testwebdunia1
testwebdunia0
testwebdunia2

व्यवहारात मराठी सक्तीची करा- हातकणंगलेकर

वेबदुनिया|
सांगली येथे भरलेल्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष प्रा. म. द. हातकणंगलेकर यांचे भाषण संक्षिप्त स्वरूपात.....

लोंबकळत राहिलेल्या सीमा प्रश्र्नाबाबत केंद्र सरकारने सर्वोच्च् न्यायालयाचे मत अजावून पाहण्याचा विचारही केला नाही. इच्छा असेल तर मार्ग निघतो असे वचन आहे. जोपर्यंत केंद्र व राज्य सरकारकडे या इच्छाशक्तीचा अभाव आहे तोपर्यंत हे घोंगडे असेच भिजत पडणार.





...........व्यासपीठावरील सर्व मान्यवर उद्घाटक आदरणीय राष्ट्रपती महोदया, महांहळाचे अध्यक्ष व पदाधिकारी, प्रमुख साहित्य संस्था व संलग्र संस्थांचे पदाधिकारी आणि सभासद, या संमेलनासाठी अगत्याने उपस्थित राहिलेल्या साहित्यप्रेमी बंधुभगिनींनो, आपणा सर्वांना मी अभिवादन करतो आणि संमेलनाच्यावतीने व व्यक्तिशः मी आपले स्वागत करतो. या संमेलनाचा अध्यक्ष म्हणून आपण मला निवडलेत याबद्दल आपल्या विषयीची कृतज्ञता व्यक्त करतो. हे ८१ वे अखिल भारतीय ममराठी साहित्य संमेलन ६४ वर्षांच्याकालावधीनंतर सांगलीत भरत आहे. त्याबद्दल आयोजक नेतेंमंडळींचे आणि ते संस्मरणीय ठरावे यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करणार्‍या मान्यवर नेतेंडळींचे मी मनापासून आभार मानतो. पूर्वाध्यक्षांच्या तुलनेत माझी या पदावर बसण्याची योग्यता किती मर्यादित आहे याची मला जाणीव आहे. संमेललनाचे स्थानमहात्म्य, संमेलनाचा परिसर, संमेलनाचे व माझे वय, आपला आजवरचा लोभ हीच माझी जमेची बाजू आहे. विद्यार्थ्यांचा, स्नेहींचा, साहित्यिक प्रकाशकांचा स्नेह हाच माझा ठेवा.

आताचे संमेलन एका सर्वांगीण, एका सर्वतोपरी संक्रमणाच्या काळात भरत आहे. राजकीय, सामाजिक, औद्योगिक शास्त्र संशोधनाच्या क्षेत्रात महत्त्वाच्या घडामोडी होत आहेत. त्यांचे पडसाद थेट अगर दूरान्वयाने साहित्यांच्या क्षेत्रात ऐकू येत आहेत. ते बहुमुखी व अनेकजिनसी आहेत. त्याना एकाच सूत्रात बांधणे शक्यही नाही व इष्टही नाही. आधुनिक काळातील देशभराच्या आणि ममराठी माणसांच्या आयुष्यात अनेक प्रश्र्न व समस्या उभ्या आहेत. या समस्यांनी ते संत्रस्त होत आहेत. आजवर झालेल्या संमेलनांच्या आणि अध्यक्षीय भाषणातील विचारांच्या आणि मांडलेल्या सिद्धान्तांचा परिचय करून देण्याचा परिपाठ आहे, त्याचा विस्तार करावा असे नाही. त्या भाषणात योग्य ठिकाणी त्यांचा आधार घेणे आवश्यक आहे. तसा तो घेतला जाईल. आजच्या परिस्थितीतील अस्वस्थ करणार्‍या प्रश्र्नांचाच तपशील व परामर्श घेणे योग्य ठरेल. दीर्घकाळ चर्चेत असलेले व भाषावार प्रांत रचनेतून उभे राहिलेले सीमावादसारखे प्रश्र्न आहेत. काळाच्या ओघात जटिल बनलेला हा प्रश्र्न आहे. त्याला दिशाहीन आत्सननाची आणि कडवेपणाची धार प्राप्त झाली आहे. त्याला राज्य व केंद्र पातळीवरचे संदर्भ चिकटले आहेत. राजकीय सोयी गैरसोयीची, नेतृत्व संगोपनासाठी बाळगलेली सावधानता त्याला वेढून बसली आहे. मध्यंतरीच्या काळात तयार करण्यात आलेले मुत्सद्देगिरीचे अहवाल आणि त्यांची दिली जाणारी हिकमती साक्ष, सुचवण्यात आलेल्या पण सर्वमान्य न होणार्‍या तडजोडी, त्यामुळे असाह्य व हतबल झालेली साहित्यिक व सांस्कृतिक बलस्थाने यामुळे प्रामाणिक माणसे व्यथित झाली आहेत. हे गतिमान वास्तव या प्रश्र्नाला वेटोळे घालून बसले आहे. ते कसे सोडवता येईल हे ठरविणे सोपे नाही. या प्रश्र्नांचा संमेलनाध्यक्षांनी सविस्तर परामर्श घ्यावा अशी अपेक्षा असते ती पुरी करता येईल असे नाही.

