भारतीय संस्कृतीत आणि परंपरेत लोक गर्भनाळ फेकून देत नाहीत, परंपरा काय आहे ते जाणून घ्या
नवजात बाळाचा जन्म झाल्यानंतर तिची गर्भनाळ हा बाळ आणि आई मधील एक महत्त्वाचा दुवा असतो. आधुनिक वैद्यकशास्त्रात आता 'कॉर्ड ब्लड बँकिंग'द्वारे गर्भनाळ जतन केली जाते, परंतु आपल्या भारतीय संस्कृतीत आणि परंपरेतही गर्भनाळ फेकून न देता ती जपून ठेवण्याची किंवा तिची एका विशिष्ट पद्धतीने विल्हेवाट लावण्याची जुनी परंपरा आहे.
विविध प्रांतांनुसार आणि संस्कृतीनुसार गर्भनाळेबाबत खालील परंपरा पाळल्या जातात:
मातीत किंवा झाडाखाली पुरणे (सर्वात मोठी परंपरा)
अनेक भागांमध्ये बाळाची गर्भनाळ सुकल्यानंतर ती घराच्या अंगणात, शेतात किंवा एखाद्या पवित्र झाडाच्या (उदा. औदुंबर, पिंपळ, वडाचे झाड) मुळाशी पुरली जाते.
यामागील श्रद्धा: असे मानले जाते की, ज्या मातीत बाळाची गर्भनाळ पुरली जाते, त्या मातीशी आणि मातृभूमीशी बाळाचे नाते आयुष्यभर जोडलेले राहते. तसेच, यामुळे बाळ भविष्यात आपल्या मूळ घराशी किंवा गावाशी नेहमी एकनिष्ठ राहते.
निसर्गाशी नाते: बाळ निसर्गाच्या सानिध्यात वाढावे आणि झाडासारखेच त्याचे आयुष्यही बहरावे, हा यामागचा शुद्ध हेतू असतो.
चांदीच्या ताईतामध्ये जतन करणे
काही कुटुंबांमध्ये बाळाची नाळ सुकवून ती एका छोट्या चांदीच्या ताईतात किंवा लॉकेटमध्ये भरली जाते. हे लॉकेट बाळाच्या गळ्यात किंवा कमरेला काळ्या धाग्यात बांधले जाते.
यामागील श्रद्धा: नाळ हे बाळाच्या शरीराचेच एक ऊर्जेचे केंद्र मानले जाते. ताईतात नाळ ठेवल्याने बाळाला कोणत्याही प्रकारची वाईट नजर (दृष्ट) लागत नाही आणि नकारात्मक शक्तींपासून बाळाचे रक्षण होते, अशी समजूत आहे.
कापडात गुंडाळून सुरक्षित ठेवणे
काही घरांमध्ये नाळ सुकल्यानंतर ती एका स्वच्छ लाल किंवा पिवळ्या सुती कापडात गुंडाळली जाते. त्यानंतर ती घरातील तिजोरीत किंवा धान्याच्या कोठीत सुरक्षित ठेवली जाते.
यामागील श्रद्धा: यामुळे घरात सुख, समृद्धी आणि ऐश्वर्य टिकून राहते, अशी जुनी धारणा आहे.
शास्त्रीय आणि आधुनिक दृष्टिकोन
आजच्या आधुनिक काळात परंपरेचे हेच रूप 'स्टेम सेल बँकिंग' मध्ये बदलले आहे. गर्भनाळेमध्ये अत्यंत मौल्यवान अशा 'स्टेम सेल्स' (मूलपेशी) असतात. भविष्यात बाळाला किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्याला रक्ताचे आजार, कॅन्सर किंवा इतर काही गंभीर आजार झाल्यास, या स्टेम सेल्सचा वापर करून त्यांच्यावर उपचार करता येतात.
थोडक्यात सांगायचे तर: जुन्या काळात ऋषीमुनींनी आणि पूर्वजांनी सांगितलेल्या परंपरांमागे केवळ अंधश्रद्धा नसून, बाळाचे आरोग्य आणि तिचे आपल्या मुळांशी असलेले नाते जपण्याचा एक भावनिक व नैसर्गिक दृष्टिकोन होता.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
