भारतीय राजकीय पक्षांचे निवडणूक चिन्ह

party logo
राजकीय पक्ष लोकशाहीमध्ये प्रत्येक राजकारणी पक्ष आपल्या निवडणूक चिन्हांवर निवडणुका लढतात. हे पक्षांच्या धोरणांना देखील प्रतिबिंबित करतं. भारताच्या प्रमुख राजकीय पक्षांच्या निवडणूक चिन्हांबद्दल जाणून घ्या.

1. भारतीय जनता पक्ष (भाजप): कमळाचे फुल - डॉ. श्यामप्रसाद मुखर्जी यांनी 1951 मध्ये स्थापित केलेले भारतीय जनसंघ हेच वर्तमानाचे भाजप आहे. त्या वेळी भारतीय जनसंघाचे निवडणूक चिन्ह 'दिवा' होतं. 1977 मध्ये भारतीय जनसंघाला जनता पक्ष असे म्हटले गेले आणि त्यांचे निवडणूक चिन्ह 'हलधर शेतकरी' झाले. 1980 मध्ये पक्षाचा स्वरूप भाजप बनला, आणि याचे निवडणूक चिन्ह कमळ हे निश्चित केले गेले.

2. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (भाराकां): पंजा - 1885 मध्ये काँग्रेसचे चिन्ह दोन बैल होते, त्यानंतर निवडणूक चिन्ह गाय-वासरू बनलं. सध्या काँग्रेसचे निवडणूक चिन्ह 'पंजा' असून हे सर्वात प्रथम इंदिरा गांधींनी वापरला होता. इंदिरा यांनी पक्षाला नवीन शक्ती दिली आणि नवीन काँग्रेसची स्थापना केली. त्यांचा विश्वास होता की हाताचा पंजा शक्ती, ऊर्जा आणि एकतेचा प्रतीक आहे.

3. बहुजन समाज पक्ष (बसप): हत्ती - निवडणूक आयोगाने स्वीकारलेले, डाव्या बाजूला पाहणारा हत्ती बसपाचा प्रतीक आहे. पक्ष, आसाम आणि सिक्कीम व्यतिरिक्त संपूर्ण देशात या निवडणूक चिन्हाने निवडणूक लढते. तरी सध्या या दोन राज्यांमध्ये बसपाचा कोणताही हस्तक्षेप नाही. त्यामुळे आसाम आणि सिक्कीमसाठी पक्षाचे निवडणूक चिन्ह आतापर्यंत निश्चित केले गेले नाही. बसपाचे निवडणूक चिन्ह 'हत्ती' शारीरिक शक्ती आणि इच्छाशक्ती दोन्ही दर्शवतं. हा एक विशाल प्राणी आहे आणि सहसा तो शांत राहतो. या निवडणुक चिन्हाविषयी असा विश्वास आहे की 'बहुजन समाज' किंवा समाजातील दलित वर्गांची विशाल लोकसंख्या. हे केवळ समाजाचा एक मोठा भागच नव्हे तर ते हे देखील सूचित करतं की निम्न जाती आणि अल्पसंख्यक वर्ग शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या मजबूत आहे आणि कठीण परिस्थितींमध्ये देखील संघर्ष करू शकतात.

4. मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष (सीपीआय): कोयता-हातोडा - सीपीआय (एम) चे निवडणूक चिन्ह कोयता-हातोडा आहे. म्हणजे शेतमजूर आणि कारखाने कामगार यांचे प्रतीक.

5. भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (सीपीआय): बाली-कोयता - सीपीआयचे निवडणूक चिन्ह बाली-कोयता 1952 पासून वर्तमानापर्यंत तेच आहे. तथापि या पक्षात देखील तूट पडली आणि एक नवीन गट मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पार्टी तयार झाले, जे 1967 पासून निवडणुकीत सहभागी होत आहे.

6. राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष (राकांपा): घड्याळ - राकांपाचे निवडणूक चिन्ह एक निळी रेषीय घड्याळ आहे, यात तळाशी दोन पाय आणि शीर्षावर अलार्म बटण आहे. घड्याळाचे दोन हात 10 वाजून 10 मिनिट अशी वेळ दर्शवतात. हे चिन्ह सूचित करते की परिस्थिती कितीही विपरीत असली तरी राकांपा आपल्या तत्त्वांसाठी दृढतेने लढत आहे.

7. समाजवादी पक्ष (एसपी): सायकल - एसपीचे निवडणूक चिन्ह सायकल आहे. सहसा ते पक्षाच्या लाल आणि हिरव्या रंगाच्या ध्वजावर बनविली जाते. लाल रंग संघर्ष आणि क्रांती यांचे आदर्श तर हिरवा रंग घास किंवा हरित दर्शवितो, जे राजकारणाच्या मूलभूत तत्त्वांचे प्रतिबिंब पाडतं. हिरवा रंग आशा देखील दर्शवितो. त्याच वेळी, सायकल गंतव्य स्थानापर्यंत पोहोचण्याचा एक साधन आहे, जे पक्षाचा हेतू स्पष्ट करतं.

8. बिजू जनता दल (बीजेडी): शंख - बीजेडीसाठी डाव्याकडे वळण घेतलेला शंख निवडणुक चिन्ह मान्य केला गेला आहे. बहुतेक लोक स्वतःला शंखाशी जोडतात. शंख प्राचीन भारतीय परंपरेचा प्रतीक आहे. पौराणिक परंपरेनुसार पंचजन्य नावाचा शंख भगवान विषाणूंचा प्रतीक आहे. म्हणजे पाच प्राण्यांचे पाच वर्ग नियंत्रणात आहे. एकदा महाभारतात देखील अर्जुनने मोहक शंखाने नाद केला होता, याचा अर्थ विजयनाद होता. प्राचीन काळापासून हे मानले गेले आहे की शंख शक्ती, सार्वभौमत्व आणि शक्तीचे प्रतीक आहे, जे शत्रू आणि वाईट आत्म्यांना नष्ट करतात.

9. जनता दल (युनायटेड): बाण - जेडीयूसाठी निवडणूक आयोगाने 'बाण' हे निवडणूक चिन्ह मान्य केले आहे. हे चिन्ह अविभाजित जनता दलाचे होते. हा बाण हिरव्या आणि पांढऱ्या रंगांच्या दरम्यान तयार केलेल्या पांढऱ्या पट्टीवर बनलेला आहे. खरं तर, हा ध्वज जॉर्ज फर्नांडिसच्या समता पक्षाचा होता. 'बाण' सूचित करतो की पक्ष आपल्या लक्ष्य, भारताला एक धर्मनिरपेक्ष, सार्वभौम, समाजवादी आणि लोकशाही प्रजासत्ताक तयार करण्याचा प्रयत्न करीत आहे.

10. तेलुगु देशम पक्ष : सायकल - या पक्षाचे निवडणूक चिन्ह 'सायकल' आहे. सहसा ही पिवळ्या पार्श्वभूमीवर बनवले जाते. पिवळा रंग संपत्ती, आनंद आणि धन संपत्तीचा रंग आहे.

11. अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम (एआयएडीएमके): 'दोन पाने' - एआयएडीएमकेचा निवडणूक चिन्ह 'दोन पाने' आहे. या चिन्हाचा एक विशेष इतिहास आहे. 1987 मध्ये एमजी रामचंद्रन यांच्या मृत्यूनंतर जानकी रामचंद्रन आणि जयललिता यांच्यात एआयएडीएमकेबद्दल गोंधळ झाला. म्हणून, निवडणूक आयोगाने एमजीआर उत्तराधिकारी म्हणून दोघांनाच पक्षाच्या कार्यालयात उपस्थित राहण्यास अयोग्य ठरवले. परिणामस्वरूप दोघांना वेगळे-वेगळे निवडणूक चिन्ह देण्यात आले. जानकी रामचंद्रन यांना 'दोन कबूतर' आणि जयललिता ग्रुपला 'आरवत असलेला कोंबडा' हे निवडणूक चिन्ह देण्यात आले. तथापि, द्रमुकच्या उदयानंतर हा मुद्दा सोडला गेला आणि 1989 मध्ये जयललिता यांच्या एआयएडीएमके पक्षाला 'दोन पानांचे' निवडणूक चिन्ह देण्यात आले होते.

