सूर्यमंदिर मोढेरा

sury mandir
लोक निसर्गाची पूजा करत असत. त्यामुळे सूर्याला प्राचीन काळापासून दैवत मानून त्याच्या मूर्तीची वा प्रतिमेची
पूजा केली जात असे.

भारतात अनेक सूर्यमंदिरे आहेत. भारतातील मोजक्या सूर्यमंदिरापैकी गुजरातधील 'मोढेरा येथील सूर्यमंदिर प्रसिद्ध आहे. हे सूर्यमंदिर मेहसाणापासून 25 कि.मी. तर पाटणच्या दक्षिणेस 30 कि.मी. अंतरावर आहे. हे मंदिर पुष्पावती नदीच्या काठावर आहे. या मंदिराचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे या सूर्यमंदिराच्या गाभार्‍यातून कर्कवृत्त गेले आहे. कर्कवृत्तावर असलेल्या या मंदिराच्या तीन वास्तू आहेत. गर्भगृह, गाभारा,सभांडप आणि जलकुंड या तीन वास्तूंचे मिळून हे मंदिर बनले आहे. इ.स. 1026-27 या कालखंडात या भव्य सूर्यमंदिराची उभारणी राजा भीमदेव यांच्या काळात झाली. सोळंकी राजवटीत येथे पूजा अर्चा सुरू होती. नंतर मोहंमद गझनीने विध्वंस केल्यापासून आता येथे पूजा होत नाही. या सूर्यमंदिराची बाह्य आणि अंतर्गत रचना खूपच वैशिष्ट्यपूर्ण आणि खास आहे. 20 मार्च आणि 22 सप्टेंबर हे दोन दिवस सकाळचे पहिले सोनेरी किरण सूर्यदेवाच्या पायाशी पडतात. या संपूर्ण वास्तूच्या अंतर्गत भागात आणि बाह्य भिंतीवर आणि खांबावर अप्रति असे कोरीव काम आहे. सर्वत्र रामायण महाभारतातील प्रसंग, बारा आदित्य रूपे दिक्वापाल, अप्सरा अशी अत्यंत देखणी कोरीव शिल्पे आहेत.
येथील जलकुंडाची रचनाही अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण अशीच आहे. संपूर्ण र्सूंदिर परिसर हा नजर खिळवून ठेवणारा असा आहे. असे म्हणतात की या सूर्यमंदिरात एक भुयार पाटण येथून 30 कि.मी. अंतरावर आहे. रानी की बारवला हे जाऊन मिळते. येथील विशाल जलकुंडाला 'सूर्यकुंड' असे म्हणतात. कोणार्कच्या सूर्यमंदिराची या मंदिराची तुलना नसली तरी हे सूर्यमंदिर देखणे आहे.

म. अ. खाडिलकर


यावर अधिक वाचा :

मुलगी लाजून म्हणाली असा काय पाहतोय

मुलगी लाजून म्हणाली असा काय पाहतोय
प्रेमी एकाच प्लेटमधून शेवपुरी खात होते मुलगा तिच्या डोळ्यात एकसारखा पाहतो मुलगी लाजून ...

साराला रोहित शेट्टीचं 'गोलमाल' उत्तर

साराला रोहित शेट्टीचं 'गोलमाल' उत्तर
बॉलिवूड अभिनेत्री सारा अली खान कोणत्या ना कोणत्या कारणामुळे नेहमीच चर्चेत असते. सध्या ...

वैभव तत्त्ववादी झळकणार बॉलिवूडच्या या अभिनेत्रीसोबत

वैभव तत्त्ववादी झळकणार बॉलिवूडच्या या अभिनेत्रीसोबत
हिंदी व मराठी चित्रपटसृष्टीत आपल्या अभिनय कौशल्यानं रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजविणारा ...

केटी हे वागणे मुळीच बरोबर नाही

केटी हे वागणे मुळीच बरोबर नाही
सुप्रसिद्ध हॉलिवूड सिंगर केटी पेरीने मुंबईत परफॉर्म करून भारतीय चाहत्यांची मने जिंकलीत. ...

'गर्ल्स' डे आऊट

'गर्ल्स' डे आऊट
'गर्ल्स' डे आऊट हे शीर्षक वाचल्यानंतर मनात अनेक प्रश्न निर्माण झाले असतील. 'गर्ल्स' डे ...

टॉपलेस झाली भूमी पेडनेकर, बोल्ड नायिकांचा कॅलेंडर शूट

टॉपलेस झाली भूमी पेडनेकर, बोल्ड नायिकांचा कॅलेंडर शूट
या वर्षी डब्बू रतनानीने इंडस्ट्रीमध्ये सिल्वर जुबली पूर्ण केली आहे म्हणजे यंदा डब्बूला 25 ...

शिवत्रयी… शिवाजी… राजा शिवाजी… छत्रपती शिवाजी (हा चित्रपट)

शिवत्रयी… शिवाजी… राजा शिवाजी… छत्रपती शिवाजी (हा चित्रपट)
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आयुष्यावर अभिनेता रितेश देशमुख आणि त्याची पत्नी-अभिनेत्री ...

हर्षवर्धन कपूरला अखेर ब्रेक मिळाला

हर्षवर्धन कपूरला अखेर ब्रेक मिळाला
ऑलिम्पिक पदक विजेता अभिनव बिंद्राच्या बायोपिकला सुरुवात झाली आहे. हर्षवर्धन कपूरला या ...

मनीषा कोइराला 'मस्का' सिनेमात दिसणार

मनीषा कोइराला 'मस्का' सिनेमात दिसणार
अभिनेत्री मनीषा कोइराला 'मस्का' सिनेमातून पुन्हा एकदा प्रेक्षकांच्या भेटीला येत आहे. ...

बीग बींने केले शिवाजी महाराजांना नमन

बीग बींने केले शिवाजी महाराजांना नमन
छत्रपती शिवाजी महाराजांची जयंती 19 फेब्रुवारी रोजी मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. ...