आयपीएल लेख

किसमे कितना है दम?

Fri, 17 Apr 2009 15:23:50 +0530

आयपीएलच्या दुसर्‍या सत्राची सुरवात १८ एप्रिलपासून होते आहे. पहिल्या सत्रात राजस्थान रॉयल्सने सार्‍यांना धुळ चारत विजेतेपदाचा करंडक पटकावला होता. यावेळी काय होईल? म्हणूनच मैदानात उतरण्यापूर्वी 'कौन कितने पानी में' हे जाणून घेऊया.

चेन्नई सुपर किंग्ज- भारताचा 'यशस्वी' कर्णधार महेंद्रसिंह धोनी या संघाचे नेतृत्व करतो आहे, ही जमेची बाजू आहे. धोनी कर्णधार व फलंदाज म्हणूनही यशस्वी आहे. आयपीएलच्या पहिल्या सत्रातही त्याने हे दाखवून दिले आहे. गेल्या वेळी संघाने फायनलमध्ये धडक मारली हे धोनीचे कर्तृत्व सिद्ध करायाला पुरेसे आहे. सुरेश रैना, मखाया एंटिनी, मॅथ्यू हेडन व मुथय्या मुरलीधरन यासारखे चॅंपियन खेळाडू संघात आहेत..

मायनस पॉईंट- संघाची खालची फळी कमकुवत आहे. युवा व स्टार खेळाडूंमुळे त्यांच्यावर दबाव आहे. थोडक्यात स्टार खेळाडूंवर सगळी दारोमदार.
---------------------
राजस्थान रॉयल्स- गेल्यावेळचा विजेता संघ. त्यामुळे यावेळीही गतविजेते म्हणून पाहिले जाणार. यावेळी मात्र लढत तितकी सोपी नाही. शेन वॉर्न कर्णधार म्हणून यशस्वी ठरला होता. यावेळीही तो त्याची पुनरावृत्ती करेल ही आशा. गेल्यावेळचा विजय हा या स्पर्धेत प्रोत्साहन देणारा ठरेल. ग्रीम स्मिथ घरच्या मैदानावर खेळत असल्याने भरात येऊन खेळेल.

मायनस पॉईंट्स- युवा खेळाडूंना आफ्रिकेत खेळणे तितके सोपे जाणार नाही. गेल्या वेळचे स्टार खेळाडू शेन वॉटसन, सोहैल तनवीर यांची कमतरता जाणवेल.
-----------------
कोलकता नाईट रायडर्स- शाहरूख खान यंदा तर जिंकण्याच्या इराद्यानेच संघाला मैदानात उतरवेल. गेल्या वेळच्या चुका टाळून कोच जॉन बुकानन जिंकण्याचा नवा प्लॅन राबवतील ही अपेक्षा. कोच बुकाननची रणनीती, बारकाईने प्रतिस्पर्धी संघांचा केलेला अभ्यास व ख्रिस गेलसारख्या स्फोटक खेळाडूची उपस्थिती फायदेशीर ठरेल.

मायनस पॉईंट- कर्णधारपदावरून हाकललेला सौरव गांगुली या स्पर्धेसाठी कितपत योगदान देईल ही शंका. रिकी पॉंटींग, शोएब अख्तर, डेव्हिड हसी व इतर अनेक खेळाडूंची अनुपस्थिती संघाला त्रासदायक ठरेल.
-----------------
दिल्ली डेअरडेव्हिल्स- वीरेंद्र सेहवागच्या नेतृत्वाखालील हा संघ आक्रमक आहे. सेहवाग, गौतम गंभीर, तिलकरत्ने दिलशान, पॉल कॉलिंगवूड, ए.बी. डिव्हिलियर्स, ओवेस शहा हे दणकेबाज फलंदाज संघात आहेत. शिवाय ग्लेन मॅकग्रा, आशीष नेहरा, महारूफ, डॅनियल व्हिट्टोरी हे गोलंदाज प्रतिस्पर्ध्यांच्या मनात धडकी भरविण्यास पुरेसे आहेत.

मायनस पॉईंट- निर्णायक क्षणी संघाची कामगिरी चांगली होत नाही, हा इतिहास आहेत.

------------
मुंबई इंडियन्स- सचिन तेंडुलकरच्या नेतृत्वाखालील मुंबई इंडियन्सला यावेळी विजयाला गवसणी घालायची आहे. साथीला सनथ जयसूर्यासारखा अनुभवी फलंदाज आहे. याशिवाय शॉन पोलॉकसारखा अनुभवी मेंटर आहे. पोलॉकला आफ्रिकी खेळपट्ट्या माहिती आहेत. त्यामुळे तो चांगल्या टिप्स देऊ शकतो. झहिर खान व जेपी ड्युमिनी ट्रंप कार्ड ठरू शकतात. आणि हो लसिथ मलिंगा काय जादू घडवतो याकडेही लक्ष द्यावे लागेल.

मायनस पॉईंट- संघाच्या खालच्या स्तरात चांगले फलंदाज नाहीत.
-----
डेक्कन चार्जर्स- गेल्या वेळी हा संघ गुण तालिकेत सगळ्यांत शेवटी होता. आता या संघाचा कर्णधार ऑस्ट्रेलियाच वेगवान माजी फलंदाज एडम गिलख्रिस्ट आहे. कोचही डेरेन लेहमन आहे. यावेळी हा संघ जोरदार पुनरागमन करण्याची अपेक्षा आहे.

मायनस पॉईंट्स- स्टार खेळाडूंवर अवलंबून राहिल्यास निराशाच पदरी पडेल.

----------------
बेंगलुरू रॉयल चॅलेंजर्स- विजय माल्या यांच्या या संघाची धुरा इंग्लंडचा आक्रमक फलंदाज केवीन पीटरसनच्या हातात असेल. कर्णधार बददल्याने कामगिरी सुधारेल अशी संघ व्यवस्थापनाला आशा आहे. संघात रॉबिन उत्थप्पा हा स्थानिक चेहरा आहे. संघाची गोलंदाजीही मजबूत आहे.

मायनस पॉईंट्स- यातील अनेक खेळाडू ट्वेंटी-२० साठी फीट नाहीत. पीटरसन या स्पर्धेतच मायदेशी वेस्ट इंडिजविरूद्धची मालिका खेळण्यासाठी परतेल. संघाचा मालक विजयासाठी हपापलेला आहे. सहाजिकच त्याचा मोठा दबाव खेळाडूंवर असेल.
---
किंग्ज इलेव्हन पंजाब- नेस वाडिया व प्रीती झिंटाचा हा संघ संतुलित वाटतोय. मधली फळीही मजबूत आहे. रवी बोपारा यावेळी संघात आहे. कर्णधार युवराजसिंह यावेळी चमत्कार दाखवून संघाला विजयापर्यंत नेईल अशी आशा आहे.

मायनस पॉईंट्स- जेम्स होप, शॉन मार्श, ब्रेट ली हे खेळाडू फार काळ संघासाठी खेळू शकणार नाही. त्यामुळे संघासाठी त्यापुढचा काळ कठीण असेल.

आयपीएलने 'कोटकल्याण'

Sat, 07 Feb 2009 18:40:06 +0530

इंडियन प्रीमीयर लीगच्या दुसर्‍या सत्रासाठीचा लिलाव पाहिल्यानंतर या देशात मंदी वगैरे फुकाच्या गोष्टी आहेत, असे वाटले तर त्यात काही चुकीचे नाही. अभिनेत्री प्रीती झिंटा म्हणालीसुद्धा, 'या देशात क्रिकेट आणि या दोन क्षेत्रात मंदीला अजिबात थारा नाही. आयपीएल तर या दोन्हींचा संगम आहे.' प्रीतीचे म्हणणे शंभर टक्के खरे असल्याचेच गेल्या काही दिवसातले चित्र आहे. आयपीएलच्या लिलावात तर हे प्रकर्षाने जाणवले. गेल्या वेळी या लिलावात घेतली गेलेली कोटीच्या कोटी उड्डाणे पाहून डोळे पांढरे व्हायची वेळ आली होती. यावेळी पीटरसन आणि फ्लिंटॉफ सारख्यांना त्याहून जास्त रक्कम मोजण्यात आलेली पाहून आयपीएलने कुणाचेही कोटकल्याण झाल्याची खात्री पटली.

भारतात झालेली मालिका ५-० अशी हरून माघारी परतलेल्या इंग्लिश कर्णधार केवीन पीटरसनला आणि संघातील त्याचाच साथीदार अँड्र्यू फ्लिंटॉफला ७.५५ कोटी कशाच्या आधारावर मोजण्यात आले हे कळण्याच्या पलीकडचे आहे. बंलगोर रॉयल चॅलेंजर्स या संघाचे मालक विजय मल्ल्या यांना काहीही करून पीटरसन हवाच होता. त्यामुळे त्यांनीच त्याच्यासाठी बोली वाढवली आणि त्याला येनकेनप्रकारे विकत घेतलेच. त्याचवेळी चेन्नई सुपरकिंग्जचे मालक इंडिया सिमेंटनेही फ्लिंटॉफला तेवढ्याच किमतीला विकत घेतले. या दोघांसकट उर्वरित खेळाडूंना जी किंमत मिळाली त्यावरून खरोखरच त्याची किंमत तेवढी होती का हा प्रश्न पडतो.

भारतात पूर्णपणे फ्लॉप ठरलेल्या या दोघांना लावलेल्या बोलीने मागच्या वर्षीचा महेंद्रसिंह धोनीसाठी लावलेल्या बोलीचा विक्रमही मागे पडला. ज्या चेन्नई सुपरकिंग्ज संघात धोनी आहे, त्याच संघात आता त्याच्याहीपेक्षा जास्त पैसे देऊन मोजून घेतलेला फ्लिंटॉफही आहे. धोनी त्याच्यापेक्षा यशस्वी असूनही त्याची 'किंमत' कमी आहे. या लिलावातील बोली परस्परातील स्पर्धेमुळे जास्त वाढल्याचे बोलले जात आहे. मल्या यांना पीटरसन आणि चेन्नईवाल्यांना फ्लिंटॉफ यांना काहीही करून विकत घ्यायचेच होते. त्यामुळे त्यांनी बोली वाढली तरी हरकत नाही अशी भूमिका ठेवली. पण त्याचा फायदा इतर फुटकळ खेळाडूंनाही मिळाला.

मश्रफी मोर्तझा, टायरॉन हेंडरसन, ड्युमिनी ही नावे तरी तुम्ही ऐकली नसतील. पण त्यांना कोट्यवधी रूपयांना खरेदी केले गेले आहे. ड्युमिनी या दक्षिण आफ्रिकेच्या खेळाडूला मुंबईने 4 कोटी 75 लाख रूपये मोजून विकत घेतले. तर हेंडरसन या त्याच्याच देशबंधूला तीन कोटी 25 लाखांना विकत घेतले. आहे. या हेंडरसनने आतापर्यंत एकमेव वन डे खेळलेली आहे. घरगुती सामन्यांत ट्वेंटी-20 तील चांगली कामगिरी ही त्याची जमेची बाजू आहे. त्याचवेळी मोर्तझासाठी कोलकता नाईट रायडर्सने तीन कोटी रूपये मोजले आहेत. रवी बोपाराची लायकी काय पण प्रीती झिंटाच्या राजस्थान रॉयल्सने त्याच्यासाठी चक्क दोन कोटी मोजले आहेत.

कुणाला किती पैसे मिळावेत यासाठी काही सुमारच उरला नाही. काही खेळाडूंना अवाच्या सव्वा आणि काहींना अगदीच कमी तर काहींना काहीच नाही अशी स्थिती दिसून आली. इंग्लंडचा माजी कर्णधार पॉल कॉलिंगवूडला फक्त 1 कोटी 37 लाखात दिल्लीने विकत घेतले. त्याचा सहकारी ओवेस शहाचीही तीच गत आहे. बाकी ऑस्ट्रेलियाचे स्टुअर्ट क्लार्क, ब्रॅड हॅडीन, दक्षिण आफ्रिकेचा एश्वेल प्रिन्स, आंद्रे नेल, वेस्ट इंडिजचा रामनरेश सरवान हे गुणी खेळाडू विकत घेण्यासाठी कोणताही संघ पुढे सरसावला नाही. याचा अर्थ ते गुणवान नाहीत असा नाही. पण संघांना आकृष्ट करून घेण्यात ते कुठेतरी कमी पडले एवढे नक्की.

