‍या मार्‍यात त्यांचा नाहक बळी गेल्याने संघातील

तरूण खेळाडूंवर मधल्या फळीत धावा करण्याची जबाबदारी पडली. मात्र, ते भारतासाठी धावा करू शकले नाहीत, प्रतिस्पर्धी संघाने उसळत्या मार्‍याचे आक्रमन केल्याबरोबर त्यांनी शस्त्र खाली टाकून रणांगणातून पाय काढला.

या तरूण क्रिकेटपटूंची टी-२० क्रिकेटमध्ये कामगिरी दृष्ट लागण्याजोगी आहे. देशाअंतर्गत मर्यादित षट्कांच्या सामन्यातही त्यांची कामगिरी आश्वासक वाटते. म्हणूनच त्यांच्याकडे द्रविड, सचिन, लक्ष्मनला पर्याय म्हणून बघण्यात येत आहे. मात्र,

त्यांच्यात कसोटी संघात राहण्याचीही कुवत नसल्याचे इंग्लंड दौर्‍यात सिद्ध झाले आहे. भारताकडे सद्यातरी सचिन, द्रविड, लक्ष्मन या त्रिकुटाची जागा घेण्याची क्षमता असलेले फलंदाज नाहीत. कसोटी क्रिकेटमध्ये भारताचे भविष्य काय असेल हे सांगणे कठिण आहे. भारताचे टेस्ट साम्राज्य आत्ताच खालसा व्हायच्या उंबरठ्यावर असताना भविष्यात आपण कसोटी क्रिकेटमध्ये कोठे असू हे काळच ठरवेल.

लीग किंवा टी-२० क्रिकेटची लोकप्रियता, आर्थिक उलाढाल आणि मनोरंजन मुल्यं मोठे आहे. यामधून तरूण प्रतिभावान क्रिकेटपटूंना आंतरराष्ट्रीय प्लॅटफॉर्म मिळण्यासोबतच चांगला पैसा व प्रसिद्धीही मिळत आहे. हे लक्षात घेता 'झटपट' प्रकाराला दोष देणे योग्य नाही. तर नव्या दमाच्या, उमद्या क्रिकेटपटूंनी स्वत:च्या मानसिकतेत बदल करण्यासोबतच आपल्या प्राथमिकता ठरवणे आवश्यक आहे. मला फक्त झटपट क्रिकेट खेळून पैसा कमवायचा आहे की प्रदिर्घ काळासाठी देशासाठी खेळायचे आहे, देशाकडून महत्त्वाच्या दौर्‍यात कसोटी क्रिकेट खेळायचे असल्याने त्याअगोदर विश्रांती घेऊन तंदुरूस्त रहायचे कि 'झटपट' क्रिकेट खेळून दुखापतग्रस्त व्हायचे, हा निर्णय खेळाडूंनीच घ्यायचा आहे.

फलंदाजी तंत्र विकसित करावे लागेल. यामध्ये सुरूवातीला वेळ द्यावा लागेल मात्र एकदा हे तंत्र विकसित झाल्यानंतर त्यांना 'तिन्ही' प्रकारात खेळायला अडचण जाणार नाही.

या तरूण खेळाडूंना देशाकडून कसोटी क्रिकेट खेळायचे असल्यास त्यासाठी प्रचंड मेहनत घेऊन या प्रकाररासाठी लागणारे फलंदाजी तंत्र विकसित करावे लागेल. यामध्ये सुरूवातीला वेळ द्यावा लागेल मात्र एकदा हे तंत्र विकसित झाल्यानंतर त्यांना 'तिन्ही' प्रकारात खेळायला अडचण जाणार नाही. वेळ व आवश्यकतेनुसार थोडाफार बदल करून ते तिन्ही प्रकारात (टेस्ट, वनडे आणि टी-२०) स्वत:स सिद्ध करण्यासोबतच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर टिकून राहतील. आणि भारतावर सद्या इंग्लंडमध्ये ओढवलेली नामुष्की पत्करण्याची वेळ येणार नाही.

संघव्यवस्थापनासही क्रिकेटच्या उज्वल भविष्यासाठी कठोर निर्णय घ्यावे लागतील. संघातील प्रमुख वरिष्ठ फलंदाज किंवा गोलंदाज दुखापतग्रस्त असल्यास त्यांचेजागी खेळण्यास सक्षम दुसरी फळी निर्माण करण्याचे आव्हान त्यांनी स्विकारायला पाहिजे. यासांठी दौर्‍यावर निवड झालेल्या प्रतिभावान खेळाडूंना संघात स्थान देऊन त्यांच्या प्रतिभेस न्याय द्यावा लागेल. तसेच देशातील गुणवत्तापूर्ण प्रतिभा शोधून देशाअंतर्गत मालिका आणि दौर्‍यांमध्ये त्यांना संधी देऊन मजबूत 'दुसरी फळी' उभारावी लागेल. इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया हे करू शकते तर आपण का नाही? ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट सद्या याच प्रक्रियेतून जात असून त्यांनी दुसरी फळी उभारण्यासाठी धोरणात्मक धाडसी निर्णय घेऊन निकराचे प्रयत्न चालवले आहेत. मात्र भारतात निवडकर्त्यांनी आणि नंतर संघव्यवस्थापन व कर्णधाराची मर्जी यातच ही प्रक्रिया अडकली आहे.

भारतातील क्रिकेट प्रशासन अर्थातच भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळही परदेशातील भारताच्या निराशाजनक कामगिरीस जबाबदार आहे. भारताने ऐंशीच्या दशकातच विश्वविजेतेपद पटकावून जागतिक क्रिकेटमध्ये स्वत:स स्थापित केल्यानंतर आणि परदेशात कसोटी मालिका विजय संपादन केल्यानंतर भारतीय क्रिकेट प्रशासनाने भविष्यकालीन वाटचाल लक्षात घेऊन धोरणात्मक आणि धाडसी निर्णय घेतले असते तर आज ही परिस्थिती ओढवली नसती. भारतीय संघ कोणत्याही भूमीवर कोणत्याही संघास धुळ चारण्यास सक्षम राहिला असता आणि खर्‍या अर्थाने टेस्ट क्रिकेटमध्ये नंबर एकचा संघ म्हणून आज भारतास मिरवता आले असते.

ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिकेस त्यांच्या देशात जाऊन पराभूत केल्याशिवाय भारत खर्‍या अर्थाने नंबर एकचा संघ ठरणार नाही. यासांठी क्रिकेट प्रशासनास देशभरात वेगवान खेळपट्ट्या बनवाव्या लागतील.

कारण ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिकेस त्यांच्या देशात जाऊन पराभूत केल्याशिवाय भारत खर्‍या अर्थाने नंबर एकचा संघ ठरणार नाही. यासांठी क्रिकेट प्रशासनास देशभरात वेगवान खेळपट्ट्या बनवाव्या लागतील. यामुळे आपणास दोन-तीन वर्ष नुकसान होईल, मा‍त्र आपली समस्या कायमची सुटेल. रणजी क्रिकेटपासून ते आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांसाठी देशात वेगवान खेळपट्टया उपलब्ध केल्यास देशातील नवीन, तरूण प्रतिभा या खेळपट्ट्यांवर तयार होईल आणि ते आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कोठेच कमी पडणार नाही. भारत खर्‍या अर्थाने सर्वच ठिकाणी वाघासारखा खेळेल, त्यांना शेळ्या बनून खेळावे लागणार नाही. आणि सद्या इंग्लंडमधील संघाच्या कामगिरीने मान झुकली तशी वेळ तमाम भारतीयांवर येणार नाही!

भारताचे पानिपत आणि पराभूत मा‍नसिकता

Tue, 02 Aug 2011 17:43:29 +0530

कर्णधार महेंद्रसिंह धोनीच्या नेतृत्वात भारताने आतापर्यंत सलग दोन टेस्ट गमावल्या नव्हत्या, आणि एकही मालिका गमावली नव्हती. मात्र इंग्लंडच्या दौर्‍यावर पोहचताच भारतावर सलग दोन कसोटी हरण्याची नामुष्की ओढवली. झहीर, सेहवाग, गंभीरची अनुपस्थिती हे यासांठी प्रमुख कारण असले तरी धोनीचे नेतृत्वही यासांठी कारणीभूत आहे.

लॉर्ड्स पराभवात ऑफस्पिनर हरभजनसिंहचे पितळ उघडे पडल्यानंतरही धोनीने नॉटींघम कसोटीत लेगस्पिनर अमित मिश्रास बाहेर ठेवत हरभजनला खेळवण्याचा अट्टाहास चांगलाच नडला. हरभजनने ट्रेंट ब्रिज येथील दुसर्‍या कसोटीत विकेट्स घेणे तर दुरच आपला गोलंदाजीचा कोटाही पूर्ण केला नाही आणि अगोदरच थकलेल्या वेगवान गोलंदाजांवर अतिरिक्त बोझा पडला. हरभजनने केवळ १३ षटक् गोलंदाजी केली.

कर्णधार धोनीने स्वत: दोन्ही कसोटीत फलंदाजीत कोणतेच योगदान दिले नाही. फक्त मैदानावर बॅट घेऊन येणे आणि परत जाण्याचीच औपचारिकता त्याने पूर्ण केली. यष्टिरक्षणातही त्याने गचाळ कामगिरी केली. याविरूद्ध इंग्लंडचा यष्टिरक्षक-फलंदाज मॅट प्रॉयरने दोन्ही डावांत दमदार फलंदाजी करून इंग्लंडच्या विजयात महत्त्वाचा वाटा उचलला. यष्टिमागेही त्याचे प्रदर्शन उत्तम राहिले.

भारतीय संघाने इंग्लंडमध्ये लॉर्ड्स आणि नॉटींघम या दोन्ही कसोटीत पराजित मानसिकतेने खेळ केला. वेगवान गोलंदाजांनी आश्वासक कामगिरी केली मात्र फलंदाजांनी सपशेल निराशा केली. झहीर, सेहवाग, गंभीर नाही म्हणजे आम्ही जिंकणारच नाही, इतकेच काय की आम्हांस 'ड्रॉ' करणेही शक्य नाही, असेच त्यांच्या मैदानावरील हालचा

भारतीय संघाने इंग्लंडमध्ये लॉर्ड्स आणि नॉटींघम या दोन्ही कसोटीत पराजित मानसिकतेने खेळ केला. वेगवान गोलंदाजांनी आश्वासक कामगिरी केली मात्र फलंदाजांनी सपशेल निराशा केली.

लींमधून जाणवत होते.

भारताच्या इंग्लंडमधील पानिपतास भारतीय संघाची पराभूत मानसिकताच कारणीभूत ठरली. अन्यथा जगातिल सर्वौत्कृष्ट फलंदाजी म्हणून मिरवणार्‍या भारतास सामने 'ड्रॉ' करणे कठिण नव्हते. लॉर्ड्स कसोटीत त्यासाठी फक्त दिड दिवस तर नॉटींघम कसोटीत तितकाच वेळ फलंदाजी करायची होती. सचिन, द्रविड, लक्ष्मन यासारख्या फलंदाजांना ४७८ धांवा करणे काही अशक्य कोटीतील गोष्ट नव्हती. कारण नॉटींघम येथील खेळपट्टी तेव्हा फलंदाजीस अनुकुल झालेली होती. इंग्लंडच्या गोलंदाजांनीसुद्धा शतकांपर्यंत मजल मारली आणि भारतीय मारा अक्षरश: फोडून काढला, यातूनच हे सिद्ध होते. दोन्ही कसोटीत भारतीय फलंदाजांनी टिच्चून फलंदाजी केली असती तर विजयी लक्ष गाठणे सोडा निदान सामने 'ड्रॉ' तरी करता आले असते. आणि याअगोदर निष्प्रभ हरभजनऐवजी अमित मिश्राचा संघात समावेश केला असता तर भारत धावांच्या डोंगराखाली दबलाच नसता.

दोन्ही कसोटीत भारतीय फलंदाजांनी टिच्चून फलंदाजी केली असती तर विजयी लक्ष गाठणे सोडा निदान सामने 'ड्रॉ' तरी करता आले असते. आणि याअगोदर निष्प्रभ हरभजनऐवजी अमित मिश्राचा संघात समावेश केला असता तर भारत धावांच्या डोंगराखाली दबलाच नसता.

भारतीय पराभवास फलंदाजांच्या हाराकीरीसोबतच कर्णधार धोनीची गचाळ कामगिरी आणि निर्णयही कारणीभूत ठरले आहेत. कारण रणक्षेत्रावर उतरल्यानंतर योद्धे सेनापतीपासून प्रेरणा घेऊन मैदान मारत असतात. सेनापतीने पराक्रम गाजवल्यास त्यांचेही रक्त निकराची झुंज देण्यासाठी सळसळत असते. मात्र सेनापतीच मैदान सोडून पळाला तर त्याची सेना काय करणार, मग भलेही ते कितीही पराक्रमी असो. सेनापतीने मैदानातून पळ काढणे म्हणजे पराभव निश्चित हे समीकरण इतिहासकाळापासून वास्तव बनले आहे. धोनीने दोन्ही कसोटीत त्वेषाने लढण्यापेक्षा मैदानातून पळ काढल्याचे तमाम भारतीयांनी बघितले. खेळात जय-पराजय चालायचाच, मात्र पराजयही सन्मानजनक असावा. भारताने दोन्ही कसोटीत स्विकारलेल्या

सेनापतीने मैदानातून पळ काढणे म्हणजे पराभव निश्चित हे समीकरण इतिहासकाळापासून वास्तव बनले आहे. धोनीने दोन्ही कसोटीत त्वेषाने लढण्यापेक्षा मैदानातून पळ काढल्याचे तमाम भारतीयांनी बघितले.

पराभवासारखा लाजीरवाना नसावा!

टिम इं‍डीयाच्या टेस्ट साम्राज्याची 'टेस्ट'

Thu, 28 Jul 2011 15:08:51 +0530

टिम इंडीया इंग्लंड दौर्‍यानंतर 'टेस्ट मध्ये बेस्ट' राहिल काय, या प्रश्नाने भारतीय चाहत्यांना सद्या ताप आणला आहे. लॉर्ड्सवरील मानहानिकारक पराभवानंतर या प्रश्नाचे गांभीर्य आणखीनच वाढले आहे. मात्र, हे स्पष्ट होण्यास आणखी तीन सामने बाकी आहेत आणि पहिल्या पराभवानंतर मालिकेत दमदारपणे परतण्याचा भारतीय संघाचा इतिहास आहे. इंग्लंड टेस्टमध्ये खरोखरच दमदार आणि संतुलित संघ आहे, त्यांनी या प्रकारात ऑस्ट्रेलियास त्यांच्यात भूमित पाणी पाजून हे सिद्ध केलेच आहे. तर दुसरीकडे भारतीय संघ टेस्टमध्ये बेस्ट उगाच ठरला नाही तर त्यांनी दोन वर्षाच्या सातत्यपूर्ण कामगिरीनंतर ही बादशाहत अक्षरश: खेचून आणली आहे. मात्र सद्याचा दुखापतग्रस्त भारतीय संघ बघता कोणतेही विधान करणे धाडसाचेच ठरेल.

भारतीय संघ टेस्टमध्ये बेस्ट उगाच ठरला नाही तर त्यांनी दोन वर्षाच्या सातत्यपूर्ण कामगिरीनंतर ही बादशाहत अक्षरश: खेचून आणली आहे.

धडाकेबाज फलंदाज विरेंद्र सेहवागची अनुपस्थिती, घातक गोलंदाज झहीर खानची दुखापत आणि प्रमुख फिरकी गोलंदाज हरभजनची निष्प्रभ कामगिरी बघता टिम इंडीयाच्या टेस्टमधील साम्राज्यास इंग्रजांचा धोका सतावत आहे. लॉर्ड्स कसोटीत कमकुवत भारतीय गोलंदाजी प्रामुख्याने सामोरे आली. भारताचा निष्प्रभ मारा २० गडी बाद करू शकत नाही, हे सिद्ध झाले आहे. आणि जोपर्यंत हे शक्य नाही तोपर्यंत कसोटी जिंकणे म्हणजे दिवास्वप्न पाहण्यासारखेच आहे. तसे बघायचे झाल्यास भारताने फलंदाजीच्या भरवशावरच विश्व क्रिकेटमध्ये आपला धाक जमवला आहे. भारतीय फलंदाजीची भींत कापून घुसखो

लॉर्ड्स कसोटीत कमकुवत भारतीय गोलंदाजी प्रामुख्याने सामोरे आली. भारताचा निष्प्रभ मारा २० गडी बाद करू शकत नाही, हे सिद्ध झाले आहे. आणि जोपर्यंत हे शक्य नाही तोपर्यंत कसोटी जिंकणे म्हणजे दिवास्वप्न पाहण्यासारखेच आहे.

री करणे भल्याभल्या शत्रूंना शक्य नाही. मात्र सद्या विरेंद्र सेहवागच्या अनुपस्थितीत भारतीय फलंदाजी पंगू झाल्यासारखी वाटत आहे. सेहवाग आणि गंभीरची सलामी भारतासाठी संजीवनी ठरत होती. त्यातच ते दोघेही जबरदस्त फॉर्ममध्ये असल्यास विरोधी गोलंदाजीची ते अक्षरश: पीसे काढतात. त्यांच्या दमदार सलामीच्या पायावर मधली फळी भारतीय विजयाची इमारत उभारत असते. गौतम गंभीर सद्या त्याच्या सर्वोत्कृष्ट फॉर्ममध्ये नाही, त्यातच सेहवागची अनुपस्थिती भारतास चांगलीच अकडत आहे.

भारतीय गोलंदाजीची प्रमुख धुरा आणि विरोधकांना आपल्या धारदार मार्‍याने नामोहराम करून विजयश्री खेचण्याची क्षमता असलेला झहीर खानही सद्या दुखापतीच्या फेर्‍यात अडकला आहे. त्याच्या अपुपस्थितीने भारतीय मार्‍यातील हवाच काढून टाकली आहे. यामुळे प्रतिस्पर्धी फलंदाज हावी होऊन फलंदाजी करतात. केव्हिन पीटरसनचे लॉर्ड्समधील द्विशतक त्याचेच द्योतक आहे. अन्यथा इंग्लिश फलंदाज आपल्याविरूद्ध धावांचा डोंगर उभारू शकले नसते आणि आपली फलंदाजी त्या डोंगरखाली अक्षरश: दबून मानहानिकारक पराभवास सामोरे जावे लागले नसते.

केव्हिन पीटरसनचे लॉर्ड्समधील द्विशतक त्याचेच द्योतक आहे. अन्यथा इंग्लिश फलंदाज आपल्याविरूद्ध धावांचा डोंगर उभारू शकले नसते आणि आपली फलंदाजी त्या डोंगरखाली अक्षरश: दबून मानहानिकारक पराभवास सामोरे जावे लागले नसते.

भारतीय संघव्यवस्थापनास भविष्यावर नजर ठेवून धोरणात्मक निर्णय घ्यावे लागतील. फिरकी गोलंदाजांची दुसरी फळी कोणत्याही परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी सज्ज करावी लागेल. फक्त हरभजनसारख्या निष्प्रभ मार्‍यावर विसंबून राहणे त्यांना पराभवाची धुळ चाखू शकते. भारतीय क्रिकेटच्या उज्वल भविष्यासाठी काही धाडसी निर्णयही घ्यावे लागतील.

इंग्लंडने लॉर्ड्स कसोटीत सर्वच विभागात जबरदस्त कामगिरी करत दंड थोपटले आहे. भारताकडून कसोटी क्रिकेटमधील बादशाही काढून घ्यायचीच या इराद्याने ते पेटले आहेत. त्यांच्या संघात सद्या तशी क्षमताही आहे आणि टेस्टमध्ये नंबर एकचा संघ बनण्याची त्यांच्यासाठी ही नामी संधी चालून आली आहे. शत्रू गाफील असताना चालून जाऊन कोंडीत पकडणे हा युद्धशास्त्राचा नियमच आहे. इंग्लंडनेही आपणास सद्या गाफील अवस्थेतच पकडले आहे. या कोंडीतून बाहे

टेस्टमध्ये नंबर एकचा संघ बनण्याची त्यांच्यासाठी ही नामी संधी चालून आली आहे. शत्रू गाफील असताना चालून जाऊन कोंडीत पकडणे हा युद्धशास्त्राचा नियमच आहे. इंग्लंडनेही आपणास सद्या गाफील अवस्थेतच पकडले आहे.

र पडणे म्हणजे चक्रव्युह भेदण्यासारखेच आहे. चक्रव्युह भेदता येत नाही असे नाही मात्र त्यासाठी तसे योद्धे असावे लागतात. मात्र टिम इंडीयाची सद्याची अवस्था पाहिल्यास हे कठिण वाटते. तमाम युद्धशास्त्रात पारंगत योद्धे असल्याशिवाय चक्रव्युह भेदता येत नाही, हे आपणांस माहितच आहे. टिम इंडीयाचे योद्धे तर तुंबळ युद्ध पेटण्याअगोदरच घायाळ झाले आहेत. त्यांनी लढण्याअगोदरच शस्त्र खाली टाकल्याचे आपण लॉर्ड्स कसोटीत पाहिलेच आहे. भारतीय क्रिकेट चाहत्यांना आपण हरल्याचे दु:ख नाही तर दु:ख आहे ते आपले योद्धे लढलेच नाही याचे, त्यांनी लढण्याअगोदरच पराभव स्विकारल्याचे, रणांगणावर शरणागत मानसिकता दाखवल्याचे.

भारतीय क्रिकेट संघाने दोन वर्षांच्या अथक परिश्रमानंतर डिसेंबर २००९ मध्ये 'टेस्ट मध्ये बेस्ट' ठरण्याचा बहुमान प्राप्त केला होता. यामध्ये विरेंद्र सेहवाग, झहीर खान, हरभजन सिंह, सचिन, राहूल व गंभीरचा महत्त्वपूर्ण वाटा होता. मात्र या काळात भारतासाठी सर्वाधिक धावा करणारा सेहवाग सद्या टिममध्ये नाही आणि त्याची कमी चांगलीच महागात पडत आहे. अवघ्या दोन वर्षातच कष्टाने कमावलेले साम्राज्य पतन होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. भारतीय शिलेदारांस निग्रही बाण्याने लढावे लागेल, तरच साम्राज्य अबाधित राहिल.

डिसेंबर २००९ मध्ये 'टेस्ट मध्ये बेस्ट' ठरण्याचा बहुमान प्राप्त केला होता. यामध्ये विरेंद्र सेहवाग, झहीर खान, हरभजन सिंह, सचिन, राहूल व गंभीरचा महत्त्वपूर्ण वाटा होता. मात्र या काळात भारतासाठी सर्वाधिक धावा करणारा सेहवाग सद्या टिममध्ये नाही

टिम इंडीयाचा नंबर वनचा प्रवास चांगलाच रोमांचक राहिला आहे. ईडन गार्डनवरील ऑस्ट्रेलियाविरूद्धचा फॉलोऑननंतरचा अविस्मरणीय विजय, २००७ मधील इंग्लंडविरूद्धचा नॉटींघम येथील ७ गड्यांचा विजय, हॅमिल्टन येथील न्यूझीलँडविरूद्धचा ३३ वर्षांनंतरचा विजय, ऑस्ट्रेलियाविरूद्धचा ऐडलेड येथील डोळ्यांचे पारणे फेडणारा विजय हे या प्रवासातील महत्त्वपूर्ण पाडाव होत. टिम इंडीयाचा हा रोमांचक प्रवास पाहिल्यानंतर भारतास टेस्टमध्ये नंबर वनचा किताब सहजासहजी मिळाले

टिम इंडीयाचा हा रोमांचक प्रवास पाहिल्यानंतर भारतास टेस्टमध्ये नंबर वनचा किताब सहजासहजी मिळालेला नाही, तर तो त्यांनी अथक परिश्रम आणि रणांगणावर शत्रूंना सळो की पळो करून मिळवल्याचे सिद्ध होते.

ला नाही, तर तो त्यांनी अथक परिश्रम आणि रणांगणावर शत्रूंना सळो की पळो करून मिळवल्याचे सिद्ध होते. त्यांनी मैदान गाजवून हा बहुमान मिळवला आहे, या स्मृती जागृत होतात आणि यामुळेच कसोटी क्रिकेटमध्ये भारतीय साम्राज्यास कुणी सहजासहवी हिरावू शकणार नाही, याचा विश्वास वाटतो. टेस्ट मधील भारतीय साम्राज्यावर आपल्या योद्धयांच्या शौर्याचा सूर्य सतत तळपत राहिल, याची मनोमन खात्री वाटते फक्त त्यासाठी परत एकदा तसे झुंजावे लागेल!

इंग्लंडविरूद्ध वापरावे लागेल मिश्राचे अस्त्र

Wed, 27 Jul 2011 18:45:06 +0530

PTI

लेगस्पिनर इंग्लंडची कमजोरी असल्याचे माहित असतानाही आपण लॉर्ड्स कसोटीत ऑफस्पिनर हरभजनला खेळवले. हरभजनने तब्बल ५६ षटक् गोलंदाजी करून फक्त १ बळी घेतला. हरभजनने पहिल्या डावांत प्रविण कुमार आणि दुसर्‍या डावांत ईशांत शर्मास साथ दिली असती तर कसोटीचा निकाल कदाचित वेगळा राहिला असता. हरभजनने त्याचेवर प्रमुख फिरकी गोलंदाज म्हणून असलेली जबाबदारी चोख पार पाडली नाही. त्यातच झहीर जखमी झाल्याने भारताचा घात झाला आणि लॉर्ड्स टेस्ट इंग्लंडच्या खिशात गेली.

इंग्लंड दौर्‍यावर असलेल्या पंधरा सदस्यीय संघात लेगस्पिनर अमित मिश्राचा समावेश आहे. आपण एक उत्कृष्ट लेगस्पिनर असल्याचे त्याने वारंवार सिद्धही केले आहे. ट्रेंट ब्रिज येथे होणार्‍या दुसर्‍या कसोटीत हरभजनऐवजी त्याला खेळवल्यास इंग्लंडच्या वरमावर बोट ठेवण्यासोबतच तो निदान ४-५ गडी बाद करून वाटा तरी उचलेल. प्रमुख फिरकी गोलंदाजाने टेस्ट मध्ये निदान इतके करणे तरी अपेक्षित आहे.

हे भारतीय संघव्यवस्थापनास माहित नाही असे नाही मात्र हरभजनच्या पलीकडे विचार करण्याची त्यांची मानसिक तयारी नाही. गोलंदाजांस किती अनुभव आहे यापेक्षा त्याच्यात किती क्षमता आहे आणि प्रतिस्पर्धी संघाची कमजोरी कोणती आहे, हे हेरणे महत्त्वपूर्ण असते. आणि अमित मिश्रा काही इतका नवखा नाही की त्याचेवर विश्वास दाखवता येणार नाही. त्याने भारताकडून विविध प्रतिस्पर्ध्यांविरूद्ध खेळताना ११ टेस्टमध्ये ४० गडी बाद केले आहे. आणि ही कामगिरी निश्चितच आंतरराष्ट्रीय गोलंदाजास साजेशी आहे. मिश्रावर विश्वास दाखवल्यास त्याच्यातही कोणत्याही संघाविरूद्ध टक्कर घेण्याची हिम्मत दुणावेल.

