ऑलिंपिक लेख

हरूनही जिंकला विजेंद्र....

Tue, 26 Aug 2008 08:57:25 +0530

त्‍याच्‍यात जि्दद् होती जिंकण्‍याची. त्‍याला भारताचा राष्‍ट्रध्‍वज चीनमध्‍ये उन्‍नत होताना पहायचा होता... आणि म्‍हणून तो लढला. एका लढवय्याप्रमाणे त्‍याने आपल्‍यावर येणारे प्रत्‍येक वार चुकविण्‍याचा आणि प्रतिस्‍पर्ध्‍याला पराभूत करण्‍याचा पुरेपूर प्रयत्न केला. हरियाणातील भिवानी जवळच्‍या कुलवास येथे जन्‍मलेल्या एका बस चालकाच्‍या मुलाने आपल्‍या अभूतपूर्व कामगिरीने भारतीय क्रीडा इतिहासात आपले नाव कोरले आहे.

हरियाणातील भिवानी जवळच्‍या कुलवास येथे जन्‍मलेल्या एका बस चालकाच्‍या मुलाने आपल्‍या अभूतपूर्व कामगिरीने भारतीय क्रीडा इतिहासात आपले नाव कोरले आहे.

हरियाणातील भिवानी जवळच्‍या कुलवास येथे जन्‍मलेल्या एका बस चालकाच्‍या मुलाने आपल्‍या अभूतपूर्व कामगिरीने भारतीय क्रीडा इतिहासात आपले नाव कोरले आहे.

याच दिवसासाठी दिवसरात्र प्रचंड मेहनत करणा-या आणि रात्र-रात्र जागून ओव्‍हर टाईम करणा-या त्‍या वृध्‍द डोळयांतही आनंदाश्रू तरळले असतील. प्रत्‍येक आई वडीलांना आणि देशालाही अभिमान वाटावा अशी कामगिरी करून दाखविणा-या त्‍या तरुणाचे नाव आहे विजेंद्रसिंग

महिपाल सिंग ऊर्फ विजेंद्र सिंग. एका सर्वसामान्‍य कुटुंबातून पुढे आलेल्‍या या तरुणाने केलेली कामगिरी निश्चितच कौतुकास्‍पद आहे. यंदाच्‍या ऑलम्पिकमध्‍ये मोठ्या अपेक्षा असलेले अनेक धुरंधर अपयशी झाले आहेत. अशा परिस्थितीत हरीयाणातील या तरुणाने उल्‍लेखनीय खेळ करीत बॉक्‍सींगमध्‍ये भारताला कास्‍य पदक मिळवून दिले आहे. हरियाणातील भिवानी येथे 29 ऑक्‍टोबर 1985 साली जन्‍मलेल्‍या हा तरुण आशेचा मोठा किरण घेऊन आला आहे.

बीजिंग ऑलम्पिकमध्ये भारतीय खेळाडूंना अपेक्षेप्रमाणे कामगिरी करणे शक्‍य झाले नसले, तरीही आजवरची सर्वांत चांगली कामगिरी भारतीय खेळाडूंनी केली ही त्यातल्या त्यात महत्त्वाची बाब.

याच दिवसासाठी दिवसरात्र प्रचंड मेहनत करणा-या आणि रात्र-रात्र जागून ओव्‍हर टाईम करणा-या त्‍या वृध्‍द डोळयांतही आनंदाश्रू तरळले असतील. प्रत्‍येक आई वडीलांना आणि देशालाही अभिमान वाटावा अशी कामगिरी करून दाखविणा-या त्‍या तरुणाचे नाव आहे विजेंद्रकुमार