आयपीएल हा पैशांचा खेळ झाला हे नक्की. पण मागच्या वेळी अव्वाच्या सव्वा पैसे मोजून घेतलेल्यांनी नंतर काय दिवे लावले हे उघड असतानाही याही वेळी पैशांचा खेळ खेळण्यात आला. अँड्र्यू सायमंड्सपासून अनेक नामचीन खेळाडू भरपूर पैसे देऊन मागच्या लिलावात विकत घेतले गेले. पण त्यातले अनेक खेळाडू पार फ्लॉप ठरले. कोलकता, हैदराबाद, बंगलोर या संघांकडे हे खेळाडू मोठ्या प्रमाणात होते तरीही या संघांची कामगिरी निराशाजनक झाली. त्या तुलनेत राजस्थान रॉयल्सकडे शेन वॉर्न वगळता बडे खेळाडू फारसे नव्हते. तरीही हा संघ विजेता ठरला. पण यातून या संघाच्या मालकांनी काहीही धडा घेतला नाही हेच यावेळी कळले. या कॉर्पोरेट उद्योगपतींना कमाई करून देणारे खेळाडू हवे आहेत. खेळालाही आता त्यांनी आपल्या दावणीला बांधले आहे. आता बघूया आयपीएलमध्ये यावर्षी काय घडतेय ते.

आयपीएलः कॉर्पोरेट कंपन्यांचा धंदा?

Wed, 07 May 2008 14:05:41 +0530

कट टू टेक १....
बंगलोर रॉयल चॅलेंजर्स संघाचे सीईओ चारू शर्मा आणि प्रशिक्षक वेंकटेश प्रसाद यांनी पदांचा राजीनामा दिला आहे. पराभव या संघाची पाठ सोडत नाहीये. आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे तगडे खेळाडू असूनही या संघाला अपेक्षित कामगिरी करता आलेली नाही. म्हणूनच शर्मा व प्रसाद यांची हकालपट्टी करण्यात आल्याची चर्चा आहे.

कट टू टेक २....
हैदराबाद डेक्कन चार्जर्स संघात दिग्गज खेळाडू असतानाही हा संघ आतापर्यंत फक्त दोन विजय मिळवू शकला आहे. परवा मात्र, या संघाने आश्चर्यकारकरित्या आयपीएलमधील तगडा संघ असलेल्या चेन्नई सुपर किंग्ज या संघाला हरवून खळबळ माजवली. विशेष म्हणजे या संघात कर्णधार व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण नव्हता. त्याला मुद्दाम बसविण्यात आल्याचे कळते.

कट टू टेक ३....
आयपीएल मोहालीच्या संघाने पराभवाची सलामी दिल्यामुळे चिडलेल्या प्रीती झिंटाने म्हणे सात खेळाडूंना फाईव्ह स्टार हॉटेलमधून सामान्य दर्जाच्या हॉटेलमध्ये हलवले.

कट टू फ्लॅशबॅक....

'लिजंड' खेळाडू असल्याने लिलावात नसलेल्या राहूल द्रविड या एकमेव खेळाडूने या सगळ्या प्रकाराने हरखून न जाता एक प्रतिक्रिया व्यक्त केली होती. तो म्हणाला होता, 'खेळाडूंना विकत घेणे योग्य नव्हे.'

आयपीएल ही स्पर्धा सुरू झाली तेव्हा तिचे कौतुक करताना अनेकांची तोंडे बेफाम सुटली होती. एरवी खोर्‍याने पैसा ओढणार्‍या भारतीय संघातील खेळाडूंनाही त्याचा मोह पडला, मग नवोदितांची काय कथा. सुरवातील संघाची फ्रॅंचाईझी विकत घेतली गेली. त्यासाठी शाहरूख खान, प्रीती झिंटासारखे खेळाडू तर उतरलेच पण कॉर्पोरेट कंपन्याही उतरल्या. ही सगळी तारकादळे आयपीएलच्या प्रांगणात उतरल्याने स्पर्धेला ग्लॅमरचा झगमगाट लाभला नसता तरच नवल. क्रिकेटपटूंची बोली लावली गेली तेव्हा तर 'कोटीच्या कोटी' उड्डाणांनी सामान्यांचे डोळे पांढरे व्हायची वेळ आली. भारतीय खेळाडूंना तर लॉटरी लागल्यासारखेच वाटत होते. नवोदितही 'क्रिकेटचे उज्ज्वल करीयर' पाहून हरखून गेले होते.

क्रिकेटपटूंना 'विकत' घेण्यासाठी या कॉर्पोरेट कंपन्यात मोठी स्पर्धा लागली होती. आपल्याला हवे ते खेळाडू लिलाव करून त्यांनी विकत घेतले. त्यावेळी आपली बाजारातील किंमत पाहून या क्रिकेटपटूंनाही मूठभर मांस चढले होते. त्यावेळी 'लिजंड' खेळाडू असल्याने लिलावात नसलेल्या राहूल द्रविड या एकमेव खेळाडूने या सगळ्या प्रकाराने हरखून न जाता एक प्रतिक्रिया व्यक्त केली होती. तो म्हणाला होता, 'खेळाडूंना विकत घेणे योग्य नव्हे.'

कट टू टेक ४.....
राहूलला या स्पर्धेचे भवितव्य, त्याचे होणारे परिणाम दिसले होते की काय कोण जाणे? पण त्याच्या या वाक्यातील गर्भित इशारा आज प्रत्यक्षात उतरला आहे. या स्पर्धेत उतरलेल्या कॉर्पोरेट कंपन्या क्रिकेटविषयी प्रेम आहे, म्हणून त्यात उतरलेल्या नाहीत. त्यांना यातून पैसा कमवायचा आहे. त्याच्यासाठी हा निखळ धंदा आहे. त्यांच्याकडे कोण क्रिकेटपटू आहे, त्याचे आतापर्यंतचे करीयर काय?, विक्रम काय? त्याची आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील पत काय? याच्याशी त्यांना काहीही देणेघेणे नव्हते. त्यांना फक्त त्यांच्या संघाला जिंकून देण्याचे 'किलर इन्स्टिंक्ट' त्यांच्यात हवे होते. त्यांना पराभव नको होता. त्यांना तो सहन होणाराही नव्हता.

सुरवात प्रीती झिंटाने केली. सुरवातीच्या सामन्यात तिच्या पंजाब किंग्ज इलेव्हन संघाला विजयाचे तोंड पहायला मिळाले नव्हते. मग युवराज सिंगच्या नेतृत्वाखालील संघाच्या काही खेळाडूंना तिने फाईव्ह स्टार हॉटेलमधून हलवून दुय्यम दर्जाच्या हॉटेलमध्ये हलवले. याचा संबंध कामगिरीशी जोडण्याची गरज नसल्याची सारवासारवही त्यावेळी करण्यात आली होती. पण त्यानंतर मात्र याचा परिणाम झाला की काय कोण जाणे पण हा संघ बर्‍यापैकी कामगिरी करतो आहे.

या स्पर्धेतील बंगलोर, हैदराबाद आणि मुंबई हे तिन्ही संघ सुरवातीला तगडे मानले जात होते. कारण या तिन्ही संघात तसे खेळाडूही आहेत. पण तिन्ही संघांची कामगिरी निराशाजनक झाली आहे. सहाजिकच त्याचे परिणामही आता दिसू लागली आहेत. कॉर्पोरेट कंपन्यांनी या खेळाडूंवर कोट्यावधी पैसे लावले आहेत. त्यांच्यासाठी मोठी एड कॅंपेनही केली. त्यासाठी बॉलीवूडच्या तार्‍यांना आणून नाचवलं. तरीही संघात जोश येत नाही. म्हटल्यावर काय करणार. मग लिकरकिंग मल्ल्यांनीच आपल्या कॉर्पोरेट संस्कृतीला साजेल असे 'हायर अँड फायर' पाऊल उचलले आणि चारू शर्मा व व्यंकटेश शर्मा यांची गच्छंती झाली. आता सीईओपदी ब्रिजेश पटेल या माजी क्रिकेटपटूची नियुक्ती केली असून त्याच्यामुळे तरी संघाची कामगिरी सुधारेल अशी आशा आहे.

हैदराबादमध्ये तर ट्वेंटी-२० स्पर्धेचा हुकमी एक्का एडम गिलख्रिस्ट आहे. तरीही या संघाने पराभव पाहिले. त्यात व्ही.व्ही.एस. हा संघाचा कर्णधार. या बापड्याने कधीच कर्णधारपद भूषवले नव्हते. त्यात ट्वेंटी-२० क्रिकेट आणि त्याची शैली यांचा मेळ कुठेही बसणारा नव्हता. तरीही त्याला कर्णधार केले. अशावेळी पराभव पहावा लागणार नाही तर काय? या पराभवाला कंटाळल्यामुळेच की काय पण त्याला परवाच्या चेन्नई सुपर किंग्जविरूद्धच्या सामन्यात बाजूला बसवले होते. आणि संघाला चक्क विजय मिळाला.

या सगळ्यांचा मतितार्थ एकच आहे. हे कॉर्पोरेट वॉर आहे. इथे प्रत्येकाला विजय हवा. आम्ही पैसे मोजले आहेत. आम्हाला विजय पाहिजे आहे. मग तुम्ही काहीही करा. एवढेच त्यांचे म्हणणे आहे. यामुळे क्रिकेट लहान ठरले आहे. खेळाडू लहान ठरले आहे. कॉर्पोरेट मंडळी मात्र मोठी झाली आहेत. विजय खेळाडूंचा नव्हे, तर या कॉर्पोरेट मंडळींच्या फ्रॅंचाईझींचा होतो आहे.

या सगळ्यांचा परिणाम 'क्रिकेट' नावाच्या खेळावर मात्र विपरीत होऊ शकतो. कारण सतत चांगली कामगिरी करायच्या दबावामुळे कामगिरी खालावली तर खेळाडूंचा आत्मविश्वास खच्ची होऊ शकतो.

मल्ल्यांनी आतापर्यंत बिझनेसमध्ये कधी पराभव पाहिलेला नाही. त्यांना हवे ते त्यांनी मिळवले. मग त्यासाठी वाट्टेल ते पैसे का लागेनात. फॉर्म्युला वन स्पर्धेतही म्हणूनच ते उतरले. तिथेही त्यांच्या फोर्स वन संघाने नुकतीच चांगली कामगिरी केली आहे. पण क्रिकेटमध्ये मात्र ते साफ अपयशी ठरले. त्यामुळे त्याचा राग त्यांना या दोघांच्या हकालपट्टीतून काढल्याचे बोलले जाते.

पण क्रिकेट हा खेळ आहे. इथे जय पराजय होतच असतात हे या कॉर्पोरेट मंडळींनी समजून घ्यायला हवे. सततच्या पराभवानंतरही विजयाची पहाट उगवतच असते. कोणताच संघ सलग जिंकू शकत नाही. कारण जय पराजय हाच तर खेळाचा नियम असतो. पण या कॉर्पोरेट मंडळींना आता क्रिकेटपटूंना आपल्या पद्धतीप्रमाणे 'पिळून' काढायला सुरवात केली आहे. त्यांची कामगिरी जेवढी चांगली होईल, तेवढे त्यांना हवे आहे. त्यापुढे तो क्रिकेटपटू, त्याची करीयर हे सगळे गौण आहे. या सगळ्यांचा परिणाम 'क्रिकेट' नावाच्या खेळावर मात्र विपरीत होऊ शकतो. कारण सतत चांगली कामगिरी करायच्या दबावामुळे कामगिरी खालावली तर खेळाडूंचा आत्मविश्वास खच्ची होऊ शकतो. त्याचवेळी चांगला खेळ करायचा तर आयपीएलमध्ये करावा. कारण तिथे पैसे मिळतात. देशासाठी खेळण्यापेक्षाही जास्त पैसे मिळतात. ही भावना रूजली तर मग देशापेक्षाही आयपीएल मोठी होऊ शकते, हा धोका आहे.