12. द्रविड मुन्नेत्र कळघम (डीएमके): उगवणारा सूर्य - मुकचे निवडणूक चिन्ह दोन पर्वतांमध्ये किरण पसरवणारा, उदय होत असलेला सूर्य आहे. या चिन्हाचा अर्थ अशा प्रकारे अर्थपूर्ण आहे की तामिळनाडू आणि पॉंडिचेरीचे लोक याने लवकर जोडले गेले. त्याच वेळी 'राइजिंग सन' नामक एक इंग्रजी दैनिक देखील तामिळनाडूमध्ये असायचे. हा चिन्ह थेट द्रविडच्या इतिहासाशी आणि त्यांच्या राजकारणी इतिहासाशी देखील संबंधित आहे, ज्यांचे राजकीय नेतृत्व पेरियार यांनी केले होते. दुसऱ्या अर्थात सूर्याची किरण म्हणजे द्रविडच्या आयुष्यातही याच प्रकारे प्रकाश पसरला.

13. राष्ट्रवादी तृणमूल काँग्रेस (एआयटीएमसी): दोन फुले - एआयटीएमसीचे निवडणूक चिन्ह 'दोन फुले' आहे. या चिन्हात राष्ट्रीय ध्वजाचे सर्व रंग आहे. पक्षाचा राजकीय नारा 'आई, माती आणि मनुष्य' आहे. तृणमूल काँग्रेसचे चिन्ह पुष्प आणि गवत मातृत्व किंवा आपल्या देशाच्या घटकाचे प्रतिनिधित्व करते. माती किंवा मातृत्व यात आईच्या संदर्भ आढळतो.

14. जनता दल (सेक्युलर): जेडी (एस) - जेडी (एस) चे निवडणूक चिन्ह 'आपल्या डोक्यावर धान्य घेतलेली एक शेतकरी महिला' आहे. पक्षाचा प्रचार हा एक वाक्यांश आहे, 'मूल्याने युनायटेड, विश्वासाद्वारे प्रेरित'. चिन्हात महिला दर्शविणे, महिला अधिकार आणि संधींविषयी गंभीरता दाखवते.

15. राष्ट्रीय जनता दल (आरजेडी): लालटेन - राजदचे निवडणूक चिन्ह 'लालटेन' आहे. लालटेन आत्मज्ञानाचा, साक्षरतेकडे प्रगतीचा, आणि प्रकाशाचा प्रतीक आहे. या निवडणूक चिन्हाला अंधकाराचे उन्मूलन आणि प्रकाश आणि प्रेमाचा प्रचार करण्यासाठी योग्य मानले जाते.

16. शिवसेना: धनुष्य-बाण - शिवसेनेचं निवडणूक चिन्ह धनुष्य-बाण आहे. सहसा हे पक्षाच्या केशर रंगाच्या ध्वजावर वापरला जातो. केशर रंग हिंदू धर्माचे प्रतीक आहे. त्याच वेळी, हा रंग पक्षाच्या मजबूत हिंदू राष्ट्रवादी भावनांकडेही संकेत करतो. त्यासह, धनुष्य-बाणाचे चिन्ह पक्षाचे वैभव देखील प्रतिबिंबित करतात. पक्षाच्या कार्यकर्त्यांना शिव सैनिक म्हणतात.

17. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (मनसे): रेल्वे इंजिन - मनसेचा निवडणूक चिन्ह उजवीकडे जात असलेला 'रेल्वेचा स्टीम इंजिन' आहे. पक्ष त्यास वापर तीन रंगाच्या ध्वजावर करते, ज्यावर दोन पांढरे पट्टे देखील आहे. ध्वजाच्या शीर्षावर गडद चमकदार निळा रंग, मग पांढरी पट्टी मग केशरी रंगानंतर पुन्हा पांढरी पट्टी आणि शेवटी हिरवा रंग असतो.

