पंडित विष्णुशर्माची प्रतिज्ञा
|
पण तिघेही महामूर्ख होते. कोणतीही गोष्ट शिकण्याची त्यांची इच्छा तर नसेच पण कोणी शिकवण्याचा प्रयत्न केला तरी त्यांच्या डोक्यात काही शिरेल तर शप्पथ ! आपल्या पश्चात एवढे वैभवसंपन्न राज्य सांभाळण्यासाठी आपल्या तीनही मुलांचाकाहीच उपयोग नाही. या काळजीमुळे राजा रात्रंदिवस झुरत होता.
|
राजाचे बोलणे ऐकताच जवळ जवळ सर्वच पंडितांनी माना खाली घातल्या. त्याचवेळी विष्णुशर्मा नावाच्या विद्वान पंडिताने राजाला उठून सांगितले की, ''राजा ! मी प्रतिज्ञेवर तुला सांगतो की केवळ सहा महिन्यांच्याकालावधीत तुझ्या तिन्ही मुलांना शहाणे करून दाखवतो. पण माझी विद्या मी विक्रीस काढलेली नसल्याने मला तुझे धन मुळीच नको. हां ! फक्त एवढेच मी आता सांगतो की ही माझी प्रतिज्ञा भंग पावली तर मी माझे नाव बदलेन.''
राजा पंडित विष्णुशर्माच्या प्रतिज्ञेमुळे अचंबित झाला पण त्याचे मन मात्र अतिशय आनंदित झाले. राजाने विष्णुशर्माचा मोठा सत्कार करून आपल्या तिन्ही मुलांना त्याच्या स्वाधीन केले.
|
|
|
ही पाच तंत्रे अशी आहेत - मित्रभेद, मित्रप्राप्ती, काकोलूकीय, लब्धप्रणाश आणि अपरीक्षितकारक. या पाच तंत्रातील कथा शिकूनच ते राजकुमार शहाणे झाले. या पाच तंत्रातील कथासंग्रहाला पंचतंत्र म्हणतात.