त्याचवेळी क्रिकेटपटूंनीही स्वतःला ओळखायला हवे. ट्वेंटी-२० च्या क्रिकेट संघातही ज्या लक्ष्मणची निवड झाली नव्हती, तो एका संघाचा कर्णधार कसा काय होऊ शकतो? त्याचा खेळ आणि ट्वेंटी-२० यांचा दुरान्वयेही संबंध नाही. याचा अर्थ तो 'गया गुजरा' खेळाडू नाही. कसोटी क्रिकेटमध्ये त्याचे स्थान कुणीही नाकारणार नाही. पण म्हणून ट्वेंटी-२० त्याने उतरावे याचेच आश्चर्य वाटते. तीच कथा राहूल द्रविडची. राहूलचा खेळही ट्वेंटी-२० ला साजेसा नाही. तरीही तो कर्णधार आहे. अशा वेळी मग या खेळाडूंकडून अपेक्षित ती कामगिरी कशी होणार?

.....आयपीएलच्या खेळाडूंसाठी बोली लावली जात असताना या क्रिकेटपटूंना पैसे दिसले होते. आता या पैशांमागची स्पर्धा आणि विजयाचा हव्यासही दिसला असेल.

आयपीएलः सेमीफायनलमध्ये कोण जाणार?

Fri, 02 May 2008 18:09:10 +0530

आयपीएल स्पर्धेच्या पंधराव्या दिवशी दिल्ली डेअर डेव्हिल्स आणि चेन्नई सुपर किंग्ज यांच्यातील सामना रंगतदार ठरेल. या स्पर्धेच्या सुरवातीला सर्व संघ तुल्यबळ आहेत, असे बोलले जात होते. पण कोणता संघ कोणाला हरवेल हे काही सांगता येत नाही, हे आतापर्यंतच्या स्पर्धेतून दिसून आले आहे.

एकीकडे क्रिकेट स्टार्सचा भरणा असलेला संघ मजबूत असल्याचे बोलले जात होते. पण त्याचवेळी शेन वॉर्न वगळता कुणीही स्टार खेळाडू नसलेल्या राजस्थान रॉयल्सच्या संघाने दुसऱ्या क्रमांकावर धडक मारून सगळ्यांनाच आश्चर्याचा धक्का दिला आहे. हा संघ आतापर्यंत एकच सामना हरलेला असून गुणतालिकेत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

वॉर्न या स्पर्धेत दुहेरी भूमिकेत आहे. तो कर्णधाराबरोबरच प्रशिक्षकाचीही भूमिका पार पाडत आहे. ज्या पद्धतीने कोचिंग केली आहे, ते पाहता त्याच्या संघातील खेळाडूंची कामगिरी झपाट्याने सुधारली आहे.

त्याचवेळी 'स्टार्स'च्या समावेशाने लखलखत असलेल्या बंगलोर रॉयल चॅलेंजर्स, मुंबई इंडियन्स व डेक्कन चार्जर्स या संघांनी आतापर्यंत एकच सामना जिंकलेला आहे. हे तीनही संघ विजेतेपदाचे दावेदार होते. पण अपेक्षेनुरूप कामगिरी करण्यात ते कमी पडले. त्यामुळे ही तिन्ही संघ 'डेंजर झोन'मध्ये आहेत. अर्थात सेमी फायनलमध्ये पोहोचण्यास ते बाद ठरतील असे आताच म्हणणे घाईचे ठरेल. कारण त्यांच्याकडे कामगिरी सुधारण्यासाठी संधी आहे.

आयपीएलमध्ये आठ संघ आहेत. पहिल्या राऊंडमध्ये चार संघांना बाहेर जावे लागेल. हे चार संघ कोणते हे सांगणे थोडे अवघड आहे. मात्र, आतापर्यंतच्या कामगिरीच्या आधारे सेमी फायनलमध्ये कोण जाऊ शकेल याचा अंदाज थोडा फार का होईना बांधता येईल.

चेन्नई सुपर किंग्ज- या संघाने चारही सामने जिंकले आहेत. गुणतालिकेत हा संघ पहिल्या क्रमांकावर आहे. या संघाने सर्व सामने रूबाबात जिंकले आहेत. एकही सामना जिंकण्यात अडचण आलेली नाही. कर्णधार महेंद्रसिंह धोनीने संघाचे अतिशय 'डोकेबाज' नेतृत्व केले आहे. त्यामुळे हा संघ सेमीफायनलमध्ये जाणार यात काही शंका नाही.

राजस्थान रॉयल्स- पाच सामन्यांपैकी चार सामने या संघाने जिंकले आहेत. गुणतालिकेत दुसर्‍या क्रमांकावर आहे. पहिला सामना हरल्यानंतर त्या चुकांमधून धडा घेत या संघाने कामगिरीत जबरदस्त सुधारणा केली आहे. त्यांचे कौतुकच करावे लागेल. तरूण खेळाडू असलेल्या या संघाला सेमीफायनलमध्ये जाण्यापासून रोखणे शक्य नाही.

दिल्ली डेअरडेव्हिल्स- वीरेंद्र सेहवागच्या या संघाचा नेट रनरेट सगळ्यांत चांगला आहे. संघ कमजोर नाही. गुणतालिकेत सध्या तो तिसर्‍या क्रमांकावर आहे. हा संघ कोणत्याही संघाला हरवू शकतो. त्यामुळे हा संघ सेमीफायनलमध्ये जाईल, हे स्पष्ट आहे.

किंग्ज इलेव्हन पंजाब/ कोलकता नाईट रायडर्स- या स्पर्धेतील सेमी फायनलमधील चौथा संघ या दोन पैकी एक असेल. या पैकी जो संघ चांगली कामगिरी करेल, तो सेमीफायनलमध्ये जाईल. किंग्ज इलेव्हन पंजाबचे पाच सामन्यातून सहा गुण आहेत. कोलकता नाईट रायडर्सचे तेवढ्याच सामन्यातून चार गुण आहेत. कोलकता नाईट रायडर्सची कामगिरी पहिल्या सामन्यापासून आतापर्यंत मात्र ढासळती झाली आहे.

आयपीएल'वर प्रभाव ऑस्ट्रेलियाचाच

Tue, 29 Apr 2008 18:35:42 +0530

'आयपीएल'मध्ये आतापर्यंत १४ सामने खेळले गेले आहेत. पण त्यातील १२ सामन्यात परदेशी खेळाडूंना 'मॅन ऑफ दी मॅच' पुरस्कार मिळाला आहे. भारतातर्फे वीरेंद्र सेहवाग (९४) व युसूफ पठाण (६१) यांनाच हा मान मिळाला.

'भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाने सुरू केलेल्या इंडियन प्रिमीयर लीगमध्ये भारतीय खेळाडूंना परदेशी खेळाडूंपेक्षा जास्त बोली मिळाली. पण मिळालेल्या पैशाला हे खेळाडू अजिबात जागलेले नाहीत. उलट बहुतांश परदेशी खेळाडूंनी आपल्या पैशाचा पुरेपूर मोबदला आपल्याला 'विकत' घेणार्‍या संघांना दिला आहे. त्यामुळे ट्वेंटी ट्वेंटीचा विश्वकरंडक जिंकणारा भारतीय संघ आता विविध संघांतून वाटला गेला तरी कामगिरीतून शोधून काढला तरी दिसत नाहीये.

या स्पर्धेत ट्वेंटी ट्वेंटीतील आतापर्यंतचे सगळ्यात वेगवान शतक झळकावण्याचा मान ऑस्ट्रेलियाच्या एडम गिलख्रिस्टने मिळवला. या पठ्ठ्याने ४२ चेंडूत नऊ षटकार व तेवढेच चौकार तडकावून हा पराक्रम केला. त्याच्या या खेळीने मुंबई इंडियन्सला पार चिरडून टाकले आणि त्या संघाचा न खेळणारा सचिन तेंडूलकर पव्हेलियनमध्ये हताश होऊन हे सारे पहात होता.

'आयपीएल'मध्ये आतापर्यंत १४ सामने खेळले गेले आहेत. पण त्यातील १२ सामन्यात परदेशी खेळाडूंना 'मॅन ऑफ दी मॅच' पुरस्कार मिळाला आहे. भारतातर्फे वीरेंद्र सेहवाग (९४) व युसूफ पठाण (६१) यांनाच हा मान मिळाला.

या संपूर्ण स्पर्धेत आतापर्यंत तरी ऑस्ट्रेलियाच्या खेळाडूंचेच वर्चस्व राहिले. भलेही ते कोणत्याही संघांकडून खेळत का असेना. हेडनची दणकेबाज खेळी कोणत्याही भारतीय खेळाडूला जमलेली नाही. तिकडे गिलख्रिस्टने राजस्थान रॉयल्सच्या तोंडचे पाणी पळवले होते. पण राजस्थानचा कर्णधार आणि ऑस्ट्रेलियाचाच माजी खेळाडू शेन वॉर्नने तो सामना जिंकून दिला. गिलख्रिस्टचे ताजे उदाहरण तर समोरच आहे. गोलंदाजीतही ब्रेट लीचा ठसा उमटला आहे.

पण भारतीय खेळाडूंचे कुठे नामोनिशाणही दिसत नाही. संस्मरणीय खेळी कुणीही केली नाही. सहा कोटी रूपये मोजलेल्या धोनीचा संघ जिंकत असेल, पण इतर खेळाडूंच्या तुलनेत त्याची खेळी काय आहे?

आतापर्यंत झालेल्या १४ सामन्यातील 'टॉप स्कोअरर'-
न्यूझीलंडचा ब्रॅंडन मॅकुलमने तीन सामन्यात खेळून सर्वाधिक १८७ धावा केल्या आहेत. राजस्थान रॉयल्सविरूद्ध त्याने १५८ धावांची खेळी केली होती. त्याच्या नावे १५ षटकार व १५ चौकार आहेत. ऑस्ट्रेलियाचा मॅथ्यू हेडन चेन्नई सुपर किंग्ज संघाचा कणा आहे. त्याने १७६ धावा केल्या आहेत. एका सामन्यात 'मॅन ऑफ द मॅच' झालेल्या हेडनने २२ चौकार व ६ षटकार फटकावले आहेत.

या स्पर्धेचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे यातून कळत नकळत प्रांतवादही डोके वर काढतो आहे. वीरेंद्र सेहवागने दक्षिणेत जाऊन दमदार खेळी करूनही त्याचे तिकडे कौतुक होत नाही.

श्रीलंकेचा स्टार फलंदाज कुमार संगकाराने किंग्ज इलेव्हन पंजाबकडून खेळताना एकूण १७२ धावा तडकावल्या आहेत. तो या क्रमवारीत तिसर्‍या क्रमांकावर आहे. १६२ धावा करणारा ऑस्ट्रेलियाचा शेन वॉटसन चौथ्या, याच देशाचा एंड्र्यू सायमंड्स १६१ धावांनिशी पाचव्या, पुन्हा एकदा ऑस्ट्रेलियाचाच गिलख्रिस्ट १५३ धावा बनवून सहाव्या क्रमांकावर आहे.

किंग्ज इलेव्हन पंजाबचा कर्णधार युवराजसिंह १३८ धावांनिशी सातव्या क्रमांकावर आहे. ऑस्ट्रेलियाचा माईक हसी चेन्नई सुपर किंग्जकडून खेळताना १२१ धावा जमवून आठव्या, राजस्थान रॉयल्सकडून खेळत असलेला दक्षिण आफ्रिकेचा ग्रॅमी स्मिथ १२० धावंनिशी नवव्या आणि मुंबई इंडियन्सचा रॉबिन उत्थप्पा ११८ धावा बनवून दहाव्या क्रमांकावर आहे.

