महाराष्ट्रात (विशेषतः मुंबई, पुणे, नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर इत्यादी शहरांमध्ये) एलपीजी (LPG) आणि कॉमर्शियल गॅस (व्यावसायिक सिलिंडर) चा तीव्र तुटवडा निर्माण झाला आहे. यामुळे हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात मोठी चिंता आहे, आणि अनेक ठिकाणी बंद पडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
पश्चिम आशिया (मुख्यतः इराण-इस्रायल-अमेरिका संघर्ष) मुळे जागतिक स्तरावर एलपीजी पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. भारत एलपीजीचा मोठा भाग आयात करतो, त्यातील बहुतेक हिस्सा मध्य पूर्वातून येतो.
केंद्र सरकारने घरगुती (डोमेस्टिक) एलपीजी पुरवठ्याला प्राधान्य दिले आहे. तेल कंपन्यांना घरगुती वापरासाठी अतिरिक्त उत्पादन वळवण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळे व्यावसायिक (कॉमर्शियल) १९ किलो सिलिंडरचा पुरवठा अचानक थांबला किंवा खूप कमी झाला आहे (काही ठिकाणी पूर्णपणे बंद).
महाराष्ट्रातील परिस्थिती :
मुंबईत: आहार (Association of Hotels and Restaurants - AHAR) संघटनेनुसार, सध्या २०% हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्स बंद झाले आहेत. पुरवठा सुधारला नाही तर पुढील २-३ दिवसांत ५०% पर्यंत बंद होण्याची शक्यता आहे. व्यावसायिक सिलिंडर रविवारीपासूनच मोठ्या प्रमाणात थांबले आहेत.
पुणे, नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर: व्यावसायिक पुरवठा ठप्प झाला असून, ४-५ दिवसांत हॉटेल बंद होण्याची भीती आहे. काही ठिकाणी गॅस-आधारित दहनविधी तात्पुरते थांबवले आहेत.
घरगुती सिलेंडर: बुकिंगनंतर २ ते ८ दिवस विलंब होत आहे. काही ठिकाणी काळाबाजार सुरू झाला आहे (उदा. १७५० रुपयांचा सिलिंडर १९५० रुपयांना).
इतर शहरांमध्ये: बंगळुरू, चेन्नई, कोलकाता इत्यादी शहरांमध्येही समान समस्या आहे, पण महाराष्ट्रात (विशेषतः मुंबईत) हा फटका जास्त जाणवतोय.
सरकारची पावले:
केंद्राने तेल शुद्धीकरण कारखान्यांना एलपीजी उत्पादन वाढवण्याचे आणि घरगुती पुरवठ्यासाठी वळवण्याचे निर्देश दिले आहेत. महाराष्ट्राचे अन्न व नागरी पुरवठा मंत्री छगन भुजबळ यांनी सांगितले की, व्यावसायिक पुरवठा कमी होऊ शकतो, पण घरगुती वापराला प्राधान्य आहे. साठेबाजी आणि काळाबाजारावर कठोर कारवाई होईल. पेट्रोलियम मंत्रालयाने समिती स्थापन केली आहे.
हॉटेल्स/रेस्टॉरंट्सचे पर्याय:
काही ठिकाणी लाकडी चूल, ओव्हन-आधारित पदार्थ (पिझ्झा, पास्ता), इडली-सांबार सारखे कमी इंधन लागणारे मेनू, तंदूरी पद्धती वापरली जात आहे. पण हे तात्पुरते आहे; लवकरच पुरवठा न सुधारल्यास मोठ्या प्रमाणात बंद पडू शकतात.
परिस्थिती गंभीर आहे, पण केंद्र सरकारकडून उत्पादन वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. येत्या काही दिवसांत सुधारणा होण्याची शक्यता आहे, अन्यथा हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्राला मोठा फटका बसू शकतो. तरी अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे. घरगुती ग्राहकांसाठी पुरवठा सुरक्षित ठेवण्याकडे सध्या सरकारचा कल आहे.