सध्‍या हरियाणा पोलिसांत नोकरीस असलेल्‍या विजेंद्रला अगदी लहानपणापासून बॉक्सिंगची आवड होती. त्‍यामुळे तो भिवानी येथील क्रीडा संकुलात सरावास जात असे. बॉक्सिंगमध्‍ये करीयर करण्‍यासाठी त्‍याने सुरुवातीपासूनच प्रचंड मेहनत केली. त्‍यासाठी त्‍याला कुटुंबीयांकडून मोठे सहकार्य मिळाले. बॉक्सिंग प्रशिक्षण संस्‍थेची फी भरण्‍यासाठी वेगवेगळ्या ठिकाणी काम करून आपला छंद जोपासणा-या विजेंद्रमध्‍ये असलेली चुणूक तिथे क्रीडा प्रशिक्षक जगदीश सिंग यांनी ओळखली. आणि त्‍याला संधी दिली. राष्‍ट्रीय ज्‍युनियर बॉक्सिंग स्‍पर्धेत त्‍याने दोन रौप्य पदके पटकाविली आहेत. त्‍याच्‍यातल्‍या या गुणांमुळे त्‍याला बॉक्सिंगमध्‍ये राष्‍ट्रीय स्‍तरावरून चांगली संधी मिळाली आणि प्रशिक्षणासाठी त्‍याला क्‍युबा येथे पाठविण्‍यात आले.

2004 च्‍या अथेन्‍स ऑलम्पिक स्‍पर्धेतही त्‍याने सहभागी घेतला होता. मात्र तेथे त्‍याचे आव्‍हान फार काळ टिकू शकले नाही. 2006 च्‍या राष्‍ट्रकूल स्‍पर्धेत त्‍याने इंग्‍लंडच्‍या नील पर्किग्‍न्‍सचा पराभव केला. मात्र तेथे द. आफ्रिकेच्‍या बोंगानी एम्‍वेल्‍सेसकडून त्‍याला हार पत्‍करावी लागली. 2006 च्‍या आशियायी क्रीडा स्‍पर्धांमध्‍ये 75 किलोपेक्षा कमी वजनगटातही त्‍याने कास्‍य पदक पटकाविले आहे.

बीजिंग ऑलम्पिकमध्‍ये झांबियाच्‍या बाडू जॅकचा 13-2 च्‍या मोठ्या फरकाने पराभव करून त्‍याने आपले आव्‍हान उभे केले. त्‍यानंतर त्‍याने थायलंडच्‍या अंखान चोम्‍फुफुगलाही पराभूत केले. उपउपांत्‍य सामन्‍यात त्‍याने साऊथ पॉच्‍या कार्लोस गोंगोरा याला 9-4 ने पराभूत करून आपले कास्‍य पदक निश्चित केले. भारताला बॉक्सिंगमध्‍ये आजवर मिळालेले हे पहिले कास्‍य पदक ठरले असले तरीही तमाम भारतीयांना त्‍याच्‍याकडून क्‍युबाच्‍या इमिलिओ कोरेआ याला पराभूत करून रौप्य पदक मिळविण्‍याची अपेक्षा होती. मात्र ती पूर्ण होऊ शकली नाही.

अभिनंदन आणि सलाम

Mon, 11 Aug 2008 20:02:52 +0530

भारताच्या खात्यात एक सुवर्णपदक जमा झाले असले तरी त्यासाठी शंभराहून अधिक वर्षांची प्रतीक्षा आहे. या देशातील कोट्यवधी लोकांच्या मनातील खोल जखमेला मलम लावून दिलासा देणारा हा विजय आहे.

अभिनव बिंद्राने मिळविलेल्या सोनेरी यशाची झळाळी काही और आहे. हा केवळ प्रतिभावान खेळाडूच्या कौशल्याचा सन्मान नसून एक अब्ज लोकांचे स्वप्न सत्यात उतरवणारा हा आशेचा किरण आहे.

जगभरात आपल्या हॉकीचे वर्चस्व कमी झाल्यावर आपण ऑलंम्पिकमध्ये जन-गण-मन ऐकण्यासाठी आतुर होतो. आज पहिल्या पायरीवर उभे राहिलेला अभिनव बिंद्रा आणि जन-गन-मनवर उन्नत होत जाणारा तिरंगा हे दृश्य पाहणे हा रोमांचकारी अनुभव होता. यामागच्या भावना शब्दात व्यक्त न करता येण्यासारख्या आहेत.