टॉप टेनमध्ये फक्त दोन भारतीय
या दहा फलंदाजात फक्त युवराज सिंह व रॉबिन उत्थप्पा हे दोनच भारतीय आहेत. बड्या भारतीय खेळाडूंपैकी ट्वेंटी-२० च्या विश्वविजेत्या संघाचे नेतृत्व करणारा महेंद्रसिंह धोनी (कर्णधार चेन्नई सुपर किंग्ज), सौरव गांगुली, राहूल द्रविज, व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण यांच्याकडून असलेल्या अपेक्षा आतापर्यंत तरी फोल ठरल्या आहेत. दिल्ली डेअर डेव्हिल्सचा कर्णधार वीरेंद्र सेहवाग अवघ्या एका सामन्यात चमकला. धोनीने तीन सामन्यात केवळ ७५, सौरव गांगुलीने ३६, राहूल द्रविडने ३४ आणि लक्ष्मणने चार सामन्यात ५४ धावा केल्या आहेत. बड्या खेळाडूंचा हा स्कोअर त्यांना साजेसा आहे?

या स्पर्धेचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे यातून कळत नकळत प्रांतवादही डोके वर काढतो आहे. वीरेंद्र सेहवागने दक्षिणेत जाऊन दमदार खेळी करूनही त्याचे तिकडे कौतुक होत नाही. त्याचवेळी दक्षिणेचा श्रीसंत उत्तरेत जाऊन काही यश मिळवतो तर त्याच भूमीतल्या हरभजनसिंहला ते सहन होत नाही आणि चक्क बुक्का मारण्यापर्यंत त्याची मजल जाते.

हे काय चालले आहे? भलेही आज ते वेगळ्या संघांकडून खेळत आहेत. पण त्यांना आयुष्यभर भारतीय संघासाठी खेळायचे आहे. त्यावेळी ते काय करतील? तिथेही प्रांतवाद दिसून आला तर हा संघ एकजिनसी राहिल काय? या सगळ्या प्रकाराविषयी तुम्हाला काय वाटते?

सचिन: महान खेळाडू

Thu, 17 Apr 2008 16:12:25 +0530

'क्रिकेट धर्म असेल तर सचिन त्याचा ईश्वर असेल' असे एकदा रवी शास्त्री यांनी म्हटले होते. 35 वर्षीय सचिन रमेश तेंडूलकर याच्या बाबतीत हे अगदी तंतोतंत बरोबर ठरले आहे. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये त्याने गाठलेला हा प्रवास अगदी स्वप्नवत आहे. क्रिकेट हेच सर्वस्व असलेला सचिन टीकाकारांना उत्तर देतो तेही बॅटनेच.

ज्या वयात क्रिकेटमध्ये आलेले खेळाडू पहिले शतक करतात, तोपर्यंत सचिनने अनेक शतके आपल्या नावावर केली होती. 16 वर्षांचा असताना पाकिस्तानविरूद्ध आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलेल्या सचिनने धडाकेबाज फलंदाजी करून आपली प्रतिभा जगाला दाखवून दिली. परंतु, त्यानंतरच्या अठरा वर्षांच्या कारकीर्दीत प्रतिभावंत हा शब्दही त्याच्यापुढे थिटा ठरावा अशी त्याची कामगिरी आहे. म्हणूनच क्रिकेटचा आदर्श आणि ईश्वर अशी संबोधने त्याच्यासाठी वापरली जातात.

अनेक विश्वविक्रम त्याच्या नावावर जमा आहेत. विक्रम मोजणे सोडून द्यावे अशी त्याच्या बाबतीत स्थिती आहे. त्याच्या या कामगिरीमुळेच त्याला महान क्रिकेटपटू म्हणून संबोधले जाते. आजपर्यंतच्या क्रिकेटमधील सर्वश्रेष्ठ खेळाडू म्हणूनही त्याच्याकडे पाहिले जाते. सचिनच्या नावावर सर्वांत जास्त धावा करण्याचा विक्रम असून एकदिवसीय व कसोटी क्रिकेटमध्ये सर्वांत जास्त शतके त्याने केली आहेत. हे सर्व विक्रम चमत्काराशिवाय पूर्ण करूच शकत नाही, असे वाटावे अशी स्थिती आहे.

भारतीय क्रिकेटसाठी दिलेल्या योगदानाबद्दल भारत सरकारने सचिनला 1997-1998 मध्ये राजीव गांधी खेलरत्न या पुरस्काराने सन्मानित केले होते. तसेच पदमश्रीही देण्यात आली. या वर्षी त्याला पद्मविभूषण पुरस्कारही देण्यात आला. पाच फूट चार इंच असलेल्या या चॅम्पियनने मास्टर ब्लास्टर बनण्यासाठी अनेक दुखापती सहन केल्या. पण तरीही त्याचे खेळाप्रती प्रेम कमी झाले नाही.

अनेक वेळा 'मालिकावीर' आणि 'सामनावीराचा' पुरस्कार प्राप्त करणार्‍या सचिनला विस्डनने एका वर्षात 1000 धावा पूर्ण केल्याबद्दल 1997 मध्ये 'क्रिकेटियर ऑफ द इयर' म्हणून घोषित केले होते. त्यानंतर त्याने मागे वळून पाहिलेच नाही. 1999, 2001 आणि 2002 मध्येही तो 'प्लेयर ऑफ द इयर' राहिला. 1000 धावांचा आकडा त्याने आपल्या करीयरमध्ये सहा वेळा पार केला. (1994, 1996, 1997, 1998, 2000 आणि 2003) सन 1998 मध्ये तर त्याने एका वर्षात 1894 धावा केल्या होत्या. त्या धावा आजही एकदिवसीय सामन्यात विश्वविक्रम म्हणून अस्तित्वात आहेत.

'लिकरकिंग' विजय मल्ल्या

Thu, 17 Apr 2008 15:34:16 +0530

विजय मल्ल्या यांना भव्य दिव्यतेचे वेड आहे. प्रत्येक गोष्ट वाजत गाजत करायला त्यांना आवडते. त्यामुळे मल्ल्या काही करत आहेत, ही बातमी अगदी वाजत गाजत माध्यमांत येते. किंगफिशर हा मद्याचा व्यवसाय असो की एअरलाईन्स या सगळ्यांत मल्ल्या यांचा खास 'टच' दिसून येतो. 'लॅव्हिश' रहाणीमान असलेल्या मल्ल्यांना सौंदर्याचेही वेड आहे. म्हणूनच अल्पवस्त्रांकित ललनांची वेगवेगळ्या बीचेसवर टिपलेली छायाचित्र ही किंगफिशरच्या कॅलेंडरची ओळख बनली आहे. ही कॅलेंडर मिळवून आपल्या ऑफिसमध्ये दर्शनी भागात लावणे अनेकांसाठी प्रतिष्ठेचा मुद्दा बनला आहे.

मल्ल्या यांचा जन्म 18 डिसेंबर 1955 साली उद्योजक कुटुंबातच झाला. त्यांचे वडील राज्यसभेचे खासदार तर होतेच पण एक कुशल उद्योगपतीही होते. त्यांचे नाव विठ्ठल मल्ल्या. वडिलांची परंपरा पुढे चालवत मल्ल्या हेही एक अत्यंत यशस्वी उद्योगपती बनले आहेत. युनायटेड ब्रुअरीज या समूहाचे ते संचालक आहेत. याच सोबत किंगऱफिशर उद्योगसमूह, किंगफिशर एअरलाईन्सचेही ते संचालक आहेत. त्यांच्या कंपनीचा किंगफिशर बिअर हा ब्रॅन्ड अत्यंत लोकप्रिय आहे.

आपल्या कुशल व्यवस्थापनाच्या बळावर मल्ल्या यांनी जगातील सर्वांत श्रीमंत व्यक्तींच्या यादीत 2007 मध्ये स्थान मिळवले. त्यांच्या कंपनीला दीड अब्ज डॉलर्सचा निव्वळ नफा झाला होता.

वैयक्तिक आयुष्य
कोलकात्यामधील 'ला मारर्टीनरी बॉईज कॉलेजमध्ये मल्ल्या यांचे शिक्षण झाले. त्यानंतर त्यांनी कोलकाता विद्यापीठातून आपले शिक्षण पूर्ण केले. कॅलिफोर्नियातील सॉसॅलिटो येथे त्यांचे घर आहे. तेथे अनेकदा ते आपल्या महागड्या मर्सिडिझ बेन्झमधून फेरफटका मारताना दिसतात. त्यांना तीन मुले आहेत.

व्यवसाय
मल्ल्या यांनी 1983 साली युनायटेड ब्रुअरीजच्या संचालकपदी नियुक्ती झाली. मल्ल्या यांनी कंपनीची धुरा हातात घेतल्यानंतर त्याची वार्षिक उलाढाल 439 टक्क्यांनी वाढली असून ती 1998-99 मध्ये 1.2 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहंचली आहे. सध्या मल्ल्या यांच्या नेतृत्वाखाली कंपनी अल्कोहोल, शेती, तंत्रज्ञान, केमिकल, माहिती आणि तंत्रज्ञान आदी क्षेत्रात अग्रेसर आहे. 2007 मध्ये तर माल्या यांनी प्रसिद्ध व्हाईट मॅके व्हिस्की ही कंपनीही 4 हजार 819 कोटींमध्ये विकत घेतली. यावरुनच त्यांच्या व्यवसायिक कौशल्याची झलक मिळते.

बॉलीवूडचा 'किंग' शाहरूख खान

Thu, 17 Apr 2008 15:25:51 +0530

IFM

'किंग खान', बॉलीवूडचा बादशाह अशा अनेक नावांनी शाहरूख खानला ओळखले जाते. आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण अभिनयाने भारतीय युवावर्गावर प्रभाव टाकणारा शाहरूख या वर्गाचा 'आयकॉन' मानला जातो. दिल्लीत सामान्य कुटुंबात जन्माला आलेला शाहरूख आज बॉलीवूडचा बादशाह बनला आहे. त्याचा संघर्ष हा अनेकांना प्रेरणा देणारा ठरला आहे.

शाहरूखचा जन्म 2 नोव्हेंबर 1965 रोजी झाला. त्याचे वडील ताज मोहंम्मद खान हे स्वातंत्र सेनानी होते. त्याची आई ही मेजर जनरल शहानवाज खान यांची दत्तक मुलगी. दिल्लीतून चित्रपटसृष्टीत करीयर करण्यासाठी आलेल्या शाहरुखने चिकाटी आणि तीव्र संघर्षाच्या जोरावर बॉलीवूडमध्ये आपले स्थान निर्माण केले आहे. अमिताभनंतरचा सुपरस्टार म्हणूनही त्याला संबोधण्यात येते.

त्याने आपल्या करियरची सुरवात केली ती हिंदी मालिकांमधून. त्यावेळी तो ज्युनिअर आर्टिस्ट होता. पण 1980 दशकात त्याला चांगले काम मिळत गेले. 1992 साली दिवाना या आपल्या पहिल्या चित्रपटातून त्याला अमाप लोकप्रियता लागली. सुरवातीलाच त्याने जवळपास सहा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळविले. 1995 मध्ये 'दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे' 1998 ला 'कुछ कुछ होता है' 2001 ला 'कभी खुशी कभी गम', स्वदेश आणि अलिकडे 'ओम शांती ओम' असे त्याचे अनेक चित्रपट गाजले.

शाहरूखने वयाची बेचाळीशी पूर्ण केली तरी तिकिट खिडकीवर तो आजही निर्विवाद बादशाह आहे. जाहिरात जगतात त्याची ब्रँड व्हॅल्यू इतर कोणत्याही अभिनेत्यापेक्षा जास्त आहे. त्याच्या अफाट प्रसिद्धीची दखल घेत लंडनच्या मॅडम तुसॉं म्यझियममध्ये त्याचा मेणाचा पुतळा बसविण्यात आला आहे. नुकताच त्याला फ्रेंच सरकारचा एक पुरस्कारही मिळाला आहे. शिवाय भारतीय चित्रपटातील योगदानाबद्दल त्याला भारत सरकारतर्फे पद्मश्री या पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे.