भारतीय संघव्यवस्थापनास माहित नाही असे नाही मात्र हरभजनच्या पलीकडे विचार करण्याची त्यांची मानसिक तयारी नाही. गोलंदाजांस किती अनुभव आहे यापेक्षा त्याच्यात किती क्षमता आहे आणि प्रतिस्पर्धी संघाची कमजोरी कोणती आहे, हे हेरणे महत्त्वपूर्ण असते. आणि अमित मि

लेगस्पिनरविरूद्ध इंग्लंडची कामगिरी बघायची झाल्यास त्यांच्याविरूद्ध शेन वॉर्नने घेतलेल्या बळींची संख्या डोळे उघडणारी ठरेल. वॉर्नने इंग्लंडविरूद्ध ३१ टेस्टमध्ये १७२ बळी घेतले आहेत. याचा अर्थ इंग्लिश गोलंदाज लेगस्पिनरसमोर अक्षरश: नांगी टाकतात, शरणागती पत्करतात. अमित मिश्रा वॉर्न इतका प्रतिभाशाली नसणार मात्र त्याच्यातही क्षमता खच्चून भरली आहे फक्त भारतास त्याचा वेळेत योग्य वापर करता आला पाहिजे. पूर्णपणे हरभजनवर अवलंबून राहिल्यापेक्षा प्रतिस्पर्धी संघ कोणता यानुसार भारतास दोघांनाही संधी देऊन संतुलन राखता आले पाहिजे.

वॉर्नने इंग्लंडविरूद्ध ३१ टेस्टमध्ये १७२ बळी घेतले आहेत. याचा अर्थ इंग्लिश गोलंदाज लेगस्पिनरसमोर अक्षरश: नांगी टाकतात, शरणागती पत्करतात. अमित मिश्रा वॉर्न इतका प्रतिभाशाली नसणार मात्र त्याच्यातही क्षमता खच्चून भरली आहे

हरभजनने ९७ कसोटीत ४०५ बळी घेतले असेल मात्र इतक्यातल्या त्याच्या कामगिरीवर नजर टाकल्यास निश्चितच समाधानकारक नाही. तो भारतासाठी मॅच विनर गोलंदाज ठरत नाहीये, इतकेच काय दुसर्‍या गोलंदाजास साथ देऊन विजयात महत्त्वाचा वाटाही उचलत नाही. तो फक्त षट्कामागून षट्क टाकून आपला गोलंदाजी कोटा पूर्ण करण्याचे सोपस्कार पार पाडतो. मिश्रास संधी मिळाल्यास हरभजनला विश्रांती मिळून थोडे कौशल्यावरही काम करता येईल.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये प्रभावी कामगिरी करत टिकून राहण्यासाठी‍ गोलंदाजीत सतत नवनवे प्रयोग करण्यासोबतच नवीन कौशल्य आत्मसात करत राहावे लागते. वॉर्न किंवा मुरलीधरणने तेच केले यामुळेत निवृत्ती घेईपर्यंत फलंदाजांवर त्यांचा धाक कायम होता. आणि इतका काळ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये तळपून त्यांनी कोणत्याही गोलंदाजास अशक्य वाटावी अशी कामगिरी केली आहे.

हरभजनला त्यांच्याकडून काही प्रेरणा घ्यावी लागेल, काही शिकावे लागेल. त्याने निदान अनिल कुंबळेकडून काही बोध घेतला तरी चालेल. कुंबळेने क्रिकेटला अलविदा करेपर्यंत कधीही आपला धाक कमी होऊ दिला नाही आणि भारताच्या विजयात नेहमी वाटा उचलला, फक्त एक नाममात्र सदस्य होऊन तो कधी वावरला नाही. हरभजनला मधामधात विश्रांती घेऊन आत्मचिंतन करावे लागेल, तरच त्याच्या दृष्टिकोणात बदल होईल.

इंग्लंड दौर्‍यात उर्वरित तीन टेस्टमध्ये भारतीय संघव्यवस्थापनाने कठोर निर्णय घेण्यासोबतच दुरदृष्टि दाखवली तरच भारताकडे उपलब्ध प्रतिभेस न्याय मिळेल आणि टेस्टमध्ये भारताची बादशाहत कायम राहिल, अन्यथा इंग्लंडसारखा तगडा प्रतिस्पर्धी नंबर एकवर पोहचण्यासाठी सज्जच आहे.

कपील देवनंतर आता महेंद्रसिंह धोनी!

Fri, 01 Apr 2011 19:20:25 +0530

मुंबईच्या रणांगणात फायनलच्या मुकाबल्यात श्रीलंकेस रोखल्यास १९८३ नंतर परत एकदा विश्वकरंडक उंचावण्याचे भाग्य भारतास लाभेल. विश्वकरंडकाच्या पटावर दोन्ही देश आतापर्यंत ७ वेळा लढले आहेत. श्रीलंकेचे पारडे जड राहिले असून त्यांनी ४ वेळा मैदान मारले. भारतास त्यांना फक्त २ वेळा पराभूत करता आले. एक सामना निर्णयाशिवाय संपला.

कपील देवने पहिल्यांदा विश्वकरंडक जिंकला तेव्हा सचिन तेंडुलकर फक्त १० वर्षाचा होता, तर विराट कोहली, आश्विन, मुपाफ पटेल, सुरेश रैना आणि पीयुष चावला यांचा जन्मही झालेला नव्हता. २८ वर्षांच्या दीर्घ प्रतीक्षेनंतर भारत क्रिकेट विश्वकरंडक जिंकण्याच्या उंबरठ्यावर आहे. १९८३ विश्वकरंडक विजयाचे किस्से ऐकत मोठी झालेली क्रिकेट पिढी पुन्हा तो क्षण अनुभवण्यास उत्सुक आहे. 'मैदान मारायचेच' या इराद्याने टीम टीम इंडिया झपाटली आहे. आता 'आर-पार'ची लढाई होईल आणि श्रीलंका चीत होईल अशी अपेक्षा करूया.

मात्र विश्वकरंडकाचा इतिहास काहीही सांगो भारतीय संघ श्रीलंकेच्या तुलनेत बलाढ्य आहे हे नक्की. भारताकडे विश्वविख्यात फलंदाज असून सचिन, सेहवागपासून थेट सुरेश रैनापर्यंत मॅचविनर फलंदाजांजी फळी आहे. महत्त्वाचे म्हणजे सर्वच भारतीय फलंदाज कमालीचे फॉर्म मध्ये असून ते विश्वकरंडक पटकावण्याच्या ईर्ष्येने खेळले तर त्यांना जगातील कोणतीच गोलंदाजी रोखू शकत नाही. सचिनने या
विश्वकरंडकात ८ डावांत ४६४ धावा केल्या असून यामध्ये २ शतक आणि २ अर्धशतकांचा समावेश आहे. विरेंद्र सेहवागने ७ डावातून ३८० धावा केल्या, युवराजने ३४१, गंभीरने २९६ तर विराट कोहलीने २४७ धावा केल्या आहेत. फलंदाजी खूप गहरी असून ३०० धावांचे लक्ष किंवा पाठलाग करणे सहज शक्य आहे आणखी जिंकण्यासाठी काय हवे?

याउलट श्रीलंकन फलंदाजी समतोल नाही. आतापर्यंत त्यांच्या वरच्या फळीने भक्कम दमदार फलंदाजी केल्याने मधली आणि तळातील फळी उघडी पडली नाही. सलामी जोडी दिलशान आणि थरंगाने या विश्वकरंडकात तब्बल दोनदा द्विशतकीय भागिदारी केली आहे आणि कर्णधार कुमार संगकारानेही खोर्‍याने धावा केल्या. दिलशानने ८ डावांतून ४६७, संगकाराने ७ डावांत ४१७ आणि उपुल थरंगाने ८ ३९३ कुटल्या आहे. मात्र या ३ आघाडीच्या फलंदाजांशिवाय इतर फलंदाजांचे या स्पर्धेत योगदान नगण्य आहे. सारांश: श्रीलंकेचे सुरूवातीचे तीन मोहरे टिपले की काम खलास. श्रीलंकन फलंदाजीचे पंख कापायचे झाल्यास भारतास त्यांच्या आघाडीच्या फळीसाठी विशेष योजना बनवून ताबडतोब पॅव्हेलीयनमध्ये पाठवावे लागेल. विश्वकरंडक आणि भारत यांच्यादरम्यान फक्त या तीन बळींचे अंतर आहे म्हटले तरी चालेल.

गोलंदाजी दोन्ही संघाची सारखीच म्हणजे सामान्य आहे. या स्पर्धेत आतापर्यंत श्रीलंकन गोलंदाजीवर लक्ष टाकल्यास त्यांनी फिरकीच्या जोरावर प्रतिस्पर्धी संघास गारद केलेले आहे. मुरली, मेंडीस, हेराथ आणि दिलशान हे चार प्रमुख फिरकी गोलंदाज त्यांनी वापरले आहे. मात्र फिरकी ही भारताची कमजोरी नाही. दोन्ही संघ भारतीय उपखंडातील असल्याने जवळपास सारखे हवामान, खेळपट्ट्या आणि फिरकीचे प्राबल्य हे दुवे समान आहेत. श्रीलंकेकडे वेगवान रिव्हर्स स्विंग करणारा मलिंगा आहे, भारतीय फलंदाजांनी त्यास सांभाळून घेतले म्हणजे झाले.

सेमीफायनल मुकाबल्यात भारतीय गोलंदाजीची धार परिणामकारक जाणवली. झहिरच्या नेतृत्वात सर्वच भारतीय गोलंदाजांनी टिच्चून गोलंदाजी केली. झहिर खानने या करंडकात ८ सामन्यातून १९ बळी घेतले आहेत. विश्वकरंडक २०११ मध्ये सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज ठरण्यासाठी त्यास फक्त ३ बळींची गरज आहे. मात्र श्रीलंकेचे दिलशान, संगकारा आणि थरंगा हे त्रिकूट भारतासाठी धोकादायक ठरू शकते. या त्रिकुटाने विश्वकरंडक २०११ मध्ये फायनल खेळण्याअगोदर १२०० हून अधिक धावा केल्या आहेत. आणि ही आकडेवारी कोणत्याही प्रतिस्पर्ध्यास धडकी भरवणारी आहे. यांना रोखण्यासाठी महेंद्रसिंह धोनी आणि त्याच्या सेनेकडे काय डावपेच आहेत, यांवरच फायनलचा निकाल आणि पर्यायाने विश्वकरंडक कुणाचा हे ठरणार आहे. महेंद्रसिंह धोनी १९८३ मधील कपील देवच्या कामगिरीची पुनरावृत्ती करेल काय, याकडे तमाम भारतीयांचे लक्ष लागले आहे.

जिंकेल तो खेळेल फायनलमध्ये विश्वकरंडकासाठी

Mon, 28 Mar 2011 19:15:31 +0530

विश्वकरंडकाच्या रणांगणात मंगळवारी श्रीलंका आणि न्यूझीलँड संघादरम्यान तुंबळ युद्ध रंगणार असून विजेता संघ फायनलमध्ये करंडकासाठी झुंजेल. श्रीलंकेने क्वार्टर फायनलमध्ये इंग्लंडची वाघासारखी शिकार केली तर न्यूझीलँडने दक्षिण आफ्रिकेसारख्या तगड्या संघाचा मानहानिकारक पराभव केला आहे.

दोन्ही संघांची क्षमता आणि मैदानावरील कामगिरी बघता ही लढत तुल्यबळ होईल हे सांगण्यासाठी भविष्यव्येत्त्याची गरज नाही. न्यूझीलँडच्या संघात अष्टपैलू खेळाडूंचा भरणा आहे आणि विश्वकरंडकात अष्टपैलू कामगिरी असणारा संघाने मोठमोठ्यांना पाणी पाजल्याचा इतिहास साक्षी आहे. १९८३ मध्ये कपीलच्या नेतृत्वाच भारतीय संघाने त्यावेळच्या विंडीजसारख्या बलाढ्य संघाचा धुव्वा उडवून विश्वकरंडक पटकावला होता. मार्टीन गपटीलपासून केन विलियमपर्यंत सर्वच फलंदाज चांगल्या फॉर्म मध्ये आहे. स्फोटक फलंदाजीने गोलंदाजांना रडकुंडीस आणणार्‍या रॉस टेलरने आतापर्यंत २८८ धावा केल्या आहेत. तर मार्टीन गपटीलने २२३
धावा जमवल्या आहे. तर स्विंग गोलंदाजीने प्रभावित करणार्‍या टीम साउदीने आतापर्यंत सात इनिंग्जमध्ये १५ बळींची कमाई केली तर जेकब ओरमने १२ बळी खात्यात नोंदवले आहे.

न्यूझीलँडचा संघ एखाद्या खेळाडूच्या करिश्म्यावर अवलंबून राहणारा संघ नसून सांघिक कामगिरीवर त्यांचा विश्वास आहे. म्हणूनच फारसे विक्रम नावांवर नसतानाही सेमी फायनलपर्यंत पोहचला आहे. या संघाचे क्षेत्ररक्षण कमालीचे असून प्रतिस्पर्धी संघावर सारखे दडपण कायम ठेवत असतात. २५-३० धावा कमी देण्यासोबतच विरोधी संघाच्या १-२ खेळाडूंना धावबाद केले की अर्धा सामना त्यांच्या पॉकेटमध्ये असतो. त्यांना धोका आहे फक्त तो कधीकधी फलंदाजी कोसळण्याचा. पत्त्याच्या बंगल्याप्रमाणे ते कधी कोसळतात हे त्यांनाही कळत नाही. या उणीवेवर मात केली तर हा संघ निश्चितच सशक्त आहे.

श्रीलंकेची फलंदाजी कागदावर दमदार भासते मात्र सलामीस तिलकरत्ने दिलशान, उपुल थरंगा, यानंतर कर्णधार कुमार संगकारा आणि महेला जयवर्धने यांच्याशिवाय इतर फलंदाज कुचकामी आहेत. दिलशान विश्वकरंडकात सात डावांत ३९४ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा करणार्‍या फलंदाजात दुसर्‍या क्रमांकावर आहे. कर्णधार कुमार संगकारा याने सहा डावांत ३६३ धावा कुटल्या आहेत. यांच्या दमदार खेळामुळे फलंदाजीतील इतर उणीवांवर पांघरून पडले. थीलन समरवीरा आणि चामरा स्लिव्हा हे फलंदाजीतील कच्चे दुवे आहेत. समरवीरा या विश्वकरंडकात एकही विश्वास निर्माण करणारी खेळी करू शकलेला नाही. म्हणजे त्यांचे सलामीचे मोहरे टिपले की श्रीलंकेचे काम तमाम, ते मोठी धावसंख्या उभारू शकणार नाहीत आणि गोलंदाजीही इतकी

दिलशान विश्वकरंडकात सात डावांत ३९४ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा करणार्‍या फलंदाजात दुसर्‍या क्रमांकावर आहे. कर्णधार कुमार संगकारा याने सहा डावांत ३६३ धावा कुटल्या आहेत.

खमके नसल्याने लक्ष्याचा बचाव करू शकत नाहीत. वरच्या फळीतील फलंदाजांनी दमदार कामगिरी केल्याने ही उणीव प्रकर्षाने जाणवली नाही, मात्र सेमीफायनलसारख्या महत्त्वाच्या मुकाबल्यात प्रतिस्पर्धी संघाने फलंदाजीतील या उणीवेवर वार केल्यास त्यांचे कठिण आहे.

श्रीलंकेची गोलंदाजी कमजोर आहे. लसीथ मलींगा आणि अजंता मेंडीस समाधानकारक कामगिरी करत आहेत. मुरलीधरणने आतापर्यंत फक्त एकाच सामन्यात चमक दाखवली. महत्त्वाच्या लढतीत त्याला लय सापडली तर ठीक नाहीतर टार्गेट डिफेंड करणे त्यांना अशक्य होईल. हमखास बळी मिळवून देणारा हुकमी एक्का सद्या त्यांच्याकडे नाही. श्रीलंकेचे श्रेत्ररक्षण उच्च दर्जाचे नाही. यामुळे विरोधी संघावर आक्रमक क्षेत्ररक्षण लावून दबाव निर्माण करावा किंवा एकेरी-दुहेरी धावा वाचवाव्यात हे ठरवणे त्यांच्या कर्णधारास कठिण जाईल.

श्रीलंकेची जमेची बाजू म्हणजे सामना श्रीलंकेत आहे. घरगुती मैदानावर खेळण्याचा फायदा निश्चितच त्यांना मिळेल. आणि प्रेमदासा मैदानावरील खेळपट्टी संथ व लो राहत असल्याने त्यापासून न्यूझीलँडला सावध राहावे लागेल. यासोबतच तेथील प्रेक्षकांची साथही श्रीलंकेस लाभेल. दोन्ही संघ तुल्यबळ आहेत आणि विश्वकरंडकातील ही महत्त्वाची लढत असल्याने लढत अटीतटीची होईल, हे नक्की!

विश्वकरंडकात ''फिरकी''च्या फंड्याची धमाल

Mon, 28 Mar 2011 19:09:27 +0530

विश्वकरंडक २०११ मध्ये फिरकी गोलंदाजीने अक्षरशः धूम मचवली. आजपर्यंतच्या विश्वकरंडक इतिहासात पहिल्या दहा षटकांमध्ये (अनिवार्य पावरप्ले) फिरकीचा इतका यशस्वीपणे उपयोग झालेला नाही.

विश्वकरंडकात फिरकीने डावास सुरूवात करण्याची परंपरा १९९२ पासून सुरू झाली. न्यूझीलँडने फिरकी गोलंदाजीने डावास सुरूवात करण्याचे धाडस पहिल्यांदा केले होते. त्यावेळी कर्णधार मार्टीन क्रो याने फिरकीपटू दिपक पटेलच्या हातात चेंडू सोपवून प्रतिस्पर्धी संघास धक्का दिला होता.

सलामी फलंदाजास अचानक बुचकळ्यांत टाकून विकेट्स घेण्याचे डावपेच यामागे असते. फिरकीमुळे फलंदाजास फटकेबाजी करण्यासाठी चेंडूच्या वेगाचा उपयोग करता येत नाही आणि झटपट धावा करण्याच्या नादात तो चुका करण्याची शक्यता असते. याचसोबत वेगवान गोलंदाजांचे सुरूवातीचे षट्कं वाचवून डावाच्या मध्यात त्यांना जुना चेंडू सोपवता येतो आणि ''रिव्हर्स स्विंग''चा प्रभावीपणे वापर करून प्रतिस्पर्धी संघास धक्के देऊन सामन्याचा निकाल बदलवता येतो.

वेगवान गोलंदाजांचे सुरूवातीचे षट्कं वाचवून डावाच्या मध्यात त्यांना जुना चेंडू सोपवता येतो आणि ''रिव्हर्स स्विंग''चा प्रभावीपणे वापर करून प्रतिस्पर्धी संघास धक्के देऊन सामन्याचा निकाल बदलवता येतो.

याअगोदरही डावाच्या सुरूवातीत फिरकीचा उपयोग झालेला आहे मात्र यावेळेस त्याची सरासरी अधिक आहे. १९९२ नंतर १९९६ मधील विश्वकरंडकात भारतासहित काही देशांनी याचा अवलंब केला होता. १९९९ मध्ये फक्त केनयाने, २००३ मध्ये कॅनडा आणि निदरलँडने हे डावपेच वापरले मात्र २००७ मध्ये एकाही संघाने याचा अवलंब केला नाही. बहुदा दक्षिण आफ्रिकेतील वेगवान खेळपट्ट्यांमुळे कर्णधारांना यापासून दूर राहणे पसंत केले असेल.

मात्र २०११ ‍मधील विश्वकरंडक भारतीय उपखंडात होत असल्याने येथील खेळपट्ट्यांवर फिरकीचा प्रभावीपणे वापर सुरू आहे. दक्षिण आफ्रिकेने या विश्वकरंडकात पहिल्या दहा षटकांमध्ये सर्वोत्कृष्ट उपयोग केला आहे. डावखुरा रॉबीन पीटरसन आणि जोहान बोथा या द्वयींनी इंग्लंडला जबरदस्त प्रारंभी धक्के दिले होते.

या विश्वकरंडकातील या फिरकी मार्‍याचे वैशिष्ट्य म्हणजे हा फंडा पूर्णपणे यशस्वी झालेला आहे. फिरकीने सुरूवात करणार्‍या संघांनी सुरूवातीस बळी‍ तर घेतलेच शिवाय धावगतीवरही अंकुश लावला आहे.

फक्त ऑस्ट्रेलियन कर्णधार रिकी पॉंटींग यापासून पूर्णपणे दूर राहिलेला आहे. त्याचे कारण वेगळे म्हणजे त्याचा फिरकीवर विश्वास नाही. पहिल्या दहा षट्कात भारताकडून आर आश्विन आणि हरभजन सिंह, इंग्लंडकडून मायकेल यार्डी आणि जेम्स ट्रेडवेल, पाकचा मोहम्मद हफिज, वेस्ट इंडीजकडून सुलेमान बेन, दक्षिण आफ्रिकेकडून रॉबीन पीटरसन यांनी ठळकपणे अनिवार्य पावरप्ले मध्ये यशस्वीपणे फिरकी मारा केला आहे. या विश्वकरंडकातील या फिरकी मार्‍याचे वैशिष्ट्य म्हणजे हा फंडा पूर्णपणे यशस्वी झालेला आहे. फिरकीने सुरूवात करणार्‍या संघांनी सुरूवातीस बळी‍ तर घेतलेच शिवाय धावगतीवरही अंकुश लावला आहे.

विश्वकरंडकात अजून सेमीफायनचे दोन आणि फायनलचा मुकाबला बाकी असून यांमध्ये फिरकीच्या या नवीन फंड्याकडे तमाम क्रिकेट रसीकांचे लक्ष राहिल.

कांगारूंना मात द्या, विश्वकरंडकात आगेकूच करा!

Tue, 22 Mar 2011 18:38:26 +0530

PTI

टीम इंडियास विश्वकरंडकावर नांव कोरून विश्वविजेता होण्यासाठी आता फक्त ३ सामने जिंकायचे आहे. यातला पहिला पाडाव अहमदाबादचा. बुधवारी ऑस्ट्रेलियास पराभूत करून भारतास क्रिकेट विश्वकरंडकाच्या रणांगणात पुढल्या आघाडीवर धडक द्यायची आहे. ऑस्ट्रेलिया ४ वेळचा विश्वविजेता असून त्यांनी सलग ३ वेळा करंडकावर नांव कोरले आहे. तर भारताने विश्वकरंडक उचलला होता तो १९८३ मध्ये कपील देवच्या नेतृत्वात.

यावेळी ‍भारतास सुवर्णसंधी असून बुधवारचा ऑस्ट्रेलियाविरूद्धचा उपांत्यपूर्व फेरीतील सामना महत्त्वपूर्ण आहे, नाहीतर स्पर्धेबाहेर. विश्वकरंडकात दोन संघादरम्यान आतापर्यंत झालेल्या ९ मुकाबल्यापैकी ऑस्ट्रेलियाने ७ जिंकले आहेत. हे बघता ऑस्ट्रेलियाचे पारडे जड भासते. मात्र ही कामगिरी करणारा ऑस्ट्रेलियन संघ वेगळा होता, आताचा ऑस्ट्रेलियन संघ पळून-पळून दमलेल्या कांगारूंसारखा आहे.

ऑस्ट्रेलियास चारीमुंडया चीत करत मैदान मारायचे झाल्यास त्यांची बलस्थाने व कच्चे दुवे हेरून जाळं टाकावं लागेल, त्यात कांगारू अलगद फसायला पाहिजे. फलंदाजी हे भारताचे बलस्थान असून आक्रमक वेगवान गोलंदाजी आणि डावपेचात्मक व्युवरचना हा कांगारूंचा स्ट्रॉंग पॉंईंट आहे. सद्या सगळेच भारतीय फलंदाज चांगल्या फॉर्म मध्ये असून त्यांनी लौकिकास साजेशा धावा फळ्यावर लावल्या तर विजय भारतापासून दूर नाही. भारतीय फिरकी माराही ऑस्ट्रेलियाच्या तुलनेत दमदार आहे.

फलंदाजी
भारतीय फलंदाजी दमदार असून सर्वच फलंदाज चांगल्या फॉर्म मध्ये आहे. सेहवाग, सचिन, गंभी‍र, विराट, युवराज सगळेच चांगले लयीत आहेत. सगळ्यांनीच लौकिक राखत संयमी व धीरोदात्त खेळ्या केल्यास तीनशेंहून अधिक धावा तडकवत विरोधकांना कोंडीत पकडणे सहज साध्य आहे. सचिन आणि सेहगावने आतापर्यंत चांगली ओपनींग दिली आहे. गंमीरनेही एकदम उत्तम नाही मात्र संयमी खेळ्या केल्या आहेत. विराट कोहलीने चौथ्या क्रमांकावर दमदार कामगिरी केली आहे. गेल्या वर्षभरापासून त्याने सर्वच देशांविरूद्ध खोर्‍याने धावा केल्या आहेत. युवराज सिंह प्रत्येक सामन्यागणिक निखरत जात आहे. फक्त विश्वकरंडकात आतापर्यंत क्लिक झाला नाही तो युसुफ पठाण. पठाणच्या वनडेतील कामगिरीवर नजर टाकल्यास त्याने आतापर्यंत सहाव्या किंवा सातव्या क्रमांकावर स्फोटक फलंदाजी करत सामन्याचे निकाल बदलवले आहेत.

मात्र विश्वकरंडकात सातत्याने त्याचा फलंदाजी क्रमांक बदलवून संघव्यवस्थापन त्याचा योग्य उपयोग करू शकले नाही. पठाण हा शेवटच्या षटकांमध्ये येऊन फटकेबाजी करणारा फलंदाज आहे. त्याला त्याच्या क्रमांकावर खेळवून कर्णधाराने अतिरिक्त दबाव न टाकल्यास तो आताही उपयुक्त ठरू शकतो. तो शेवटच्या षटकातील हीटर आहे त्याला ''स्लॉग ओव्हर हीटरच'' राहू द्यावे.

याविरूद्ध ऑस्ट्रेलियन फलंदाजी कमकुवत व दुबळी आहे. कर्णधार पॉंटीग अजूपर्यंत एकही मॅचविनर खेळी करू शकलेला नाही. सलामीस शेन वाटसन आणि ब्रॅड हॅहीन काही धावा जमवत आहेत बस! मात्र त्यांच्यातही स्फोटकपणा हरवल्यासारखा जाणवतो.

पहिल्या अनिवार्य ''पावर प्ले'' मध्ये त्यांची रणगती ६ धावा प्रति षटकाच्या पुढे गेलेली नाही. तिसर्‍या क्रमांकावर खेळणारा उपकर्णधार मायकेल क्लार्कही त्याच्या सर्वोत्कृष्ट फॉर्म मध्ये नाही. सामना पालटवण्याची ताकद त्याच्या फलंदाजीत नाही. कांगारूंच्या मधल्या फळीची मदार संपूर्णपणे मायकेल हसी याच्यावर आहे. हसीनेही मधल्या फळीत सातत्याने कामगिरी करत संघास बळ दिले आहे. एकुणात कांगारूंच्या फलंदाजीस जोरदार धडक देत ३ मोहरे जरी टिकले तरी खिंडार पडले म्हणून समजा. भारताने व्युवरचना आखून सुरूवातीस बळी घेतल्यास त्यांची धावसंख्या २५० च्या पुढे जाणार नाही. कांगारूंना चारी मुंड्या चीत करायचे झाल्यास आक्रमक फिल्डिंग लावून पटापट २-३ मोहरे टिपणे गरजेचे आहे.

गोलंदाजी
भारतीय गोलंदाजीने धार गमावल्याचे चित्र या विश्वकरंडकात स्पष्ट झाले. वेगवान मार्‍यात फक्त काय तो झहिर खान चमक दाखवत आहे. चेंडू जुना झाल्यानंतरची त्याची रिव्हर्स स्विंग गोलंदाजी भेदक आहे. तेव्हाचा त्याचा एक स्पेल सुद्धा सामना पालटवू शकतो. हरभजनच्या नेतृत्वात फिरकी मारा समाधानकारक आहे, मात्र उल्लेखनीय कामगिरी करू शकलेला नाही. हरभजनच्या गोलंदाजीतील भेदकता हरवली असून तो बहुतेकदा विकेट्सपेक्षा धावा रोखण्याच्या प्रयत्नात असतो. याव्यतिरिक्त लेगस्पिनर खेळवावा किंवा दुसरा ऑफस्पिनर आर. आश्विनला संधी द्यावी, यांवर एकमत झालेले दिसत नाही. पीयुषाला खेळवल्यास फिरकी मार्‍यात विविधता येईल आणि काही संघाविरूद्ध लेगस्पिन निर्णायक ठरू शकते.