२००० साली बेळगावात भरलेल्या साहित्य संमेलनात अध्यक्षपदावरून श्री. य. दि. फडके यांनी व्यक्त केलेले विचार अत्यंत प्रस्तुत आहेत. ४४ वर्षे (आज ५० वर्षे) लोंबकळत राहिलेल्या सीमा प्रश्र्नाबाबत केंद्र सरकारने सर्वोच्च् न्यायालयाचे मत अजावून पाहण्याचा विचारही केला नाही. इच्छा असेल तर मार्ग निघतो असे वचन आहे. जोपर्यंत केंद्र व राज्य सरकारकडे या इच्छाशक्तीचा अभाव आहे तोपर्यंत हे घोंगडे असेच भिजत पडणार,. हा प्रश्र्न सोडवणे ही अध्यक्षांची जबाबदारी नाही. ती ज्यांची आहे ते उदासीन आहेत. तरी देखील श्री. य. दि. फडके यांनी आपल्यापरीने नंतर प्रयत्न केले हे या ठिकाणी नमूद केले पाहिजे. या संदर्भात प्रा. एन. डी. पाटील यांनी लोकमतच्या डिसेंबर २००७ च्या दि. ८, ९ च्या अंकातून जे सविस्तर व धारदार निवेदन केले आहे आणि या दिरंगाईस कोणत्या शासनाच्या व्यक्ती जबाबदार आहेत त्यांचा स्पष्ट निर्देश केलेला आहे.

मराठी भाषा नष्ट होईल अशी भीती मराठी मनाला ग्रस्त करीत राहिलेली आहे. मराठी भाषेच्या मुमूक्षू अवस्थेची चिंता, ती जिवंत राहील का ही चिंता ज्या काळात पहिल्याने वाटली होती. तिचे स्वरूप व संदर्भ आता बदललेले आहेत.





दुसरा महत्त्वाचा प्रश्र्न म्हणजे मराठी भाषा जिवंत ठेवण्याचा. मराठी भाषा नष्ट होईल अशी भीती मराठी मनाला ग्रस्त करीत राहिलेली आहे. मराठी भाषेच्या मुमूक्षू अवस्थेची चिंता, ती जिवंत राहील का ही चिंता ज्या काळात पहिल्याने वाटली होती. तिचे स्वरूप व संदर्भ आता बदललेले आहेत. एक संदर्भ उरतो तो म्हणजे मराठी भाषा, साहित्य, संस्कृती यावर झालेले इंग्रजी भाषा, संस्कृतीचे आक्रमण, विष्णुशास्त्री चिपळूणकरांच्या काळात या आक्रमणाची सुरवात झाली. एका अर्थाने तिचा स्वीकार झाला. इंग्रजी एक समर्थ, विज्ञाननिष्ठ, व्यक्तिप्रतिष्ठेचा मागोवा घेता येत होता. इंग्रजी, जगाकडे बघण्याची खिडकी होती आजही आहे. थंडगार गोळा झालेल्या अवस्थेतून आपली मुुक्तता ही भाषा, तिच्यातले ज्ञान आणि उदारतवादच करू शकेल असा विश्वास आपल्या आंग्लशिक्षित पहिल्या पिढीला वाटला होता. त्यामुळे चिपळूणकरांनी इंग्रजीचे स्वागत 'वाघिणीचे दूध' असे केले होते. उलट संस्कृत भाषेच्या व्याकरणाचा अभ्यास लोकहितवादींना लाकडे फोडीत बसण्याइतका शुष्क वाटत होता.


यावर अधिक वाचा :

भाऊ कदमने दिला स्वच्छतेचा संदेश

national news
दिवाळीचा उत्साह सध्या सर्वत्र पाहायला मिळत आहे. दिव्यांची आरास आणि रांगोळीने सजलेल्या या ...

स्मार्टफोन्सच्या विक्रीत भारताने अमेरिकेला मागे टाकले

national news
स्मार्टफोनच्या बाजारपेठेत भारतानं अमेरिकेला मागे टाकत दुसऱ्या स्थानी झेप घेतली आहे. जुलै ...

मराठा समाज आरक्षण : आयोगाचा अहवाल बुधवारी सादर होणार

national news
मराठा समाजाविषयीचा राज्य मागासवर्ग आयोगाचा अहवाल बुधवारी किंवा गुरुवारी राज्य सरकारला ...

भारत आणि केनियामध्ये प्रसारमाध्यम साक्षरतेसाठी कार्यक्रम

national news
बीबीसीच्या ‘बियाँड फेक न्यूज’ या उपक्रमाची सुरुवात 12 नोव्हेंबर रोजी होत आहे. खोटी बातमी ...

मोबाईल मार्केटमध्ये मागे राहिल्या भारतीय कंपन्या, चिनी ...

national news
भारतीय मोबाइल मार्केटमध्ये पाच वर्षांपूर्वी 50 टक्क्यांहून अधिक शेअर्स असलेल्या स्वदेशी ...

डॉक्टरांकडून जाणून घ्या सेक्स पॉवरशी जुळलेल्या 11 कामांच्या ...

national news
अनेकदा चुकीच्या समजुतीमुळे अनेकांची सेक्स लाईफ उद्ध्वस्त होते. नीम-हकीम यांच्या गुंतून तर ...

ऑफिससाठी 4 योग्य ड्रेसेस

national news
आपल्या सर्वांना चांगले ड्रेस घालणे आवडते पण जेव्हा गोष्ट ऑफिसची येते तेव्हा आपल्याला ...

यशस्वी व्हायचे असेल तर या पाच गोष्टी कुणालाही सांगू नका

national news
जीवनाचा उद्देश अनेक लोकं आपला ध्येय ऐकून आपल्याला निराश करतील की हे शक्य नाही किंवा ...

थंडीत गरम पाण्याने अंघोळ करण्याचे 5 फायदे

national news
थंडीत गार पाण्याने अंघोळ करणारे फारच कमी असतील परंतू आपल्याला हे माहीत आहे का कोमट ...

घरचा वैद्य : नक्की करून बघा

national news
कांद्याच्या सालीत आणि पापुद्रय़ामध्ये भरपूर अँण्टिऑक्सिडंटस् असतात. तसेच त्यात क्वेसेंटीन ...