बॉम्बे डाईंगचा तरूण सूत्रधार

Thu, 17 Apr 2008 15:23:41 +0530

नेस वाडिया यांचा जन्म 30 मे 1970 रोजी झाला. नसली आणि मॉरिन वाडीया या दाम्पत्याचा नेस हा मुलगा. वाडिया यांचा बॉम्बे डाईंगा हा कपड्यांतील ब्रॅंड प्रसिद्ध आहे. नेस वाडिया यांची आणखी एक ओळख आहे. पाकिस्तानचे निर्माते कायदे आझम मोहंम्मद अली जीना यांचे ते खापर पणतू आहेत. कमी किमतीत विमान प्रवासाची संकल्पना मांडणारे जेह वाडीया हे नेस यांचे बंधू.

नेस यांनीही अल्पावधीतच आपला ठसा उद्योग जगतावर उमटवला आहे. ते बॉम्बे डाईंगचे संयुक्त व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. कंपनीतील टेक्सस्टाईल आणि पॉलिस्टर व्यवसायाची धुरा त्यांच्या खांद्यावर आहे. तसेच वाडिया ग्रुपच्या रिअल इस्टेट डेव्हलपमेंट, शॉपिंग सेंटर, रिटेल उद्योग या शाखांची जबाबदारीही त्यांच्यावर आहे.

सेंट लॉरेंन्स स्कूलमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, नेस यांनी अमेरिकेतील बोस्टन येथील टुफ्ट युनिर्व्हसिटीत शिक्षण घेतले. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर नेस यांनी 1993 मध्ये बॉम्बे डाईंग या घरच्या कंपनीत प्रशिक्षणार्थी म्हणून कामास सुरूवात केली. त्यांनी आपल्या कंपनीच्या विविध विभागात काम केले. हा कामाचा अनुभव घेतल्यानंतरही आपण अजूनही अपूर्णच असल्याचे जाणवल्यानंतर नेस यांनी 1998 मध्ये विज्ञान, तंत्रशिक्षण, व्यवस्थापन विषयात मास्टर डिग्री संपादीत करत, 'लिडींग टू सक्सेस इन इंडिया' या विषयावरचा एक प्रबंध सादर केला. मास्टर डिग्री घेतल्यानंतर 2001 मध्ये त्यांनी पुन्हा बॉम्बे डाईंगचे उपव्यवस्थापकीय संचालक म्हणून धुरा हातात घेतली. आणि लवकरच ते सह व्यवस्थापकीय संचालक झाले.

वाडिया ग्रुप
वाडिया ग्रुप भारतातील अत्यंत प्रतिष्ठीत समजला जातो. त्याला ऐतिहासिक परंपराही लाभली आहे. यापूर्वी वाडिया ग्रुप मरिन कन्स्ट्रक्शनमध्ये होता. त्याकाळात सुमारे 355 जहाज वाडियांनी तयार केले होते. यात ब्रिटीश नेव्हीसाठी तयार करण्यात आलेल्या पहिल्या बिगर ब्रिटीश कंपनीने बनविलेल्या जहाजाचाही समावेश आंहे. आज हा ग्रुप हा प्रत्येक क्षेत्रात आघाडीवर आहे. टेक्सटाईल, फूड अँड डेअरी, लाईट इंजिनिअरींग, पॉलिस्टर, केमिकल, रिअल इस्टेट, रिटेल एव्हिऐशन आदी क्षेत्रांचा यात समावेश आहे.

वैयक्तिक माहिती
नेस व बॉलिवूड स्टार प्रीती झिंटा यांच्यात 2005 पासून घट्ट मैत्री आहे. या दोघांच्या मैत्रीचे लवकरच विवाहात रूपांतर होणार आणि दोघांचे बिनसले अशाही बातम्या प्रसारमाध्यमांत नेहमी येत असतात. पण असे काही नसल्याचे स्पष्ट केल्यानंतरही अधून मधून बातम्या येतच असतात. वाडिया परिवार हा अत्यंत धार्मिकही मानला जातो. ते पारशी असूनही नित्यनियमाने तिरुपती बालाजीच्या दर्शनाला जातात हे विशेष.

दुनिया अंबानींच्या मुठीत

Thu, 17 Apr 2008 15:15:35 +0530

जगातील पहिल्या दहा श्रीमंत व्यक्तींमध्ये मुकेश धीरूभाई अंबानी यांचा समावेश होतो. त्यांची रिलायन्स इंडस्ट्रीज आज भारतीय उद्योग जगतात एक आघाडीची कंपनी समजली जाते. दिवंगत धीरुभाई अंबानी यांनी रिलायन्सची उभारणी केली आणि मुकेश यांनी तिची कीर्ति कळसास नेऊन पोहोचवली आहे. या कंपनीने विविध क्षेत्रांत आपले पाय रोवले आहेत. त्या सर्व क्षेत्रात ती आघाडीवर आहे, हे विशेष. रिलायन्सशिवाय भारतीय उद्योग जगताचा विचार होऊ शकत नाही, यातच सर्व काही आले.

मुकेश यांचा जन्म 19 एप्रिल 1957 रोजी झाला. वडिलांनी केलेले व्यावसायिक संस्कार त्यांच्यातही भिनले नसते तरच नवल. असे असले तरी त्यांनी शिक्षणाकडे तितकेच लक्ष दिले. त्यांनी अमेरिकेतून केमिकल इंजिनियरींगची पदवी संपादन केली. तसेच स्ट्रॅटफोर्ड युनिर्व्हसिटीतून व्यवस्थापनाची पदवीही मिळवली. शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी वडिलांना व्यवसायात सहाय्य करायला सुरवात केली.

त्यांच्या येण्याने धीरूभाईंनी सुरू केलेल्या या कंपनीची ताकद वृद्धिंगत झाली. वडिलांच्या पाजलेल्या व्यवसायाच्या बाळकडूमुळे त्यांच्या निधनानंतरही मुकेश यांनी व्यवसायाची प्रगती आणखी जोमाने केली. म्हणूनच त्यांची कंपनी भारतातील सर्वात मोठी कंपनी समजली जाते. त्यांच्या कंपनीत त्यांचे 48 टक्यांचे शेअर्स असून त्यांची आज घडीला किंमत 49 दशलक्ष डॉलर्स आहे. सध्या मुकेश रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. गेल्या महिन्यात ते जगातील सर्वांत श्रीमंत 'सीईओ' बनले. त्यांचे उत्पन्न 304.6 दशलक्ष डॉलर्स आहे. नीता अंबानी (पूर्वाश्रमीच्या नीता सिंग) या त्यांच्या पत्नी आहे. या दाम्पत्याला आकाश आणि अनंत ही दोन मुले आहेत.

भारतीय क्रिकेटची पंढरी मुंबई

Thu, 17 Apr 2008 15:11:20 +0530

मुंबई, भारतातले असे शहर जिथे चोवीस तास काम चालू असते. या शहराने कधी विश्रांती घेतलीच नाही. हे शहर म्हणजे देशाची आर्थिक राजधानी आहे आणि भारतीय क्रिकेटची पंढरीसुद्धा.

भारतीय संघाची चर्चा सुरू झाल्यानंतर मुंबईला वगळून चालत नाही. कारण भारतीय क्रिकेटमध्ये मुंबईला खूप महत्त्व आहे. मुंबईने भारतीय संघाला खूप काही दिले आहे. लिटल मास्टर सुनील गावसकर, रवी शास्त्री, संजय मांजरेकर अजित वाडेकर, दिलीप वेंगसरकर, आणि मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडूलकर हे दिग्गज खेळाडू मुंबईचीच देन आहे.

रणजी सामन्यांमध्ये मुंबईचा संघ अत्यंत यशस्वी मानला जातो. आतापर्यंत मुंबईने 37 वेळा रणजी करंडक जिंकला आहे. शिवाय 15 वेळा इराणी करंडकावर नाव कोरले आहे. महाराष्ट्राची राजधानी असलेल्या या शहरात गुणवान खेळाडूंची कधीच कमतरता नव्हती. म्हणूनच मुंबईत क्रिकेट खेळाडूंची देदिप्यमान परंपरा आहे.

इतिहासात डोकावले असता 1934-35 दरम्यान पहिल्यांदा विजय मर्चंट यांच्या नेतृत्वाखाली मुंबईने रणजी करंडक जिंकला होता. 1955-56 ते 1976-77 पर्यंत मुंबई संघाने बावीसपैकी वीस वेळा रणजी करंडक जिंकला आहे. 1980 पर्यंत मुंबई संघ सतत रणजी करंडक स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यापर्यंत पोहचला होता. त्यानंतर मात्र पाचच वेळा या संघाला अंतिम सामन्यापर्यंत मजल मारता आली. 1993-94 ते 2003-04 पर्यंत पुन्हा मुंबई संघाने सहा वेळा रणजी करंडक जिंकला आहे.

2006-07 मध्ये मुंबई संघाने बंगालविरूध्द वानखेडे मैदानावर झालेल्या अंतिम सामन्यात 37 वा रणजी करंडक पटकावला. मुंबई संघाने रणजी करंडकातही अनेक महत्वपूर्ण विजय मिळविले असून पंधरा वेळा हा करंडक पटकावला आहे.

जयसूर्या नावाचा सूर्य

Thu, 17 Apr 2008 15:09:43 +0530

ऑस्ट्रेलियाचा वेगवान गोलंदाज ग्लॅन मॅकग्रथ एकदा म्हटला होता, ‘’जयसूर्या जगातला असा फलंदाज आहे, ज्याने फलंदाजीला नवी दिशा दिली. त्याने सुरू केलेल्या मार्गावरून नंतर जग चालायला लागले.’’ १९९६ च्या विश्वकरंडक स्पर्धेत जयसूर्याने आपल्या नव्या स्फोटक फलंदाजीची सुरवात केली आणि एकदिवसीय सामन्याचे चित्रच बदलून गेले. जयसूर्याची फलंदाजी एवढी स्फोटक होती, की त्यावेळच्या सर्व गोलंदाजांना त्याने आपल्या बॅटीने फोडले होते.

सनथ थेरान जयसूर्याचा जन्म ३० जून १९६९ ला झाला. त्याचे नाव ज्याने ठेवले त्याला आपण किती दूरदृष्टीने ठेवले याची कल्पनाही नसेल. हा पुढे सूर्यासारखा तळपेल आणि जय त्याच्या नशिबी असेल हे त्याला कळले तरी असेल का? वयाच्या विसाव्या वर्षापासून श्रीलंकेच्या संघात असलेल्या जयसूर्याच्या नावावर आज विक्रमांची रास आहे. वन डे क्रिकेटमधला तो बारा हजारी मनसबदार आहे. तीनशे विकेट त्याच्या खिशात आहेत. विशेष म्हणजे ट्वेंटी-२० क्रिकेटमधला तो सर्वांत वयस्कर खेळाडू आहे. पण तरीही तो सर्वांत धोकादायकही आहे.

जयसूर्या खर्‍या अर्थाने पहिल्यांदा तळपला तो १९९६ मधील विश्वकरंडक स्पर्धेदरम्यान. त्यानंतर तो आजपर्यंत तळपतोच आहे. जगातील भल्या भल्या गोलंदाजांना आजही त्याच्या फटक्याचे चटके बसताहेत. त्याच्यामुळे क्रिकेट वेगवान बनले. पहिल्या पंधरा षटकांना अतिशय महत्त्व आले आणि बॅटचे महत्त्व हातोड्याइतके आहे, हे पटले. म्हणूनच या वर्षी श्रीलंकेला विश्वकरंडक मिळवून देण्यात जयसूर्याचा वाटा फार मोठा होता.

जयसूर्या नाव घेतलं की प्रतिस्पर्धी संघाचे गोलंदाज कापायचे. कारण जयसूर्या त्यांच्यावर अक्षरशः तुटून पडायचा. त्यामुळेच दहा षटकांत शंभर धावा फलकावर लागायच्या. अनेकदा पंधराव्या षटकापर्यंत त्याचे शतक पूर्ण व्हायचे. एवढा आक्रमक आणि वेगवान खेळ असल्याने गोलंदाजाच्या छातीत धडधडत नसले तरच नवल. त्याच्या या पराक्रमामुळेच १९९७ मध्ये विस्डेनचा सर्वोत्कृष्ट क्रिकेटपटूचा पुरस्कार त्याला मिळाला होता.