गोलंदाजीत भारताकडे हुकमी इक्के नसल्याने संघव्यवस्थापनासमोरची द्विधा मनस्थिती अजूनही दूर झालेली नाही. मुनाफ पटेल किंवा श्रीसंथ हे कोडे सुटलेले नाही. श्रीसंथला बसवून मुनाफला संधी दिली मात्र तोही चमक दाखवू शकला नाही. त्याच्या गोलंदाजीत वेगवान गोलंदाजीतल धार दिसत नाही. सोबतच स्लॉग ओव्हर्समध्ये त्याची मनसोक्त धुलाई होते हे वस्तुस्थिती आहे. ''स्लॉग ओव्हर्स''मध्ये गोलंदाजी करणार कोण हा मोठा प्रश्न आहे. आणि भारतीय गोलंदाजीतील सर्वात मोठा कच्चा दुवाही. विरोधी संघ नेमका याचाच फायदा उठवून भारताकडून सामने हिरावून घेतात, हे आपण अनुभवलेच आहे.

''स्लॉग ओव्हर्स''मध्ये गोलंदाजी करणार कोण हा मोठा प्रश्न आहे. आणि भारतीय गोलंदाजीतील सर्वात मोठा कच्चा दुवाही. विरोधी संघ नेमका याचाच फायदा उठवून भारताकडून सामने हिरावून घेतात, हे आपण अनुभवलेच आहे.

याविरूद्ध गोलंदाजी हे ऑस्ट्रेलियाचे बलस्थान आहे. त्यांच्याकडे जागतिक दर्जाचे वेगवान गोलंदाज आहेत. ब्रेट ली आणि मायकेल जॉन्सन चांगल्या फॉर्ममध्यें असून कोणतीही फलंदाजी कापून काढण्याची हिम्मत त्यांच्यात आहे. भारताविरूद्ध ते याच अस्त्राचा उपयोग करेल. भारतीय फलंदाजांना शॉर्ट-पीच गोलंदाजीने हैराण करण्याचा प्रयत्न ते करतील. क्षेत्ररक्षण आणि व्यूहरचनेनुसार उसळत्या मार्‍यासोबतच यॉर्कर आणि ब्लॉक होल्सचा ते उपयोग करतील.

पावर-प्ले
पावर-प्ले संकल्पनेने वनडे क्रिकेटला रोमांचक बनवण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावली आहे. मात्र या विश्वकरंडकात या पावर-प्ले मुळे भारतीय संघाची अवस्‍था खूपच दयनीय झाली आहे. विंडीजविरूद्धच्या सामन्यात भारताने बॅटिंग पावर-प्ले दरम्यान तब्बल ४ गडी गमावले आणि धावा केल्या त्या फक्त २८, दक्षिण आफ्रिकेविरूद्धही फक्त ३० धावा आणि गडी गमावले ते ४, इंग्लंडविरूद्ध धावा ३२ आणि गडी १. वरील आकडेवारी लक्षात घेतल्यास विरोधी संघाने यादरम्यानच सामन्यात ''कमबॅक'' केल्याचे स्पष्ट होते. यादम्यान फलंदाजांनी कसे खेळावे यासोबतच पावर-प्ले कधी घ्यावा हे तितकेच महत्त्वाचे आहे. बॅटिंग पावर-प्ले म्हणजे प्रत्येक चेंडूवर षट्कार, चौकार खेचणे नव्हे. कारण यावेळी प्रतिस्पर्धी संघातील सर्वोत्कृष्ट गोलंदाज मारा करत असतात, हे लक्षात घ्यावे लागेल. आदर्शपणे यादरम्यान संघाने विकेट्स कायम ठेवत ८-१० च्या सरासरीने धावा जमवल्या पाहिजे. वि

विश्वकरंडकात या पावर-प्ले मुळे भारतीय संघाची अवस्‍था खूपच दयनीय झाली आहे. बॅटिंग पावर-प्ले म्हणजे प्रत्येक चेंडूवर षट्कार, चौकार खेचणे नव्हे. कारण यावेळी प्रतिस्पर्धी संघातील सर्वोत्कृष्ट गोलंदाज मारा करत असतात, हे लक्षात घ्यावे लागेल.

श्वकरंडकावर नांव कोरायचे झाल्यास टीम इंडियास हे समजून घ्यावे लागेल नाहीतर स्पर्धेबाहेर पडावे लागेल.

अव्वल नंबरी...

Fri, 19 Feb 2010 21:06:15 +0530

भारतीय क्रिकेट संघाने कोलकाताचा रोमहर्षक कसोटी सामना जिंकून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या मानांकनात आपला अव्वल क्रमांक कायम ठेवला. या विजयामुळे पहिल्या क्रमांकावर कायम असलेल्या भारतीय संघाला 1 लाख 75 हजार डॉलरचा घसघसीत रक्कमेचा आयसीसीचा पुरस्कारही मिळणार आहे. या पुरस्कारापेक्षा क्रिकेट रसिकांना अव्वल नंबरचा आनंद महेंद्रसिंह धोनीच्या संघाने दिला हे महत्वाचे आहे.

PTI

भारतीय क्रिकेट ‍‍नियामक मंडळ हे जगातील सर्वात श्रीमंत क्रिकेट संस्था आहे. त्यानंतरही अर्थपूर्ण कमाईमुळे टी-20 आणि एकदिवसीय सामन्याच्या आयोजनाकडेच बीसीसीआयचे लक्ष होते. या दरम्यान मुंबईच्या वानखेडे स्टेडियमवर श्रीलंकेविरुद्धची कसोटी सामना जिंकून भारतीय संघ कसोटी क्रिकेटमध्ये प्रथमच अव्वल स्थानावर विराजमान झाला. परंतु हे स्थान औटघटकेचे ठरण्याची शक्यता होती. कारण भारतीय संघ वर्षभरात खूप कमी कसोटी सामने खेळणार होता. मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकर, महेंद्रसिंह धोनीसह आजी, माजी खेळाडूंनी अधिक कसोटी खेळण्याची मागणी बीसीसीआयकडे केली. तसेच जागतिकस्तरावरही वर्षभरात दोन कसोटी खेळून भारतीय संघ अव्वल कसा राहील, अशी टीका होऊ लागली. अखेरी दक्षिण आफ्रिकेच्या भारत दौर्‍यात बदल करुन पाच एकदिवसीय ऐवजी तीन एकदिवसीय आणि दोन कसोटी सामने खेळण्याचा निर्णय बीसीसीआयने घेतला.

बीसीसीआयने आपली भूमिका पार पाडली. आता भारत आणि दक्षिण आफ्रिका मालिकेतून अव्वल स्थानाचा निर्णय होणार होतो.यामुळे चेंडू धोनी आणि सहकार्‍यांच्या कोर्टात होता. परंतु नागपूर कसोटीत डावाने पराभव झाल्यामुळे भारत अव्वल स्थान गमाविणार अशी भीती निर्माण झाली. बीसीसीआयने ऐनवेळी खेळलेली खेळी आपल्यावरच उलटण्याची शक्यता निर्माण झाल्यामुळे कोलकाता कसोटी 'जिंकू किंवा मरु' या परिस्थित पोहचली. कसोटीत गोलंदाजांनी चोख भूमिका बजावत आफ्रिकेची फलंदाजांना पहिल्या दिवशी वेसण घातले. त्यानंतर भारतीय संघाने धावांचा डोंगर उभा केला. वीरेंद्र सेहवाग, सचिन तेंडुलकर, व्ही.व्ही.एस.लक्ष्मण आणि महेंद्रसिंह धोनीने शतकी खेळी करुन भारतीय बाजू भक्कम केली. पहिल्या डावात चांगली आघाडी मिळाल्यामुळे आफ्रिकेवर दुसर्‍या डावात दबाव निर्माण झाला. परंतु चौथ्या दिवशी पाऊस त्यांच्या मदतीला आ‍ला. पावसाप्रमाणे हाशिम आमलाही भारताच्या विजयात अडसर ठरत होतो. यामुळे सामन्याच्या शेवटच्या दिवशी एकदिवसीय किंवा ट्‌वेंटी-20 सामन्याप्रमाणे कसोटी रंगतदार झाली. कसोटीत शेवटच्या क्षणापर्यंत श्‍वास रोखून धरावा लागला. आफ्रिकेच्या शेवटच्या तीन फलंदाजांनी 53.3 षटके भारतीय गोलंदाजांना झुंजविले. नववा फलंदाज बाद झाला तेव्हा 22 षटकांचा खेळ शिल्लक होतो. यामुळे विजयाची औपचारिकता बाकी असा समज सर्वांचा झाला होतो. परंतु आमला आणि मॉर्केल यांनी कमालीची जिगर दाखविली. प्रत्येक षटकानंतर क्रिकेट रसिकांच्या ह्‍दयाचे ठोके वाढत जात होते. शेवटी दोनच षटक शिल्लक होते. यामुळे आमला आणि मॉर्केल ही कसोटी अनिर्णीत राखून भारताचा ताज हिसकाविणार अशी परिस्थिती निर्माण झाली. परंतु या षटकात भज्जीने कमाल केली. त्याने ऑफब्रेकवर मॉर्केलला पायचित केले आणि सारा स्टेडियम जल्लोषात बुडाला. केवळ नऊ चेंडू शिल्लक असताना भारताला चित्तथरारक कसोटी विजय मिळविला.

कसोटी मालिका 1-1 अशी बरोबरीत सुटली तरी त्याचा हिरो आफ्रिकेचा भारतीय वशांचा फलंदाज हाशिम आमला ठरला. दुसर्‍या डावातील 123 धावांच्या खेळीत आठ तास 31 मिनटे तो खेळपट्टीवर होतो. त्यापूर्वी पहिल्या डावात तीन तास 48 मिनटात 114 धावा त्याने केल्या होत्या. नागपूर कसोटीत 253 धावांची खेळी करताना 11 तास 25 मिनटे त्याने खेळपट्टीवर घालविले. दोन्ही सामान्यात 23 तास चार मिनटे फलंदाजी करताना त्याने 490 धावा केल्या. यामुळेच या मालिका रोमहर्षक झाली आणि शेवटी गोड झाला.

चॅंपियन्स करंडक स्पर्धेचा मागोवा

Wed, 16 Sep 2009 19:20:58 +0530

क्रिकेटचा महाकुंभ म्हणून ओळखली जाणारी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेची विश्वकरंडक स्पर्धा सुरु झाल्यानंतर 23 वर्षांनी चॅंपियन्स करंडक स्पर्धा सुरु आहे. ही स्पर्धा 'मिनी वर्ल्डकप' म्हणून ओळखली जावू लागली. क्रिकेटचा महाकुंभाचा आनंद दर चार वर्षांनी क्रिकेट रसिकांना मिळत होता. यामुळे अर्धमहाकुंभ म्हणजे चॅंपियन्स करंडक स्पर्धा दर दोन वर्षांनी घेण्यास 1998 पासून प्रारंभ झाला. सध्याच्या स्वरुपातील क्रिकेटचा हा अर्धकुंभ जागतिक क्रमवारीतील पहिल्या आठ संघात खेळला जाणार आहे. आठ संघ, 15 सामने आणि एक विजेता ठरविणारी ही स्पर्धा येत्या 22 सप्टेंबरपासून दोन आठवडे चालणार आहे. त्यानिमित्ताने चॅंपियन्स करंडक स्पर्धेचा घेतलेला मागोवा...

अकरा वर्ष वयाच्या चॅंपियन्स करंडक स्पर्धेचे पहिले यजमानपद 1998 साली बांगलादेशला मिळाला. त्यावेळी ही नॉकआऊट पद्धतीने खेळली गेली. त्यात फक्त आठ सामने खेळले गेले. यावेळी वेस्ट इंडीजचा पराभव करुन दक्षिण आफ्रिकेने पहिले विजेतेपद पटकविले. त्यानंतर 2000 मध्ये केनियात नॉकआऊट पद्धतीने दहा सामने खेळले गेले. त्यात न्यूझीलंडने भारताचा पराभव करुन विजेतेपद पटकविले.

दोन वेळा नॉकआऊट पद्धतीने खेळलेल्या 'आयसीसी नॉकआऊट करंडक'मध्ये बदल करण्यात आला. स्पर्धेचे नाव 'आयसीसी चॅंपियन्स करंडक' ठेवण्यात आले. 2002 मध्ये झालेल्या चॅंपियन्स करंडक स्पर्धेचे यजमानपद भारत आणि श्रीलंकेकडे आले. यामध्ये 12 संघ सहभागी झाले होते. नेदरलॅंड आणि केनियाचा संघही यामध्ये सहभागी झाला होता. प्रथमच ही स्पर्धा लीग पद्धतीने खेळली गेली. यामध्ये अंतिम फेरीत दोन्ही यजमान संघ पोहचले. अंतिम सामन्याच्या पहिल्या दिवशी श्रीलंकेला 50 षटके तर भारताला दोन षटके खेळायला मिळाली. यामुळे दुसर्‍या दिवशी नव्याने सामना खेळवण्यात आला. त्या वेळीही लंकेला 50 तर भारताला आठ षटकेच खेळता आली. दोन दिवसात 110 षटके टाकली गेली. परंतु दोन्ही दिवशी पावसाने घोळ घातल्याने निकाल लागला नाही आणि भारत-श्रीलंका यांना संयुक्त विजेता घोषित करण्यात आले. स्पर्धेत सर्वाधिक धावा भारताचा आक्रमक फलंदाज वीरेंद्र सेहवाग (271) याने केल्या.

2004 साली झालेल्या चॅंपियन्स करंडकचे यजमानपद इंग्लंडकडे गेले. यामध्ये 12 संघ सहभागी झाले. स्पर्धेत एकूण 15 सामने झाले. अंतिम फेरीत यजमान इंग्लंड आणि वेस्ट इंडीजचा संघ पोहचला. परंतु यजमानांना विजेतेपदावर नाव कोरता आले नाही. विडींजने इंग्लंडचा दोन गडी राखून पराभव करीत प्रथमच चॅम्पियन करंडक जिंकला.

आयसीसीने सन 2006 मध्ये चॅंपियन्स करंडक स्पर्धेत महत्वपूर्ण बदल केला. यामध्ये सहभागी संघांची संख्या कमी करण्यात आली. आयसीसी क्रमवारीतील पहिल्या सहा संघांना यामध्ये सरळ प्रवेश देण्यात आला. त्यानंतर दोन संघांची निवड कसोटी खेळणार्‍या श्रीलंका, वेस्ट इंडीज, बांगलादेश आणि झिम्बाब्वे या चार संघातून करण्यात आली. श्रीलंका आणि वेस्ट इंडीजने आपआपले सामने जिंकून स्पर्धेत प्रवेश मिळविला. स्पर्धेचे यजमानपद भारताकडे आले. विश्वकरंडक स्पर्धा सुरु झाल्यापासून प्रथमच या स्पर्धेत कोणताही आशियाई संघ उपात्यंफेरीत पोहचू शकला नाही. अंतिम फेरीत वेस्ट इंडीजचा पराभव करुन ऑस्ट्रेलियाने चॅंपियन्स करंडक पटकविला.

2006 नंतर 2008 मध्ये पाकिस्तानात चॅंपियन्स करंडक स्पर्धा होणार होती. परंतु सुरक्षेच्या कारणांमुळे अनेक देशांनी पाकिस्तानात खेळण्यास नकार दिला. यामुळे चॅंपियन्स करंडक स्पर्धा स्थगित करुन 2009 मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला. 24 ऑगस्ट 2008 रोजी पाकिस्तानात होणारी ही स्पर्धा 22 सप्टेंबर 2009 पासून दक्षिण आफ्रिकेत होणार आहे. या वर्षी होणार्‍या चॅंपियन्स करंडक स्पर्धेच्या पुरस्कार रक्कमेत चौप्पट वाढ करण्यात आली आहे. 40 लाख डॉलरचे पुरस्कार रक्कम चॅंपियन्स करंडकमध्ये वाटली जाणार आहे. विजेत्या संघास 20 लाख तर उपविजेत्या संघास 10 लाख डॉलर पुरस्कार म्हणून दिले जाणार आहे. उपात्यंफेरीतील अन्य दोन संघांना चार-चार लाख डॉलर दिले जाईल. गटात तिसर्‍या क्रमांकावरील संघास एक, एक लाख डॉलर पुरस्कार मिळेल.

क्रिकेटवर दहशतवादाचे सावट

Wed, 03 Dec 2008 12:46:45 +0530

दहशतवादाने वैश्विक अर्थकारण, राजकारण, समाजकारणावर प्रभाव टाकतानाच क्रिकेटच्या मैदानातही प्रवेश केला आहे. देशात क्रिकेटला कायदा व सुव्यवस्थेच्या परिस्थितीची झळ पोंहचण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. याअगोदर १९८४ मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधीची हत्या झाल्यानंतर उसळलेल्या दंगलीत त्यावेळी कर्णधार डेव्हिड गावरच्या नेतृत्वाखाली भारताच्या दौर्‍यावर असलेला इंग्लंड संघ द्विधा अवस्थेत अडकून पडला होता.

मात्र मुंबईवरील दहशतवादी हल्ल्याने देशात एखाद्या संघाने दौरा आटोपता घेतला किंवा एखादी महत्वाकांक्षी स्पर्धा लांबणीवर टाकण्याची वेळ पहिल्यांदाच आली आहे. दहशतवादामुळे पाकिस्तानमधील दौर्‍यातून वर्षभरात भारतासहित बहुतेक सर्व देशांनी माघार घेतली आहे. क्रिकेट खेळणार्‍या देशांसाठी पाक 'नो एंट्री झोन' झाला आहे.

देशात कायदा, सुव्यवस्था, असुरक्षितता आणि दहशतवादाचे सावट अधिक काळ राहिल्यास महासत्ता म्हणून उदयास येत असलेल्या भारतासारख्या लोकशाही देशास मोठी किंमत मोजावी लागू शकते. क्रिकेट धर्म आणि क्रिकेटपटूंना देवत्व प्राप्त झालेल्या देशाने झपाट्याने क्रिकेटची महासत्ता म्हणूनही लौकिक प्रस्थापित केला आहे. मात्र दहशतवादाने 'क्रिकेटचे पावर हाउस' म्हणून अधिसत्ता टिकवून ठेवण्यात भारतासमोर कडवे आव्हान उभे केले आहे.

दहशतवादानी सर्वच क्षेत्रे काबीज केल्याने क्रिकेट त्या सावटापासून मुक्त राहणे अशक्य आहे. मुंबईत २६/११ चा हल्ला झाल्यानंतर इंग्लंड संघाने दौरा अर्ध्यावर सोडून मायदेशी परतणे पसंत केले आहे. भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळास ३ डिसेंबरपासून सुरू होणारी चॅम्पियन्स लीग स्पर्धा अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलणे भाग पडले.

याअगोदर १९८४ मध्ये डेव्हिड गावरच्या इंग्लंड संघाने विचारमंथनानंतर मायदेशी न परतता मालिका पूर्ण करण्याचा निर्णय घेतला होता. २००५ मध्ये लंडन बॉम्बिंगनंतरही ऑस्ट्रेलियन संघाचा इंग्लंड दौरा कायम राहिला होता. दहशतवादी हल्ला किंवा सुरक्षेच्या कारणामुळे पाक वगळता आतापर्यंत इतरत्र कोठेही दौरा रद्द झाला नव्हता. मुंबईतल्या २६/११ च्या दहशतवादी हल्ल्याने क्रिकेटची अफाट लोकप्रियता असणार्‍या भारतात तेही काम पूर्ण केले.

फेव्हरीट डेस्टिनेशन

भारतातील क्रिकेटच्या वातावरणाचे जगभरातल्या क्रिकेटपटूंना आकर्षण आहे. येथे खेळल्याशिवाय क्रिकेटपटू म्हणून परिपक्वता येत नसल्याची बहुतेकांची धारणा आहे. त्यांना लौकिक आणि प्रसिद्धीही मिळते ती येथे खेळल्यानंतरच. व्यावसायिक खेळासाठी प्रसिद्ध असलेले ऑस्ट्रेलियन खेळाडूंनाही हे दुसरे घरच वाटावे, यातच सर्व काही आले. मात्र सुरक्षिततेबाबतची परिस्थिती दीर्घ काळ कायम राहिल्यास भारत त्यांची फेव्हरीट डेस्टीनेशन राहणार काय, हा खरा प्रश्न आहे.

विश्वकरंडक यजमानपद धोक्यात!

PTI

२०११ मध्ये विश्वकरंडकाचे यजमानपद संयुक्तपणे भारत, पाक, श्रीलंका आणि बांगलादेश यांच्याकडे आहे. मात्र भारतीय उपखंडात दहशतवाद आणि अशांतता खदखदत असताना विश्वकरंडक येथे होणार काय, यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. दहशतवादी हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर क्रिकेट खेळणार्‍या सर्वच देशांनी निर्धारित पाक दौरे रद्द केले आहेत. इस्लामाबादमध्ये जे. डब्ल्यू. मॅरीयट या पंचतारांकीत हॉटेलवर आत्मघातकी हल्ला करून परदेशी नागरिकांना लक्ष्य केल्यापासून तर त्या देशांनी धसकाच घेतला आहे.

श्रीलंकेतील अशांत परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर १९९६ मधील विश्वकरंडकात ऑस्ट्रेलियासारख्या देशांनी सुरक्षिततेच्या कारणास्तव तेथे खेळण्यास नकार दिला होता. यानंतर पाकमधील परिस्थितीने नकारघंटेची साखळीच गुंफली गेली आहे. भारतास क्रिकेटचे वेड, लोकप्रियता, पायाभूत सुविधा आणि क्रिकेटचे भक्कम अर्थकारण यामुळे आदर्श डेस्टीनेशन मानण्यात येत होते.

मात्र, मुंबईतील २६/११ दहशतवादी हल्ल्याने क्रिकेट खेळणार्‍या देशांचा भारताकडे बघण्याच्या दृष्टिकोनातही बदलाचे संकेत इंग्लडच्या मालिका सोडून परत जाण्याने दिले आहेत. पंचतारांकित हॉटेल्समध्ये परदेशी नागरिकांना लक्ष केल्याने परदेशी खेळाडूंच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टिकोनातून हा चिंतेचा विषय आहे.

खेळाडूंच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टिकोनातून २०११ मधील विश्वकरंडक ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलँडमध्ये घेण्याच्या हालचालीस वेग आला आहे. हे लक्षात घेता भारतीय उपखंडातील यजमानपदास त्यांचे पर्यायी आव्हान उभे ठाकण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

या पार्श्वभूमीवर क्रिकेटच्या क्षेत्रात भारताच्या अधिसत्तेस शह देण्याची संधी इतर क्रिकेट मंडळ आणि आंतराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेस प्राप्त झाली आहे. खेळाडूंच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टिकोनातून २०११ मधील विश्वकरंडक ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलँडमध्ये घेण्याच्या हालचालीस वेग आला आहे. हे लक्षात घेता भारतीय उपखंडातील यजमानपदास त्यांचे पर्यायी आव्हान उभे ठाकण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. विश्वकरंडकात मोठ्या प्रमाणात अर्थकारण गुंतले असल्याने क्रिकेटमधील अधिसत्तेच्या लौकिकास यामुळे हादरा बसू शकते. या पार्श्वभूमीवर देशासमोर क्रिकेटची फेव्हरीट डेस्टीनेशन ते 'नो एंट्री झोन' होऊ न देण्याचे खडतर आव्हान आहे.

छंद जोपासून घेतलेली भरारी...

Mon, 17 Nov 2008 15:18:38 +0530

लाहोरमध्ये भेटलेली माणसे, दुकानदार, टॅक्सी- रिक्षाचालक, हॉटेलमालक आमच्याकडून पैसे घेत नव्हते. उलट आम्हालाच भेट वस्तू देत होते. रस्त्यात थांबवून चहा, कॉफी, फळांचे ज्यूस देत होते. त्यामुळे अनेकदा मन अगदी भरून येई.

माझा जन्म दादरचा. मुंबई भारतीय क्रिकेटचे माहेरघर तर दादर मुंबईचे. माधव मंत्री, सुनील गावस्कर, दिलीप वेंगसरकर व फरूक इंजिनीयर सारखे कसोटी क्रिकेटपटू आणि अनेक नामवंत रणजीपटूंचे वास्तव्य असलेल्या दादरमध्ये क्रिकेटचे बाळकडू मिळाले नसते तर नवल. माझे शाळेतील मित्र गोट्या, पंतग, भवरे, कबड्डी, खो-खो आदी खेळत. मात्र, दादरमध्ये 365 दिवस फक्त क्रिकेट. उन्हाळा असो वा पावसाळा क्रिकेटला पर्याय नव्हता.

मर्यादित गुणवत्ता व वैद्यकीय शिक्षणामुळे क्रिकेटमध्ये करीयर करता येणार नाही, हे लवकरच कळले. क्रिकेटशी जवळचा संबंध असावा, ही दुर्दम्य इच्छा आणि इंग्रजी भाषेची अत्यंत आवड होती. गल्ली आणि मैदानी टेनिस बॉल, क्रिकेट कॉमेंट्रीची चांगली सवय होती. शाळेत वादविवाद आणि वक्तृत्व स्पर्धेचा अनुभव गाठीशी असल्याने इंग्रजी समालोचक व्हावे, असा पर्याय उपलब्ध होता. 1990 साली आकाशवाणीची ऑडिशन टेस्ट उत्तीर्ण झाल्यावर रणजी, दुलीप, इराणी, एकदिवसीय व कसोटी सामन्यांचे समालोचन करण्याची संधी मिळाली. छंद जोपासण्याबरोबरच भारत आणि विदेश भ्रमण करण्याचा चांगला अनुभव मिळाला. 18 वर्षांच्या समालोचनाच्या कारकिर्दीत अनेक अविस्मरणीय प्रसंग पाहिले. त्यातील काही वेचक प्रसंग आणि आठवणी वाचकांपुढे मांडण्याचा हा प्रामाणिक प्रयत्न....

1999 साली केनियाची राजधानी नैरोबी येथे चार राष्ट्रांची मर्यादीत षटकांची मालिका खेळविण्यात आली. नैरोबी एअरपोर्ट बाहेर पडताच माझ्या सहकार्‍याचे दोन हजार यू. एस. डॉलर्स असलेले पाकीट मारले गेले. पुढे रस्त्यात गोळीबार झाल्याने वाहतूक विस्कळीत होऊन बराच खोळंबा झाला. नैरोबीतील असुरक्षिततेचे प्रत्यंतर पहिल्या अर्ध्या तासात आले. नैरोबीतील वन्यप्राणी जीवन तर थक्क करणारे होते. मसाईमारामध्ये डोळ्यासमोर अंदाजे पाच हजार झेब्रा, जिराफ, नीलगाय, शहामृग एकत्र फिरण्याचे दृश्‍य अविस्मरणीय होते.

अबुधाबीत भारत- पाक सामना सुरू होण्यापूर्वी सैन्याने स्टेडियमचा ताबा घेऊन अनेकांना आत शिरण्यास मज्जाव केला. समालोचन कक्षात पोहचण्यासाठी केलेली तारेवरची कसरत आणि घालमेल मनात अजूनही ताजी आहे.

नैरोबी येथील कायम स्मरणात राहणारा प्रसंग हॉटेल कार्निव्होअर मधला. आपल्या येथे तंदुरी चिकन किंवा इतर कोळशावर भाजलेले पदार्थ सर्रास खाल्ले जातात. कार्निव्होअरमध्ये पेटत्या लाकडांची एक खोल विहीर होती. बांबूसारख्या दिसणार्‍या लोखंडाच्या सळ्यांना जिराफ, मगर, झेब्रा, शहामृग, हरीण आदी प्राण्यांचे मोठ्या मासांचे तुकडे लावून भाजले जात होते. अनेक परदेशी या मासांहारावर ताव मारत होते. तर आफ्रिकन नृत्यांगना आपले कौशल्य संगीताच्या तालावर सादर करत होत्या.

