महिलांनी आर्थिक आव्हानांना कशा प्रकारे सामोरे गेले पाहिजे

Dr. laxmi mohan
Last Updated: शनिवार, 22 फेब्रुवारी 2020 (13:25 IST)
पैसे म्हणतात “जर तू मला आज वाचवलेस तर, मी तुला उद्या वाचवेन,”
आपण अर्थ उन्मुख असल्याने आपले पैसे बारकाईने पाहिले जात असतात आणि म्हटल्या प्रमाणे जे पेरतो तेच उगवते. बऱ्याचदा आपण प्रेम हे पैशांपेक्षा प्रिय असल्याचे ऐकत असलो, तरीसुद्धा असे कधी ऐकले आहे की मिठी आपले बिल भरु शकते? पैसा महत्वाचा असतो आणि आर्थिक विवेक अधिक महत्त्वाचा असतो. आपण किती पैसे कमावले त्यापेक्षा आपण किती पैसे ठेवता आणि ते आपल्यासाठी कसे कार्य करते. हे योग्य म्हटले आहे की, तुमची कमाई नाही तर तुमची बचत तुम्हाला श्रीमंत बनवते. तुमची बचत आणि खर्च तुमची आर्थिक शिल्लक असल्याचे सांगते.
पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनाही आर्थिक आव्हानांचा सामना करावा लागतो, त्यावर मात करण्याची वैयक्तिक क्षमता यावर अवलंबून असते.