संयुक्त राष्ट्रसंघटनेने गुडविल एंम्बेसेडर म्हणून नियुक्त केलेला जयसूर्या जगातील पहिला क्रिकेटपटू आहे. यशस्वी क्रिकेटपटू असतानाही सामाजिक भान त्याने जपले आहे. श्रीलंकेत त्याने एचआयव्ही-एड्सविरोधात जागृती मोहीम चालवली आहे. म्हणूनच संयुक्त राष्ट्रसंघटनेने त्याला हे मानाचे पद देऊन त्याचा सन्मान केला आहे.

आयपीएल काय आहे?

Thu, 17 Apr 2008 14:50:00 +0530

ट्वेंटी-20 क्रिकेट सामन्यांमध्ये खेळाच्या थराराबरोबरच प्रेक्षकांच्या मनोरंजनालाही प्राधान्य दिले आहे. तसे पाहिले तर ट्वेंटी-20 सामने 1960 पासून अनौपचारिक रूपाने खेळले जात आहेत. भारताने क्रिकेटच्या या नव्या रूपाला अवलंबण्यात उशीर केला असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही. मात्र, आता भारतानेच इंडियन प्रीमीयर लीग (आयपीएल) सुरू करून ट्वेंटी-20 क्रिकेटमध्ये एका नव्या युगाची सुरुवात केली आहे.

आता भारतीय क्रिकेट कंट्रोल बोर्डाच्या (बीसीसीआय) आयपीएलकडे सर्वांचीच नजर आहे. कारण त्यात जगभरातील बड्या खेळाडूंनीच नाही तर 'बिझनेस' महाराजांनीही उत्सुकता दाखवली आहे.

आयपीएल काय आहे?- हा विचार सर्वांत आधी 1996 मध्ये समोर आला. पण त्यामुळे देशांतर्गत क्रिकेटचे नुकसान होईल असे अनेकांना वाटले. पण नंतर मात्र भारतीय क्रिकेट कंट्रोल बोर्डाने (बीसीसीआय) आयपीएल सुरू करण्याची योजना आखली.

बीसीसीआयने इंडियन प्रीमीअर लीगची औपचारिक घोषणा 14 सप्टेंबर 2007 रोजी केली होती. त्याचे स्वरूप इंग्लिश प्रीमीअर लीग आणि अमेरिकेच्या नॅशनल बास्केटबॉल लीगशी (एनबीए) मिळते-जुळते आहे. आयपीएल सुरू होण्याचे श्रेय बीसीसीआयचे उपाध्यक्ष लल‍ित मोदी यांना जाते.

संघ कोणाजवळ- आयपीएलची फ्रॅंचायजी आठ संघांनी खरेदी केली आहे. हे संघ या फ्रॅंचायजींच्या ताब्यात असतील. आपले प्रायोजक आणि संघांचे नावही ते स्वत:च ठरवतील आणि आपल्या संघाच्या खेळाडूंची निवड करण्यासही स्वतंत्र असतील.

आयपीएल आणि फुटबॉल, हॉकी लीग - भारतात हॉकीचे पीएचएल, फुटबॉलची आय-लीग आणि आयपीएल यांच्यात बरेच साधर्म्य आहे. आयपीएलमध्ये विविध कंपन्यांनी संघ खरेदी केले आहेत. या संघांमध्ये खेळणारे खेळाडू बीसीसीआयने करारबद्ध केले आहेत. संघांचे अधिकार खरेदी करणारी कंपनी त्यांना खरेदी करेल.

आयपीएलची पुरस्कार रक्कम- आयपीएलमध्ये 44 दिवसात आठ शहरांमध्ये 59 सामने खेळले जातील. स्पर्धेच्या पुरस्काराची रक्कम तीन दशलक्ष अमेरिकन डॉलर एवढी आहे. ही रक्कम दक्षिण आफ्रिकेत झालेल्या ट्वेंटी-20 विश्व कप सामन्यांच्या पुरस्कार रकमेपेक्षा (1.9 मिलियन डॉलर) फारच जास्त आहे. डीएलएफने दोनशे कोटी रुपयांत पाच वर्षांसाठी हा अधिकार मिळविला आहे.

टी.व्ही. प्रसारण हक्क- बोर्डाला या स्पर्धेचे हक्क विकून भरपूर पैसा मिळाला आहे. भारताच्या सोनी एंटरटेनमेंट आणि सिंगापूरच्या वर्ल्ड स्पोर्ट्स ग्रुप (डब्ल्यूएसजी) यांनी संयुक्तरीत्या दहा वर्षांसाठी हा हक्क मिळविला आहे. बोर्डाला प्रसारण हक्कासाठी 3672 कोटी रुपये मिळणार असून 432 कोटी रुपये स्पर्धेच्या प्रमोशनसाठी खर्च केले जाणार आहेत.

आयोजन समिती: बीसीसीआयने आयपीएलच्या संयोजनासाठी समिती स्थापन केली असून त्यात बीसीसीआयेच माजी अध्यक्ष आय. एस. बिंद्रा, उपाध्यक्ष राजीव शुक्ला, चिरायू अमीन, ललित मोदी आणि अरुण जेटली, माजी क्रिकेट खेळाडू मन्सूर अली खान पतौडी, सुनील गावसकर, रवी शास्त्री सामील आहेत.

बोर्डाचे अधिकारी सन्माननीय सदस्य आहेत. तसेच पतौडी, गावसकर आणि शास्त्री यांना त्यांचे सेवेसाठी मानधन दिले जाणार आहे. या समितीचा कार्यकाळ पाच वर्षाचा असेल.

आयपीएलमध्ये शहरांच्या आधारे संघ निवडले आहेत. शहरात कमीत कमी पंचवीस हजार प्रेक्षक क्षमता, कृत्रिम प्रकाश व्यवस्था असणारे मैदान हवे होते. आयपीएलचे सामने भरविण्यासाठी अहमदाबाद, कानपूर आणि कटक ही शहरे होती. पण त्यांना संधी मिळू शकली नाही.

भविष्यातील योजना- ट्वेंटी-20 क्रिकेटच्या काळात आयपीएलनंतर चॅम्पियन्स ट्वेंटी-20 स्पर्धा होईल. त्यात देशातील सर्व संघ आणि बाहेरील संघ यांचे सामने होतील. अग्रक्रमावरील चार संघ सेमी फायनलमधे प्रवेश करतील. फायनलमध्ये पोहचणारे दोन संघ चॅम्पियन्स ट्वेंटी-20 स्पर्धेत प्रवेश करतील.

काय आहे टवेंटी-20 चॅम्पियन्स लीग- ही एक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. त्यात देशांतर्गत ट्वेंटी-20 स्पर्धेत विजेते ठरलेले दोन संघ भाग घेतील. ही स्पर्धा ऑक्टोबर 2008 मध्ये खेळली जाणार आहे. त्याचे संयोजन भारत, ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आफ्रिका आणि इंग्लंड क्रिकेट बोर्ड करणार आहे.

चॅम्पियन्स लीगचे स्वरूप: ही देशांतर्गत खेळणाऱ्या संघांची पहिलीच आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. सर्व आयोजक देशांमध्ये विजेते ठरलेले दोन संघ या स्पर्धेत प्रवेश मिळवतील.

इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आफ्रिक या देशांचे संघ आपल्या देशांतर्गत स्पर्धांतून ही पात्रता कमावतील. भारतात आयपीएल हे स्थान घेईल. ऑक्टोबरमध्ये होणार्‍या या स्पर्धेत प्रत्येक देशाचे दोन संघ भाग घेतील. त्यांना दोन समूहात विभागले जाईल. त्यात फायनल आणि सेमीफायनल मिळून एकूण पंधरा सामने होणार आहेत. स्पर्धेचे स्थळ अजून ठरलेले नाहीत.

पुरस्कार रक्कम : स्पर्धेसाठी एकूण पुरस्कार रक्कम पाच दशलक्ष अमेरिकी डॉलर एवढी आहे. विजेत्या संघाला दोन दशलक्ष अमेरिकन डॉलर मिळणार असून बाकीच्या रकमेचा उपयोग आयपीएलमध्ये केला जाणार आहे. वेस्ट इंडिजमध्ये झालेल्या विश्वकरंडक स्पर्धेतील विजेत्याला मिळालेल्या (एक दशलक्ष अमेरिकी डॉलर) रकमेपेक्षाही ही रक्कम जास्त आहे.

फिरकीचा जादूगार वॉर्न

Thu, 17 Apr 2008 14:43:16 +0530

नाव: शेन किथ वॉर्न
जन्‍म: 13 सप्टेंबर, 1969, ब्‍लोमफोंतेन, ऑरेंज फ्री स्‍टेट
संघ: आस्‍ट्रेलिया, हॅंपशायर, आयसीसी वर्ल्ड इलेव्हन
शैली: उजव्या हाताचा फलंदाज आणि लेग स्पिन गोलंदाज

फिरकीचा जादूगार ही उपाधी शेन वॉर्नला अतिशय फिट बसणारी आहे. या जादूगाराकडे काय नाहीये? फ्लिपर, लेगब्रेक, गुगली अशी समोरच्या फलंदाजाला गोंधळात टाकणारी अस्त्रे त्याच्याकडे आहेत. त्याच्या चेंड़ू असा काही स्पिन होतो, की भल्या भल्या फलंदाजांची भंबेरी उडते. १९९३ च्या जूनमध्ये मॅंचेस्टरला वॉर्नने इंग्लंडच्या माइक गॅटिंगला ज्या चेंडूवर बाद केले तो विसाव्या शतकातील सर्वोत्कृष्ट चेंडू होता, असे म्हटले जाते. वॉर्नच्या श्रेष्ठत्वाची कल्पना यायला एवढे पुरेसे आहे.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्त झालेला हा फिरकीचा जादूगार आयपीएलमध्ये नव्या इनिंगसाठी सज्ज झाला आहे. राजस्थान रॉयल्स संघाचा तो प्रशिक्षक आणि कर्णधार अशा दोन्ही भूमिकेत आहे.

वॉर्न सुरवातीला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये आला तेव्हा त्याचा प्रभाव अजिबात पडला नव्हता. पण २००० नंतर अशी काही जादू घडली की प्रत्येक सामन्यागणिक त्याची कामगिरी उंचावत गेली. याच वर्षी त्याने विसाव्या शतकातील पाच सर्वोत्कृष्ट क्रिकेटपटूंमध्ये स्थान मिळवले. विशेष म्हणजे या पाचही क्रिकेटपटूंमध्ये तो एकमेव फिरकी गोलंदाज होता. वॉर्न ही चीज काय आहे ते एवढ्यावरूनही कळून येईल.

वॉर्नने कारकिर्दीत १००० हून अधिक बळी मिळवले आहेत. यात कसोटी आणि एकदिवसीय सामन्यातील बळीही आहेत. कसोटीत ७०८ बळी मिळविण्याचाही विश्वविक्रम वॉर्नच्या नावावर काही काळापर्यंत होता. याशिवाय तीन हजार धावाही त्याच्या खात्यावर जमा आहेत. विशेष म्हणजे त्यात एकही शतक नाही आणि हाही एक विक्रम आहे.

मैदानावर प्रतिस्पर्धी संघाशीही अतिशय मित्रत्वाने वागणारा वॉर्न मैदानाबाहेर मात्र चांगलाच वादग्रस्त ठरला आहे. अनेक लफड्यांत तो अडकला होता. त्यामुळे अनेकदा त्याच्यावर बंदीही घालण्यात आली. असा हा फिरकीचा जादूगार कारकिर्दीच्या शिखरावर असताना २००७ मधील जानेवारीत क्रिकेट जगतातून निवृत्त झाला.