2004 सालचा भारतीय क्रिकेट संघाचा ऐतिहासिक पाकिस्तान दौरा संस्मरणीय ठरला. पाकिस्तानला निघण्यापूर्वी आकाशवाणीच्या वरिष्ठ अधिकार्‍यांनी सुरक्षेबाबत अनेक महत्त्वाच्या सुचना केल्या होत्या. मात्र, तिथला अनुभव वेगळाच होता. लाहोरमध्ये भेटलेली माणसे, दुकानदार, टॅक्सी- रिक्षाचालक, हॉटेलमालक आमच्याकडून पैसे घेत नव्हते. उलट आम्हालाच भेट वस्तू देत होते. रस्त्यात थांबवून चहा, कॉफी, फळांचे ज्यूस देत होते. त्यामुळे अनेकदा मन अगदी भरून येई.

पाकिस्तानातील नागरिकांना भारताचे प्रचंड आकर्षण आहे. अनेक जण शाहरूख खान, ऐश्वर्या राय भेटतात काय, असे विचारत तर काही ताजमहल पाहण्याची इच्छा प्रकट करीत. बहुतेक जण भारतातील नातेवाईकांना भेटण्यासाठी व्हिसा मिळेल काय, याची चौकशी करीत. तेथील लोक भारतीय संगीताचे वेडे आहेत, हे पदोपदी जाणवत होते. दुकानं, हॉटेली कुठंही जा, हिंदी गाणी सर्रास ऐकायला मिळायची. एवढेच नाही तर मोबाइलच्या रिंगटोन्स देखील हिंदी गाण्याच्या असत. हे कमी म्हणून पाक टीव्हीवर दर तीन-चार दिवसांनी हिंदी चित्रपट दाखवण्यात येत.

मुलतानमध्ये एका संध्याकाळी चार पाकिस्तानी पत्रकार आम्हाला खोलीत येऊन भेटले. त्यांच्याशी क्रिकेट, चित्रपट आदी विषयांवर भरभरून गप्पा मारल्या. यावेळी आम्ही मागणी केल्यानंतर ही त्यांनी व्हिजिटींग कार्ड देण्याचे टाळले होते. दुसर्‍या दिवशी कळले की, ते चौघे पत्रकार नसून साध्या वेषातील उच्च पदावरील पोलिस अधिकारी होते.

श्रीलंकेतील निसर्ग सौंदर्य, बौध्द मंदिरे अप्रतिम तर यू.ए.ई. येथील दुबई, अबुधाबीमधील भव्यता मन भांबावणारी. अबुधाबीत भारत- पाक सामना सुरू होण्यापूर्वी सैन्याने स्टेडियमचा ताबा घेऊन अनेकांना आत शिरण्यास मज्जाव केला. समालोचन कक्षात पोहचण्यासाठी केलेली तारेवरची कसरत आणि घालमेल मनात अजूनही ताजी आहे. अबुधाबीतील सप्‍ततारांकीत एमिरेट पॅलेस हॉटेलचा अति भव्य विस्तार व झगमगाट पाहून सर्वच अचंबित झाले.

पाकिस्तानातील नागरिकांना भारताचे प्रचंड आकर्षण आहे. अनेक जण शाहरूख खान, ऐश्वर्या राय भेटतात काय, असे विचारत तर काही ताजमहल पाहण्याची इच्छा प्रकट करीत. बहुतेक जण भारतातील नातेवाईकांना भेटण्यासाठी व्हिसा मिळेल काय, याची चौकशी करीत.

फेब्रुबारी 2008 मध्ये ऑस्ट्रेलियात खेळलेली तीन राष्ट्रांची एक दिवसीय क्रिकेट मालिका भारताने जिंकली. जगप्रसिध्द मेलबर्न क्रिकेट ग्राऊंड, त्यातील क्रिकेट म्युझियम, बाजुलाच असलेले रॉड लेव्हर टेनिस इरीना येथे वर्षातील पहिल्या ग्रॅन्ड स्लॅम स्पर्धा खेळली जाते. पेंग्विन परेड, मेलबर्न टॉवर सारं कसं अफलातूनच होतं.

सिडनीतील विश्वविख्यात हार्बट ब्रीज, ऑपेरा हाऊस व डार्लिंग दरबार बघण्याची संधी मिळाली. क्वीन्सलॅंड राज्यातील गोल्डकोस्ट हे सुप्रसिध्द पर्यटन स्थळ म्हणजे केवळ स्वर्गच. वॉटर स्पोर्टसची आवड असणार्‍यासाठी यापेक्षा चांगले ठिकाण नाही.

1970- 80 च्या दशकात पर्थची खेळपट्टी जगातील सर्वांत वेगवान म्हटली जायची. ह्या मैदानातून समालोचन करायला मिळलेली संधी तसेच मार्शल लिली यांच्यासोबत केलेले संभाषण ही आयुष्यांची पुंजी. बाळपणात आदर्श मानलेले क्रिकेटपटू गावस्कर, वाडेकर, विश्वनाथ, बेदी, प्रसन्ना, बेनॉ, चॅपेल बंधू, लॉईट, व्हिवियन रिचर्डस, झहीर अब्बास इम्रान खान, हॅडली, क्रो, बॅरी रिचर्डस, प्रॉक्टर अशा दिग्गजांबरोबर समालोचन करण्याची मिळालेली संधी केवळ संस्मरणीय. बालपणी जोपासलेला एक छोटा छंद भारतात व जगाच्या पाठीवर भ्रमणाची संधी देतो हे सर्व स्वप्नवत....

(लेखक हे फॅमिली फिजिशियन असून ऑल इंडिया रेडिओचे 'इंग्रजी क्रिकेट समालोचक' आहेत.)

'जंबो'ची व्यथित करणारी निवृत्ती

Mon, 03 Nov 2008 16:23:56 +0530

अखेर व्हायचे ते झालेच. नवी दिल्लीच्या फिरोजशहा कोटला मैदानावर 'जम्बो'ने निवृत्ती स्वीकारली. कुंबळेच्या या निर्णयाने नक्कीच धक्का बसला. त्याच्या कारकिर्दीत कधी कुंबळेचे फारसे कौतुक झाले नाही आणि आता त्याच्यावर भरभरून काही लिहिले जाईल. खरोखरच हा भारताचा शापित गंधर्व होता.

१३२ कसोटी सामन्यात तब्बल ६१९ बळी घेण्याचा सर्वोच्च भारतीय विक्रम करणार्‍या या महान खेळाडूवर गेल्या काही दिवसापासून क्रिकेटच्या समालोचकांनी आणि टिकाकारांनी निवृत्तीसाठी दबाव आणला होता. आता कुंबळेने हा निर्णय स्वतःच्याच जबाबदारीवर घेतला असला तरीही तो आणखी काही काळ नक्की खेळला असता, असे हेच समालोचक म्हणत आहेत. बघा कसा आहे हा काव्यगत न्याय.

गोलंदाज हे खरोखरच दुर्देवी असतात. म्हणूनच कपिल देवपासून इयान बॉथमपर्यंत सर्वच जण म्हणतात ना 'क्रिकेट हा फलंदाजाचा खेळ आहे.' खरंय ते. शतक करणार्‍या खेळाडूचे जेवढे कौतुक होते तेवढे एका डावात वाच विकेट घेणार्‍याचे होत नाही. खरं तर फलंदाज सामना वाचवतात आणि गोलंदाज सामना जिंकून देतात हे लक्षात घेतले पाहिजे.

एका कसोटी सामन्यात दोन चांगल्या खेळी आणि वीस गडी बाद केल्याशिवाय तुम्ही जिंकू शकत नाही. कुंबळेने आजपर्यंत जेवढे सामने स्वतःच्या बळावर भारताला जिंकून दिलेत, तेवढे इतर कोणत्याही खेळाडूने नाही. यात अगदी सचिन तेंडुलकर, कपिल देव या महान खेळाडूंचाही समावेश करू शकता. एवढे असूनही सचिन तेंडुलकर, राहूल द्रविड वा धोनीला जी लोकप्रियता मिळाली, जे ग्लॅमर मिळाले ते दुर्देवाने कुंबळेला मिळू शकले नाही.

असे असले तरी अत्यंत शांत असणार्‍या कुंबळेचा मैदानातील बळी घेण्याचे काम तितक्याच 'निर्दयी'पणे सुरू होते. जगभरातील बड्या फलंदाजांची रात्रीची झोप त्याने हैराण करून सोडली होती. कसोटीच्या एकाच डावात दहा बळी मिळविणारा जिम लेकरनंतरचा तो केवळ दुसरा खेळाडू आहे. पाकिस्तानविरोधात याच फिरोजशहा कोटला मैदानावरत्याने हा पराक्रम करून दाखवला होता. आणि आता त्याच मैदानावर त्याने निवृत्ती स्वीकारली.

मला आठवतंय, जेव्हा भारतीय फिरकी गोलंदाची धुरा त्याने हाती घेतली त्यावेळी अनेक कसोटी खेळाडू त्याची थट्टा करायचे. 'हा असा स्पिनर आहे, ज्याचा चेंडू कधी फिरतच नाही,' अशा शब्दात त्याला टोमणा मारायचे. पण अनिल कुंबळेने त्याकडे दुर्लक्ष करून 'लेग ब्रेक, गुगली, टॉप स्पिन व 'फ्लिपर' चे असे काही जाळे रचले की त्यात भले भले फलंदाज अडकले.

फलंदाजांवर हल्ला चढवायला हवा. त्याला सतावत रहायला हवे, हीच त्याची फिलॉसॉफी होती. व्यक्तिगत आयुष्यात अनेक उतार चढाव येऊनही कुंबळे मैदानावर अतिशय शांत राहिला. खेळ आणि संसार या दोन्ही गोष्टी वेगळ्या ठेवल्या. त्याच्यात प्रसन्नासारखा चेंडू फ्लाईट करण्याची क्लृप्ती नव्हती, बिशनसिंग बेदीसारखी कलात्मक गोलंदाजी नव्हती, पण चंद्रशेखर सारखं मॅच विनर बनण्याचं स्पिरीट होतं.

खरं तर फलंदाजांचे बळी घेणार्‍या कुणाही 'निर्दयी' गोलंदाजाला कुणी लक्षात ठेवत नाही. पण कुंबळे त्याला अपवाद आहे. कारण हा माणूस मैदानावर आणि मैदानाबाहेरही 'जंटलमन' होता.

(लेखक ज्येष्ठ हिंदी क्रिकेट समालोचक आहेत.)

मैदानाबाहेरचा सचिन

Fri, 17 Oct 2008 18:53:45 +0530

सचिन रमेश तेंडुलकर. जगातला एक महान फलंदाज. आणि आपल्या सगळ्यांचा लाडका सचिन. सचिनबद्दल काही 'अनडिस्क्लोज्ड'...

सचिनचं नाव प्रसिद्ध संगीतकार सचिन देव बर्मन यांच्या नावावरुन ठेवण्यात आलं.

सचिन लहानपणी टेनिस स्टार मॅकेन्रोचा खूप मोठा चाहता होता.

सचिनला लहानपणी वेगवान गोलंदाज बनायचं होतं. प एमआरएफ पेस एकेडमीमध्ये डेनिस लिलीने त्याला बॅटींगवर लक्ष द्यायला सांगितलं.

सचिनने आपल्या पदार्पणाच्या रणजी, दुलीप आणि इराणी सामन्यांमध्ये शतक ठोकलंय. ही कामगिरी करणारा सचिन हा एकमेव खेळाडू आहे.

लहानपणी झोपताना तो आपलं क्रिकेट कीट बाजूला ठेवून झोपायचा.

सचिनने वयाच्या १६ व्या वर्षी आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पदार्पण केलं.

लहानपणी गाईड सिनेमा पहाण्यासाठी तो एका झाडावर चढून बसलेला अस्ताना तो झाडावरुन पडला. त्याची शिक्षा म्हणून त्याच्या भावाने अजितने त्याला क्रिकेट क्लासला पिटाळलं.

सचिन वडा पावचा खाण्याचा रेकॉर्ड करु शकतो. मित्रांसोबत वडा पाव खाण्याच्या पैजा लावायलाही तो नेहमी तयार असतो.

सचिन आता जरी शांत दिसत असला तरी लहानपणी बराच खोड्कर होता. शाळेत असताना कोणाशीही ओळख झाली की त्याच्या मनात पहिला विचार यायचा ’मी ह्याला मारु शकेल का?’.

खोड्या काढायची सवय त्याची अजुनही गेली नाही. एकदा त्याने सौरव झोपलेला असताना त्याच्या रुममध्ये पाण्याचा पाइप सोडून दिला होता. सौरव उठला तेव्हा रुममधलं सगळं सामान पाण्यावर तरंगत होतं. सचिन सौरवला बाबूमोशाय आणि सौरव त्याला छोटे बाबू म्हणुन हाक मारतो.

१० वर्षांपूर्वी शारजामध्ये वादळाला तोंड देत सचिनने स्वतःच्या बॅटींगमधून जे वादळ निर्माण केलं, ते गारूड अजूनही मनावरून उतरलेलं नाही.

सचिनबद्दल खूप काही लिहिलं गेलंय आणि खूप काही लिहिलं जाईल. पण अशी कितीही वर्ष गेली तरी सचिन आपल्या सगळ्यांसाठी सचिनच राहील.सचिनला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा!!!

क्रिकेटच्या खेळाचा ईश्वर

Fri, 17 Oct 2008 17:12:25 +0530

'क्रिकेट धर्म असेल तर सचिन त्याचा ईश्वर असेल' असे एकदा रवी शास्त्री यांनी म्हटले होते. 35 वर्षीय सचिन रमेश तेंडूलकर याच्या बाबतीत हे अगदी तंतोतंत बरोबर ठरले आहे. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये त्याने गाठलेला हा प्रवास अगदी स्वप्नवत आहे. क्रिकेट हेच सर्वस्व असलेला सचिन टीकाकारांना उत्तर देतो तेही बॅटनेच.

ज्या वयात क्रिकेटमध्ये आलेले खेळाडू पहिले शतक करतात, तोपर्यंत सचिनने अनेक शतके आपल्या नावावर केली होती. 16 वर्षांचा असताना पाकिस्तानविरूद्ध आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेल्या सचिनने धडाकेबाज फलंदाजी करून आपली प्रतिभा जगाला दाखवून दिली. परंतु, त्यानंतरच्या अठरा वर्षांच्या कारकीर्दीत प्रतिभावंत हा शब्दही त्याच्यापुढे थिटा ठरावा अशी त्याची कामगिरी आहे. म्हणूनच क्रिकेटचा आदर्श आणि ईश्वर अशी संबोधने त्याच्यासाठी वापरली जातात.

अनेक विश्वविक्रम त्याच्या नावावर जमा आहेत. विक्रम मोजणे सोडून द्यावे अशी त्याच्या बाबतीत स्थिती आहे. त्याच्या या कामगिरीमुळेच त्याला महान क्रिकेटपटू म्हणून संबोधले जाते. आजपर्यंतच्या क्रिकेटमधील सर्वश्रेष्ठ खेळाडू म्हणूनही त्याच्याकडे पाहिले जाते. सचिनच्या नावावर सर्वांत जास्त धावा करण्याचा विक्रम असून एकदिवसीय व कसोटी क्रिकेटमध्ये सर्वांत जास्त शतके त्याने केली आहेत. हे सर्व विक्रम चमत्काराशिवाय पूर्ण करूच शकत नाही, असे वाटावे अशी स्थिती आहे.

भारतीय क्रिकेटसाठी दिलेल्या योगदानाबद्दल भारत सरकारने सचिनला 1997-1998 मध्ये राजीव गांधी खेलरत्न या पुरस्काराने सन्मानित केले होते. तसेच पदमश्रीही देण्यात आली. या वर्षी त्याला पद्मविभूषण पुरस्कारही देण्यात आला. पाच फूट चार इंच असलेल्या या चॅम्पियनने मास्टर ब्लास्टर बनण्यासाठी अनेक दुखापती सहन केल्या. पण तरीही त्याचे खेळाप्रती प्रेम कमी झाले नाही.

अनेक वेळा 'मालिकावीर' आणि 'सामनावीराचा' पुरस्कार प्राप्त करणार्‍या सचिनला विस्डनने एका वर्षात 1000 धावा पूर्ण केल्याबद्दल 1997 मध्ये 'क्रिकेटियर ऑफ द इयर' म्हणून घोषित केले होते. त्यानंतर त्याने मागे वळून पाहिलेच नाही. 1999, 2001 आणि 2002 मध्येही तो 'प्लेयर ऑफ द इयर' राहिला. 1000 धावांचा आकडा त्याने आपल्या करीयरमध्ये सहा वेळा पार केला. (1994, 1996, 1997, 1998, 2000 आणि 2003) सन 1998 मध्ये तर त्याने एका वर्षात 1894 धावा केल्या होत्या. त्या धावा आजही एकदिवसीय सामन्यात विश्वविक्रम म्हणून अस्तित्वात आहेत.

सचिनचे विक्रमाबद्दल अभिनंदन करा.

Fri, 17 Oct 2008 15:06:38 +0530

सचिन रमेश तेंडूलकर. आपला लाडका सचिन. भारतातर्फे क्रिकेटमध्ये पदार्पण केला त्यावेळी कुणालं वाटलही नव्हतं की हा एवढ्ढासा मुलगा पुढे जाऊन 'महान' फलंदाज बनेल. पण ते घडलं. विक्रमांची शिखरं त्याने निर्माण केली. जुने विक्रम मोडून तोडून फेकून नव्या विक्रमांचे झेंडे गाडले. एकदिवसीय सामन्यातील सर्वाधिक धावांचा विक्रम केला. प्रतीक्षा होती कसोटी सामन्यातील सर्वाधिक धावसंख्येला गवसणी घालण्याच्या ब्रायन लाराच्या विक्रमाला मागे टाकण्याची. मोहालीतील कसोटी सामन्यात सचिनने ही अपेक्षाही पूर्ण केली आणि पुन्हा एक नवे शिखर गाठले. सचिनच्या या विक्रमाबद्दल त्याचे अभिनंदन करण्याची संधी मुळीच दवडू नका. खाली दिलेल्या जागेत सचिनविषयीच्या आपल्या भावना मनमोकळेपणाने व्यक्त करा.

सिनियर खेळाडूंवर निवृत्तीचा दबाव

Wed, 17 Sep 2008 15:09:10 +0530

ऑस्ट्रेलियाविरूद्धच्या कसोटी मालिकेला येत्या ९ ऑक्टोबरपासून तोंड फुटणार आहे. या पार्श्वभूमीवर गेल्या तब्बल दहा वर्षापासून भारतीय फलंदाजीची मुख्य धुरा वाहणार्‍या चार ज्येष्ठ फलंदाजांवर प्रचंड दबाव आहे. श्रीलंकेविरूद्धच्या मालिकेत अजंता मेंडीसने या चौघांना आपल्या चेंडूवर 'मामा' बनविल्याने क्रिकेट रसिकांचा त्यांच्यावर रोष आहे. त्यामुळे कांगारूंविरूद्धच्या मालिकेत त्यांना घ्यावे की की ताज्या दमाच्या खेळाडूंना संधी द्यावी ही चर्चा सुरू झाली आहे.

सौरभ गांगुली, सचिन तेंडूलकर, राहूल द्रविड आणि एस. लक्ष्मण हे भारतीय फलंदाजीचा मुख्य आधारस्तंभ राहिले आहेत. पण श्रीलंकेच्या दौर्‍यात हे चौघेही पूर्णतः अपयशी ठरले होते. त्यामुळेच की काय भारताला ही कसोटी मालिका २-१ ने गमवावी लागली. त्यामुळे या चौघांविरूद्ध क्रिकेट रसिकांचा क्षोभ उसळला होता. पण तरीही त्यांना संघात ठेवले गेले आहे.

पण या सगळ्यांत सर्वांत पहिली गच्छंती सौरभ गांगुलीची होईल, असा अंदाज आहे. भारताचा सर्वांत यशस्वी कसोटी कर्णधार असलेला गांगुली (वय ३६) संघात वयाने सर्वांत ज्येष्ठ आहे. संघातून बाहेर काढल्यानंतरही त्याने २००६ च्या शेवटी जोरदार पुनरागमन केले. पण आताही त्याला काढण्याच्या हालचाली सुरू झाल्या आहेत. दिल्लीविरूद्ध होणार्‍या इराणी करंडकासाठीच्या शेष भारताच्या संघातूनही त्याला वगळण्यात आले आहे. याच संघातून कसोटी संघ निवडण्यात येणार आहे.

तेंडूलकर आणि द्रविड दोघेही पस्तीशीचे आहेत. हे दोघेही थकल्याचे त्यांच्या खेळातून जाणवते. त्याचवेळी कसोटी कर्णधार अनिल कुंबळेही पुढच्याच महिन्यात ३८ व्या वर्षात पदार्पण करत आहे.

नवी पीढी
महेंद्रसिंह धोनीच्या नेतृत्वाखालील ताज्या दमाची नवी पीढी आता तयार झाली आहे. तिनेच या ज्येष्ठांवरचा दबाव वाढवला आहे. श्रीलंकेच्या दौर्‍यात सिनीयर खेळाडूंनी मेंडीसपुढे नांगी टाकून कसोटी मालिकाही गमावली. तर महेंद्रसिंह धोनीच्या नेतृत्वाखालील संघाने त्याच मेंडीसचा यशस्वी सामना करून एकदिवसीय मालिकाही जिंकली. यामुळे दोन्ही संघातील फरकही स्पष्ट झाला.

या चौघांपैकी सध्या फक्त तेंडूलकरच एकदिवसीय सामन्यात खेळतो आहे. पण दुखापतीमुळे बेजार झालेला सचिन गेल्या अनेक दिवसांपासून वन डे सामन्यांपासून दूर आहे. इराणी करंडकात त्याच्या क्षमतांचा खरा कस लागेल. पण असे असले तरी निवड समितीही आता काही कठोर निर्णय घेण्याच्या तयारीत आहे. माजी क्रिकेटपटू दिलीप वेंगसरकर निवड समितीचे अध्यक्ष झाल्यापासून त्यांनी असे निर्णय घेण्यास सुरवात केली. गेल्या विश्वकरंडकात संघ पहिल्याच फेरीत गारद झाल्यानंतर या निर्णयांना वेग आला.

इराणी करंडकाच्या संघातून गांगुलीला वगळण्याचा निर्णयही त्याचाच एक भाग आहे. 'गांगुलीची गच्छंती ही इतरांसाठी धोक्याची सूचना आहे, असे हे निवड समितीचे माजी अध्यक्ष चंदू बोर्डे यांचे विधान फार सूचक आहे. ''संघात खेळाडूंची निवड ही केवळ फलंदाज वा गोलंदाज म्हणून होत नाही तर त्यात त्यांच्या क्षेत्ररक्षण क्षमतांचाही विचार करण्यात येतो. वय वाढत गेले की हालचालींवर मर्यादा येते. सहाजिकच क्षेत्ररक्षणही ढासळते, याकडे श्री. बोर्डे यांनी लक्ष वेधले.

या ज्येष्ठांना संघाबाहेर बसविण्याची चर्चा ऑस्ट्रेलिया दौर्‍यापासून सुरू झाली होती. पण तेंडूलकरच्या जोरदार फलंदाजीमुळेच संघाने कांगारूंनाही नमवले. त्यामुळे या चर्चेची धुळ खाली बसली. पण आता ती पुन्हा एकदा सुरू झाली आहे.

श्रीलंकेविरूद्धच्या सहा डावांत गांगुली व तेंडूलकरने सरासरी १६ धावा केल्या तर द्रविडने २५. लक्ष्मणने त्यातल्या त्यात बरी कामगिरी करताना २१५ धावा करताना काहीशी समाधानकारक ४३ ची सरासरी दाखवली.

पण या खेळाडूंना अनेकदा पंचांच्या चुकीच्या निर्णयाचा फटकाही बसला विशेषतः पायचीतच्या निर्णयात. माजी खेळाडू मदलालच्या मते, हे खेळाडू श्रीलंकेत अपयशी ठरले, म्हणून चांगले खेळाडू नाहीत असे म्हणता येणार नाही. आयुष्यात एक काळ असा येतो, त्यावेळी या सगळ्यांना तोंड द्यावे लागते. पण काही बाबींचा विचारही करायला पाहिजे. आपण किती काळ खेळणार हे आपल्याला माहित नसेल तर अवघड आहे. मग एक वर्ष, अजून एक वर्ष असे किती दिवस चालणार? हीच सगळ्यात मोठी अडचण आहे.

''सौरभविषयी मला आदर आहे. त्याचे कर्णधार म्हणून चांगली कामगिरी बजावली आहे. पण आता मान्य केले पाहिजे की तो थकला आहे. कुणी सांगायच्या आत जाणे कधीही चांगले. महाराजासारखा तो खेळला, तर त्याने तशीच निवृत्ती स्वीकारली पाहिजे, असेही मदनलाल म्हणाले.

वीरेंद्र सेहवागने मात्र या चौघांचेही समर्थन केले. ''हे चारही खेळाडू गेल्या दहा वर्षांपासून खेळत आहेत. त्यांनी अनेकदा भारतीय संघाला कठीण परिस्थितीतून बाहेर काढले आहे. एखाद्या मालिकेत चांगली कामगिरी होत नाही, पण म्हणून त्यांना कमी लेखता येणार नाही. त्यामुळे त्यांच्यावर संघातील स्थान टिकविण्याचे दडपण आहे, असे मला वाटत नाही.''

सचिन, सौरभ, द्रविडने आता तरी निवृत्त व्हावे

सचिन, राहूल, सौरभने आता तरी निवृत्त व्हावे

Sat, 09 Aug 2008 17:01:11 +0530

श्रीलंकेविरूद्धच्या तिसर्‍या आणि अंतिम कसोटीत भारताची मानहानीकारक अवस्था झाली आहे. याला सगळ्यात जास्त कारणीभूत असलेल्या सचिन तेंडुलकर, सौरभ गांगुली व राहूल द्रविड यांच्यावर करावी तेवढी टीका कमीच आहे.

भारताकडे आज घडीला नव्या दमाचे तरूण रक्त उपलब्ध असताना या वय झालेल्या क्रिकेटपटूंना संघात का ठेवले जात आहे ते कळत नाही. अजून किती दिवस ते संघातली जागा ओलीस धरून ठेवणार आहेत? ब्रायन लाराचा आवाक्यात आलेला विक्रम मोडावा म्हणून सचिन तेंडुलकरला संघात ठेवले जाते आहे काय? मग पुढची दहा वर्षे हा विक्रम मोडायला लागली तरीही त्याचे संघातील स्थान तसेच राहिल काय? सचिनला वाटते तितके दिवस तो संघात राहिल, असे बीसीसीआयचे धोरण असावे असे एकूण परिस्थिती पाहता वाटते.

सचिन महान फलंदाज आहे, हे कुणी नाकारत नाही. पण आता त्याचंही वय झालं आहे. त्याच्या कामगिरीवर प्रचंड मर्यादा आल्या आहेत. त्याचा करीश्मा आता संपल्यात जमा आहे. सुरू असलेल्या या तीन कसोटींच्या या मालिकेचंच बघूया. यात पाच डावात त्याने १३.५ च्या सरासरीने अवघ्या ८१ (२७, १२, ५, ३१ व ६) अशा धावा केल्या आहेत. सचिनची झगमगती कारकिर्दी पहाताना हे आकडे त्याला आणि त्याच्या चाहत्यांनाही लाजवणारे आहेत. आपले वय झाले आहे, हे सचिनने आता मान्य करायला हवे. कुणी निवृत्त व्हा हे सांगायच्या आत निवृत्त होणे चांगले हे सचिनने आपला परात्पर गुरू सुनील गावस्करकडून शिकायला हवे. अन्यथा, त्याचाही आता कपिलदेव व्हायची वेळ आली आहे.