शतकानुशतकांच्या परंपरेने स्पष्टपणे सांगितले आहे की, पुरुष हा कुटुंबासाठी आधार देणारा आणि कुटुंबासाठी आर्थिक सहाय्यक करणारा मुख्य व्यक्ती आहे. स्त्रियांसाठी, शतकानुशतके समाजाने स्वयंपाक आणि कुटुंबाचा सांभाळ करणारे म्हणून वर्गीकरण केले आहे. मुलगी मोठी झाल्यावर तिला घरकाम करण्याचे शिक्षण दिले जाते जेणेकरून ती चांगली पत्नी, सून आणि कुटुंबासाठी आई होऊ शकेल. आर्थिक स्वातंत्र्य हा सर्वात मोठा धडा आहे जो ती शिकण्यापासून वंचित राहते. मुलींचे पालनपोषण करण्यामागील आर्थिक आव्हान असताना, काळ बदलत असताना आपण पाहत आहोत. एआरपीने केलेल्या सर्वेक्षणातून असे दिसून आले आहे की ४० ते ७९ वयोगटातील घटस्फोटित, विधवा, नोकरी गमावलेल्या, सेवानिवृत्त इत्यादी महिला मोठ्या आर्थिक पेचप्रसंगाने ग्रस्त आहेत आणि आर्थिक साक्षर नसल्याबद्दल खंत व्यक्त करत आहेत. पुरुषांच्या तुलनेत महिला कमी पैसे कमवतात आणि बर्याच महिलांना घर आणि मुलांसाठी आपल्या करियरचा त्याग हि करावा लागतो.
महिलांशी संवाद साधताना मला त्यांच्या वित्तीय व्यवस्थापनाच्या क्षमतेवर मिश्रित प्रतिसाद मिळाला. योग्य अर्थसंकल्पानंतर काही लोक आर्थिक उद्दीष्टे, विवेकी गुंतवणूक ठरवून त्यांचे वित्त व्यवस्थापन करण्याविषयी विश्वास ठेवतात, परंतु असे बरेच लोक आहेत ज्यांनी आपल्या जोडीदारावर वैयक्तिक वित्त व्यवस्थापित करण्याची जबाबदारी दिली आहे. सर्वसाधारणपणे महिलांसाठी, आर्थिक साक्षरतेचा अभाव, त्यांच्या करिअर मध्ये खंड पडणे, पुरुष सदस्यांवर जास्त अवलंबून असणे ही आर्थिक आव्हाने उभी राहिली असल्याचे निदर्शनास आले.
मी दोन मुलांची आई असलेल्या स्मिताशी बोललो, त्यांनी मला हे सांगून चकित केले की, “गृहिणी बनणे, माझ्या मुलांचे संगोपन करणे आणि घर सांभाळणे मला कोणत्याही प्रकारे पैसे वाचविण्यास किंवा पाहण्यास प्रतिबंधित करत नाही. खरं तर, माझ्याकडे माझ्या गुंतवणूकीचे नियोजन करण्यासाठी अधिक वेळ आहे आणि मी घर चालवित असताना आर्थिकदृष्ट्या जबाबदार आहे. ”उलट, एमएनसी मध्ये काम करणारी विद्या म्हणाली,“मी माझा पगार माझ्या पतीकडे देते आणि तो सर्व आर्थिक बाबींचा निर्णय घेतो. मी स्वत:ला त्यापासून दूर ठेवते ”. आपण गृहिणींकडून आर्थिक बाबतीत कमी जागरूक असण्याची अपेक्षा करतो, उलट ही एक करिअर करणारी महिला होती जिने मला हा धक्का दिला की तिला वित्त कसे व्यवस्थापित केले जाते याबद्दल कमी काळजी आहे. याचे श्रेय मी मानसिकतेलाही देतो. परंतु महिलांनी स्वतःला आणि त्यांच्या कुटुंबियांना आर्थिक समतोल राखण्यात आपली मोठी भूमिका आहे हे समजून घेण्यासाठी जागे होण्याची ही वेळ आहे. एक स्त्री म्हणून आपले आर्थिक भविष्य निवडणे महत्वाचे आहे आणि घरातील माणूस एकटाच जबाबदार आहे असा जुनाट विचार काढून टाकायला हवा. > शैक्षणिक संस्थेसाठी काम करणार्या स्टेफीला खर्चात एखादे लॉगबुक राखण्या विषयी आत्मविश्वास वाटू लागला आहे, ती अल्प मुदतीची आणि दीर्घ मुदतीची आर्थिक उद्दीष्टेही या विषयीही बोलली. विसाव्या वर्षातील एका महिलेने आपल्या आर्थिक योजनांबद्दल इतका आत्मविश्वास बाळगणे आश्चर्यकारक आहे, तर दुसरी मुलगी काम करणारी लताला याबद्दल प्रयत्न करायलाही कंटाळा येतो किंवा राधा जिला नेहमीच वाटते की कुटुंब आर्थिक काळजी घ्यायला असते. काळजीपूर्वक अर्थसंकल्प, नियोजन बचतीचे पर्याय, विमा पॉलिसी, सेवानिवृत्तीच्या योजनांवर कार्य करणे ही प्रत्येक महिलेच्या सुदृढ आर्थिक भवितव्यासाठी आवश्यक पावले आहेत. आणि जेव्हा आपण तरूण असतो तेव्हाच याची सुरुवात करावी लागेल.> आर्थिक जबाबदारी लिंग-विशिष्ट नसते, हे महिलांसाठी हि तितकेच अत्यावश्यक आहे जितके पुरुषांसाठी आहे. महिलाना सामोरे जाणाऱ्या आर्थिक आव्हानांवर अशा विशिष्ट कृतींद्वारे मात करता येते जसे की:
एखाद्याला गुंतवणूक कशी करावी हे माहित नसल्यास, त्यासाठी गुंतवणूक करण्याची कला शिकण्यास उशीर झालेला नाही.
गुंतवणूक आणि आर्थिक नियोजनाबद्दल चांगला सल्ला देऊ शकणारे मित्र आणि नातेवाईक शोधा. आधार शोधल्याने सामर्थ्य वाढवते आणि दुर्बलतेवर मात करता येते.
पैसा योजनेचा भाग व्हा आणि आर्थिक निर्णय घेण्यात अधिक सक्रिय व्हा.
आपली मालमत्ता, उत्पन्न आणि खर्चांची यादी असेल अशा बजेटसह तयार रहा, जे आपल्या आर्थिक स्थितीचा हिशेब तयार ठेवेल.
आयुर्विमा, आरोग्य किंवा मेडिक्लेम पॉलिसी, उत्पन्न संरक्षण योजना इत्यादींवर खर्च केलेल्या स्वतःच्या आणि असे कौटुंबिक पैशाचे चांगले उपयोग करण्याचे विश्लेषण करा.
हे समजून घेण्यासारखे आहे की, समाजाची मानसिकता बदलण्यासाठी, समाजाला प्रभावित करण्यासाठी कठीण जात आहे, आणि स्त्रियांना समान वागणूक देण्यासाठी कार्यस्थळांचे रूपांतर करणे सोपे नाही, परंतु स्त्रिया आर्थिक नियंत्रण घेऊ शकतात आणि त्यांचे आर्थिक व्यवस्थापन करणे ही स्त्रीची सर्वात चांगली निवड आहे. केवळ महिला स्वतःमध्ये सुज्ञ गुंतवणूकीद्वारे आत्मविश्वास वाढवितात आणि पैशाच्या व्यवस्थापन कौशल्याद्वारे आर्थिक स्वातंत्र्याचा आनंद घेवून फरक आणू शकतात.