हा अविस्मरणीय क्षण डोळ्यांच्या कोंदणात साठवून ठेवताना शुभेच्छा, सलाम, शाब्बास आणि झिंदाबाद अभिनव.. असे शब्द मनातून व्यक्त झाले. ज्या देशात क्रिकेटला धर्म समजून पुजले जाते त्या देशाचे प्रतिनिधीत्व करताना अभिनवने केलेली कामगिरी प्रशंसनीय आहे. 20- ट्वेंटीच्या प्रवाहात आता नेमबाजीलाही त्याने आपल्या कामगिरीनेही एक वेगळी ओळख मिळवून दिली आहे.

इतर सर्व खेळात स्वतःला सिध्द करण्यासाठी एका क्रिकेटपटूंपेक्षा अधिक ऊर्जा, साहस आणि आत्मबळाची आवश्यकता असते. जेथे एका महिला वेटलिफ्टरला घाणेरड्या राजकारणाची शिकार बनवून ऑलिंपिकपासून वंचित ठेवले जाते आणि खेळाविषयी काहीच माहिती नसणारे संघ अधिकारी जेथे आहेत, त्या भारतासाठी अभिनवने मिळविलेल्या यशाची किनार किती सोनेरी असेल याचा विचार करावा.

निशाणेबाजी हा खर्चिक खेळ आहे आणि अभिनव आर्थिकदृष्ट्या संपन्न अशा उद्योजक घराण्यातील आहे हेही तितकेच सत्य आहे. तो गरीब घरातील असता तर त्याने हे यश संपादन केले असते काय हाही एक प्रश्न आहे. आज जल्लोषात सामील झालेल्या देशातील तमाम क्रीडा प्रेमी आणि क्रीडा संघटनांशी निगडीत पदाधिकार्‍यांनी तो स्वतःविचारला पाहिजे.

अभिनवनेही स्वतः जिंकल्यानंतर भावनात्मक न होता महत्त्वाची बाब सांगितली. 'यानंतर तरी भारतात ऑलिंपिक स्पर्धांसंदर्भातील स्थिती आणि विचार करण्याची पद्धत बदलायला हवी, एवढीच अपेक्षा मी ठेवतो,' या त्याच्या विधानातूनही त्याने बरेच काही सांगितले आहे.

ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धेला आपण आजही प्राधान्य देत नाही, हेच दुःख त्याच्या बोलण्यातून व्यक्त झाले. तेच आपण ओळखू शकलो नाही, तर केवळ पदकांसाठी आस ठेवण्याला काहीही अर्थ नाही. अन्यथा अभिनव बिंद्रा व राजवर्धनसिंह राठोड आपल्याला असे काही आनंदाचे क्षण देतील, पण देशातील क्रीडा व्यवस्थेतून ते साकारले नसतील. थोडक्यात स्वतःच्या बळावर हे यश त्यांनी मिळविले असेल.

राष्ट्रगीतासह तिरंगा उन्नत होत असताना अभिनव शांत होता. पण त्याच्या चेहर्‍यावर बरेच बोलके भाव होते. बीजिंगमध्ये भारतीय राष्ट्रगीताची धुन वाजविण्याची ही नांदी आहे.

पदक तालिकेत थायलंडसारख्या देशाच्या खात्यात सुवर्ण आणि झिम्बाब्वेसारख्या देशाला रौप्य पदक मिळताना पाहतो, त्यावेळी खूप दुःख होते. अभिनवने या दुःखावर फुंकर घालण्याचा प्रयत्न केला आहे, सहाजिकच भारतीय मनांनाही त्यामुळे आनंद साजरा करण्याची संधी मिळाली आहे. ज्या आत्मविश्वासाने अभिनवने या सुवर्णपदकाला गवसणी घातली, त्यावरून त्याच्या मनोबलाचा अंदाज येतो.