आश्चर्य म्हणजे चॅम्पियन्स ट्रॉफीमध्येही सचिनचा समावेश करण्यात आला आहे. याचे कारण काय तर म्हणे सचिन संघात असल्याचा मानसिक दबाव समोरच्या संघावर येतो. मग आता श्रीलंकेच्या संघावर तसे का होत नाही. आणि सचिनचा दबाव पडतो, असे वाटते तर मग त्याला कोच किंवा व्यवस्थापक बनवा. त्याच्यामुळे नव्या रक्ताची संधी का हिरावून घेता? सचिनमुळे अनेक नव्या क्रिकेटपटूंना संधीच मिळणार नाही. त्यांची कारकिर्द कोमेजून जाईल. दिल्लीच्या शिखर धवनला किंवा गोव्याच्या वर्धमान असनोदकर या चमकत्या खेळाडूंना कधी संधी मिळणार?

बीसीसीआय जणू सचिनच्या दावणीला बांधले आहे, असे वाटते. पण सचिनच नव्हे तर त्याचे समकालीन सौरभ गांगुली व राहूल द्रविड यांच्या बाबतीतही बोर्डाची भूमिका हिच आहे. श्रीलंका दौर्‍यात या दोघांची कामगिरीही लौकिकाला साजेशी झालेली नाही. या दौर्‍यात राहूलने पाच डावात १४, १०, २, ४४ व १० अशा धावा केल्या आहेत. त्याचवेळी सौरभ गांगुलीच्या खात्यात २३, ४, ०, १६ व ३५ धावा जमा आहेत. गांगुलीने कसोटी क्रिकेटमध्ये ६८३५ धावा केल्या आहेत. त्याचवेळी द्रविडने १० हजाराचा टप्पा पार केला आहे. पण एवढ्या धावा करूनही हे बुजूर्ग खेळाडू श्रीलंकेच्या नवोदीत गोलंदाजासमोर गुडघे टेकत आहेत. मग यांचा अनुभव काय कामाचा?

भारताचे सलामीवर बाद झाले की हे तिघेही एकामागोमाग एक तंबूची वाट धरत आहेत. जणू एकावर तीन फ्री अशी स्कीम असावी. एकीकडे श्रीलंका संघ नव्या खेळाडूंना संधी देतो आहे, त्याचवेळी भारतीय बोर्ड मात्र जुन्या खेळाडूंच्या भरवशावर नव्या गुणवत्तेचा गळा दाबत आहे. अजंता मेंडीसला या दौर्‍यात संधी दिली आणि त्याने त्याचे सोने केले. दोन कसोटीत १८ गड्यांना त्याने तंबूत पाठवले. तिसर्‍या कसोटीतही त्याने ५६ धावांत पाच गडी बाद केले. त्याचवेळी धमिका प्रसाद या पहिलीच कसोटी खेळणार्‍या गोलंदाजाने सेहवाग, द्रविड आणि सचिन तेंडुलकर या मातब्बर खेळाडूंना तंबूत पाठवले. बीसीससीआय यावरून तरी काही शिकेल काय?

आता तरी सचिनने निवृत्तीची निर्णय घ्यावा. सचिन हाय हाय च्या घोषणा मैदानात घुमू लागतील, मग एकेकाळी गौरवशाली कारकिर्द असलेल्या खेळाडूची ही मानहानी बघवली जाणार नाही. तीच कथा गांगुली व द्रविडचीही.

ऐतिहासिक विश्‍वविजय

Wed, 25 Jun 2008 11:06:07 +0530

गो-या सायबाने भारतात पाय रोवले आणि त्याबरोबरच रूजवला आपला खेळ. क्रिकेट. या क्रिकेटने भारतीय मनांवर अशी काही जादू केली की मुळचा गोर्‍यांचा हा खेळ आता जणू काही भारताचाच राष्ट्रीय खेळ वाटावा असे स्थान पटकावून आहे. अर्थात या खेळात भारतीयांनी साधलेली प्रगती हेही त्याचे कारण आहे. खेळ गोर्‍यांचा असला तरी त्यावर वेस्ट इंडिजच्या राकट आणि रासवट खेळाडूंचे बराच काळ वर्चस्व होते. दोन विश्वकरंडक जिंकून त्यांनी ते दाखवून दिलेच होते. पण १९८३ मध्ये कपिल देवच्या भारतीय संघाने हे वर्चस्व झुगारून देऊन या करंडकावर भारताचे नाव कोरले आणि एक नवा इतिहास लिहिला. २५ जून १९८३ हा तो दिवस. आज बरोब्बर २५ वर्षे झाली या घटनेला.....

वेस्‍ट इंडीज, इंग्‍लंड व ऑस्‍ट्रेलिया या बड्या देशांच्या मांदियाळीत आशियायी देशाने विश्‍वकरंडक जिंकणे हे केवळ स्‍वप्‍नच. मात्र, मोठे ध्‍येय साध्‍य करण्‍यासाठी हवी असते कठोर मेहनत, योग्‍य नियोजन आणि एकाच ध्‍येयाने झपाटलेली वेडी माणसे. ही 'फायर' आणि 'पॅशन' 1983 च्‍या भारतीय संघात होती आणि म्‍हणूनच गो-या सायबाच्‍या देशात त्‍यांचीच मक्‍तेदारी असलेल्‍या क्रिकेटमध्‍ये जगज्‍जेता ठरून 24 वर्षीय कपिलच्‍या भारतीय धुरंधरांनी क्रिकेटच्‍या पंढरीत (लॉर्डस्) डौलाने तिरंगा फडकवला. 'हम भी कुछ कम नही' हेही जगाला दाखवून दिले. 150 वर्षांची ब्रिटीशांची गुलामगिरी झुगारून 15 ऑगस्‍ट 1947 ला भारतीय भूमीवर तिरंगा फडकविताना ज्‍या अभिमानाने प्रत्‍येक भारतीयाची छाती फुलारली. तोच अभिमान 25 जून 1983 या दिवशी ब्रिटीश भूमीवर विजयाचा तिरंगा फडकाविल्‍यानंतर अनुभवता आला.

आज आढळणारा क्रिकेटचा 'फिवर' त्‍याकाळी नव्‍हता किंवा मंडळाकडून खेळाडूंना आज मिळणा-या सुविधाही त्‍यावेळी मिळत नव्‍हत्‍या. या प्रतिकूल परिस्थितीत मिळविलेला विजय म्‍हणूनच महत्‍वाचा ठरला. ज्‍या ब्रिटीशांनी १७२१ मध्ये भारतीयांना क्रिकेटची सर्वप्रथम ओळख करून दिली. त्‍यांच्‍याच भूमीवर तब्‍बल 52 वर्षांनी आपण जगज्‍जेते ठरलो हा सुवर्ण योग म्‍हटला पाहिजे.

आणि स्‍वप्‍न साकार झाले...
सलग दोन विश्‍वकरंडक स्‍पर्धा जिंकून जगज्‍जेते ठरलेल्‍या वेस्‍ट इंडिजच्‍या संघाकडे सामना सहज जिंकू असा आत्‍मविश्‍वास होता. तर प्रथमच अंतिम सामन्‍यापर्यंत मजल मारलेल्‍या भारतीय संघासमोर मोठे आव्‍हान आणि म्‍हणूनच विंडीजने जेव्‍हा नाणेफेक जिंकून भारताला प्रथम फलंदाजीसाठी आमंत्रित केले. तेव्‍हा 60 षटकांच्‍या या सामन्‍यात 54.4 षटकात सर्व गडी बाद 183 धावाच करता आल्‍या. अर्थात त्‍यावेळच्‍या क्रिकेटच्‍या भाषेत ही धावसंख्‍या आव्‍हान देण्‍या इतपत असली तरीही जगज्‍जेत्‍या विंडीजला ती सहज शक्‍य होती. त्‍यानंतर गोलंदाजांनी आपली कामगिरी चोख्‍ा बजावत 52 षटकांतच विंडीजचे सर्व गडी बाद करून त्‍यांना 140 धावांवरच रोखले. आणि स्‍वप्‍नवत वाटणारे विश्‍वविजयाचे स्‍वप्‍न साकार झाले. प्रचंड जल्‍लोष... आणि उत्‍साह या एकाच घटनेने भारतीयांमध्‍ये निर्माण झाला. भारतात क्रिकेटची आज जी लोकप्रियता पहायला मिळते त्‍यात या विजयाचा मोठा वाटा आहे.

दोन वेळा विश्‍वकरंडक स्‍पर्धेतून माघारी परतलेल्‍या आणि काही दिवसांपासून सातत्‍याने निराशाजनक खेळी करणा-या भारतीय संघाकडून विजयाची अपेक्षाही कुणी केली नसावी. मात्र, कपिलच्‍या नेतृत्‍वातील संघाने विजयाचे स्‍वप्‍न पाहिले आणि ते साध्‍यही करून दाखविले. त्‍यावेळच्‍या विश्‍वविजेत्‍या संघात कपिल देव (कर्णधार), सुनील गावसकर, कृष्ण्माचारी श्रीकांत, मोहिंदर अमरनाथ, यशपाल शर्मा, संदीप पाटील, कीर्ती आझाद, रॉजर बिन्नी, मदन लाल, सय्यद किरमाणी, बलविंदर सिंग संधु हे शिलेदार होते. या संघाने भारतीयांना विजयाची चव काय असते याची प्रथमतः जाणीव करून दिली आणि तो एन्‍जॉय करायलाही शिकविले.

या स्‍पर्धेपूर्वीच विंडीजने भारतीय संघाला कसोटी व एक दिवसीय सामन्‍यात पराभूत केले होते. बलाढय संघांशी साखळी सामने खेळावे लागणार असल्‍याने असा विजयही स्‍वप्‍नवतच होता. मात्र 1983 मध्‍ये या 14 शिलेदारांनी घडविलेला इतिहास अविस्‍मरणीय असाच म्‍हणावा लागेल. विश्‍वविजेता बनण्‍याच्‍या या आशा नंतर 2003 मध्‍ये सौरव गांगुलीच्‍या नेतृत्‍वाखालील संघानेही दक्षिण आफ्रिकेत झालेल्‍या विश्‍वकरंडक स्‍पर्धेत अंतिम सामन्‍यापर्यंत मजल मारून पल्‍लवीत केल्‍या. मात्र बलाढय ऑस्‍ट्रेलियाने हा सामना आपल्‍याकडून हिरावून नेला. या विजयाची पुनरावृत्ती वाटेल अशी कामगिरी गेल्या वर्षी महेंद्रसिंह धोनीच्या नेतृत्वाखालील नव्या दमाच्या खेळाडूंनी ट्वेंटी २० क्रिकेटचा विश्वकरंडक जिंकून केली. कपिलच्या संघाने लॉर्डसवर मिळवलेला विजय हाच पुढच्या विजयांची रूजवात करणारा ठरला असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही.

भारतीय फलंदाजीस बळकटी देणारी दसहजारी 'भिंत'

Mon, 31 Mar 2008 11:55:09 +0530

दशकभरापासून भारतीय फलंदाजीस बळकटी देणार्‍या राहुल द्रविडने दहा हजार कसोटी धावांचा पल्ला गाठून 'भिंत' हे बिरूद सार्थ ठरवले आहे. या भीमपराक्रमासोबत दस हजारी सरदारांच्या पंक्तीत जाऊन बसणारा गावसकर, तेंडुलकर, स्टिव्ह वॉ, बॉर्डर, ब्रायन लारानंतर सहावा तर तिसरा भारतीय कसोटीपटू ठरला आहे.

दक्षिण आफ्रिकेविरूद्धच्या चेन्नई कसोटीत द्रविडने मॉर्केलच्या चेंडूवर एक धावा घेऊन हा विक्रम नोंदवला. यासोबतच कारकीर्दीतील कसोटी शतकांचा रौप्यमहोत्सवही त्याने साजरा केला. खेळपट्टीवर नांगर टाकून संथ व संयमी फलंदाजीसाठी ख्यातनाम द्रविडने दहा हजार धावांचा टप्पा मात्र अगदी धडाकेबाज ब्रायन लारापेक्षाही कमी कसोटीत गाठला. एकशे वीस कसोटीत पंचावन्नच्या सरासरीने तो दसहजारी क्लबमध्ये पोहचला आहे.

कसोटीसाठी उपयुक्त तंत्र असलेल्या

द्रविडने एकदिवसीय कारकीर्दीतही दहा हजार धावांचा टप्पा गाठून श्रेष्ठत्व सिद्ध केले. तीनशे तेहतीस एकदिवसीय सामन्यात त्याने साडेदहा हजार धावा झळकवून दोन्ही क्रिकेटमध्ये विक्रम नोंदवणारा तिसरा क्रिकेटपटू म्हणून बहुमान पटकावला आहे.

1996 मध्ये इंग्लंड दौर्‍यात लीड्स मैदानावर कसोटी पदार्पणातच 95 धावा झळकवून त्याने प्रतिभेची चुणूक दाखवली होती. मात्र कॉपी 'स्टाइल बुक' फटके खेळणार्‍या तंत्रशुद्ध द्रविडवर संथ खेळामुळे एकदिवसीय सामन्यात बाहेर बसण्याची वेळ आली होती. बेसिक भक्कम असल्यास दोन्ही क्रिकेटला अनुरूप खेळ करणे अवघड नसल्याचे एकमेवाद्वितीय उदाहरण म्हणजे द्रविडच.

पदार्पणापासून भारतीय व देशाबाहेर वेगवान व उसळी घेणार्‍या खेळपट्ट्यांवर द्रविडने खोर्‍याने धावा जमवल्या आहेत. वैयक्तिक विक्रमांपेक्षा संघाच्या हितास अनुसरून खेळी करणार्‍या द्रविडचा उल्लेख 'विघ्नहर्ता' म्हणूनही करता येईल. भारतीय संघ अडचणीत सापडला असताना तो कित्येकदा मदतीस धावून आला आहे.

कसोटी ड्रा करायची असो किंवा पराभव टाळायचा, त्यावर उत्तर एकच ते म्हणजे द्रविड. द्रविडी प्राणायाम करत गोलंदाजांच्या सहनशीलतेचा अंत पाहण्यात त्याचा हात कोणी पकडू शकणार नाही. डोनाल्ड, मॅकग्राथ पासून ब्रेट ली, डेल स्टेनपर्यंत सर्वंच गोलंदाजांना त्याने नामोहरम केले आहे. स्टिव्ह वॉ सलग सोळा कसोटी विजय नोंदवणार्‍या विश्वविजयी संघास पराभवाची धूळ चारण्यातही द्रविडचाच हात आहे. कोलकाता कसोटीत फॉलोऑनच्या नामुष्कीनंतर भारतीय संघास 'न भूतो ना भविष्यती' विजय मिळवून देणारे महानायक लक्ष्मण व द्रविडच होय. त्यांनी सलग दोन दिवस किल्ला लढवून विजय खेचून आणला होता.

दहा हजारी मनसबदारी मिळवून देऊन भारतीय क्रिकेटची मान सन्मानाने ताठ करणारे तिन्ही क्रिकेटपटू हे मराठी आहेत, हाही योगायोगच. सचिन, गावसकर हे चाळ संस्कृतीत वाढलेले मुंबईकर मराठी तर द्रविड इंदूरमध्ये महाराष्ट्रीयन देशस्थ ब्राम्हण कुटुंबात जन्मलेला क्रिकेटपटू. यानंतरची जडणघडण कर्नाटकात झाली तरी त्याने मराठी बाणा सोडला नाही. संसार थाटला तोही नागपूरकर डॉ. विजेते पेंढारकरसोबतच.

शिस्त, नम्रपणाचे मूर्तिमंत रूप असलेला

द्रविड जेंटलमॅनच्या खेळात 'भारतीय जेंटलमन' म्हणून शोभून दिसतो. वाद आणि त्याचा अगदी छत्तीसचा आकडा आहे. आकर्षक शैलीत खेचलेल्या कव्हर ड्राइव्ह सारखेच वादही त्याच्यापासून थेट सीमापार पळतात. पर्दापणातला खेळाडू, भारतीय संघाचा कर्णधार ते वरिष्ठ खेळाडूपासून सर्वच भूमिकेत तो 'जेंटलमन' म्हणूनच वावरला. संघाच्या हितासाठी यष्टिरक्षण करण्यापासून सलामीस उतरण्याचा द्राविडी प्राणायाम करावा तो त्यानेच.

'भिंत' या टोपनावाशिवाय त्याचे संघसहकारी त्यास 'जॅमी' नावानेही बोलावतात. त्याचे वडील जॅम बनवणार्‍या 'किसान' कंपनीत नोकरीवर होते, यामुळे त्यास हे टोपणनाव पडले. द्रविडचे शिक्षण झाले ते बंगळूरमधील सेंट जोसेफ महाविद्यालयात. येथून त्याने कॉमर्समध्ये पदवी घेतली. द्रविडचे व्यक्तिमत्त्व हे बहुसास्कृतिक व बहुभाषिक आहे. कन्नडा, मराठी, हिंदी व इंग्रजी भाषा तो अस्खलित बोलतो.

राहुल शरद द्रविड हा 'शरदा'च्या चांदण्याप्रमाणेच शांत, संयमी, व सर्वांना हवाहवासा वाटणारा क्रिकेटपटू आहे. म्हणूनच फलंदाजीत आक्रमकेतेपेक्षा भक्कम बचावावर त्याचा अधिक भर असतो. एवढा मोठा भीमपराक्रम गाजवूनही स्वभावातील नम्रपणा तूसभरही कमी झाला नाही. चेन्नईत दहा हजारी पल्ला गाठल्यानंतर त्याने नेहमीच्याच शैलीत बॅट उंचावून प्रेक्षकांच्या अभिनंदनाचा स्वीकार केला. जागतिक क्रिकेटविश्वात द्रविडसारखा जेंटलमन क्रिकेटपटू म्हणूनच सर्वांच्या कौतुकाचा धनी ठरतो.

माज उतरवला....

Tue, 04 Mar 2008 19:24:33 +0530

ऑस्ट्रेलियन खेळाडूंनी सीबी तिरंगी क्रिकेट मालिकेत भारताला पराभूत करण्यासाठी सर्व प्रकारची हत्यारे वापरली, मैदानातील शिवीगाळ, शेरेबाजी, मैदानाबाहेरून शेरेबाजी, मीडीयाकरवी हनन हे सगळे सगळे प्रकार वापरून झाले. हरभजनला तर जणू टार्गेटच केले होते. मग इशांत शर्मावरही बालंट आणण्याचा प्रयत्न झाला.

या सगळ्या प्रकाराविषयी हरभजनने एक छान कमेंट केली होती. तो म्हणाला होता, ऑस्ट्रेलियाच्या जगज्जेतेपदाचा मुकूट भारताने हिरावून घ्यायला सुरवात केलीय. त्यांना आतापर्यंत कुणीच आव्हान दिले नव्हते. भारताने ते आव्हान निर्माण केले. त्यामुळे पायाखालची वाळू सरकत असल्याने ऑस्सी खेळाडू टीका करत आहेत.

हरभजनचे म्हणणे किती खरं आहे, ते आजच्या दिवसाने दाखवून दिले. सीबी तिरंगी क्रिकेट मालिकेत भारताने ऑस्ट्रेलियाला त्यांच्याच मायभूमीत चिरडून टाकत इतिहास रचला आहे. ऑस्ट्रेलियाला त्यांच्याच भूमीत जाऊन नमविणे केवळ अशक्य अशी स्थिती असताना भारताने हा पराक्रम घडविला आहे हे विशेष. भारताने कसोटीतही त्यांचा सोळा विजयांचा अश्वमेध रोखला होता. आता वनडेतही माती खायला लावली.

हा विजय भारतीय खेळाडूंमध्ये संचारलेल्या नव ऊर्जेचा, त्यांच्यातील विजीगीषू वृत्तीचा आहे. ऑस्ट्रेलियाला तोडीस तोड उत्तर द्यायचं तर ते मैदानात दिलं पाहिजे, हेच भारतीय खेळाडूंनी ओळखलं आणि त्याची अंमलबजावणीही केली. म्हणून तर ज्या हेडन आणि सायमंड्सने हरभजनवर आरोप केले, त्या दोघांना अनुक्रमे पहिल्या व दुसऱ्या अंतिम सामन्यात हरभजनने तंबूत पाठवले.

या मालिकेपर्यंत ऑस्ट्रेलिया घरच्या मैदानावर वाघ मानला जात होता. पण तौ लौकीकही भारताने धुळीस मिळवला. आहे. त्याचबरोबर तुम्ही ट्वेंटी-२० चे जगज्जेते असलात तरी आम्ही वन डेचे जगज्जेते आहोत, हे विसरू नका या कांगारूंच्या वल्गनेलाही भारताने सणसणीत उत्तर दिले आहे.

या मालिकेत धोनीने कर्णधार म्हणून जबरदस्त कामगिरी केली. कर्णधार आक्रमक असायला हवा, विशेषतः ऑस्ट्रेलियाविरूद्ध तरी. ऑस्ट्रेलियाला पराभूत करायचं तर त्यांच्याच तंत्राने करता येईल. हे या पठ्ठ्याने ओळखलं. म्हणूनच या मालिकेच्या सुरवातीपासूनच त्याने ऑस्ट्रेलियावर दबाव निर्माण केला. मालिकेतील पहिला सामना फक्त सोडला तर उर्वरित सर्व सामन्यांत भारतीय प्रभावी ठरले. अंतिम सामन्यांतही ऑस्ट्रेलियाला दबावात आणलं की झालं विजय आपलाच हे धोनी ओळखून होता, त्याने तो दबाव निर्माण केला. म्हणूनच तर पहिल्या अंतिम सामन्यात जगज्जेते फक्त २३९ धावा करू शकले आणि दुसऱ्या सामन्यातही अडीचशेत बाद झाले.

मालिकेच्या सुरवातीच्या सामन्यात फारशी प्रभावी फलंदाजी न करणाऱ्या सचिनवर अवाजवी टीका होत होती. अंतिम दोन सामन्यातील खेळीने ही टीका अवाजवी होती हेच सिद्ध केले. या महान फलंदाजांवर काही वेळा टीका का केली जाते हेच समजत नाही. शिवाय सचिनने कधी मालिका जिंकून दिली नाही, अशी एक पुडी नेहमी सोडून दिली जाते. तिलाही सचिनने आपल्या बॅटीने उत्तर दिले आहे. अंतिम दोन्ही सामने केवळ सचिनच्या फलंदाजीच्या जोरावर जिंकले हे मान्य करायला त्याच्या टीकाकारांनी आता हरकत नाही.

या मालिकेने प्रवीण कुमार व इशांत शर्मा हे वेगवान गोलंदाजही भारतीय संघाला दिले. त्यामुळे वेगवान गोंलंदाजांचा दुष्काळ आता बऱ्यापैकी संपला आहे. हे नवे रक्त भारतीय क्रिकेटला नक्कीच संजीवनी देणार आहे. या मालिकेने एक महत्त्वाची बाब दिली ती म्हणजे आक्रमकपणा. आक्रमकपणाच समोरच्या संघाचे निम्मे मनोधैर्य खच्ची करतो. ऑस्ट्रेलियावरील विजयात हा आक्रमकपणा महत्त्वाचा ठरला. त्या जोरावरच जगज्जेत्यांना पाणी पाजू शकलो. आता आपल्याला कमी लेखण्याची चुक ऑस्ट्रेलिया यापुढे कधीही करणार नाही.

ऑस्ट्रेलियाचा खोटारडेपणा उघड

Tue, 29 Jan 2008 18:03:45 +0530

हरभजनवरील आरोप फेटाळल्याने भारतीय क्रिकेट मंडळाने (बीसीसीआय) घेतलेल्या भूमिकेचा विजय झाला आहे, त्याचबरोबर वर्णद्वेषाविरोधातील भारताच्या आतापर्यंतच्या लढ्यावर लागलेला डागही निघून गेला आहे. पण त्याचवेळी खोटे बोलून तेच रेटून नेणाऱ्या ऑस्ट्रेलियन खेळाडूंचा खोटारडेपणाही उघडा पडला आहे. हरभजनला झालेला मॅच फीचा दंड हा शेरेबाजीबद्दल झाला असला तरी आता ऑस्ट्रेलियन खेळाडू जी शेरेबाजी करतात, त्यानाही आता असाच दंड लागू केला पाहिजे, अशी मागणी झाल्यास नवल नाही. यात हरभजन निर्दोष सुटला याही पेक्षा ऑस्ट्रेलियन खेळाडूंचा खोटारडेपणा उघड झाला ही बाब जास्त महत्त्वाची आहे. अन्यथा न्यायाधीशही आम्हीच आणि साक्षीदारही आम्हीच आणि आम्ही देऊ तो न्याय असे मानणाऱ्या ऑस्ट्रेलियाला चांगलीच चपराक बसली आहे.

दुसरी कसोटी वादग्रस्त
या साऱ्याची सुरवात दुसऱ्या कसोटीत झाली. दुसऱ्या कसोटीत चांगला खेळणाऱ्या हरभजनचे लक्ष अँड्र्यू सायमंड्सने काही तरी करून विचलित केले. त्यामुळे चिडलेला हरभजन त्याला काही तरी बोलला. पण कागारूंचा कुटील नीतीत माहीर असलेला कर्णधार रिकी पॉंटीगने भारतीयांचे मनोधैर्य खच्ची करण्याची ही संधी साधली. त्याने याची तक्रार सामनाधिकाऱ्यांकडे केली. या तक्रारीत हरभजनने वर्णद्वेषी शेरेबाजी केल्याचे त्याने म्हटले. हरभजनने केलेल्या शेरेबाजासाठी कुठलाही तटस्थ साक्षीदार न शोधता आपण व स्टुअर्ट क्लार्क याचे साक्षीदार असल्याचे त्याने सांगितले. थोडक्यात काय तर उंदराला मांजर साक्षी. त्याचवेळी खेळपट्टीवर असलेल्या सचिन तेंडूलकरने हरभजनने काहीही वर्णद्वेषी शेरेबाजी केली नसल्याचे निक्षून सांगितले. पण भारतविरोधाने आंधळे झालेले सामनाधिकारी माईक प्रॉक्टर यांना काहीही ऐकू आले नाही. त्यांनी धडकपणे निर्णय घेऊन हरभजनविरोधात तीन सामन्यांची बंदी घातली.

भारतीय खवळले
यानंतर मात्र, भारतीयांच्या संतापाचा कडेलोट झाला. वर्णद्वेषाचा आरोप आणि वर तीन सामन्यांची बंदी. हे सहन होण्यासारखेच नव्हते. इकडे भारतात याची तीव्र प्रतिक्रिया उमटली. लोकांनी आयसीसीच्या विरोधात निदर्शने केली. त्याची धग ऑस्ट्रेलियात असलेल्या भारतीय संघालाही बसली आणि तेही आक्रमक झाले. त्यांनीही हरभजनविरोधातील आरोप मागे न घेतल्यास दौऱ्यावर बहिष्कार घालण्याचा इशारा दिला. हे होत असताना सुस्त झोपलेले बीसीसीआयही जागे झाले. त्यांनीही मग शड्डू ठोकत आयसीसीला आव्हान दिले. हरभनजवर बंदी घातल्यास आम्ही दौऱ्यावर बहिष्कार घालू असे त्यांनी सांगितले.

आयसीसीला धोक्याची जाणीव
बीसीसीआयने आक्रमक पवित्रा घेतल्यानंतर मग आयसीसी खड़बडून जागी झाली. कारण जगातील सर्वांत श्रीमंत क्रिकेट संघटना असलेल्या बीसीसीआयला दुखवून चालणार नाही, याची जाणीव त्यांनाही झाली. त्यानंतर मग या आरोपांच्या चौकशीसाठी न्यूझीलंडचे न्यायाधीश जॉन हेसन यांच्या नेतृत्वाखाली एक समिती नेमण्यात आली. तिच्यासमोर या प्रकरणाची सुनावणी करण्याचे ठऱले. तोपर्यंत बीसीसीआयचे दबाव सुरूच होता. दरम्यानच्या काळात समिती नियुक्त झाल्याने भारतीय संघ तिसऱ्या कसोटीत सहभागी झाला. पण आरोप पूर्णपणे मागे घेतल्याशिवाय तिरंगी मालिका खेळणार नाही, यावर बीसीसीआय ठाम होते.