डॉ. लक्ष्मी मोहन, संचालक, आयटीएम बिझिनेस स्कूल, खारघर


यावर अधिक वाचा :

Corona virus ची भीती, काय प्रत्येकाला मास्क लावणे आवश्यक, ...

Corona virus ची भीती, काय प्रत्येकाला मास्क लावणे आवश्यक, आरोग्य मंत्रालयाने जारी केले निर्देश
भारतात कोरोना व्हायरसच्या रुग्णांची संख्या वाढत असून केंद्र सरकारने यासाठी तयारी केलेली ...

महाराष्ट्रात कोरोनाचा पहिला बळी

महाराष्ट्रात कोरोनाचा पहिला बळी
देशभरात करोना व्हायरसमुळे काळजीचं वातरवारण पसरलं असताना महाराष्ट्रात या आजरामुळे पहिल्या ...

राज्यात कोरोना रुग्ण संख्या ३९, १०८ लोक विलगिकरण कक्षात

राज्यात कोरोना रुग्ण संख्या ३९, १०८ लोक विलगिकरण कक्षात
राज्यात यवतमाळ येथे १ आणि नवी मुंबई येथे १ असे २ कोरोना रुग्ण आढळून आले. यामुळे राज्यातील ...

कोरोना रोखण्यासाठी राज्य सरकारचे 11 मोठे निर्णय माहीत हवेत

कोरोना रोखण्यासाठी राज्य सरकारचे 11 मोठे निर्णय  माहीत हवेत
– राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका तीन महिने पुढे ढकलल्या. – ग्रामीण ...

पुणे : दुकाने 3 दिवस बंद

पुणे : दुकाने 3 दिवस बंद
कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर पुण्यातली दुकानं पुढील तीन दिवस बंद राहणार आहेत. कोरोनाचा फैलाव ...

हायपरएसिडिटी म्हणजे नक्की काय... जाणून घ्या काय खावे आणि ...

हायपरएसिडिटी म्हणजे नक्की काय... जाणून घ्या काय खावे आणि काय नाही
अतिआम्लतेला हायपरएसिडीटी असे ही म्हणतात. हे एक पित्तविषयक आजार आहे. जे काही कारंणास्तव ...

Diabetes : या 3 गोष्टी लक्षात घ्या, मधुमेहावर नियंत्रण ठेवा

Diabetes : या 3 गोष्टी लक्षात घ्या, मधुमेहावर नियंत्रण ठेवा
आजच्या काळात कुठलेही आजार वयोगट बघत नाही त्या मधून मधुमेह असा आजार आहे जो वडिलांपासून ते ...

झटपट किचन टिप्स

झटपट किचन टिप्स
गृहिणींना रोजचा स्वंपाक करताना काही छोट्या – मोठ्या अडचणी येतात. अशावेळी नेमके काय करावे ...

रोग प्रतिकारक शक्ती वाढवू या... हळदीचे गुणधर्म जाणून घेऊ ...

रोग प्रतिकारक शक्ती वाढवू या... हळदीचे गुणधर्म जाणून घेऊ या...
आपल्याला लहानपणापासून शिकवले जाते की आरोग्य चांगले असेल तर काहीही करता येतं म्हणजे ...

ब्रोकोली गुणांचा खजिना....

ब्रोकोली गुणांचा खजिना....
ब्रोकोली ही लोकप्रिय भाजी नाही. बऱ्याच लोकांना ह्या बद्दल जास्त माहिती नाही. पण ब्रोकोली ...