अजून सायना नेहवाल, राजवर्धन राठौर व पेस भूपती ही जोडी या सगळ्यांकडून अशी कामगिरी होईल की ज्यामुळे भारतीय तिरंगा चिनी मातीत डौलाने फडकेल, अशी आशा बाळगायला हरकत नाही. अभिनव तुझ्या या सुवर्णमयी झळाळत्या यशाबद्दल, पुन्हा एकदा अभिनंदन.

'अभिनव' सुवर्ण पुत्र

Mon, 11 Aug 2008 13:41:15 +0530

28 सप्‍टेंबर 1983 साली जन्‍मलेला अभिनव बिंद्रा ऑलम्पिकच्‍या इतिहासात 108 वर्षांनंतर देशाला सुवर्ण पदकाचा मान मिळवून देणारा पहिला भारतीय ठरला आहे. एअर रायफल शुटींग प्रकारातील मक्‍तेदार म्‍हणून समजल्‍या जाणा-या 28 वर्ष वयाच्‍या अभिनवकडून संपूर्ण देशाला मोठया अपेक्षा होत्‍या त्‍या त्‍याने सार्थ ठरविल्‍या आहेत.

2000 मध्‍ये झालेल्‍या ऑलम्पिक स्‍पर्धेत सहभागी झालेला तो सर्वांत कमी वयाचा खेळाडू होता. मूळचा चंदीगढ येथील रहिवासी असलेल्‍या अभिवनने 2001 मध्‍ये म्‍युनिच येथे झालेल्‍या
जागतिक करंडक स्‍पर्धेत लहान गटात 597/600 गुणांचा जागतिक विक्रम करीत कांस्‍यपदक पटकाविले होते. त्‍यानंतर 2002 मध्‍ये त्‍याने याच स्‍पर्धेत युगल गटात सुवर्ण तर वैयक्‍तीक गटात चंदेरी पदक मिळविले होते. आजवर अनेक जागतिक स्‍पर्धांमध्‍ये त्‍याने 6 सुवर्णपदकांची कमाई केली आहे. त्‍यामुळे यंदाच्‍या ऑलम्पिक स्‍पर्धेत त्‍याच्‍याकडून भारतीय ऑलम्पिक महासंघाला मोठी अपेक्षा होती ती त्‍याने सार्थ ठरविली आहे.

आपल्‍या खेळाबददल प्रचंड समर्पित असलेल्‍या अभिनवला 2001 सालचा 'राजीव गांधी खेल रत्‍न' हा खेळातील सर्वोच्‍च पुरस्‍कार देउन

राष्‍ट्रपतींच्‍या हस्‍ते गौरविण्‍यात आले आहे. 2004 च्‍या एथेन्‍स ऑलम्पिकमध्‍ये अभिनव आपला नैसर्गिक खेळ करीत सर्वांच्‍या स्‍तुतीस पात्र ठरला होता. मात्र त्‍यात त्‍याला पदक मिळविता आले नव्‍हते ती भर त्‍याने आता काढली आहे. 24 जुलै 2006 मध्‍ये झालेल्‍या झाग्रेब येथे झालेल्‍या जागतिक रायफल शुटींग स्‍पर्धेचे विजेतेपद पटकावून त्‍याने या स्‍पर्धेतील पहिला भारतीय जगज्‍जेता ठरण्‍याचा मान पटकाविला होता.

शुटींगमधील अभिनवमधील कौशल्‍य हेरण्‍याचे श्रेय जाते ते ले. कर्नल जे. एस. धिल्‍लन यांनी. ते बिंद्राचे पहिले प्रशिक्षक होते. रायफल शुटर असलेला अभिनवचे एम.बी.ए.पर्यंतचे शिक्षण झाले असून त्‍याच्‍या अभिनव फयुचरिस्‍टीकचा तो मुख्‍य कार्यकारी अधिकारी आहे. 2008 च्‍या बिजींग ऑलम्पिक स्‍पर्धेत वैयक्‍तीक प्रकारात भारताला पहिले सुवर्ण पदक मिळवून देणारा तो सुवर्ण पुत्र ठरला आहे.