शेवटपर्यंत कट कारस्थाने
या प्रकरणाची मंगळवारी सुनावणी होणार होती. त्याकडे सर्वांचेच लक्ष लागले होते. पण या सुनावणीत स्टंपमध्ये बसविण्यात आलेला मायक्रोफोनचा पुरावा ग्राह्य धरला जाणार असल्याचे आयसीसीतर्फे जाहीर करण्यात आल्यानंतर पुन्हा एकदा संतापाची लाट उसळली. आरोप घडल्यानंतर सर्व साक्षीपुरावे झाल्यानंतर पंधरा दिवसांनी मायक्रोफोन हा पुरावा कसा काय होऊ शकतो, असा सवाल करून बीसीसीआयने हा पुरावा ग्राह्य धरू नये असे स्पष्ट केले.

या सगळ्या घडामोडीतच अखेर मंगळवारी सुनावणी झाली. पण सायमंड्स हरभजनविरोधात केलेले आरोप सिद्ध करू शकला नाही. रिकी पॉंटींग आणि मंडळींचे कारस्थान अखेर त्यांच्याच अंगलट आले. न्यायाधीश जॉन हेसन यांनी हरभजनला वर्णद्वेषाच्या आरोपातून निर्दोष मुक्त करत त्याच्यावर घातलेली तीन सामन्यांची बंदीही उठवली. फक्त शेरेबाजी केल्याबद्दल मानधनातून पन्नास टक्के रक्कम कापण्याचा दंड तेवढा केला.

या प्रकरणातून भारताला मनस्ताप पुष्कळ झाला असला तरी सामूहिक दबावातून आयसीसीसारख्या बलाढ्य संघटनेलाही झुकवता येते, हे बीसीसीआयने दाखवून दिले. शिवाय साऱ्या जगाला सहिष्णुतेची, सौहार्दाची शिकवण देणाऱ्या देशातील लोक वर्णद्वेषी शेरेबाजी करत नाहीत, उलट ज्यांची परंपराच ती आहे, तेच लोक असले उद्योग करतात, हेही स्पष्ट झाले. आता पाळी ऑस्ट्रेलियाची आहे. क्रिकेट जगतात शेरेबाजी हा प्रकार ऑस्ट्रेलियाने रूजविला. त्याला खतपाणीही घातले. आता त्यांनी यानंतर कधी शेरेबाजी केल्यास त्यांना शिक्षा केली जाईल का हा प्रश्न आहे.

हरभजनवरील वर्णद्वेषाचा आरोप मागे

मालिका जिंकली, पण...

Fri, 25 Jan 2008 18:11:33 +0530

इंग्लंडला त्यांच्याच धरतीवर पराभूत करण्याच्या 21 वर्षांपूर्वीच्या इतिहासाची राहूल द्रविडच्या संघाने पुनरावृत्ती केली. तीन कसोटी सामन्यांची ही मालिका भारताने 1-0 ने जिंकली, पण जिंकण्याच्या स्थितीत असूनही शेवटचा कसोटी सामना काही भारताला आपल्या नावे करता आला नाही. राहूल द्रविडच्या कर्णधारपदाच्या क्षमतेच्या मर्यादा स्पष्ट झाल्या असे यामुळे म्हणता येईल काय?

पहिली कसोटी हरता हरता वाचल्यानंतर त्यातून बोध घेत भारताने दुसरी कसोटी सफाईदारपणे जिंकली. गोलंदाजांचे वर्चस्व राहिलेल्या या कसोटीत झहीर खान मॅचविनर ठरला असे म्हटले तर वावगे ठऱणार नाही. त्याचबरोबर संघातील ज्येष्ठ आणि कनिष्ठ खेळाडूंनी साधलेला समन्वय भारताला विजय मिळवून गेला हेही तितकेच खरे आहे. तिसर्‍या कसोटीत हेच समीकरण आणखी दृढ करण्याची गरज होती. तसे ते झालेही पण द्रविडच्या कर्णधारपदाच्या मर्यादांनी भारताला विजयापासून दूर ठेवले.

फलंदाजांनी पूर्णपणे वर्चस्व गाजवलेल्या या कसोटीच्या पहिल्या डावात भारतीयांनी 664 धावा केल्या. विशेष म्हणजे खेळपट्टीची अवस्था अशी झाली की आठव्या क्रमांकावर फलंदाजीस उतरलेल्या अनिल कुंबळेनेही शतक झळकावले. (प्लीज नोट- मालिकेत भारतातर्फे शतक करणारा एकमेव फलंदाज) याचा अर्थ खेळपट्टी किती पाटा झाली असावी याची कल्पना यावी. नंतर गोलंदाजांनीही भूमिका चोख पार पाडत इंग्लंडला 345 धावांमध्ये गारद केले होते. भारताने त्यावेळी 319 धावांची आघाडी घेतली होती. या आघाडीचा फायदा उठवत द्रविडने खरे तर फॉलोऑन देणे गरजेचे होते पण तसे न करता त्याने दुसर्‍यांदा फलंदाजी करणे पसंत केले. त्याने असे का केले याचे कारणच कळत नाही.

ठीक आहे फॉलोऑन न देता खेळायला उतरले तरी वेगाने धावा करून मोठे लक्ष्य तरी समोर ठेवायचे पण तेही जमले नाही. बचावात्मक पवित्रा घेण्याच्या नादात विकेट मात्र फेकल्या. स्वत: द्रविड 140 मिनिटे खेळपट्टीवर टिकला आणि 96 चेंडूंचा सामना करताना धावा फटकावल्या फक्त 12.दुसर्‍यांदा फलंदाजीला येऊन द्रविडला नेमके काय करायचे होते तेच कळत नाही. सामन्यानंतरही त्याला याचे कारण विचारले तेव्हा आमचे गोलंदाज थकले होते त्यांना विश्रांतीची गरज होती, असे (न पटणारे) उत्तर दिले. त्यावर झहीरने आपण थकलो नव्हतो असे सांगून द्रविडच्या स्पष्टिकरणातील हवाच काढली आहे. तिसर्‍या दिवशी भारताच्या दोघांनीच गोलंदाजी केली. झहिर व श्रीशांतने यांनी गोलंदाजी केलीच नाही, तरी ते थकले कसे? तुलनाच करायची झाल्यास भारतीय गोलंदाजांपेक्षा इंग्लंडच्या गोलंदाजांनी जास्त षटके टाकली होती. मग तेही थकले का नाहीत. उलट त्यांनी भारताच्या दुसर्‍या डावात पटापट विकेट काढत चांगली कामगिरी केली. मग भारतीय गोलंदाज थकले हे द्रविडचे समर्थनच पटत नाही.

आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे गोलंदाज इतक्या लवकर थकत असतील तर त्यांना आंतरराष्ट्रीय म्हणायचे का असा प्रश्न पडतो. आणखी एक मुद्दा म्हणजे ज्या खेळपट्टीवर भारताने धावांचा डोंगर रचला. इंग्लंडनेही पावणेचारशेचा टप्पा गाठला. ती खेळपट्टी तिसर्‍या दिवसानंतर कशी झाली असेल याची कल्पना यायला ब्रह्मदेवाची गरज नाही. इंग्लंडच्या गोलंदाजांना भारतीय फलंदाजांना बाद करणे अवघड जात असेल तर तेच आपल्याबाबतीतही घडणार नाही, असा विचार का केला गेला नाही? मायकेल वॉनचा सोपा झेलही द्रविडने सोडला व त्याच वॉनने पीटरसनला चांगली साथ दिली व भारताचा विजय हिसकावून घेतला. एवढे होऊनही द्रविड चुक मान्य करायला तयार नाही. शंभराहून अधिक कसोटी खेळलेला द्रविड अशा चुका करत असेल तर काय म्हणायचे?

द्रविडच्या निर्णयावर ज्येष्ठ खेळाडूंनीही ताशेरे ओढले आहेत. निवड समितीचे माजी अध्यक्ष किरण मोरे यांनीही या निर्णयावर आश्चर्य व्यक्त केले. तर कृष्माम्माचारी श्रीकांतने या निर्णय चुकीचा ठरवला आहे. फक्त अजित वाडेकर यांनी प्राप्त परिस्थितीत द्रविडने योग्य निर्णय घेतला असे समर्थन केले. पण तेही बापुडवाणे वाटते.

ही मालिका 2-0 ने जिंकली असती तर भारत व इंग्लंड या दोन्ही संघाचे कसोटी क्रमवारीचे गुणही (107) झाले असते. भारताला दुसर्‍या क्रमांकावर येण्याची संधी मिळाली असती. त्यामुळे कसोटी मालिका जिंकली तरीही जिंकल्याचे पूर्ण समाधान काही मिळाले नाही. उलट शेवटचा सामना जिंकण्याची संधी असतानाही अनिर्णित राहिला याचेच दुःख झाले.

सहाशे बळींचा मनसबदार

Fri, 18 Jan 2008 17:24:24 +0530

एखाद्या जलदगती गोलंदाजाला शोभेल अशी त्याची देहयष्टी आहे. शिवाय फलंदाजांच्या मनात धडकी भरणारी नजर. त्याचे टोपणनावही साजेसं आहे. 'जम्बो', अर्थात अनिल कुंबळे. पण जलदगती गोलंदाजी आणि कुंबळे हे समीकरण जुळत नाही. पण चेंडू त्याच्या हातात आला की फिरायला लागतो. कधी काळी त्याचा चेंडू फिरतो म्हणजे काय असे कुत्सित शब्दांत विचारले जायचे. त्याच कुंबळेने आता बळींचे शिखर गाठले आहे.

मुळात एक सॉफ्टवेअर इंजिनिअर असलेल्या कुंबळेने क्रिकेटमध्ये रस घेणे जरा विचित्रच होतं. त्याला या क्षेत्रात यश मिळणे अवघड असल्याचे भाकीत त्याच्या निकटवर्तीयांनी वर्तवले होते. पण या भाकिताला खोटं ठरवत जम्बोने आपला ठसा या क्षेत्रात उमटवला. त्याचा हा प्रवास बराच किचकट होता. पण तो सहाशे बळींचा मुकूट डोक्यावर ठेवून आहे. वेगवान खेळपट्टी समजल्या जाणाऱ्या ऑस्ट्रेलियातील वाका येथील खेळपट्टीवर त्याने हा विक्रम स्पर्शला.

त्याच्या या प्रवासात त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले. १९९६ मध्ये त्याला 'विस्डेन'चा सर्वोत्कृष्ट क्रिकेटपटूचा पुरस्कारही मिळाला. भारतीय क्रकेटच्या इतिहासात कुंबळेची सर्वांत अविस्मरणीय कामगिरी म्हणजे पाकिस्तानविरोधात त्याने मिळवलेले दहा बळी.
आख्खा पाकिस्तानी संघ एकट्या जम्बोने गारद केला होता. ४ फेब्रुवारी १९९९ चा तो दिवस अजूनही आठवत असेल.

पहिल्या डावात भारताने २५२ धावांचे लक्ष्य पाकिस्तान पुढे ठेवले होते. त्याचा पाठलाग करताना केवळ १७२ धावांमध्ये पाक संघ गारद झाला होता. दुसर्‍या डावात भारताने ३३९ धावांसह एकूण ४२० धावांचा डोंगर उभा केला. यानंतर एकट्या कुंबळेने पाकिस्तानी संघाला पाहता पाहता गारद केले. भारताने हा सामना १२२ धावांनी जिंकला. या विजयाचा खरा शिल्पकार ठरला तो अनिल कुंबळे.तो दिवसच एकट्या कुंबळेचा होता.

या सामन्यात कुंबळेने केवळ दहा बळीच मिळवले असे नाही तर, २६.३ षटकात त्याची ९ षटके निर्धाव होती. या सामन्यातील त्याचे दहा बळी हे होते.

कुंबळेचे टॉप टेन बळी

पहिला बळी : शाहिद आफ्रिदी (41) झेल दिनेश मोंगिया.
दुसरा बळी : एजाज एहमद (0) पायचीत
तिसरा बळी :इंजमाम-उल-हक(6) त्रिफळा
चौथा बळी : युसुफ यौहाना (0) पायचीत
पाचवा बळी : मोइन खान (3) झेलबाद गांगुली
सहावा बळी : सईद अन्वर (69) झेलबाद लक्ष्मण
सातवा बळी : सलीम मालिक (15) त्रिफळा
आठवा बळी : मुश्ताक अहमद(1) झेलबाद द्रविड
नववा बळी : सकलैन मुश्ताक(0) पायचीत
दहावा बळी : वसीम आक्रम (37) झेलबाद लक्ष्मण.

इंझमाम तुला सलाम!!

Tue, 08 Jan 2008 20:24:00 +0530

भारतीय क्रिकेटच्या इतिहासात रविवार दि. 6 जानेवारी 2008 हा दिवस काळ्या अक्षराने लिहिला जाईल. कारण, यादिवशी सिडनीत भारतीय क्रिकेटच्या संदर्भात जे काही घडले आणि त्यानंतर सोमवारी देशातील क्रिकेटप्रेमी व माध्यमांत उमटलेल्या प्रतिक्रिया ऐकून म्हणावेसे वाटते की.... इंझमाम तुला सलाम!! हे वाचून आश्चर्य वाटले असेल. पण जर 20 ऑगस्ट 2007 चा दिवस आठवून पाहा. ओव्हलच्या मैदानावर इंग्लंडविरूद्ध पाकिस्तान यांच्यातील चौथ्या कसोटी सामन्याच्या चौथ्या दिवशी इंझमाम-उल-हकने आपला संघ मैदानावर उतरविण्यास नकार दिला. कारण होते पंच डॅरेल हेअरने त्याच्या संघावर चेंडू कुरतडल्याचा ठेवलेला आरोप. त्याविरूद्ध इंझमामने उठविलेला आवाज अगदी योग्य व रीतसर होता.

क्रिकेटच्या मैदानावर अगदी सूक्ष्म हालचाली टिपणारे कॅमेरे असतात. अत्याधुनिक तंत्रज्ञान असूनही चेंडू कुरतडल्याचा एकही पुरावा मिळाला नाही. तरीही पंच डॅरेल हेअर यांनी पाक संघाला दोषी ठरविले होते. त्याचे कारण मात्र अजूनही समजू शकले नाही. त्यानंतरच्या घडामोडीनंतर तो कसोटी सामना रद्द करावा लागला होता. विशेष म्हणजे, तेव्हा पाकिस्तान सामना जिंकण्याच्या स्थितीत होते. मात्र, इंझमामला त्याक्षणी आपला संघ व देशाभिमान महत्त्वाचा वाटला... आणि म्हणूनच इंझमामच्या या स्वाभिमानाला सलाम करावासा वाटतो.

शंभर कोटीची जनता असलेल्या या देशात क्रिकेटला धर्मासारखे महत्त्व दिले जाते. विविध जाती-धर्मातील लोक ऊठता-बसता क्रिकेटच्या गप्पा मारतात. अशा लोकांच्या क्रिकेट प्रेमाने क्रिकेटला कार्पोरेट बनविले आहे. तरीही येथील क्रिकेट मंडळ केवळ पत्रांद्वारे प्रश्नोत्तरांचा खेळ खेळत आहे. सध्या ऑस्ट्रेलियात असलेले खेळाडू व अधिकारी मैदानावर विरोध किंवा देशाप्रती स्वाभिमान व्यक्त न करता भारतातून येणार्‍या निर्णयाची वाट पहात बसले आहेत. या सर्वांना सामना रद्द झाला तर प्रायोजकांकडून मिळणारे कोट्यावधी रूपयांचे उत्पन्न व मॅच फी बुडण्याची भीती वाटत असावी बहुतेक.

हरभजनसिंगवरील अन्याय सहन करणे म्हणजे वर्णद्वेषाचा लांच्छनास्पद आरोप कायमस्वरूपी भाळी बाळगण्यासारखे आहे. याच भारतीयांनी खेळाडूंना व भारतीय क्रिकेट मंडळाला (बीसीसीआय) कोटीत-अब्जांत खेळायची संधी दिली. आपण या आरोपांचा विरोध केला नाही तर भज्जीवर लावलेले आरोप खरे असल्याचे समजले जाईल. महत्त्वाचे म्हणजे, ज्या देशात सर्वधर्मसमभावाची भावना आहे आणि विविध जाती-धर्मातील खेळाडू संघात एकत्र खेळतात, ‍त्या संघासाठी ही सर्वांत दु:खाची बाब असेल. ज्याने आरोप ठेवला आहे त्याची अवस्था, 'सौ चूहे खाकर बिल्ली चली हज को' अशी आहे.

ज्या देशाला वर्णभेद व जातीच्या आधारे भेदभाव करण्याचा मोठा इतिहास आहे, त्या देशातील सर्वजण मिळून एका भारतीय खेळाडूवर खोटा आरोप ठेवत आहेत. यापेक्षा दुसरे काहीही हास्यास्पद असू शकत नाही. पण हे कळत नाही, की बीसीसीआय याप्रकरणी कठोर भूमिका का घेत नाहीये. ज्या लोकांना चेंडू व बॅट हातात नीट धरता येत नाही ते लोक आज बीसीसीआयचे उच्चपदस्थ अधिकारी आहेत. क्रिकेट क्षेत्रातील उच्च पदावर बसून हे लोक आपले राजकीय हितसंबंध जोपासून देशातील सर्वाच्च पदावर जाण्याचे स्वप्न पाहत आहे्त. हे सर्व पाहून मनात काही प्रश्न निर्माण होतात.

बीसीसीआयसाठी पहिल्यांदा आपले कार्पोरेट हित आहे की देशाभिमान? हे सर्व लोक क्रिकेट अधिक समजतात की राजकारण?
भारतीय क्रिकेटसंदर्भात निर्णय घेण्याचा नैतिक अधिकार यांना आहे का? त्यामुळेच आता इंडियन क्रिकेट लीग स्थापन झाली ते योग्य असे वाटू लागले आहे. त्यांनी उठविलेला प्रश्नही योग्य वाटतो, तो म्हणजे बीसीसीआयला भारतीय संघाची निवड करण्याचा काहीही अधिकार नाही. कारण ती एक स्वतंत्र सस्था आहे.

खरे म्हणजे, ट्वेंटी‍-20 विश्वचषक स्पर्धेत झालेला मानहानीकारक पराभव अजूनही ऑस्ट्रेलिया विसरू शकला नाही. त्या दु:खावर नवनवीन उपाय शोधून मलम लावण्याचा प्रयत्न ते करत आहेत. हरभजनसिंगकडून सलग तीन वेळा बाद झाल्यानंतर रिकी पॉंटींगने हरभजनला मैदानाबाहेर बसविण्याचा कट रचला.

आज भारताला स्वत:च्या शक्तीचा अंदाज नाही. संपूर्ण जगात क्रिक्रेटला पुढे घेऊन जाण्याचे काम भारताने केले आहे. कोणताही देश भारताच्या हिताकडे दुर्लक्ष करू शकत नाही. मग आता पाहूया बीसीसीआय आपल्या हितांचे संरक्षण करते की देशहित जोपासते.

हरभजनविरोधात पॉंटींगचे कारस्थान

Mon, 07 Jan 2008 19:11:44 +0530

ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार रिकी पॉंटींगचा धूर्तपणा किती आहे, हे हरभजनप्रकरणावरून दिसून आले आहे. भज्जीला पत्ता कट करण्यासाठी त्याने असे काही डावपेच लढविले की दोन्ही कसोटीत चार डावात त्याला तीन वेळा बाद करणार्‍या हरभजनला पुढच्या तीन कसोटीत त्याने संघाबाहेर बसविले आहे.

ऑस्ट्रेलियात कोणताही संघ गेला की तो जिंकून येत नाही. याचे कारण ऑस्ट्रेलिया त्या संघाला हरविण्यासाठी अनेक हत्यारांचा वापर करते. मैदानातील खेळ हा एक मार्ग असला तरी दुसर्‍या देशाचा संघ ऑस्ट्रेलियात येईपर्यंत मिडीयाद्वारे त्या संघाचे मनोबल खाली आणण्याचा प्रयत्न करतात. शिवाय स्लेजिंग अर्थात शेरेबाजी करून पाहुण्यांना जेरीस आणतात. आणि यात कमी पडले की मैदानात जाऊन पाहुण्या खेळाडूंवर कॉमेंट करतात. त्यामुळे जम बसलेल्या खेळाडूचे संतुलन ढळते आणि तो बाद होतो. स्टीव्ह वॉ या सगळ्यात माहिर होता. आता त्याची गादी पॉंटींग पुढे चालवतो आहे.

हरभजनच्या बाबतीतही असेच झाले. हरभजन सायमंड्सला बिक मंकी म्हणाला अशी तक्रार पॉंटींगने केली. हरभजनचे हे विधान वर्णद्वेषी मानले गेले आणि आयसीसीच्या नियम ३३ अंतर्गत त्याच्यावर ही कारवाई करण्यात आली. वास्तविक घटना घडली तेव्हा हरभजन फलंदाजी करत होता. दुसर्‍या बाजूला सचिन तेंडूलकर होता.

या तक्रारीची सुनावणी झाली तेव्हा या घटनेची कोणतेही व्हीडीओ फुटेज दाखविण्यात आले नाही. कोणतीही टेप ऐकविण्यात आली नाही. पंचांनीही आम्ही काहीही ऐकले नाही असे सांगितले. तरीही केवळ सायमंड्स आणि पॉंटींगने म्हटले म्हणून हरभजनवर कारवाईचा निर्णय घेतला गेला.

कारवाईसाठी मायकल क्लार्क आणि हेडन यांच्या साक्षीचा आधार घेतला गेला. वास्तविक सचिन तेंडूलकर दुसर्‍या बाजूला होता. पण त्याला मात्र साक्ष द्यायला नकार देण्यात आला. याचा अर्थ सरळ सरळ हे हरभजनविरूद्ध करण्यात आलेले कारस्थान होते. त्यामुळेच आता भारतीय क्रिकेट कंट्रोल बोर्डाने कडक पवित्रा घेतला पाहिजे. आयसीसी चालते ती बीसीसीआयच्या जीवावर. कारण सर्वांत जास्त क्रिकेट भारतात पाहिले जाते. त्यामुळे सर्वांत जास्त पैसाही येथूनच मिळतो. त्यामुळे आता बीसीसीआयने आयसीसीशी भांडायलाच पाहिजे.

भले हा दौरा रद्द झाला तरी चालेल, पण आयसीसी किंवा ऑस्ट्रेलिया यांना आम्ही घाबरत नाही हे दाखवून देण्याची वेळ आता आली आहे. हरभजनविरूद्धची कारवाई मागे घ्यावी व दोन्ही पंचांवर वादग्रस्त निर्णय दिल्याबद्दल कारवाई व्हावी ही मागणी आता बीसीसीआयने रेटून धरली पाहिजे.

सायमंड्सला बिग मंकी म्हणण्यासंदर्भात एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे, की मंकी म्हणजे माकड हा शब्द काही कोण्या जातीसंदर्भात नाही. त्यामुळे वर्णद्वेषाशी त्याचा काहाही संबंध नाही. आई बापही अनेकदा म्हणतात,की काय माकडासारखा उड्या मारतोय याचा अर्थ ते त्याला वर्णद्वेषी शेरेबाजी करतात?

हरभजनला लक्ष्य करण्याचाच हा प्रकार आहे. पॉंटीगला तीन वेळा या मालिकेत हरभजननेच बाद केले आहे. याशिवाय भारतात भज्जीनेच ऑस्ट्रेलियन खेळाडूंना यापूर्वी भांगडा करायला लावला आहे. त्यामुळेच त्याला काढण्यासाठी हे पद्धतशीर कारस्थान केले जात आहे.

भारत पाक मालिकेचे प्रत्येक स्पंदन टिपणार वेबदुनिया

Sat, 03 Nov 2007 18:23:30 +0530

भारत पाकिस्तान यांच्यातील सामना म्हणजे मैदानावर होणारे युद्धच जणू. चित्तथरारक, श्वास रोखून धरायला लावणारे, ह्रदयाची धडधड वाढविणारे अशी विशेषणे म्हणूनच या सामन्यांना लागतात. नुकत्याच संपलेल्या ट्वेंटी ट्वेंटी विश्वकरंडकाच्या अंतिम सामन्यात हा थरार अगदी याच शब्दांत आपल्याला अनुभवायला मिळाला. आता पुन्हा एकदा हे दोन्ही संघ एकमेकांशी भिडणार आहेत. यावेळी रणभूमी आहे भारत.

या दोन्ही संघादरम्यान तीन कसोटी व पाच एकदिवसीय सामने खेळले जाणार आहेत. हा संपूर्ण थरार वेबदुनिया आपल्या वाचकांपर्यंत पोहोचविणार आहे. अगदी क्षणाक्षणाची माहिती वाचकांना यातून मिळेल. या सामन्यांचा प्रत्येक चेंडूनिहाय धावफलक वाचकांना नऊ भाषांमध्ये वाचायला मिळणार आहे. या मैदानी युद्धाच्या तारखा कोणत्या याकडे मात्र नीट लक्ष द्या आणि त्यादिवशी लॉगऑन करा http://marathi.webdunia.com/ ला.

भारत- पाक सामन्यांचे वेळापत्रक

सामना - स्थळ - वेळ
1. पहिला एकदिवसीय सामना - गुवाहाटी - 09.00 सकाळी
2. दुसरा एकदिवसीय सामना - मोहाली - 02.30 दुपारी
3. तिसरा एकदिवसीय सामना - कानपुर - 09.00 सकाळी‍
4. चौथा एकदिवसीय सामना - ग्वाल्हेर - 02.30 दुपारी
5. पांचवा एकदिवसीय सामना - जयपूर - 02. 30 दुपारी

नवे तारे संधीअभावी मावळणार?

Wed, 26 Sep 2007 15:00:39 +0530

ट्वेंटी ट्वेंटीतील विश्वविजयाने सगळी समीकरणेच बदलून टाकली आहेत. पारंपरिक समजूतींनाही सुरूंग लावला आहे. कुठलाही स्टार खेळाडू नसतानाही किंबहूना त्याचमुळे विजेतेपद जिंकता येते, हे या संघाने दाखवून दिले आहे. पण आता प्रश्न हा आहे की भारतीय क्रिकेटच्या नभात चमकणारे हे तारे यापुढेही चमकत रहाणार की संधीअभावी मावळणार?

ट्वेंटी ट्वेंटी विश्वकरंडकातून सचिन तेंडूलकर, सौरभ गांगुली आणि राहूल द्रविड यांनी माघार घेतली होती. पण त्यांच्या माघारीमुळे नव्या दमाच्या खेळाडूंना संधी मिळाली आणि त्यांनी त्याचे सोने केले. पण या खेळाडूंच्या करीयरची गाडी पुढे धावणार की तेथेच थांबणार असा प्रश्न आहे. कारण ऑस्ट्रेलियाविरूद्धच्या एकदिवसीय सामन्यांसाठीच्या भारतीय संघात यातील काही खेळाडूंना स्थानच नाही. ज्यांना स्थान मिळाले त्यांना अंतिम अकरामध्ये खेळण्याची संधी तरी मिळेल का अशी स्थिती आहे.

या स्पर्धेतही महेंद्रसिंह धोनी कर्णधार आणि युवराजसिंह उपकर्णधार आहे. याशिवाय सचिन तेंडुलकर, सौरभ गांगुली, राहुल द्रविड, इरफान पठाण, हरभजनसिंग, पियूष चावला, झहीर खान, श्रीशांत, आर. पी. सिंह, दिनेश कार्तिक, रॉबिन उथप्पा, रमेश पोवार, गौतम गंभीर यांचा समावेश आहे.