18. आम आदमी पार्टी (आप): झाडू - आपचे निवडणूक चिन्ह 'झाडू' आहे. भ्रष्टाचार निर्मूलन करण्याच्या उद्देशाने हा पक्ष अस्तित्वात आला आणि त्यांचा असा विश्वास आहे की निवडणुक चिन्ह झाडू प्रमाणे देशातील सर्व प्रकारचे भ्रष्टाचार स्वच्छ करणे आवश्यक आहे.


यावर अधिक वाचा :

व्हायरसच्या संक्रमणापासून बचावासाठी या प्रकारे करा आपले ...

व्हायरसच्या संक्रमणापासून बचावासाठी या प्रकारे करा आपले वाहन सेनेटाइज...
फोन, लॅपटॉप सारख्या जास्त वापरण्यात येणाऱ्या वस्तूंचीही स्वच्छता करणे गरजेचं आहे. सध्या ...

श्रीसर्वोत्तम त्रैमासिक अंकाची ऑनलाईन प्रत जाहीर

श्रीसर्वोत्तम त्रैमासिक अंकाची ऑनलाईन प्रत जाहीर
मध्यप्रदेशातील एकमेव मराठी पत्रिका श्रीसर्वोत्तमने, वैश्विक संकट कोरोना मुळे आपल्या ...

आहारात दुधाचा समावेश करताना या 7 गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक

आहारात दुधाचा समावेश करताना या 7 गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक
बहुतांश लोक आरोग्य चांगले राहण्यासाठी दुधाचे सेवन करतात. पण ह्याच बरोबर ते अशा काही चुका ...

मुलींची पसंत : लाकडी दागिने

मुलींची पसंत : लाकडी दागिने
घरातील फर्निचरसाठीहोणारा लाकडाचा वापर नवीन नाही. परंतु, लाकडाचा वापर आता चक्क ...

केस रंगवताना घेण्यात येणारी काळजी

केस रंगवताना घेण्यात येणारी काळजी
सर्वात पहिली काळजी म्हणजे दर्जेदार रंगच निवडा, तिकडे तडजोड नको. पहिल्यांदाच रंग लावत असाल ...

टाटा समुहावर इतिहासात पहिल्यांदाच 'ही' वेळ आली

टाटा समुहावर इतिहासात पहिल्यांदाच 'ही' वेळ आली
कोरोना व्हायरसमुळे झालेल्या नुकसानीच्या भरपाईकरता टाटा समुहावर इतिहासात पहिल्यांदाच ही ...

UN ने केले सावध, कोरोनाच्या काळात वाढू शकतात सायबर गुन्हे

UN ने केले सावध, कोरोनाच्या काळात वाढू शकतात सायबर गुन्हे
कोरोना विषाणूंच्या काळात सायबर गुन्हेगारी वाढत आहे आणि दुर्भावनापूर्ण ईमेल मध्ये 600 ...

राज्य माहिती आयोगा ई-मेलद्वारे सुनावणी करणार

राज्य माहिती आयोगा ई-मेलद्वारे सुनावणी करणार
कोरोना विषाणूच्या प्रादुर्भावामुळे राज्य माहिती आयोगाने आता नागरिकांसाठी पुढाकार घेत ...

महाराष्ट्रातून राज्यसभेवर निवडून गेला आहात, हे विसरु नका

महाराष्ट्रातून राज्यसभेवर निवडून गेला आहात, हे विसरु नका
श्रमिक ट्रेनच्या मुद्द्यावरुन रेल्वेमंत्री आणि राज्य सरकारमध्ये ट्विटर वॉर सुरु आहे. या ...

पण ही फक्त सदिच्छा भेट, राष्ट्रवादीचे नेते प्रफुल्ल पटेल ...

पण ही फक्त सदिच्छा भेट, राष्ट्रवादीचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांची माहिती
राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांची भेट घेतली आहे. शरद ...