धक्कादायक! जुनी कार पॉलिश करून ग्राहकाला विकली; शोरूममधून नवीन गाडी खरेदी करताना 'ही' काळजी घ्या
राजस्थान ग्राहक आयोगाने जुनी कार नवीन मॉडेल म्हणून विकल्याप्रकरणी एका होंडा डीलरला मोठा दणका दिला आहे. आयोगाने डीलरला सेवांमधील त्रुटी आणि अयोग्य व्यापारी पद्धतींचा दोषी धरत ग्राहकाला भरपाई देण्याचे आदेश दिले आहेत.
जुनी कार नव्या रंगात; ग्राहकाची फसवणूक
राजस्थानमधील श्री गंगानगर जिल्हा ग्राहक तक्रार निवारण आयोगाने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला आहे. एका होंडा कार डीलरने २०१८ मॉडेलची 'होंडा अमेझ' (Honda Amaze) कार ग्राहकाला २०१९ चे नवीन मॉडेल असल्याचे सांगून विकली. एवढेच नाही तर, या कारचे आधीच एक बुकिंग झाले होते आणि तिची वॉरंटी कालावधीही कमी झाला होता, ही माहिती डीलरने ग्राहकापासून लपवून ठेवली.
ग्राहक आयोगाचे अध्यक्ष राजन कुक्कड आणि सदस्य संजय भाटिया व राजीव कौशिक यांच्या खंडपीठाने डीलरला २ लाख रुपयांचा दंड (नुकसानभरपाई) आणि १०,००० रुपये न्यायालयीन खर्च म्हणून तक्रारदार ग्राहकाला देण्याचे आदेश दिले आहेत.
प्रकरण नेमके काय आहे?
जानेवारी २०१९ मध्ये बुकिंग: ग्राहकाने जानेवारी २०१९ मध्ये २१,००० रुपये देऊन होंडा अमेझ कार बुक केली होती. डीलरने ३ फेब्रुवारी २०१९ रोजी ७.२८ लाख रुपयांचे इनव्हॉईस (बिल) दिले, ज्यामध्ये एक्स्टेंडेड वॉरंटी आणि विम्याचा खर्चही समाविष्ट होता.
ओडोमीटर आणि प्लास्टिक कव्हरमध्ये फेरफार: गाडी घरी आणल्यानंतर संशय आल्याने ग्राहकाने एका प्रशिक्षित मेकॅनिककडून गाडीची तपासणी केली. तेव्हा गाडीचे ओडोमीटर (अंतर मोजणारे यंत्र) मागे फिरवण्यात आल्याचे आणि जुन्या गाडीला नवीन प्लास्टिक कव्हर व किरकोळ कॉस्मेटिक बदल करून नवीन कार म्हणून विकल्याचे उघड झाले.
वॉरंटीचे ३ महिने आधीच संपले होते: कागदपत्रांची तपासणी केली असता, कारचे प्रत्यक्ष मॅन्युफॅक्चरिंग (निर्मिती वर्ष) २०१८ चे होते आणि नोव्हेंबर २०१८ ते जानेवारी २०१९ या ३ महिन्यांचा वॉरंटी कालावधी गाडी शोरूममध्ये असतानाच संपून गेला होता.
डीलरचा दावा आयोगाने फेटाळला
डीलरने न्यायालयात असा युक्तिवाद केला की, "आम्ही ग्राहकाला ही गाडी २०१८ च्या मॉडेलची असल्याचे आधीच सांगितले होते आणि वॉरंटी कमी झाल्यामुळे त्यांना ७७,८०६ रुपयांची अतिरिक्त सूट दिली होती".
मात्र, ग्राहक आयोगाने डीलरचा हा दावा पूर्णपणे फेटाळून लावला. आयोगाने स्पष्ट केले की, रेकॉर्डवरील पुरावे हे सिद्ध करतात की ग्राहकाला अंधारात ठेवून २०१८ चे मॉडेल २०१९ चे सांगून विकण्यात आले, ज्यामुळे ग्राहकाला मानसिक, शारीरिक आणि आर्थिक त्रासाला सामोरे जावे लागले.
ग्राहक हक्कांची जपणूक: हा निर्णय ऑटोमोबाईल क्षेत्रातील ग्राहकांच्या हक्कांना बळ देणारा आहे. गाडी खरेदी करताना मॅन्युफॅक्चरिंग वर्ष आणि आरसी बुकवरील नोंदी व्यवस्थित तपासणे किती गरजेचे आहे, हेच या प्रकरणातून समोर येते.