मार्टीन क्रो- न्यूझीलंड

Thu, 17 Apr 2008 14:37:27 +0530

पूर्ण नाव: मार्टीन डेविड क्रो
जन्‍म: 22 सप्टेंबर, 1962, हेंडरसन ऑकलंड
मुख्‍य संघ: न्‍यूलंड, ऑकलंड, सेंट्रल डिस्‍ट्रिक्‍ट, सोमारसेट, वेलिंगटन
शैली: उजव्या हाताचा फलंदाज, उजव्या हाताचा मध्यमगती गोलंदाज
अन्‍य: प्रशिक्षक, समालोचक

विस्‍डन क्रिकेटर ऑफ द इयर हा पुरस्कार मार्टिन क्रोला 1985 मध्ये मिळाला होता. मार्टीनला शास्त्रीय शैलीचा क्रिकेटपटू म्हणून ओळखले जाते. त्याचे लांबच लांब ठोकलेले फटके आजही क्रिकेट शौकीनांना आठवतात. क्रोचे लहानपण क्रिकेटच्या वातावरणातच गेले. त्यांचे वडील आणि भाऊ क्रिकेटपटू होते. वडीलांनी प्रथम श्रेणीचे अनेक सामने खेळले, त्याचा भाऊ जेफ न्यूझीलंडच्या संघात खेळाडू होता.

एकोणीस वर्षाचा असतानाच मार्टीनने कसोटी क्रिकेटला सुरवात केली होती. त्यावेळी त्यांना जगातील सर्वांत कमी वयाचा खेळाडू म्हणून गौरविण्यात आले होते. क्रो आपले सर्वस्व क्रिकेटला अर्पण केले होते. जखमी झाला तरीही मैदानावर टिकून राहणे हे त्याचे वैशिष्ट्य. दुखापतीच्या काळात त्यांनी अनेक विश्वविक्रम मोडले आहेत.

आपल्या समकालीन रिचर्ड हॅडलीबरोबर 1980 च्या दशकात क्रो न्यूझीलंड संघाचा कणा होते. त्यांनी 1984 मध्ये सॉमरेसेट सत्राच्या दरम्यान न्यूझीलंड संघाला उल्लेखनीय यश मिळवून दिले होते. 1987 नंतर त्यांना न्यूझीलंड संघाचे कर्णधारपद सोपविण्याचा प्रस्ताव होता. पण यावर विव्ह रिचर्ड्‍स, जोएल गार्नर आणि इयान बोथम या जगातील महान खेळाडूंसह संघातील अन्य खेळाडूंनी नाराज‍ी व्यक्त केली. मीडियानेही क्रोबद्दल नकारात्मक भूमिका घेऊन त्यांच्यावर टीका केली.

हॅडली बाद झाल्यानंतर क्रोवर निवृत्तीसाठी दबाव आला होता. पण 1994 मध्ये त्यांनी आपला फॉर्म दाखवून देत इंग्लंडविरूद्धच्या तीन कसोटी सामन्यात 380 धावा केल्या. त्यानंतर दीड वर्षापर्यंत ते क्रिकेट खेळले. पण त्यांचे शरीर साथ देत नव्हते. क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतल्यावरही ते समालोचकाच्या रूपात क्रिकेटशी संलग्न राहिले.

केपलर वेसल्स- चेन्नई सुपर किंग संघाचे प्रशिक्षक

Thu, 17 Apr 2008 14:35:46 +0530

पूर्ण नाव: केपलर क्रिस्टोफेल वेसेल्स
जन्म: 14 सप्टेंबर, 1957, ब्‍लोमफॉन्तेन, दक्षिण आफ्रिका.

केपलर वेसेल्स दक्षिण आफ्रिकेचे एक अष्टपैलू खेळाडू होता. दक्षिण आफ्रिकेच्या संघाचा तो काही काळ कर्णधारही होता. वेसल्सला क्रिकेटबरोबर बॉक्सिंगचीही आवड आहे.

सडपातळ बांधा असलेल्या वेसल्सने ऑस्ट्रेलियाकडून आपल्या करिअरची सुरवात करताना पहिल्याच सामन्यात 162 धावा केल्या होत्या. वेस्ट इंडीजविरूद्ध झालेल्या मालिकेत त्यांनी 56 धावांची सरासरी ठेवली होती. या सामन्यात वेसल्सने शास्त्रीय पद्धतीने खेळ करून ऑस्ट्रेलियाच्या प्रेक्षकांना खूश केले होते. पण ऑस्ट्रेलियात जास्त दिवस न राहता तो आपला मायदेश दक्षिण आफ्रिकेत गेला.

ऑस्ट्रेलियाकडून खेळताना वेसल्सने संघाला शानदार सुरवात करून दिली. ऑस्ट्रेलियासाठी त्यांनी 24 कसोटी सामन्यात 43 च्या सरासरीने धावा केल्या होत्या. क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतल्यानंतर त्यांनी प्रशिक्षक म्हणून काम करण्यास सुरवात केली. परंतु, 2006 च्या दरम्यान त्यांनी कोचिंग सोडून दिले.

टॉम मूडी: आयपीएल मोहाली संघाचे प्रशिक्षक

Wed, 16 Apr 2008 11:57:56 +0530

पूर्ण नाव: थॉमस रेमन मूडी
जन्म: 2 ऑक्टोबर, 1965 ला ऑस्ट्रेलियामध्ये एडलेड येथे झाला.

माजी ऑस्ट्रेलियन खेळाडू टॉम मुडीने श्रीलंका संघाचे प्रशिक्षक म्हणून काम केले आहे. क्रिकेटबरोबर उंच उडीमध्येही ते निष्णात होते. पर्थमध्ये शालेय शिक्षण घेत असताना आपल्या वडिलांमुळे त्यांना खेळाबद्दल आवड निर्माण झाली. त्यांचे वडील शाळेचे मुख्याध्यापक होते.

लहानपणी त्यांना फुटबॉलची आवड होती. परंतु, तेरा वर्षांचे असतानाच क्रिकेट संघात त्यांची निवड झाली. त्यानंतर शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर पश्चिम ऑस्ट्रलिया क्रिकेट संघाच्या मीडलंड गुलफोर्ड संघाकडून क्रिकेट खेळायला सुरवात केली होती.

सहा फूट सहा इंच असलेल्या मुडींना त्यांचे सहकारी 'लॉंग' या नावाने पुकारत होते. प्रथम श्रेणीचे क्रिकेट खेळण्यास 1985-86 मध्ये त्यांनी सुरवात केली होती. पश्चिम ऑस्ट्रेलियात शेफील्ड शील्ड आणि इंग्लंडमध्ये वॉर्कविकशायर व वूस्टरशायरकडून खेळ केला. प्रथम श्रेणीच्या क्रिकेट सामन्यात 20000 धावा आणि 64 शतके मूडीच्या नावावर आहेत. 1989 ते 1992 च्या दरम्यान ऑस्ट्रेलियासाठी ते आठ कसोटी सामने खेळले. याशिवाय तीन विश्वकरंडक सामने खेळले आहेत.

क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतल्यानंतर 2005 मध्ये ग्रेग चॅपेलच्या अगोदर मूडीला भारतीय संघाचा प्रशिक्षक बनविण्याचा विचार चालू होता. त्यानंतर काही दिवसातच ते श्रीलंका संघाचे प्रशिक्षक बनले. 2007 च्या विश्वकरंडक स्पर्धेनंतर श्रीलंकेच्या प्रशिक्षकपदाचा त्यांनी राजीनामा दिला.

जॉन बुकॅनन: 'नाईट रायडर्स' कोलकाता संघाचे प्रशिक्षक

Wed, 16 Apr 2008 10:56:03 +0530

पूर्ण नाव: जॉन मार्शल बुकनन
जन्म: 5 एप्रिल 1953, ला इप्सविच, क्विंन्सलंडमध्ये झाला.

सलग तिसर्‍यांदा विश्वविजेता राहिलेल्या ऑस्ट्रेलिया संघाचे ते प्रशिक्षक होते. 1999 मध्ये ऑस्ट्रेलियाचे प्रशिक्षक बनले होते. त्यांच्या कार्यकाळात ऑस्ट्रेलियाने सलग 15 सामने जिंकण्याचे विश्वविक्रम केला होता. कर्णधार रिकी पॉटींगच्या काळात बुकॅननने ऑस्ट्रेलियाला अनेक सामन्यात विजय मिळवून दिला. त्यामध्ये 16 कसोटी व विश्वकरंडक स्पर्धेत 23 एकदिवसीय सामन्यात विजय मिळविण्याचा विश्वविक्रमही आहे. ते प्रशिक्षक असताना ऑस्ट्रेलियाने सलग तीन वेळा विश्वकरंडक जिंकला.

भारतीय संघाच्या प्रशिक्षकपदासाठी त्यांचा विचार केला होता. पण त्यांनी कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय संघाला प्रशिक्षक म्हणून काम करण्यास स्पष्ट नकार दिला होता. नंतर ऑक्टोबर 2007 मध्ये त्यांनी ऑस्ट्रेलियाच्या एम्बेसिडर फॉर क्रिकेट कोच या पदाचा स्वीकार केला होता.

ग्रेग चॅपेल: 'राजस्थान रॉयल्स' संघाचे प्रशिक्षक

Wed, 16 Apr 2008 10:48:25 +0530

पूर्ण नाव: ग्रेग स्टीफन चॅपेल
जन्म: 7 ऑगस्ट 1948, मध्ये उनली (दक्षिण ऑस्‍ट्रे‍लियात) झाला होता.

ग्रेग चॅपेल ऑस्ट्रेलिया संघाचे खेळाडू होते. त्यांनी 1975 ते 1977 पर्यंत संघाचे नेतृत्व केले होते. त्यानंतर त्यांनी ब्रेकअवे वर्ल्ड सिरीज संघाकडून क्रिकेट सामने खेळले. 1979 मध्ये पु्न्हा एकदा ऑस्ट्रेलिया संघाचा कर्णधार म्हणून पुनरागमन झाले. नंतर 1983 पर्यंत त्यांनी कर्णधार पदाची धुरा सांभाळली होती.

ऑस्ट्रेलिया संघात त्यांचा भाऊ देखील होता. ते त्या काळातील शैलीदार खेळाडू होते. मध्यमगती गोलंदाजीही त्यांनी केली. क्रिकेटमधून निवृत्ती घेईपर्यंत त्यांच्या नावावर सर्वाधिक झेल घेण्याचा विश्वविक्रम आहे. 1984 मध्ये निवृत्ती घेण्यापूर्वी त्यांनी अनेक प्रकारचे व्यवसाय केले. उदाहरणार्थ. मीडियाची आवड असण्याचे कार्यक्रम तयार करणे, प्रोफेशनल क्रिकेटमध्ये आवड होती. ते राष्ट्रीय टीम व क्विन्स टीमचे निवडकर्ता होते. याशिवाय भारत आणि ऑस्ट्रेलिया संघाचे प्रशिक्षक पदही सांभाळले. 2007 मधील विश्वकरंडक स्पर्धेत भारताच्या खराब कामगिरी आणि त्यांच्या वैयक्तिक वादामुळे त्यांना प्रश‍िक्षकपदाचा राजीनामा द्यावा लागला होता.

रॉबिनसिंग (आयपीएल हैद्राबादचे प्रशिक्षक)

Wed, 16 Apr 2008 10:43:11 +0530

पूर्ण नाव: रविंद्र रामनारायणसिंग
जन्म: 14 सप्टेंबर, 1963 ला त्रिनिनाद आणि टोबॅगोच्या प्रिन्स शहरात झाला होता.

रॉबिनसिंग भारतीय क्रिकेटमधील एकदिवसीय संघाचा खेळाडू म्हणून ओळखला जातो. त्यांनी आपल्या करीअरची सुरवात भारताकडून 11 मार्च 1989 मध्ये वेस्ट इंडीजविरूद्ध केली होती. त्यानंतर सात वर्षे त्यांना भारतीय संघात खेळण्‍याची संधी मिळाली होती.

