testwebdunia1
testwebdunia0
testwebdunia2

कॉस्मोपॉलिटिन मुंबई

अभिनय कुलकर्णी|
मुंबईचे मूळ रहिवासी मराठी असले तरी या शहराचा तोंड़ावळा कधीच मराठी असा नव्हता. मुंबई कायमच बहूसांस्कृतिक राहिली. अर्थात मराठी लोक सुरवातीला जास्त असल्यामुळे मराठी संस्कृतीचा मात्र पगडा शहरावर होता, हेही विसरून चालणार नाही. पुढे आर्थिक राजधानी म्हणून मुंबई पुढे येत असताना बाहेरून मोठ्या प्रमाणात लोक आले. गुजराती येथे आधीपासूनच होते. पारशीही होते. त्यानंतर मग देशाच्या इतर भागातूनही लोक येऊ लागले.

सुरवातीला मुंबई कापडाचे मोठे मार्केट होते. पण १९८२ मध्ये दत्ता सामंतांनी कापड गिरण्यात संप घडवून आणला आणि त्यानंतर मराठी माणूस मुंबईतून हद्दपारच झाला. हा संप अयशस्वी झाला. पुढे ही संधी साधून गिरणीमालकांनी हा न परवडणारा धंदा गुंडाळला आणि गिरण्या बंद पडल्या. कोकण व पश्चिम महाराष्ट्रातून या गिरण्यात नोकरीसाठी आलेला चाकरमानी मराठी मुंबईकर मात्र या घटनेनंतर मुंबईतून बाहेर पडायला सुरवात झाली. पुढे जागांचे भाव वाढत गेले आणि ते न परवडू लागल्याने मराठी लोकांना घरे घेणे परवडेनासे झाले. पुढे तर मराठी लोक रहात असलेल्या चाळी, घरे येथे इमारती उभारण्यासाठी बिल्डर मंडळींनी तेथे रहाणार्‍या रहिवाशांना लाखो रूपये दिले आणि मग हे मुंबईकर मराठी हे पैसे घेऊन उपनगरात किंवा ठाण्याच्या पुढे डोंबिवली, बदलापुरात स्थायिक झाले. मुंबईचे मराठीपण संपत गेले, ते असे.
२००१ मध्ये केलेल्या जनगणनेनुसार मुंबईची लोकसंख्या सव्वा कोटीच्या आसपास आहे. मुंबई महानगराचा म्हणून जो भाग ओळखला जातो, त्याची लोकसंख्या सव्वा ते दोन कोटीच्या आसपास आहे. म्हणजे जवळपास एका स्व्केअर किलोमीटरमध्ये बावीस हजार लोक रहातात, मुंबईची दाटी यावरून समजू शकेल.

मुंबईचे भाषिक संस्कृती कॉस्मोपॉलिटनच आहे, हे समजून घेण्यासाठी तेथील विविध भाषक लोकांची संख्या जाणून घेऊ. ही संख्या १९९१ च्या जनगणनेनुसार आहे. त्यानुसार मराठी लोक मुंबईत ४२ टक्के होते. होते, असेच म्हणावे लागेल. कारण यानंतर मुंबईच्या मिठीतून बरेच पाणी वाहून गेले आहे. १९९५ नंतर प्रचंड मोठ्या प्रमाणात उत्तर प्रदेश व बिहारमधून लोंढे नोकरीच्या शोधार्थ मुंबईत आले. ९१ मध्ये गुजराथी लोकांची संख्या १८ टक्के होती. उत्तर भारतीय तेव्हाच २१ टक्के होते. आता ते जवळपास तीस टक्क्यांच्या आसपास पोहोचले असतील. तमिळ तीन, सिंधी तीन व कन्नड पाच टक्के येथे रहातात.
मराठी राज्याची मुंबई ही राजधानी असूनही मुंबईत मात्र मराठी क्वचितच बोलले जाते. येथे सर्वाधिक बोलली जाणारी भाषा अर्थातच हिंदी आहे. या हिंदीलाही स्वतःची एक वेगळी ओळख 'बम्बैय्या हिंदी' म्हणून आहे. याशिवाय इंग्रजी, गुजराथी या भाषा प्रामुख्याने बोलल्या जातात.


यावर अधिक वाचा :

विचित्र स्वप्ने रोखण्याचा उपाय सापडला

national news
शास्त्रज्ञांनी जनुकांची अशी एक जोडी शोधली असून तिच्या मदतीने रात्री झोपेत लोकांना पडणारी ...

भारतात समलैंगिकता आता गुन्हा नाही, सुप्रीम कोर्टाचा ...

national news
समलैंगिकता आता भारतात गुन्हा नाही, असा ऐतिहासिक निकाल सुप्रीम कोर्टाने दिला आहे. सुप्रीम ...

काय आहे #DeleAlliChallenge...शाहिद आणि रणबीर कपूरने ही केले ...

national news
सोशल मीडियावर ‘किकी चॅलेंज’ नंतर आता ‘डेले अली चॅलेंज’ ट्रेड होत आहे. या चॅलेंज मध्ये ...

SC/ST ऍक्ट : भारत बंदचा मध्यप्रदेशमध्ये प्रभाव, शाळा, ...

national news
भोपाळ- SC/ST ऍक्ट संशोधन विरुद्ध सवर्णांद्वारे भारत बंदचा मध्यप्रदेशात प्रभाव दिसून आला. ...

दोन नवीन जबरदस्त आणि स्वस्त स्मार्टफोन भारतात लॉंच

national news
एमआयचे दोन नवीन जबरदस्त आणि स्वस्त स्मार्टफोन भारतात लॉंच केले आहेत. Xiaomi RedMiचे हे ...

रिकाम्यापोटी बेदाण्याचे पाणी प्यायल्यास होतील हे फायदे

national news
* द्राक्षांना सुकवून बेदाणे / किसमिस बनवले जातात. त्यामध्ये आयर्न, पोटॅशियम, कॅल्शियम, ...

अती साखर खाल्ल्याने दिसू शकता वयस्कर

national news
साखरेविना जीवनात गोडवा नाही. साखर जीवनातील एक महत्त्वाचा भाग आहे. अनेक लोकांना तर गोड ...

तवा पनीर

national news
पनीर, टोमॅटो, कांदा, ढोबळी मिरची यांचे मध्यम आकाराचे तुकडे करणे. तवा गरम करून त्यात तेल ...

चिडे : चव दक्षिणेची

national news
तांदूळ चार तास भिजत घालावेत. नंतर कुटून, पीठ बारीक चाळणीने चाळून घ्यावे. उडदाची डाळ अगदी ...

सुगंधी निलगिरीचे गुण

national news
संधिवातावर निलगिरी तेल आणि ऑलिव्ह तेल समप्रमाणात घेऊन चोळतात.