शोरूममधून नवीन गाडी खरेदी करताना 'ही' काळजी घ्या"
गाडीचा पूर्ण ताबा घेण्यापूर्वी आणि तिची नोंदणी (RTO Registration) होण्यापूर्वी शोरूमच्या यार्डमध्ये जाऊन स्वतः गाडीची तपासणी करा. याला PDI म्हणतात.
ओडोमीटर तपासा: नवीन गाडीचे ओडोमीटर साधारणपणे १० ते ५० किमीच्या आत असणे आवश्यक आहे. जर ते १०० किमीपेक्षा जास्त असेल, तर शोरूम व्यवस्थापकाला याचे स्पष्टीकरण मागा.
बॉडी आणि पेंट स्क्रॅच: गाडीवर कुठेही डेंट, ओरखडे किंवा ट्रान्सपोर्टेशन दरम्यान लागलेला डाग नाही ना, याची उन्हात नेऊन खात्री करा.
इलेक्ट्रिकल्स आणि फीचर्स: एसी, इन्फोटेनमेंट सिस्टम, पॉवर विंडोज, वायपर्स आणि सर्व लाईट्स चालू करून पहा.
मॅन्युफॅक्चरिंग वर्ष (Form 22 आणि VIN) तपासा
डीलर तुम्हाला चालू वर्षाचेच मॉडेल देत आहे ना, याची खात्री करण्यासाठी VIN (Vehicle Identification Number) किंवा गाडीचा चेसिस नंबर तपासा.
हा नंबर इंजिनच्या आत किंवा दरवाजाच्या फ्रेमवर असतो. ऑनलाइन 'VIN Decoder' च्या मदतीने गाडी नेमकी कोणत्या महिन्यात आणि वर्षात बनली आहे हे कळते.
शोरूमकडून 'Form 22' ची मागणी करा. हा रस्ता योग्यता प्रमाणपत्र (Road Worthiness Certificate) असतो, ज्यावर गाडीची अचूक निर्मिती तारीख असते.
विम्याची किंमत क्रॉस-चेक करा
शोरूमवाले अनेकदा स्वतःचा विमा विकण्याचा आग्रह धरतात, जो खूप महाग असतो. शोरूम जेवढ्या रुपयांचा विमा सांगत आहे, तेवढ्याच कव्हरचा (उदा. Zero Depreciation) विमा ऑनलाइन पॉलिसी बाजार किंवा इतर ॲप्सवर तपासा.
बाहेर विमा १० ते ३० हजारांपर्यंत स्वस्त मिळू शकतो. तुम्ही बाहेरून विमा घेण्यास कायदेशीररित्या स्वतंत्र आहात, डीलर तुम्हाला त्यांच्याकडूनच विमा घेण्यासाठी सक्ती करू शकत नाही.
'हिडन चार्जेस' आणि ॲक्सेसरीजची सक्ती
हँडलिंग किंवा लॉजिस्टिक चार्जेस: अनेक शोरूमवाले बिलामध्ये ५ ते १० हजार रुपये हँडलिंग चार्जेस लावतात. सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार हे चार्जेस पूर्णपणे बेकायदेशीर आहेत. ते कमी करायला लावा.
ॲक्सेसरीज: मॅट, क्रोम फिनिश, किंवा सीट कव्हर यांसारख्या ॲक्सेसरीज शोरूममधून घेण्याऐवजी बाहेर मार्केटमधून घेतल्यास खूप स्वस्त पडतात. शोरूमच्या किमती आणि बाहेरील किमतींची तुलना करा.
कागदपत्रे आणि वॉरंटी कार्ड
गाडी डिलीव्हर घेताना इनव्हॉईस (बिल), तात्पुरती किंवा कायमस्वरूपी नोंदणीची कागदपत्रे, विम्याची प्रत आणि मॅन्युअल बुक व्यवस्थित घ्या.
वॉरंटी सुरू होण्याची तारीख: वॉरंटी तुम्ही ज्या दिवशी गाडीची डिलिव्हरी घेत आहात, त्याच दिवसापासून सुरू झाली पाहिजे, गाडी शोरूममध्ये आल्याच्या तारखेपासून नाही (जसे वर नमूद केलेल्या होंडा केसमध्ये घडले होते).
जोपर्यंत तुम्ही स्वतः गाडी पाहून समाधानी होत नाही आणि सर्व कागदपत्रे तपासत नाही, तोपर्यंत शोरूमच्या कोणत्याही कागदावर किंवा पेमेंट पावतीवर स्वाक्षरी करू नका. तुमची सतर्कताच तुम्हाला मोठ्या आर्थिक नुकसानीपासून वाचवू शकते!