रॉबिनसिंग अष्टपैलू खेळाडू होता. मधल्या फळीतील फलंदाज आणि मध्यम-जलदगती गोलंदाज म्हणून त्याची कामगिरी चांगली होती. उत्तम क्षे‍त्ररक्षणासाठीही त्याची आठवण काढली जाते. काही दिवस त्यांनी भारतीय संघाचा क्षेत्ररक्षण प्रशिक्षक म्हणून कामही केले. रॉबिनसिंगने आपल्या घरच्या संघाकडून (तामिळनाडू) खेळ केला. आता ते चेन्नईच्या अड्‍यारमध्ये राहत आहेत.

ग्रेग शेफर्ड: 'डेअर डेव्हिल्स' दिल्ली संघाचे प्रशिक्षक

Wed, 16 Apr 2008 10:40:41 +0530

पूर्ण नाव: ग्रेग शेफर्ड
जन्म: 13 नोव्हेंबर, 1956, पर्थ (ऑस्ट्रेलिया)

ग्रेग शेफर्ड ऑस्ट्रेलियाचे प्रथम श्रेणीतील खेळाडू आणि प्रशिक्षक होते. 1977 ते 1985 पर्यंत त्यांनी पश्चिम ऑस्ट्रेलियाचे प्रतिनिधीत्व केले आणि 1991 मध्ये टास्मानियाकडून खेळताना त्यांनी प्रथम श्रेणी क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली. त्यानंतर ते टास्मानियाचे प्रशिक्षक बनले आणि मागील वर्षी व्हिक्टोरीयन बुश रेंजर्सचे प्रशिक्षक बनले.

उजव्या हाताने फलंदाजी करणार्‍या सलामीवीर शेफर्ड यांनी ऑस्ट्रेलिया संघाकडून कोणताही सामना खेळला नाही. पण 1985-86 आणि 1986-87 मध्ये दक्षिण आफ्रीकेविरूद्ध खेळलेल्या बंडखोर संघाकडून ते खेळले होते. यादरम्यान त्यांनी 28.2 च्या सरासरीने 397 धावा बनविल्या होत्या. त्यांचा सर्वोत्कृष्ठ स्कोर 79 धावांचा आहे.

शेफर्ड यांनी एकूण 112 प्रथम श्रेणीचे क्रिकेट सामने खेळले असून 42.27 च्या सरासरीने 6806 धावा बनविल्या आहेत. पश्चिम ऑस्ट्रेलिया संघाचे ते खेळाडू होते. त्यांनी सलग तीन वेळा म्हणजे 1980 ते 83 मध्ये शेफिल्ड ढाल मिळवली होती.

1983 मध्ये टास्मानियाकडून खेळताना त्यांनी एका डावात 571 चेंडूत 200 धावांची खेळी केली होती. याचबरोबर 481 व्या मिनिटाला मंद गतीने आपले शतक पूर्ण करण्याचा विक्रमही शेफर्ड यांच्या नावावर आहे.

व्यंकटेश प्रसाद: 'रॉंयल किंग' बंगळूर संघाचा प्रशिक्षक

Wed, 16 Apr 2008 10:39:20 +0530

पूर्ण नाव: बापू कृष्‍णराव व्यंकटेश प्रसाद
जन्म: 5 ऑगस्‍ट, 1969, बंगळूर (कनार्टक)

भारतीय क्रिकेट संघात खेळाडू म्हणून राहिलेल्या व्यंकटेश प्रसादने 1996 मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले होते. कर्नाटकचा गोलंदाज जवागल श्रीनाथचा सहकारी म्हणूनही त्याला ओळखले जाते.

उंचापुरा सडपातळ बांधा असलेला प्रसाद जलदगती गोलंदाज म्हणून ओळखला जातो. जलदगतीने गोलंदाजी करण्याची त्याची शैली अत्यंत प्रभावशाली होती. याशिवाय 'सीम चेंडू' टाकण्‍यामुळे त्याने अनेक वर्षे भारतीय संघात आपले स्थान टिकविले होते. एकदिवसीय व कसोटी सामन्यासाठी भारताच्या प्रमुख खेळाडूंपैकी तो एक होता.

मैदानावर तो नेहमी आपल्या टी-शर्टचे वरचे बटन उघडे ठेवून गोलंदाजी करत‍ असे आणि विकेट मिळल्यानंतर पंचासारखे वर बोट करून नाचत असे हे त्याचे एक खास वैशिष्ट्य होते.

आपल्या कसोटी करीअरमध्ये प्रसादने 35 च्या सरासरीने एकूण 33 सामन्यात 95 बळी घेतले आहेत. एकदिवसीय सामन्यातही त्याने चांगली कामगिरी केली आहे. 161 एकदिवसीय सामन्यात 32.2 च्या सरासरीने 196 बळी मिळविले आहेत. 1999 मध्ये चेन्नईत झालेल्या पाकिस्तानविरूद्धच्या कसोटी सामन्यात 33 धावांच्या बदल्यात सहा बळी घेतले होते. याच सामन्यात एकही धाव न देता पाच बळी त्याने मिळविले होते.

यापूर्वी डिसेंबर 1996 मध्ये दक्षिण आफ्रिकेविरूद्ध डरबन येथे झालेल्या कसोटी सामन्यातही प्रसादने दहा बळी मिळविले होते. तसेच, 1996 मध्ये इंग्लंड, 2001 मध्ये श्रीलंका आणि 1997 मध्ये वेस्ट इंडीजच्या एका कसोटी सामन्यात पाच बळींचा आकडा पार केला होता. 2001 मध्ये श्रीलंकेविरूद्ध व्यंकटेश प्रसादने आपल्या करीयरमधील शेवटचा कसोटी सामना खेळला होता.

लालचंद सीताराम राजपूत

Wed, 16 Apr 2008 10:34:50 +0530

लालचंद राजपूत- मुंबई इंडियन्स संघाचे प्रशिक्षक
पूर्ण नाव- लालचंद सीताराम राजपूत
जन्म- 18 डिसेंबर 1961 (महाराष्ट्र)

लालचंद राजपूत यांना सचिन तेंडूलकरच्या नेतृत्वाखालील मुंबई इंडियन्स संघाचे प्रशिक्षक म्हणून नियुक्त केले आहे. भारताचे माजी क्रिकेटपटू असलेले लालचंद सीताराम राजपूत भारतीय क्रिकेट संघाचे व्यवस्थापक आहेत. त्यांनी १९८५ ते १९८७ च्या दरम्यान दोन कसोटी आणि चार आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले आहेत. त्यांचा जन्म १८ डिसेंबर १९६१ रोजी महाराष्ट्रात झाला होता.

लालचंद राजपूत यांच्या गुणांची ओळख पटली ती सुनील गावस्कर यांच्या मधल्या फळीत खेळण्याच्या निर्णयामुळे. त्यामुळे सलामी फलंदाज म्हणून राजपूत यांना संधी मिळाली.

सन १९८५ मध्ये ते श्रीलंका दौर्‍यावर गेले. तेथे पहिल्याच कसोटीत त्यांनी ३२ व ६१ धावा त्यांनी केल्या. दुसर्‍या डावात त्यांनी तिसर्‍या गड्यासाठी दिलीप वेंगसरकरबरोबर ७६ धावांची भागिदारीही केली. पण पुढच्या कसोटीत ते शून्य व १२ धावाच बनवू शकले. त्यामुळे त्यानंतरच्या कसोटीसाठी अष्टपैलू रवी शास्त्रीला संधी देण्यात आली.

राजपूत खेळाबरोबरच अभ्यासातही पुढे आहेत. त्यांनी एमबीए केले आहे. अंडर-१९ संघाच्या इंग्लंड दौर्‍यातही ते प्रशिक्षक म्हणून होते. ट्वेंटी-२० विश्वकरंडकादरम्यान ते संघाचे व्यवस्थापक होते.

आयपीएल संघांचे धुरंधर प्रशिक्षक

Wed, 16 Apr 2008 10:28:33 +0530

इंडियन प्रीमीयर लीगची (आयपीएल) ट्वेंटी-20 क्रिकेट स्पर्धा 18 एप्रिलपासून भारतात सुरू होत असून या स्पर्धेमुळे क्रिकेट जगतात आणखी एका 'क्रिकेट युद्धाला' प्रारंभ होणार आहे. भारतीय क्रिकेटमध्ये आयपीएलची ही स्पर्धा निश्चितच एका नवीन क्रिकेट क्रांतीची नांदी असेल. या झुंजीत प्रत्येक संघाला प्रशिक्षत करणारे प्रशिक्षक कोण आहे, यावरही बरेच काही ठरणार आहे. त्यामुळे हे 'कोच' कोण आणि त्याची बलस्थाने काय आहेत ते जाणून घेऊया.

ट्वेंटी-२० स्पर्धेचे नियम

Wed, 16 Apr 2008 09:54:10 +0530

क्रिकेटचे नियम काही अपवाद वगळता ट्वेंटी-२० लाही तसेच लागू आहेत.

प्रत्येक गोलंदाज प्रत्येक डावात असलेल्या एकूण षटकांच्या एक पंचमांश षटके टाकू शकेल. (सर्वसाधारणपणे, कोणताही अडथळा न आलेल्या सामन्यात प्रत्येक गोलंदाजाच्या वाट्याला चार षटके येतील.)

कोणताही संघ वेळ वाया घालवत असल्याचे लक्षात आल्यास पंच त्या संघाला पाच धावांचा दंड करू शकतील.

क्षेत्ररक्षण करणारा संघ ७५ मिनिटांच्या आत विसावे षटक टाकत नसल्यास पंच ७५ मिनिटानंतर टाकल्या जाणार्‍या प्रत्येक षटकासाठी फलंदाजी करणार्‍या संघाला सहा धावा बहाल करू शकतात. क्षेत्ररक्षण करणारा संघ जास्तच वेळ वाया घालवत असल्याचे लक्षात आल्यास पंच त्याहून अधिक धावाही प्रतिस्पर्धी संघास बहाल करू शकतात.

क्षेत्ररक्षणावर खालील निर्बंध असतील.
लेग साईडला कोणत्याही वेळी पाचपेक्षा जास्त क्षेत्ररक्षक असणार नाहीत.
पहिल्या सहा षटकांदरम्यान तीस यार्डाच्या वर्तुळाबाहेर जास्तीत जास्त दोनच क्षेत्ररक्षक असतील.
पहिल्या सहा षटकांनंतर तीस यार्डाच्या वर्तुळाबाहेर जास्तीत जास्त पाच क्षेत्ररक्षक असतील.
दोन्ही संघांच्या धावांची बरोबरी होऊन सामना निर्णायक न झाल्यास विजेता ठरविण्यासाठी बॉल आऊट ( फुटबॉलमधील पेनल्टी शूट-आऊटप्रमाणेच) हा पर्याय आजमावला जाईल. बॉल-आऊटमध्ये दोन्ही संघांचे प्रत्येकी पाच गोलंदाज यष्टीच्या दिशेने प्रत्येकी एक चेंडू टाकतील. ज्या संघाच्या गोलंदाजांनी जास्तीत जास्त वेळा यष्टी उडवली तो विजेता ठरेल. मात्र, याही पर्यायावेळी बरोबरी झाल्यास गोलंदाजी सुरूच राहील आणि निर्णय 'सडनडेथ' वर ठरविला जाईल.

एखाद्या गोलंदाजाने क्रिझच्या पुढे जाऊन बॉल टाकल्यास तो 'नो बॉल' ठरविला जाईल. त्यासाठी प्रतिस्पर्धी संघाला एक धाव तर मिळेलच, पण त्या गोलंदाजाचा पुढचा चेंडू 'फ्री हिट' समजला जाईल. या चेंडूवर फलंदाजाला बाद करण्यासाठी धावचीत हाच एकमेव पर्याय असेल. याशिवाय क्रिकेटच्या 'नो बॉल'साठीच्या मूळ नियमानुसार चेंडूला दुसर्‍यांदा तटविणे, तो अडविणे किंवा हाताळणे या प्रकारांनीही फलंदाज बाद होऊ शकतो.