ट्वेंटी ट्वेंटीत दक्षिण आफ्रिका व पाकिस्तानविरूद्धच्या सामन्यात चमकदार कामगिरी करणाऱ्या रोहित शर्माला वगळले आहे. बिचाऱ्या शर्माला स्वतःला सिद्ध करण्याचीही संधी एकदिवसीय सामन्यात देण्यात आली नव्हती. आता तर ट्वेंटी ट्वेंटीत चमकूनही तो आगामी संघात नाहीये. तीच कथा जोगिंदर सिंगची. रोहतकचा हा तरूण संघात आला तेव्हा त्याच्या चेहऱ्यावरून हा काही करू शकेल असे वाटत नव्हते. पण दक्षिण आफ्रिका आणि पाकिस्तानविरूद्धच्या महत्त्वाच्या सामन्यात त्याला शेवटचे षटक देण्यात आले आणि त्याने विजय भारताच्या पदरात पाडला. आता या गुणी जोगिंदरचे पुढे काय होणार? संघ जाहीर झाला तेव्हा यांची कामगिरी निवड समितीच्या डोळ्यासमोर नव्हती. पण समितीने आता तरी यांचा विचार केला पाहिजे.

ज्यांना स्थान मिळाले त्यांचे तरी काय होणार? सचिन तेंडूलकर, राहूल द्रविड, सौरव गांगुली यांना वगळण्याचा निर्णय निवड समिती घेऊ शकत नाही. पण मग नव्या रक्ताला वाव तरी कसा मिळणार? आता फलंदाजीच्या बाबतीत जरी बोलायचे झाले तरी वरील तिघांना संघात घेतले तर धोनी व युवराज मिळून पाच फलंदाज होतात. म्हणजे आणखी एक किंवा फारतर दोन फलंदाज घेऊ शकतो. यात गौतम गंभीर, रॉबिन उत्थप्पा, दिनेश कार्तिक यांच्यातून कोणाला निवडणार? चमकदार कामगिरी करणारा रोहित शर्मा बाहेरच रहाणार काय? याशिवाय शेवटच्या सामन्यात एका षटकारासह पंधरा धावा करणारा इरफानचा भाऊ युसूफ पठाणचे पुढे काय होईल? त्याला तर सिद्ध होण्यासाठी केवळ एकच संधी मिळाली. त्याच्यातील गुणवत्तेला पुरेसा वावही मिळालेला नाही. कदाचित. त्यातूनही एखादा चांगला फलंदाज मिळू शकेल.

गौतम गंभीरच्या बाबतीतही असेच झाले आहे. यापूर्वी कायम त्याला आता बाहेर करण्यात आले. पण सलग खेळविले तर काय याचे गंभीर चांगले उदाहरण आहे. या स्पर्धेत ऑस्ट्रेलियाच्या मॅथ्यू हेडननंतर त्याच्या धावा सर्वाधिक आहेत. रॉबिन उत्थप्पाने आक्रमक व गरज पडली तर तडाखेबाज फलंदाजी कशी करायची ते दाखवून दिले आहे. दिनेश कार्तिक या स्पर्धेत फारसा यशस्वी ठरला नसला तरी यापूर्वी त्याने चांगली फलंदाजी केली आहे.

गोलंदाजांच्या बाबतीत तर आणखी कठीण स्थिती आहे. चार किंवा प्रसंगी पाच गोलंदाज खेळविले जातात. यात झहीर खानची जागा जवळपास पक्की असते. म्हणजे या व्यतिरिक्त इरफान पठाण, हरभजनसिंग, श्रीशांत, आर. पी. सिंह, रमेश पोवार यापैकी कुणाकुणाला स्थान मिळणार? ट्वेंटी ट्वेंटीत यशस्वी ठरलेला जोगिंदर शर्मा संघाबाहेरच रहाणार काय? हरभजन आणि इरफानला आपण बाहेर ठेवले. आर. पी. सिंहलाही आत बाहेर केले. आता यांनी स्वतःला सिद्ध केले आहे. पण यांना पुढे संधी देण्याची गरज आहे.

भारतीय संघाला आता तरूण रक्ताची गरज आहे. ट्वेंटी ट्वेंटी नव्या दमाच्या धोनी सेनेनेच दिग्गज संघांना चीतपट करून विजेतेपदावर भारताचे नाव कोरले आहे. स्टार खेळाडूंनीही आता हे नवे वारे स्वीकारायला हवे. याचा अर्थ सचिन, सौरभ, राहूलला संघातून वगळावे असे नाही. पण असेही व्हायला नको, की आगामी काळात खूप काही करण्याची क्षमता असलेल्या खेळाडूला तो चांगली कामगिरी करत असतानाच संधी मिळाली नाही, तर त्याची प्रतिभा कोमेजून जाईल. शिवाय कामगिरीची निकष खेळाडूनिहायही वेगळे नको. केवळ एक दोन सामन्यात चांगली कामगिरी झाली नाही, म्हणून नवोदिताला बाहेरचा रस्ता आणि बराच काळ फारसे चांगले न खेळूनही ज्येष्ठांना मात्र, संघात स्थान असे व्हायला नको. विश्वकरंडक जिंकल्यानंतर सचिन तेंडूलकरने दिलेली प्रतिक्रिया खूप बोलकी आहे. सचिन म्हणाला होता, `आता भारतीय क्रिकेटचे भवितव्य सुरक्षित हातांत आले आहे.` आता हा विचार करूनच ज्येष्ठांनी मार्गदर्शकाच्या भूमिकेत जाण्याची गरज आहे.

(सचिन, सौरभ, राहूल यांनी निवृत्त व्हावे काय? आपले मत लिहा. त्यासाठी विचार मांडा वर क्लिक करा.)

ट्वेंटी-२० मध्ये सर्वाधिक धावा करणारे संघ

Tue, 25 Sep 2007 16:09:07 +0530

ट्वेंटी-२० मध्ये सर्वाधिक धावा करणारे संघ

संघांची नाव	स्कोर	विरोधी संघ
श्रीलंका	260/6	केनिया
भारत	218/4	इंग्लंड
दक्षिण आफ्रीका	208/2	इंग्लंड
इंग्लंड	205/6	दक्षिण आफ्रीका
इंग्लंड	200/6	भारत

सर्वाधिक षटकार ठोकणारे पहिले पाच फलंदाज

Tue, 25 Sep 2007 16:08:24 +0530

सर्वाधिक षटकार ठोकणारे पहिले पाच फलंदाज

खेळाडूचे नाव	सामने	चौकार
क्रेग मॅकमिलन (न्यूझिलंड)	6	13
युवराज सिंग (भारत)	6	12
मॅथ्यू हेडन (ऑस्ट्रेलिया)	6	10
जस्टीन केम्प (द‍.आफ्रीका)	5	10
इम्रान नझीर (पाकिस्तान)	7	10

सर्वाधिक चौकार ठोकणारे प्रथम पाच फलंदाज

Tue, 25 Sep 2007 16:07:55 +0530

सर्वाधिक चौकार ठोकणारे प्रथम पाच फलंदाज

खेळाडूचे नाव	सामने	चौकार
मेथ्यू हेडन (ऑस्ट्रेलिया)	6	32
गौतम गंभीर (भारत)	7	27
मिशबाह-उल-हक (पाकिस्तान)	7	18
आफताब अहमद	5	18
हर्षल गिब्ज (दक्षिण आफ्रीका)	3	18

मालिकेतील वैयक्तिक सर्वाधिक धावा करणारे पहिले पाच फलंदाज

Tue, 25 Sep 2007 16:07:34 +0530

मालिकेतील वैयक्तिक सर्वाधिक धावा करणारे पहिले पाच फलंदाज

खेळाडूचे नाव	सामने	धावा
मेथ्यू हेडन (ऑस्ट्रेलिया)	६	२६५
गौतम गंभीर (भारत)	७	२२७
मिसबाह-उल-हक (पाकिस्तान)	७	२१८
शोएब मलिक (पाकिस्तान)	७	१९५
केवीन पीटरसन	५	१७८

जास्त बळींच्या फरकाने जिंकणारे पहिले पाच संघ

Tue, 25 Sep 2007 16:05:37 +0530

जास्त बळींच्या फरकाने जिंकणारे पहिले पाच संघ

संघांची नाव	फरक	विरोधी संघ
ऑस्ट्रेलिया	10 बळी	श्रीलंका
न्यूझिलंड	9	केनिया
ऑस्ट्रेलिया	9	बांगलादेश
आस्ट्रेलिया	8	इंग्लंड
दक्षिण आफ्रिका	8	वेस्ट इंडिज

नीचांकी धावसंख्या करणारे पहिले पाच संघ

Tue, 25 Sep 2007 16:05:05 +0530

नीचांकी धावसंख्या करणारे पहिले पाच संघ

संघांची नाव	स्कोर	विरोधी संघ
केनिया	73	न्यूझिलंड
बांगलादेश	83	श्रीलंका
श्रीलंका	101	ऑस्ट्रेलिया
दक्षिण आफ्रीका	116/9	भारत
स्कॉटलंड	120	पाकिस्तान

सर्वाधिक अर्धशतके ठोकणारे पहिले पाच फलंदाज

Tue, 25 Sep 2007 15:17:56 +0530

सर्वाधिक अर्धशतके ठोकणारे पहिले पाच फलंदाज

खेळाडूंची नावे	सामने	अर्धश‍तके
मेथ्यू हेडन (ऑस्ट्रेलिया)	6	4
गौतम गंभीर (भारत)	7	3
मिशबाह -उल-हक (पाकिस्तान)	7	2
शोएब मलिक (पाकिस्तान)	7	2
सनथ जयसुर्या (श्रीलंका)	5	2

ट्वेंटी-२० विश्वचषकामध्ये वेस्टइंडिज संघाचा ख्रिस गेल हा शतक झळकावणारा एकमेव फलंदाज ठरला.

सर्वाधिक धावा करणारे पाच खेळाडू

Tue, 25 Sep 2007 14:57:45 +0530

वैयक्तीक सर्वाधिक धावा करणारे पाच खेळाडू

खेळाडूचे नाव	स्कोर	विरूद्ध देश
ख्रिस गेल	११७	दक्षिण आफ्रीका
हर्षल गिब्ज	९०	वेस्ट इंडीज
जस्टीन केम्प	८९	न्यूझिलंड
सनथ जयसूर्या	८८	केनिया
केलवीन पिटरसन	७९	झिंम्बाब्वे

जास्त धावांच्या फरकाने जिंकणारे पहिले पाच संघ

Tue, 25 Sep 2007 14:44:27 +0530

जास्त धावांच्या फरकाने जिंकणारे पहिले पाच संघ

संघांची नाव	फरक	विरोधी संघाचे नाव
श्रीलंका	172 धावा	केनिया
श्रीलंका	64 धावा	बांगलादेश
श्रीलंका	51 धावा	स्कॉटलंड
इंग्लंड	50 धावा	झिंम्बाब्वे
भारत	37 धावा	दक्षिण आफ्रिका

ट्वेंटी-२० विश्वकरंडकातील संघांची कामगिरी

Tue, 25 Sep 2007 14:13:16 +0530

ट्वेंटी-२० विश्वकरंडकातील संघांची कामगिरी

संघांची नाव	सामने	विजयी	पराभूत	बरोबरी	टक्केवारी
ऑस्ट्रेलिया	6	3	3	0	50
बांगलादेश	5	1	4	0	20
इंग्लंड	5	1	4	0	20
भारत	7	4	1	1	57.14
केनिया	2	0	2	0	0
न्यूझिलंड	6	3	3	0	50
पाकिस्तान	7	5	1	1	71.43
स्कॉटलंड	2	0	1	0	0
दक्षिण आफ्रीका	5	4	1	0	80
श्रीलंका	5	3	2	0	60
वेस्ट इंडिज	2	0	2	0	0
झिंम्बाब्वे	2	1	1	0	50

संघांची ट्वेंटी-२० मधील आतापर्यंतची कामगिरी

Tue, 25 Sep 2007 14:02:26 +0530

ट्वेंटी-२० मध्ये आतापर्यंत झालेल्या सामन्यांमधील संघांची कामगिरी

संघांची नावे	सामने	विजयी	पराभूत	बरोबरी	टक्केवारी
ऑस्ट्रेलिया	11	6	5	0	54.55
बांगलादेश	8	3	5	0	37.5
इंग्लंड	11	3	8	0	27.27
भारत	8	5	1	1	62.5
केनिया	4	0	4	0	0
न्यूझिलंड	11	5	5	1	45.45
पाकिस्तान	11	8	2	1	72.73
स्कॉटलंड	2	0	1	0	0
दक्षिण आफ्रीका	10	6	4	0	60
श्रीलंका	8	5	3	0	62.5
वेस्ट इंडिज	5	1	3	1	20
झिंम्बाब्वे	3	1	2	0	33.33

विजयाचे शिल्पकार

Mon, 24 Sep 2007 21:34:54 +0530

भारतीय क्रिकेट संघाच्या ट्वेंटी-२० विश्वकरंडक जिंकण्यात आतापर्यंतच्या सर्वच खेळाडूंचे योगदान महत्त्वाचे ठरले आहे. पण यातही काही हुकमाचे पत्ते आहेत. त्यांच्यामुळे विजय भारताच्या पदरात पडला आहे.

महेंद्रसिंह धोनी- २६ वर्षीय भारतीय कर्णधाराने आपल्याकडे नेतृत्वाची धुरा सोपविण्याचा निर्णय किती योग्य आहे हे या स्पर्धेत दाखवून दिले आहे. तडाखेबंद फलंदाजी आणि कुशल नेतृत्व या जोरावर धोनीने सर्वांनाच प्रभावित केले आहे. मोक्याच्या वेळी शरणागती पत्करणाऱ्या भारतीय संघात धोनीने जान फुंकली. एकता निर्माण केली. त्यामुळेच या स्पर्धेतील सर्व सामने बऱ्यापैकी अंतर राखून भारताने जिंकले आहेत. पाकिस्तानविरूद्धच्या पहिल्या सामन्यातही धोनीने चमकदार खेळ केला होता.

युवराज सिंह- या डावखुऱ्या फलंदाजाने तर सर्वांवरच आपल्या तडाखेबाज फलंदाजीने मोहिनी घातली आहे. त्याची बॅट धावा काढत नाही, ओतते. तो चेंडू फटकावत नाही, टोलवतो. त्यामुळे चौकार, षटकारांच्या राशी त्याच्या बॅटीशी लोळण घेतात. स्पर्धेत १२ षटकार हाणले आहेत. त्यात सर्वाधिक दूर गेलेला षटकारही त्याच्याच नावे आहे. सहाजिकच युवराज प्रतिस्पर्धी संघांसाठी डोकेदुखी ठरला नसता तरच नवल.

रॉबिन उत्थप्पा- या २१ वर्षीय डावखुऱ्या फलंदाजाने इंग्लंड दौऱ्यापासूनच लक्ष वेधून घेतले आहे. या स्पर्धेतही त्याने चमकदार खेळ केला आहे. आक्रमक फलंदाजी हे त्याचे वैशिष्ट्य. त्यामुळे सहा सामन्यातील पाच डावात त्याने ११७.९७ च्या स्ट्राईक रेटने १०५ धावा केल्या आहेत. त्यात त्याचे सहा षटकार व पाच चौकार आहेत. त्याने पाकविरूद्धच्या मागच्या सामन्यातही अर्धशतक ठोकले होते.

हरभजनसिंग- भज्जी या टोपणनावाने ओळखल्या जाणाऱ्या हरभजनने आपल्या फिरकीने भल्या भल्या फलंदाजांची फिरकी घेतली आहे. गरज असताना विकेट मिळवून देणे हे त्याचे वैशिष्ट्य. त्यामुळे सामना फिरवण्यात तो वाकबगर आहे. ऑस्ट्रेलियाविरूद्धचा सामना त्याने मायकेल क्लार्कचा बळी घेतल्यामुळेच फिरला असे म्हटले तर वावगे ठऱणार नाही. सहा सामन्यात त्याला सात बळी मिळाले आहेत.

रूद्रप्रताप सिंह- २१ वर्षीय रूद्रप्रताप लंबी रेस का घोडा आहे. स्पर्धेतील सहा सामन्यात त्याला नऊ बळी मिळाले आहेत. त्याच्या गोलंदाजीला धार आहे. वेगाबरोबरच योग्य दिशा हे त्याच्या गोलंदाजीचे वैशिष्ट. त्याच्यासमोर खेळताना भले भले फलंदाज गडबडले. फलंदाजांना तो बांधून ठेवतो. त्यामुळेच त्याच्या गोलंदाजीवर फारशा धावा निघालेल्या नाहीत.

जोगिंदर सिंह- जोगिंदर सिंहच्या चेहऱ्याकडे पाहून याला काय बळी मिळणार असे वाटते. पण तो डॉक हॉर्स ठरला. ऑस्ट्रेलिया आणि पाकिस्तानविरूदधच्या शेवटच्या सामन्यात शेवटचे अतिशय जोखमीचे ठरणारे षटक टाकण्याचा आणि भारताला जिंकून देण्याचा मान याच्याकडे जातो. या दोन्ही षटकात त्याने बळी मिळवून भारताची नौका विजयाच्या किनाऱ्याला लावली.

इरफान पठाण- पठाण स्पर्धेत चांगलाच यशस्वी ठरला. पाकिस्तानविरूद्धच्या शेवटच्या सामन्यात सोळा धावा देऊन त्याने तीन बळी घेतले. सहाजिकच शेवटच्या सामन्यात तो सामनावीर ठरला. याच खेळाडूला कामगिरीअभावी संघाबाहेर ठेवले होते.

गौतम गंभीर- या नवोदीत खेळाडूत गुणवत्ता ठासून भरली आहे. शेवटच्या सामन्यात अतिशय चांगली फलंदाजी करताना त्याने ५४ चेंडूत ७५ धावा फटकावल्या. एकीकडे ब़डे फलंदाज तंबूत परतत असताना या पठ्ठ्याने बाजू लावून धरली होती.

श्रीशांत- अतिशय आक्रमक स्वरूपाचा हा खेळाडू. शेवटच्या तीनही सामन्यात त्याची कामगिरी चांगली झाली. त्याचा आक्रमकपणा कधी कधी अनावश्यक वाटतो. त्याचा फटकाही त्याला बसतो. पण जिंकायचे असेल तर आक्रमकता हवीच. त्याची खुन्नस हेच त्याचे उत्तेजक आहे.

षटकारांचा युवराज? नव्हे बादशाह

Thu, 20 Sep 2007 10:34:01 +0530

भारताच्या डावखुर्‍या युवराजसिंहला गोलंदाजी करण्यासाठी समोर आलेल्या स्टुअर्ट ब्रॉडला वाटलेही नसेल, की आता जो घडेल तो इतिहास असेल. आणि त्या इतिहासाचे आपण खलनायक ठरू. नायक अर्थातच त्याच्या समोर होता. त्याच्या या षटकातील सहाही चेंडूंना सीमापार भिरकावून युवराजने सहा चेंडूत सहा षटकारांची आतषबाजी केली आणि ट्वेंटी ट्वेंटी क्रिकेटच्या इतिहासात नवा विक्रम रचला. या स्पर्धेत सहा चेंडूत सहा षटकार मारणारा तो पहिलाच फलंदाज आहे.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्येही ही कामगिरी यापूर्वी केवळ एकदाच झाली आहे. वेस्ट इंडिजमध्ये यावर्षी झालेल्या विश्वकरंडक स्पर्धेत दक्षिण आफ्रिकेच्या हर्षेल गिब्जने हॉलंडच्या डॉन वाजच्या एका षटकात सहा षटकार ठोकले होते. पण युवराजशी तुलना करता त्याचे महत्त्व कमी आहे. कारण हॉलंडचा संघ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तसा कच्चा लिंबू होता. इंग्लंडचे तसे नाही. म्हणूनच युवराजचा पराक्रम गिब्जच्या तुलनेत उजवा ठरतो.

प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये एका षटकात सहा षटकार मारण्याचा पराक्रम सर गॅरी सोबर्स यांनी केला होता. भारताच्या रवी शास्त्रीने या पराक्रमाची पुनरावृत्ती केली होती.

युवराजच्या खेळीचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याने फक्त बारा चेंडूत अर्धशतक फटकावले. केवळ ट्वेंटी ट्वेंटी नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील हे सर्वांत वेगवान अर्धशतक आहे. बांगलादेशच्या मोहम्मद अश्रफूलने ट्वेंटी ट्वेंटीमध्ये वीस चेंडूत अर्धशतक फटकावले होते. एकदिवसीय सामन्यांमध्ये वेगवान अर्धशतकाचा मान सनथ जयसूर्याकडे जातो. त्याने १९९६ मध्ये पाकिस्तानविरूद्ध सिंगापूर येथे सतरा चेंडूतच ५० धावा केल्या होत्या.

युवराजच्या गुरूवारच्या पराक्रमाला पूर्वेतिहासही कारणीभूत आहे. नुकत्याच झालेल्या इंग्लंड दौर्‍यात युवराजच्या गोलंदाजीवर दिमित्री मस्करहॅन्सने सलग पाच षटकार मारले होते. त्याचा वचपा युवराजने काढला. ब्रॉडच्या पहिल्या चेंडूवर मिड ऑनला षटकार मारला. त्यानंतर बॅकवर्ड स्क्वेअर लेग, लॉंग ऑफ, बॅकवर्ड पॉईंटहून वर मिड विकेट व मिड ऑनवर असे सहा षठकार मारले.

ट्वेंटी ट्वेंटीत एका षटकात सर्वाधिक धावा बनविणारा फलंदाज असाही लौकीक आता त्याच्या नावे जमा झाला आहे. यापूर्वी ऑस्ट्रेलियाच्या रिकी पॉंटींगने २००५ मध्ये ऑकलंड येथ न्यूझीलंडविरूद्ध खेळताना डेरेल टफीच्या गोलंदाजीवर एका षटकात तीस धावा लुटल्या होत्या. सध्या सुरू असलेल्या ट्वेंटी ट्वेंटी स्पर्धेत श्रीलंकेच्या जेहान मुबारकने एका षटकात २९ धावा केल्या आहेत.

ब्रॉने आपल्या चार षटकात तब्बल साठ धावा दिल्या. त्यामुळे ट्वेंटी ट्वेंटीमधील सर्वात झोडपलेला गोलंदाज असा बदलौकीक त्याच्या नावे झाला आहे. इंग्लंडचा जेम्स अंडरसनने ऑस्ट्रेलियाविरूद्ध सिडनीत आणि जयसूर्याने पाकिस्तानविरूद्ध जोहान्सबर्ग येथे ६४ धावा दिल्या आहेत.

चक दे इंडिया

Fri, 07 Sep 2007 20:21:30 +0530

इंग्लंडविरूद्धच्या एकदिवसीय मालिकेत भारताने तिसरा सामना ज्या जिद्दीने जिंकला तो पाहता टीम इंडिया आता नेटवेस्ट मालिका आपल्या नावे करण्यासाठी सज्ज झाली आहे, याचे प्रत्यंतर मिळते. इंग्लंडचे कडवे आव्हान आणि संघातील खेळाडूंच्या मागील पानांवरून पुढे सुरू असलेल्या चुका पाहता हा संघ या सामन्यात हरणार असेच वाटत होते. पण ज्या जिद्दीने आणि सकारात्मक मानसिकतेने भारतीय खेळाडूंनी खेळ केला त्याला सलामच ठोकावासा वाटतोय. नव्याजुन्या खेळाडूंचा योग्य ताळमेळ हाही भारताच्या विजयासाठी पुरक ठरला. त्यामुळे शनिवारी होणार्‍या नेटवेस्ट मालिकेच्या अंतिम सामन्यात भारताने चक दे इंडिया करावे हीच अपेक्षा.

खूप दिवसांनी सचिन तेंडूलकर आणि सौरभ गांगुली ही भारताची सलामीची जोडी छान खेळली. विजयाची पायाभरणी या जोडीनेच केली. त्यामुळे जुने दिवस आठवले. त्यानंतर संघातली तरूण तुर्कांनीही त्यांच्यावरची जबाबदारी योग्य रितीने पार पाडली. रॉबिन उत्थप्पाने भारताच्या विजयाची नौका खर्‍या अर्थाने पार लावली. भारताला विजयी करण्याचा आत्मविश्वास त्याच्या हालचालींमध्येही जाणवत होता. त्यामुळेच एकीकडे विकेट पडत असतानाही तो अविचल राहिला. स्ट्राईक आपल्याकडेच ठेवत त्याने चेंडू आणि धावांतील अंतर कमी करत आणले आणि विजयी फटकाही मारला.

या विजयाचा आनंद युवराजसिंगला सर्वाधिक झाला असावा. मस्करहान्सकडून सलग पाच षटकार खाल्ल्लानंतर आणि पुन्हा त्याच्याच गोलंदाजीवर त्याच्याचकडे झेल दिल्यानंतर युवराजला तोंड दाखवायलाही जागा उरली नव्हती. पण भारत विजयी झाल्यानंतर मात्र त्याच्या जीवात जीव आला. शेवटी पराभवानंतर कुणी बळीचा बकरा बनला तर काय होते हे चेतन शर्मा आणि विनोद कांबळी यांच्या उदाहरणावरून त्यालाही माहित आहे.

शेवटच्या सामन्यात एक बाब दिसून आली ती म्हणजे भारतीय खेळाडूंमध्ये जिंकण्याचे स्पिरीट दिसले. त्यामुळे सर्वजण कसून खेळताना दिसले. नव्या जुन्यांचा योग्य संयम दिसला. प्रत्येक जण आपले काही तरी योगदान देण्याच्या मनस्थिती होता. ही बाब फार महत्त्वाची आहे. त्यामुळचे की काय एरवी आपल्या प्रतिक्रिया अतिशय गंभीरपणे देणार्‍या कर्णधार राहूल द्रविडच्या चेहर्‍यावरचा आनंद विजयानंतर मावत नव्हता. केबिनमधून खाली येऊन त्याने खेळाडूंचे विजयाबद्दल अभिनंदन केले. त्याची देहबोलीच त्याचा आनंद सांगत होती.

शनिवारी इंग्लंडविरूद्ध अंतिम सामना खेळतानाही हेच स्पिरीट दिसावे ही अपेक्षा आहे. सौरभ गांगुलीच्या नेतृत्वाखाली लॉर्डसवर झालेल्या अंतिम सामन्यात भारतापुढे असचे ३२५ धावांचे आव्हान असताना युवराज सिंग आणि मोहम्मद कैफ या नवोदितांनी भारताचा विजय सार्थकी लावून नेटवेस्ट मालिका भारताच्या झोळीत टाकली होती. त्याची पुनरावृत्ती शनिवारी करण्याची संधी आहे. त्यावेळी मिळविलेल्या विजयानंतर सौरभ गांगुलीने अंगातील शर्ट काढून भिरकावलेला सर्वांना पाहिला. त्याविषयी चर्चाही खूप झाली. पण शेवटी विजयाचा तो जल्लोष होता. तसा जल्लोष करण्याची संधी पुन्हा एकदा आली आहे.

ही संधी साधण्यासाठी टीम इंडियाला मनःपूर्वक शुभेच्छा!

युवराज, वाचलास रे बाबा !

Fri, 07 Sep 2007 18:11:16 +0530

इंग्लंडविरूद्धचा सहावा एकदिवसीय सामना जिंकल्याचा सर्वांत जास्त आनंद कुणाला झाला असेल ? तुम्ही म्हणाल सर्वच भारतीयांना झालाय. त्यात काय एवढे. पण ते खरं नाहीये. भारतीयांना तर आनंद झालाच आहे. पण सर्वांत जास्त आनंद झालाय तो युवराजसिंगला. आश्चर्य वाटतंय ना. पण सामना जिंकल्यानंतर युवराजसिंगने मैदानात जाऊन रॉबिन उत्थप्पाला ज्या पद्धतीने अत्यानंदाने मिठी मारली आणि त्याला घेऊन तो नाचला त्यावरून त्याला झालेला आनंद दिसून आला. अर्थात या आनंदालाही कारण होतं. कारण तेव्हा त्याच्यासमोर मस्करहान्स दिसत होता.