अभिनवची सुवर्णमयी कारकिर्द

Mon, 11 Aug 2008 12:44:21 +0530

अवघ्या २६ वर्षाच्या असलेल्या अभिनव ब्रिंदाने ऑलिंपिकमध्ये सुवर्णपदक मिळवून तमाम भारतीयांची मान उंचावली आहे. त्याच्यातील गुणवत्ता खर्‍या अर्थाने हेरली ती लेफ्टनंट कर्नल जे. एस. धिल्लन यांनी. तेच त्याचे पहिले कोच होते.

नेमबाजीतही त्याने एअर रायफल गटात कौशल्य कमावले आहे. याच गटात त्याला सुवर्णपदक मिळाले आहे. २०००च्या ऑलिंपिक स्पर्धेतही तो सहभागी झाला होता. पण त्यावेळी त्याला यश मिळू शकले नव्हते. तेव्हा ऑलिंपिकमध्ये सहभागी होणारा तो सर्वांत लहान भारतीय खेळाडूही होता. पण या स्पर्धेतून तो जे शिकला ते त्याने बीजिंग ऑलिंपिकमध्ये कारणी लावले आणि सुवर्णपदकावर नाव कोरले.

अभिनवची ही सुवर्णमयी कामगिरी असली तरी त्याने अनेक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांतही तशी कामगिरी केली आहे. आतापर्यंत त्याने सहा सुवर्णपदके पटकावली आहेत. राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत त्याने दुहेरी गटात सुवर्ण व एकल गटात रौप्य पदक पटकावले होते. २००४ च्या ऑलिंपिकमध्ये त्याने ऑलिंपिक विक्रम मोडला. पण पदक मिळवू शकला नव्हता.

त्याच्या या सुवर्णमयी कामगिरीमुळेच त्याला २००१ मध्ये अर्जुन पुरस्कार आणि २००१ व ०२ मध्ये राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने गौरविण्यात आले.

नेमबाज असण्याबरोबरच अभिनवची शैक्षणिक कारकिर्दही धवल आहे. तो एमबीए आहे. शिवाय अभिनव फ्यूचरीस्टिक्स या कंपनीचा तो सीईओ आहे.

ऑलिंपिकच्या माध्यमातून शक्तिप्रदर्शन

Thu, 07 Aug 2008 12:00:55 +0530

बिजींग ऑलिंपिक तसे गाजतेय ते तिबेटी नागरिकांनी केलेल्या विरोधाने. परंतु आता यात आणखी एक भर पडली आहे, ती अमेरिका आणि चीनच्या द्वेषाची. या खेळात आता शस्त्रास्त्र आणि गुप्तचरांच्या हेरगिरी प्रमाणे शक्तिप्रदर्शन केले जात आहे. ऑलिंपिक हा आता शक्तिप्रदर्शनाचा एक मार्ग बनला आहे.

ऑलिंपिक खेळाच्या माध्यमातून चीन जगाला आपली शक्ती दाखवण्याचाच जणू प्रयत्न करत आहे. बिजींग त्याने अशा काही पद्धतीने सजवले आहे, की विचारता सोय नाही, बिजींगच्या या रोशनाईत न्यूयॉर्कलाही मागे टाकण्याचा चीनचा प्रयत्न असणार आहे.

बिजींगमध्ये ऑलिंपिक घेण्यात यावे यासाठी चीनने आपली जोरदार लॉबिंग मॉस्कोतील ऑलिंपिक समितीपुढे केली होती. 13 जुलै 2001 साली टोरंटो, पॅरिस, इस्तानबुल, ओसाका(जपान) यांना मागे टाकत अखेर चायनाला ऑलिंपिकचे यजमानपद मिळाले.

