testwebdunia1
testwebdunia0
testwebdunia2

वसंतातील 'कुहू कुहू'

vasant rutu aani kokila
वेबदुनिया|
वसंतात आमरायातून कोकीळची कुहू कुहू साद ऐकू येते. त्याच्या कुहू कुहूने ह्रदयाची तार जणू झंकारते. कोकीळाच्या या स्वरांत प्रणयभाव जागृत करण्याची क्षमता आहे.

म्हणूनच कोकीळच्या आवाजाने ज्याचे ह्रदय झंकारले नसेल असे ह्रदय तरी असेल का असा प्रश्न पडतो. त्यामुळेच साहित्यातही कोकीळला अत्यंत मानाचे स्थान आहे. उत्तर भारतातील डोंगराळ भागातील कोकीळ दिसायला पठारी प्रदेशापेक्षा छान आहेत. पण त्यांच्या गळ्यात 'ती' मिठ्ठास नाही. कोकीळेच्या त्या गोड स्वरांचे कौतुक करण्याचा मोह इंग्रज कवी वर्डस्वथलाही आवरला नाही. त्याने एका कवितेत म्हटलेय,
'ओ कुक्कू शॅल आय कॉल द बर्ड, ऑर बट अ वॉंडरींग व्हॉईस?
'कुक्कू मी तुला पक्षी म्हणू की भ्रमणशील स्वर?'

कोकीळ मादी कामचुकार मानली जाते. आपण घातलेली अंडी ती कावळ्याच्या घरट्यात ठेवून त्याला मुर्ख बनविणारी अशी तिची प्रतिमा आहे. तिची ही प्रवृत्ती महाकवी कालिदासानेही 'विहगेषू पंडीत' असे म्हणून अधोरेखित केली आहे. यजुर्वेदात तर चक्क हा अन्याय आहे, असे म्हटले आहे. कावळे दाम्पत्य या कोकीळेच्या पोरांनाही आपलेच समजून सांभाळतात. ही पोरंही भलतीच कृतघ्न असतात. आपण उडू शकतो, हे लक्षात आल्यानंतर कावळे दाम्पत्याला चकवून निघून जातात. एवढेच नाही तर कावळ्याचे एखादे अपत्य घरट्यात असेल तर कोकीळेची पोरं त्यालाही घरट्याबाहेर फेकून देतात.

कोकीळेच्या या नवजात अपत्यात हा कृतघ्नपणा कसा येत असेल? कोकीळेचे पालन इतरांकरवी होत असल्याने संस्कृतमध्ये त्याला परभूता असे म्हणतात. अभिज्ञान शाकुंतलममध्ये शकुंतला दुष्यंताची स्मृती जागृत करण्यासाठी प्रयत्न करत असते. तिला उत्तर देताना तिची निर्भत्सना तो तिला कोकीळेची उपमा देऊन करतो. कोकिळेला आकाशात उडायचे असते म्हणून आपले अपत्य ती दुसर्‍याच्या घरट्यात टाकून निघून जातेस, तशीच तू आहेस, असे दुष्यंत तिला म्हटल्याचे शाकुंतलममध्ये उल्लेख आहे.

अर्थात असे कितीही असले तरी कोकिळेच्या आवाजात जी काही मिठ्ठास आहे, त्यामुळे त्याच्या या अवगुणांचाही विसर पडतो.



यावर अधिक वाचा :

राशिभविष्य

आदित्य हृदय स्तोत्र पाठ : जीवनातील प्रत्येक क्षेत्रात ...

national news
आदित्य ह्रदय स्तोत्राचा पाठ नियमित रुपाने केल्याने अप्रत्याशित लाभ प्राप्त होतं. आदित्य ...

शनिदेवाला नसून, महादेव आणि गणपतीला वाहतात शमीचे पानं

national news
आता श्रावण महिना सुरू होणार आहे. या महिन्यात महादेवाच्या पूजेचे खास महत्त्व असते. ...

महादेवाचे 108 नावे (अर्थासकट) : श्रावणात देतील पुण्य फल

national news
महादेवाचे अनेक नावे आहेत. ज्यातून 108 नावांचे विशेष महत्व आहे. येथे अर्थासकट नावे ...

देवघरात या दिशेत ठेवा मुरत्या

national news
घरात पूजेला विशेष स्थान प्राप्त असतं. जेव्हा देवघराची गोष्ट निघते तेव्हा सर्वांच लक्ष्य ...

श्रावण मास 2019: महादेवाचा पवित्र महिना, काय खरेदी कराल ...

national news
या वर्षी श्रावण मास 2 ऑगस्ट 2019 पासून सुरू होत आहे. श्रावण महिन्याच्या पहिल्या दिवशी ...

हे राम घोर कलयुग, मुलाने केली सख्या आईला बेदम मारहाण, हे ...

national news
आयुष्यभर पोटाला चिमटे देवून, मेहनत करत मुलाला वाढविल्यानंतर उतार वयात त्याने आपला सांभाळ ...

मुख्यमंत्र्यांच्या बंगल्याची थकीत पाणीपट्टी भरण्यासाठी ...

national news
युवकांनी सीएसएमटीसमोर भीक मागून जमवलेली रक्कम मुख्यमंत्र्यांकडे करणार जमा करणार आहेत. ...

वर्ल्ड कप 2019: वेस्ट इंडिज हा देश नाही मग त्यांच्या ...

national news
इंग्लंडमध्ये वर्ल्ड कप सुरू आहे. स्पर्धेत दहा संघ आहेत. प्रत्येक मॅच सुरू होण्याआधी ...

गुगलने केले तीस लाख अकाऊंट बंद, त्यात तुमचे तर नाही ना ?

national news
जागतिक कंपनी इमेल सेवा, सर्च इंजिन सेवा देणारी कंपनी असलेल्या गुगलने आपल्या मॅप सेवेतून ...

ब्रायन लाराला काय झाले ? मुंबईच्या रुग्णालयात दाखल

national news
जागतिक क्रिकेट उत्तम खेळाडू म्हणून ओळख असलेल्या वेस्ट इंडिजचा माजी कर्णधार ब्रायन लाराला ...