भारत या सामन्यात पराभूत झाला असता तर सामन्याचा खलनायक अर्थातच युवराज ठरला असता. कारण द्रविडने त्याला गोलंदाजी देऊन पायावर धोंडा मारून घेतला आणि या महाशयांनी असे चेंडू टाकले की बिचार्‍या मस्करहान्सला एक चेंडू सोडून पुढील प्रत्येक चेंडूवर षटकार मारण्याचा मोहही आवरला नाही. सहाजिकच ४९ व्या षटकावेळी २८६ धावांवर असलेला धावफलक सहा चेंडूतच ३१६ धावांपर्यंत जाऊन थांबला. आधीच भारतीय संघाला तीनशेच्या आकड्याचे भय. त्यात संघाची सध्याची कामगिरी पहाता ते काय दिवे लावतील अशी शंका होती. त्यातच धावा आणि चेंडू यांच्यातील अंतर वाढत असताना दुसरीकडे विकेट पडायलाही सुरवात झाली होती. तरीही रॉबिन उत्थप्पाने संयम राखून हातातून निसटणारा विजय खेचून आणला.

पण भारत सामना हरला असता तर त्याचे खापर नक्कीच युवराजवर फुटले असते. कारण तीनशेपर्यंत आपण धडक मारलीच होती. याचा अर्थ तोपर्यंतचे लक्ष्य आपण आरामात पार करत होतो. महागात पडल्या असत्या त्या युवराजने दिलेल्या तीस धावा. सहाजिकच हरल्यानंतर युवराज नक्कीच खलनायक ठरला असता आणि हा कलंक धुवून काढायची संधी त्याला मिळाली असती की नाही देवजाणे. कारण असे ठरवले गेलेले खलनायक भारतात बरेच आहेत. त्यांच्या आठवणीही अशा अनेक वेळा उचंबळून येतात.

शारजात जावेद मियांदादने चेतन शर्माच्या शेवटच्या चेंडूवर षटकार मारून सामना जिंकल्याची आठवण आजही ह्रदयात ठसठस निर्माण करते. त्यामुळे त्यानंतर चेतन शर्माचे काय झाले ते सर्वांनाच ठाऊक आहे. आठवा भारतात भरलेल्या विश्वकरंडक स्पर्धेत श्रीलंकेविरूद्धचा उपांत्य सामना जवळपास सर्व भारतीय संघ सव्वाशेत तंबूत परतला असताना संतापलेल्या लोकांची शिकार बनला तो मैदानावर असलेला विनोद कांबळी. त्यावेळी तळाच्या फलंदाजांना घेऊन कांबळीने लढवय्यी वृत्ती दाखवली असती तरी चालले असते. पण तसे झाले नाही. शेवटी संघातून कांबळीला डच्चू मिळाला तो कायमचाच.

थोडक्यात युवराजचा चेतन शर्मा किंवा विनोद कांबळी व्हायचा वाचला.

युवा क्रिकेटपटूंना धडे महिला प्रशिक्षकाचे

Thu, 06 Sep 2007 19:12:56 +0530

पुरूषांचे वर्चस्व राहिलेल्या क्रिकेटच्या मैदानात महिलांनी बॅट हातात धरली तरी कुत्सित टोमण्यांनी त्यांची पाठ सोडलेली नाही. पण आता असे टोमणे देणार्‍या पुरूषांना अवाक करणारी बातमी आहे. काश्मीर विद्यापीठाच्या क्रिकेट संघाच्या प्रशिक्षकपदी सकीना युसूफ नावाच्या महिलेची नेमणूक झाली आहे.

सकीना यांनी राष्ट्रीय क्रीडा संस्थेतून पहिली महिला क्रिकेटपटू म्हणून चक्क डिस्टिंक्शन मिळवले आहे. सकिना यांनी संघाच्या प्रशिक्षकपदाची धुरा गेल्या वर्षी हातात घेतली. तेव्हापासून त्या युवा खेळाडूंना मार्गदर्शन करत आहेत. आपल्यातील गुण नेमकेपणाने पारखून त्या आपले कौशल्य विकसित करतात, असे नवोदित खेळाडूंचे म्हणणे आहे.

आमची दोन सराव सत्रे असतात. एक सकाळी आठ वाजता आणि दुसरे दुपारी दोनला. या दोन्ही वेळेला त्या नेहमीच वेळेपूर्वी मैदानावर हजर असतात. वास्तविक त्या दहापर्यंत आल्या तरी चालते. पण त्या आठपर्यंत मैदानावर येतातच. त्यांचा स्वभावही अतिशय सहकार्य करण्याचा आहे, असे शाबीर लोन या क्रिकेटपटूने सांगितले.

२६ वर्षाच्या सकिना १९९९ मध्ये १९ वर्षाखालील काश्मीर राज्य क्रिकेट संघाच्या उपकर्णधार होत्या. त्यावेळी त्यांनी जोरदार फलंदाजी केली होती. शिवाय सर्वाधिक बळी मिळविणार्‍या गोलंदाजही त्याच होत्या. त्यांना मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडूचा पुरस्कारही मिळाला होता.

मात्र, एवढे असूनही त्या राष्ट्रीय संघाकडे न वळता प्रशिक्षक होणे पसंत केले. अर्थात त्यांचा संघर्ष येथेही संपला नाही. राष्ट्रीय क्रीडा संस्थेच्या पहिल्या पदवीधर खेळाडू असूनही त्यांना प्रशिक्षपदासाठी तीन वर्षांची वाट पहावी लागली.

गोलंदाज होणार आता बळीचे बकरे

Mon, 09 Jul 2007 17:41:03 +0530

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीच्या तांत्रिक समितीवर भारताचे ज्येष्ठ क्रिकेटपटू सुनील गावसकर यांना घ्यावे, अशी सूचना करणारे महाभाग आता आपल्या या सूचनेवर नक्कीच पश्चात्ताप व्यक्त करीत असतील. कारण या काळात गावसकर यांनी भन्नाट सूचनांचे जे षट्कार व चौकार मारले आहेत, त्यामुळे सध्या खेळत असलेले गोलंदाज हैराण झाले आहेत. गावसकरांच्या सूचनांमुळे गोलंदाज हे कसायाकडील गरीब बिचार्‍या कोकरासारखे झाले आहेत. आता गावसकरांनी आणखी एक नवीन सूचना केली असून ती या गोलंदाजांचे उरले सुरले मनोधैर्य खच्ची करणारी आहे.

गोलंदाजाने नो बॉल टाकल्यास त्याचा पुढचा चेंडू फ्री हीटसाठी असेल. (फुटबॉलच्या फ्री किकच्या धर्तीवर) म्हणजे या चेंडूवर फलंदाज झेल, एलबीडब्ल्यू वा
त्रिफळाचीत झाल्यास तो बाद ठरवला जाणार नाही. या चेंडूवर धावचीत झाल्यासच फक्त त्याला बाद ठरविले जाईल. विशेष म्हणजे हा नियम मान्य झाला
आहे. श्रीलंकेच्या आगामी ऑस्ट्रेलिया दौर्‍यापासून या नियमाची अंमलबजावणीही होणार आहे.

गावसकर यांनीच यापूर्वी सुपर सबची कल्पना मांडली होती. ती पूर्णपणे अव्यवहार्य ठरली. एकदिवसीय सामन्यात गोलंदाजाची अवस्था ठोकून काढावे ऐसा जे
की अशी असताना त्याला आणखी दयनीय बनविण्याचे डावपेच का आखले जात आहेत, हे कळत नाही. साध्या, सोप्या आणि सरळ एकदिवसीय सामन्यांना
आणखी गुंतागुंतीचे बनवून त्यातील गंमत का घालवली जाते हे समजत नाही. भारताचे माजी प्रशिक्षक ग्रेग चॅपेल यांनी केलेल्या प्रयोगांबाबत गावसकरांनी
येथेच्छ तोंडसुख घेतले आता प्रयोगांच्या नावावर स्वतः गावसकर काय करत आहेत?

पूर्वी सलग पंधरा षटकांपर्यंत पॉवर प्ले असायचा. गावसकरांच्या सूचनेनुसार त्याचे तीन तुकडे करण्यात आले. त्यामुळे आक्रमक सुरवातीला ब्रेक बसला.
आता क्षेत्ररक्षण करणार्‍या संघाचा कर्णधार पाच पाच षटकांच्या हफ्त्यात हा पॉवर प्ले घेतो. पण यामुळे फायदा काहीच झाला नाही. खेळाचा प्रवाह मात्र
थांबला. फटकेबाजीच्या नादात धावसंख्या तरी वाढायची किंवा विकेट तरी पडायच्या. आता ते होत नाही. शिवाय फलंदाजाला पाच षटकात आक्रमक नंतर
पुन्हा सांभाळून पुन्हा आक्रमक असे बदलते पवित्रे घ्यावे लागत आहेत.

आता नवा नियम. डकवर्थ लुईस पद्धतीने क्रिकेटचे जेवढे नुकसान केले, त्यापेक्षा जास्त नुकसान या नव्या नियमाने होऊ शकते. त्यामुळे नो बॉल पडल्यानंतर
पुढचा चेंडू चौकार किंवा षट्कार म्हणून फटकावला जाऊ नये याची काळजी आता गोलंदाजाला घ्यावी लागेल. त्यामुळे त्यांच्यावर मानसिक दबावही वाढेल.
शिवाय सामन्याच्या निर्णायक क्षणी नो बॉल पडल्यास काय होईल? फलंदाज तर ताणतणावाबाहेर राहील. तो चांगला पुढे येऊन फटका मारेल. कारण त्या
चेंडूवर तो बाद होणारच नाही. असे असल्यास गोलंदाजावरचा दबाव किती वाढेल याचा विचारच केलेला बरा. मुळाच एकदिवसीय क्रिकेट हा खेळ फलंदाजांचा
आहे. यात गोलंदाजाला तशीही फारशी किंमत नाही. अशा परिस्थितीत अशा चित्रविचित्र सूचना करून त्याची स्थिती आणखी शोचनीय का केली जात आहे.

गावसकर यांच्या मते रसिक क्रिकेटमध्ये चौकार आणि षट्कार पाहण्यासाठी येतात, म्हणे. गोलंदाजांना पाहण्यासाठी नाही. असे असेल तर शोएब अख्तर,
शेन बॉंड, ब्रेट ली यांच्या गोलंदाजीने आनंदीत होणारे, त्यांचे चाहते असणारे नाहीत काय? मुरली, व्हिट्टोरी, ब्रॅड हॉग, अनिल कुंबळे यांची फिरकी पाहण्याचा
आनंद लुटणारे नाहीत काय? आता लोकांना कशात आनंद वाटतो, हेही गावसकरच ठरवायला लागले हे मात्र अती आहे.

सध्या एकदिवसीय क्रिकेट फलंदाजांचे आहे. त्यात षट्कार अगदी सहजतेने मारले जातात. विश्वकरंडक स्पर्धा हे त्याचे उदाहरण आहे. लहान असलेले मैदान,
त्यामुळे मागे आलेली सीमा आणि आता हा नवा नियम. या सार्‍यामुळे क्रिकेटचा आनंदच कमी होण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत गावसकर आपली
जबाबदारी महत्त्वाची आहे. क्रिकेट लोकांना पाहू द्या. त्यांना आनंद घेऊ द्या. त्यांनी आनंद कसा घ्यावा हे कृपया तुम्ही ठरवू नका ही विनंती.

लक्षात राहिलेली विश्चकरंडक स्पर्धा २००७

Sat, 02 Jun 2007 21:51:16 +0530

वेस्ट इंडिज या नयनरम्य बेटावर पहिल्यांदाच झालेली विश्वकरंडक स्पर्धा भारतासाठी फारशी चांगली गेली नसली, तरी या स्पर्धेचे परिणाम बरेच झाले. अनेक समीकरणे बदलली. अनेक विक्रम रचले गेले. क्रिकेटपटू मैदानात व मैदानाबाहेरही खूप गाजले. ४८ दिवस, ५१ सामन्यांच्या मंथनात १६ संघ सहगभागी झाले होते. या महाकुंभात अखेर ऑस्ट्रेलियाचा संघ विश्वविजेता ठरला.

स्पर्धेची सुरवात यजमान वेस्ट इंडिज व पाकिस्तान यांच्यातल्या सामन्याने झाली. या सामन्यात यजमानांनी चांगली खेळी करत पाकिस्तानचा ५७ धावांनी पराभव केला. ज्या देशांना कसोटी मान्यता नाही, त्यांना या स्पर्धेत सहभाग दिल्याबद्दल स्पधेपूर्वी बरेच वादंग झाले. पण याच संघांनी सगळी गणिते बदलून टाकली.

त्यातील पहिला संघ म्हणजे आयर्लंड या नवघ्या संघाने प्रथम झिंबाब्वेविरूद्धचा सामना बरोबरीत सोडविला. त्यानंतर क्रिकेटजगतात चौथ्या क्रमांकावर असलेल्या पाकिस्तानचा गटसाखळी सामन्यात धक्कादायक पराभव केला. यामुळे स्पर्धेतील गृहितके बदलली. हा बदल एवढा मोठा होता की १९९२ च्या विश्वविजेत्या पाकिस्तानला गट साखळीतच गारद होण्याची वेळ आली. या विजयामुळे आयर्लंड मात्र सुपर ८ सांठी पात्र ठरले.

आयर्लंडच्या पराभवातून सावरत नाही तोच पाकिस्तानचे प्रशिक्षक बॉब वुल्मर यांचा हॉटेलमध्ये रहरस्यमयरित्या मृत्यू झाला. त्यामुळे पाकच्या खेळाडूंवर सर्वत्र शंका घेतली जाऊ लागली. हा खूनच असल्याचे अखेर निष्पन्न झाले आहे. मात्र, खुनी कोण हे स्पष्ट झालेले नाही. पराभवानंतर पाकिस्तानचा कर्णधार इंझमाम उल हकने एकदिवसीय सामन्यातून निवृत्ती जाहीर केली.

दुसरा मोठा धक्का बांगलादेशने दिला. साखळी सामन्यात त्यांनी संभाव्य विजेता मानल्या जाणार्‍या भारताचा पराभव केला. हा पराभवाचा धक्का एवढा होता की पुढचा श्रीलंकेविरूद्धचा सामनाही भारताने गमावला आणि स्पर्धेच्या बाहेर फेकला गेला. भारत व पाकिस्तान हे दोन बलाढ्य संघ साखळीतच पराभूत झाले.

दुसरीकडे स्पर्धेआधी क्रिकेट क्रमवारीत पहिल्या क्रमांकावर गेलेल्या दक्षिण आफ्रिकेच्या हर्षल गिब्जने हॉलंडविरूध्द इतिहास रचला. त्याने दान वॅन बूजच्या एका षटकात ६ षटकार मारत विक्रम केला. त्या सामन्यत दक्षिण आफ्रिकेने एकूण १८ षटकार मारले. एका डावात सर्वाधिक षटकार मारण्याचा विक्रम त्यांनी केला. पुढे या विक्रमाची भारताने बर्म्युडाविरूध्दच्या सामन्यात बरोबरी केली.

या स्पर्धेत वेगवान शतक व अर्धेशतकाचे विक्रमही मोडले गेले. ऑस्ट्रेलियाचा धडाकेबाज फलंदाज मॅथ्यू हेडनने ब्रायन लाराचा विश्वकरंडकातील सर्वाधिक वेगवान शतकाचा (६७ चेंडूत) विक्रम मोडला. हेडनने दक्षिण आफ्रिकाविरूध्दच्या सामन्यात त्याने ६६ चेंडूतच शतक झळकावले. तर न्यूझीलंडच्या ब्रेडॉन मॅकक्युलमने २० चेंडूतच अर्धेशतक ठोकून सहा दिवसांपूर्वीचाच मार्क बाऊचरचा वेगवान अर्धशतकाचा (२१ चेंडूत) विक्रम मोडला.

भारताने बर्म्युडाविरूध्दच्या साखळी सामन्यात ५ बाद ४१३ धावा फटकावत विश्वकरंडकात प्रथमच ४०० हून जास्त धावा करण्याचा विक्रम केला. त्यांनी बर्म्युडाला १५६ वर बाद करत २५७ धावांनी विक्रमी विजय मिळवला. एवढा मोठा विजय मिळवूनही भारत सुपर आठ फेरीसाठी पात्र ठरू शकला नाही.

ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आफ्रिका, श्रीलंका, बांगलादेश, वेस्ट इंडीज, आयर्लंड, न्यूझीलंड व इंग्लंड हे संघ सुपर आठ फेरीसाठी पात्र ठरले. सुपर आठ फेरीच्या दुसर्‍याच सामन्यात श्रीलंकेच्या लसिथ मलिंगाने ४ चेंडूत ४ बळी मिळवत नवा विक्रम केला. विश्वकरंडकात हॅटट्रिक करणारा तो पाचवा गोलंदाज ठरला. मात्र, त्याची ही कामगिरी श्रीलंकेला सामना जिंकून देण्यात उपयोगी पडली नाही. सलग चार बळी मिळवणारा तो वन डेतला पहिलाच गोलंदाज ठरला.

त्यानंतर ऑस्ट्रेलिया व बांगलादेश यांच्यातील सामन्यात आणखी एका विक्रमाची नोंद झाली. मध्यमगती गोलंदाज ग्लेन मॅकग्राने पाकिस्तानचा माजी गोलंदाज वासीम अक्रमचा विश्वकरंडकातील सर्वांत जास्त बळींचा (५५ बळी) विक्रम मोडला. त्याने या विश्वकरंडकातही ११ सामन्यात एकूण २६ बळी मिळवले. त्याच्या या सातत्यपूर्ण का‍मगिरीमुळे त्याला मालिकावीराचा पुरस्कारही मिळाला.

गट सामन्यात पाकिस्तानला पराभूत करणार्‍या आर्यंलंडने सुपर आठ फेरीत बांगलादेशला पराभवाचा धक्का दिला. त्यांच्या या का‍मगिरीमुळे त्यांना आयसीसी क्रिकेट क्रमवारीत जागा मिळाली. ते आता या क्रमवारीत दहाव्या क्रमांकावर आहेत.

गट साखळीत भारताचा पराभव करणार्‍या बांगलादेशने सुपर आठ फेरीत जागतिक क्रमवारीत पहिल्या क्रमांकावर असणार्‍या दक्षिण आफ्रिकेचा केलेला पराभव हा स्पर्धेतील सर्वांत धक्कादायक पराभव म्हणावा लागेल.

सुपर आठ फेरीतून ऑस्ट्रेलिया, श्रीलंका, न्यूझीलंड व दक्षिण आफ्रिका उपांत्य फेरीत दाखल झाले. येथे ऑस्टेलियाने दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव केला, तर न्यूझीलंडवर श्रीलंकेने विजय मिळवत अंतिम सामन्यात प्रवेश केला.

१९९९ च्या विश्वकरंडक स्पर्धेत ऑस्टेलियाचा संघ पाकिस्तानकडून हरला होता. मात्र, त्यानंतर आतापर्यंत ते या स्पर्धेत एकदाही पराभूत झालेले नाहीत. त्यांनी विश्चकरंडकात सलग २९ सामन्यात विजयी राहून वेगळा विक्रम केला आहे. सलग चौथ्यांदा ऑस्टेलियाने विश्वकरंडकाच्या अंतिम फेरीत धडक मारली. सलग तीन विश्वकरंडक जिंकण्याचा विक्रमही त्यांनी श्रीलंकेला हरवून केला. श्रीलंकेला १९९६ च्या कामगिरीची पुनरावृत्ती करता आली नाही. चामिंडा वास, मुरलीधरन, लसिथ मलिंगा हे त्यांचे हुकमी एक्के चालले नाहीत.

अनेक दिगजांची निवृत्ती :
या स्पर्धेत अनेक मोठ्या खेळाडूंनी ‍निवृत्ती घोषित केली. त्यात ऑस्ट्रेलियाचा ग्लेन मँकग्रा, श्रीलंकेचा रसेल अरनॉल्ड, पाकिस्तानचा कर्णधार इंझमाम उल हक, वेस्ट इंडीजचा ब्रायन लारा यांचा समावेश आहे. न्यूझीलंडचा कर्णधार स्टीफन फ्लेमिंगने कर्णधारपदाचा राजीनामा दिला. त्याने न्यूझीलंडच्या संघाचे २१८ सामन्यात कर्णधारपद सांभाळले आहे .जमैकाचे पंच स्टीव्ह बकनर यांनी नवा विक्रम केला. सलग पाचव्या विश्वकरंडकात त्यांनी अंतिम सामन्यात पंचांची भूमिका बजावली.

विश्वकरंडक वादांचाही ः
या स्पर्धेच्या आयोजनावरही मोठ्या प्रमाणावर टीका झाली. प्रेक्षकांचा थंड प्रतिसाद तसेच खेळाडूंच्या सुरक्षिततेवरही प्रश्नचिन्ह उभे राहिले. मात्र, सगळे सुरळीत पार पडत आहे असे वाटत असताना अंतिम सामन्यात नाट्यमय घडामोडी घडल्या. पंचांना अंधाराचा अंदाज आला नाही व जेव्हा आला तेव्हा खुप उशीर झाला होता. त्यांनी तीन षटके उद्या खेळायची म्हणन सामना संपवला, मात्र ऑस्ट्रेलियाला वाटले की आपल्याला पंचांनी विजयी घोषित केले. त्यांनी जल्लोष साजरा करायला सुरूवात केली होती. शेवटी मध्यस्थी करून तीन षटके अंधारातच खेळण्यात आली. अनौपचारिकता उरलेल्या या सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने विजय मिळविला. एकूणात अशा अनेक कारणांमुळे ही स्पर्दा लक्षात राहणारी ठरली.

विश्वकरंडक स्पर्धेचा इतिहास

Sat, 02 Jun 2007 21:47:41 +0530

विश्वकरंडक स्पर्धा ही क्रिकेट विश्वातील सर्वांत महत्वाची स्पर्धा समजली जाते. दर चार वर्षांनी होणारी ही स्पर्धा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद भरवते. १९१२ साली ही स्पर्धा प्रथम भरवण्याचा प्रयत्न झाला. त्यासाठी ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड व दक्षिण आफ्रिका यां संघात स्पर्धा घेण्याचे ठरले. मात्र, खराब हवामानामुळे ही स्पर्धा झाली नाही.
त्यानंतर १९७५ साली ८ देशांच्या संघांनी (इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड, वेस्ट इंडीज, भारत व पाकिस्तान) एकत्र येऊन प्रथमच ही स्पर्धा भरवली. त्यानंतर मात्र दर चार वर्षांनी ही स्पर्धा होऊ लागली. नववी विश्वकरंडक स्पर्धा नुकतीच वेस्ट इंडीजमध्ये झाली. त्यात १६ संघ सहभागी झाले. महिलांचा ‍पहिला विश्वकरंडक १९७३ मध्ये झाला.

विश्वकरंडक स्पर्धा
साल - - - - ठिकाण - - - विजेते - - - - उपविजेते
१९७५ - - - इंग्लंड - - -वेस्ट इंडीज - - - ऑस्ट्रेलिया
१९७९ - - - इंग्लंड - - -वेस्ट इंडीज - - -इंग्लंड
१९८३ - - - इंग्लंड- - - भारत - - - वेस्ट इंडीज
१९८७ - - - भारत व पा‍किस्तान - - - ऑस्ट्रेलिया- - - इंग्लंड
१९९२ - - - ऑस्ट्रेलिया व न्यूझीलंड - - - पाकिस्तान - - - इंग्लंड
१९९६- - - भारत, पाक व श्रीलंका - - -श्रीलंका - - - ऑस्ट्रेलिया
१९९९ - - - इंग्लंड - - - ऑस्ट्रेलिया - - - पाकिस्तान
२००३ - - - दक्षिण आफ्रिका - - - ऑस्ट्रेलिया - - - भारत
२००७ - - - वेस्ट इंडीज - - - ऑस्ट्रेलिया - - - श्रीलंका

आगामी स्पर्धांचे नियोजन
२०११ - - - भारत, पाक, श्रीलंका व बांगलादेश
२०१५ - - - ऑस्ट्रलिया व न्यूझीलंड
२०१९ - - - इंग्लंड

क्रिकेटचा ‍इतिहास

Sat, 02 Jun 2007 21:47:32 +0530

क्रिकेटचा शोध कोणत्या साली लागला याची नेमकी माहिती उपलब्ध नाही. पण इंग्लंडमध्ये वेल्स येथे असलेल्या घनदाट जंगलात लहान मुले हा खेळ खेळत होती, अशी नोंद मात्र सापडते. सतराव्या शतकाच्या सुरवातीला तरूण हा खेळ खेळू लागले. पण त्याला सध्या असणारा क्रिकेट हा शब्द मात्र, क्रिकेट न खेळणार्‍या फ्रान्स या देशाची भाषा फ्रेंचमधून आला आहे.

पहिला आंतराष्ट्रीय सामना १८४४ मध्ये खेळला गेला. त्यानंतर आजपर्यंत या खेळाचा विस्तार मोठ्या प्रमाणात झाला आहे. सध्या जगमरात जवळपास २० देशात हा खेळ खेळला जातो. भारत, पाकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, द. आफ्रिका, वेस्ट इंडीज, श्रीलंका, न्यूझीलंड या देशात हा खेळ सर्वांत जास्त खेळला जातो.

क्रिकेटचा प्रसार करण्याचे श्रेयसुद्धा इंग्लंडला जाते. इंग्रजांनी ज्या देशांवर राज्य केले तेथे त्यांचे अधिका‍री क्रिकेट खेळत. त्यामुळे हा खेळ इंग्लंडबाहेर गेला. १७४४ मध्ये क्रिकेटचे नियम बनायला सुरूवात झाली. १७७४ मध्ये त्यात प्रथम सुधारणा होत, पायचीत, तीन यष्टी, बॅटची लांबी यांचे नियम ठरवण्यात आले.

त्यानंतर दोन पंच नियुक्त करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. १७७८ साली लॉर्डसवर एमसीसी क्लबची स्थापना करण्यात आली. १७५१ साली यॉर्कशायर हे सामन्याचे पहिले अधिकृत ठिकाण ठरले. १७६० मध्ये गोलंदाजी चेडू टाकू लागले. फिरकी गोलंदाजी करू लागले. १७७२ मध्ये धावफलक निर्माण झाला. अठराव्या शतकाच्या सुरवातीला लंडन व डार्टफोर्ड हे दोन क्लब अस्तित्वात आले.

पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना १८४४ मध्ये अमेरिका व कॅनडात झाला. १८५९ मध्ये इंग्लंडचे व्यावसायिक खेळाडू उत्तर अमेरिकेच्या दौर्‍यावर गेले. १८६४ मध्ये ओव्हरआर्म गोलंदाजी टाकण्यात येऊ लागली. १८७७ मध्ये पहिली कसोटी इंग्लंड व ऑस्ट्रेलियादरम्यान खेळली गेली. १८८२ मध्ये प्रतिष्ठेच्या अॅशेस करंडक सामन्यांना इंग्लंड व ऑस्ट्रेलियादरम्यान सुरवात झाली.

१८८९ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेला कसोटी खेळणारा तिसरा देश म्हणून मान्यता मिळाली. १८८९ पर्यंत एक षटक चार चेंडूंचे होते. त्यानंतर पाच चेंडूंचे एक षटक झाले, तर १९०० मध्ये सहा चेंडूंचे एक षटक झाले. त्यानंतर आठ चेंडूंचे एक षटक करण्याचा प्रयोगही या क्रिकेट खेळणार्‍या तीन देशांमध्ये झाला. पुन्हा १९४० मध्ये सहा चेंडूंचे एक षटक झाले.

दुसर्‍या महायुध्दाच्या आधी भारत, वेस्ट इंडीज व न्यूझीलंड या तीन देशांना कसोटी खेळण्याची मान्यता मिळाली. युध्दानंतर पाकिस्तानलाही कसोटी खेळणारा देश म्हणून मान्यता मिळाली. विसाव्या शतकाच्या शेवटी श्रीलंका, झिंबाव्वे व बांगलादेश यांनाही मान्यता मिळाली. अशा तर्‍हेने क्रिकेट सर्वत्र पसरत गेले.