ऑलिंपिक खेळावर दहशतवादाचे असलेले सावट, आणि तिबेटी नागरिकांच्या जोरदार विरोध प्रदर्शनामुळे बिजींगच नाही तर संपूर्ण चीनलाच एखाद्या लष्करी छावणीचे रूप देण्यात आले आहे.

जागोजागी सुरक्षा व्यवस्था वाढवण्यात आली आहे. नवीन येणाऱ्या जाणाऱ्यांची कसून चौकशी करण्यात येत आहे.

पश्चिमी देश माओत्से तुंगच्या या चीनला गरीब आणि मागास देश मानतात, त्यांचे मतपरिवर्तन करण्यासाठी या स्पर्धेतील पदक तालिकेत आपला लाल बावटा जागोजाग फडकवण्याचा प्रयत्न चीन करेल यात शंकाच नाही.

दहशतवादापासून ऑलिंपिक गावाला सुरक्षित राखण्यासाठी या भागात स्नीफर डॉग्स, टेहळणी हेलीकॉप्टर, आणि बिजींगमधील महत्त्वाच्या इमारतींना एँटी एअर क्राफ्ट बॅटरी बसवण्यात आल्या आहेत.

सुरक्षीतेचे इतके व्यापक उपाय केले जात आहेत, की, या भागात चिनी लष्करातील रेड कॉप तैनात करण्यात आले आहेत. त्यांना खास प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.

अत्याधुनिक कंट्रोलरुमच्या माध्यमातून संपूर्ण बिजींगच्या हालचाली टिपल्या जात आहेत. शहरात जागोजाग सीसी टीव्ही कॅमेरे लावण्यात आले आहेत. प्रत्येक हॉटेलची कसून तपासणी केली जात आहे.

बिजींगमधील महत्त्वाच्या मेट्रो रेल्वेचेही रूप पालटण्यात आले असून, प्रवाशांची गर्दी लक्षात घेत अशी काही व्यवस्था प्रत्येक स्टेशनवर करण्यात आली आहे, की प्रवासी कितीही आले, तरी रेल्वे स्थानकावर चेंगराचेंगरी होणार नाही. गाड्यांतून उतरण्यासाठी आणि गाडीत चढण्यासाठीचे मार्ग बदलण्यात आले आहेत. प्रत्येक रेल्वे स्थानकावर क्लोज सर्किट कॅमेरे बसवण्यात आले आहेत.

दरम्यान चीनमधील वैज्ञानिकांनी कॅमेऱ्याचे असे एक सॉफ्टवेअर तयार केले आहे, की जे एखाद्या ठिकाणी पडलेल्या अनोळखी वस्तूला ओळखून याची माहिती कंट्रोल रूमकडे देते. हे सॉफ्टवेअर इतके प्रगत आहे, की वेळ पडली तर ते पोलिसांना संशयिताशी दोनहात करण्यासहही मदत करते.

अनेक भाषांचे ज्ञान या सॉफ्टवेअरला असल्याने त्या भाषेत दिलेल्या शिव्या आणि त्या भाषेतील संभाषणाचे भाषांतरही ते करू शकते.

मोबाईल कंपन्याही यात अग्रेसर आहेत. त्यांनी अशा प्रकारची एक चीप तयार केली आहे, की ही चीप लावली असता कोणत्याही प्रकारचे इलेक्ट्रिकला उपकरण टीव्हीत परिवर्तित होते.

ऑलिंपिक पदतालिकेत आपलाच दबदबा असावा यासाठी चीनने आपल्या खेळाडूंना खास सुविधा देऊ केल्या आहेत. यात त्यांना देण्यात येणाऱ्या जेवणा पासून ते त्यांच्या कपड्यांचाही बारीक- सारीक विचार करण्यात आला आहे.