बहिणी जिवाभावाच्या सख्या
- अरुणा सबाने
असे म्हणताता की, एकाच वातावरणात वाढाणार्या दोन व्यक्तीत खूप सारखेपण असतो. दोन्ही व्यक्ती सारख्याच संस्कारात वाढल्या तर त्यांच्यावरचे संस्कारही सारखेच असतील. परंतु एकाच घरात, सारख्या संस्कारात परिसरात, त्याच वातावरणात वाढणार्या दोन बहिणींमध्ये सुद्धा खूप फरक आपल्याला दिसतो. जीवनाकडे बघण्याचा दोन बहिणींचा दृष्टिकोनसुद्धा इतका वेगळा असतो की, कुठेच कशाचच साम्य आपल्याला दिसत नाही.त्यांच्यात सतत भांडणे, अबोला, एकमेंकीबद्दलच्या तक्रारी, एकमेकींच्या चुका आईवडिलांना दाखवून देण्याची स्पर्धा सतत सुरू असते. बहुतांश कुटुंबात जिथे दोन बरोबरीच्या बहिणी आहेत तिथे हे सतत सुरू असते. जुळ्या बहिणी असल्यावर तर ही वादावादी अगदी विकोपाला जाऊन पोहचते. आश्चर्याची बाब मात्र अशी आहे की, या सगळ्या गोष्टी आईवडिलांच्या देखत घडत असूनही ते मात्र इकडे साफ दुर्लक्ष करतात. पण कधी कधी मात्र ही रोजची साध्या, साध्या भांडणाची बाब त्यातल्या एखाद्या बहिणीचे आयुष्य उद्धवस्त करायला निघते.अंजू-मंजू या दोन जुळ्या बहिणी. अंजू दिसायला छान, बोलघेवडी, खेळण्यात हुशार, मंजू शांत, सालस आणि अबोल. पण दोघींच्या भांडणात प्रत्येकदा अंजूच बाजी मारून न्यायची. मंजूनी आईवडिलांकडे कधी तक्रार केलीच तर 'अग जाऊ दे,ती हट्टी आहे. तू शहाणी आहेस ना' म्हणून वेळ मारून न्यायचे आणि प्रत्येकदा अंजूचीच इच्छा पूर्ण व्हायची. मंजू मात्र दरवेळी मनातल्या मनात चिडून गप्प बसायची. कारण वडिलांचा पाठिंबा असलेली अंजू मंजूला काय देणार? प्रत्येक ठिकाणी चांगला वाटा हिसकावून घेण्याची अंजूला सवयच झाली. शेवटी गोष्ट इतकी पराकोटीला पोहचली की, तेव्हा आईवडिलांचे डोळे उघडूनही फादया नव्हता. |
| एक बहीण दुसरीच्या खुशीची, तिच्या भावनांची कदर न करता चक्क दुसरीचा नवराच लाटते, शिवाय या कृत्याबद्दल तला अजिबात दु:ख वा खेद नसतो. |
|
|
अशा वेळी मोठी मुलगी स्वत:ला फार एकटी समजू लागते आणि अनेकदा आईवडीलच तिला याची सतत जाणीव करून देतात, 'अगं,आता तू मोठी झालीस. जरा दूर राहत जा, वेगळी झोपत जा. हळू, बाळाला लागेल. बाळ झोपलाय. तू ओरडू नकोस' वगैरे वगैरे सूचनांनी ती मुलगी इतकी वैतागते की, नकळत या बाळाबद्दल तिच्या मनात राग-राग आणि रागच भरत राहतो. ती तिची असूया करायला लागते. हळूहळू मोठ्या होणार्या बाळाच्या लक्षात तिची ही भावना यायला लागते आणि मग तीसुद्धा मागे राहत नाही. इथूनच या दोघीतले प्रदिद्वंद्वं सुरू होऊन जाते.
|
| दोन बहिणींचं हे नातच इतके प्रेमाचे, आपुलकीचे आणि जवळचे आहे की, यात एकमेकींबद्दल ईर्षा, द्वेष या गोष्टींना थाराच असायला नको. |
|
|
त्या दोघींमध्ये वादावादी नको, स्पर्था नको, राग नको. असं मला मुळीच म्हणयाचं नाही की. तो तर असायलाच हवा. कारण जिथे प्रेम आहे तिथेच रोग आहे, भांडण आहे, जिथे आपुलकी आहे तिथेच स्पर्धा आहे आणि जीवनात स्पर्धा आवश्यकही आहे. एकमेकींवर रागावाणे, चिडणे यातही प्रेमाचीच झलक असते. परंतु हीच चिडचिड, हाच द्वेष पुढे जाऊन जर समस्या बनणार असेल तर आतापासूनच त्यावर बंधन टाकायला पाहिजे. आईवडिलांनी योग्य पद्धीतीने दोन्ही बहिणींना समजून घ्यायला पाहिजे.
आईवडिलांना मुले वाढवताना भावनात्मक संतुलन कायम ठेवायलाच पाहिजे. भावनिक संतुलन नितांन आवश्यक आहे. जिथे मुलांमधल्या आपसातल्या प्रेमात िवतुष्टता यायला लागली, हे लक्षात आले, तिथेच ती गोष्ट योग्य तर्हेने समजून द्यायला पाहिजे. परंतु आईवडील नेहमी इथेच चुकतात. दोन बहिणींच्या किंवा दोन भावांच्या भांडणात आईवडील यांना फार भांडणाशिवाय दुसरा उद्योगच नाही. थकले की राहतील आपोआप चूप' किंवा दोन पैकी एकीला, 'बेटा तू समजदार आहेस ना. तू चूप बैस.' असे म्हणून आपण त्या कर्तव्यापासून मुक्त झालोत, असे समजतात.दोन्ही मुलांमध्ये सगळे गुण सारखेच सापडतील असे मुळीच नाही. कोणात कोणते तर कोणात कोणते. पण प्रत्येकात काही तरी विशेष गुण असतोच. त्या व्यक्तीचा तो विशेष गुण लक्षात घेऊन त्याचे कौतुक केलेच पाहिजे. तिच्यातला तो गुण वाढविण्यासाठी तिला प्रोत्साहित केलंच पाहिजे. उगाच एकीचेच कौतुक करून दुसरीला उणेदुणे करण्यात अर्थ नाही. आईवडिलांच्या उपेक्षेचा मुलांवर फार वाईट परिणाम होत असतो. म्हणून मुलांमध्ये पक्षपात व्हायलाच नको. आईवडिलांनी तो करायलाच नको. कुणी एकीची खूप तारीफ आणि कुणा एकीची खूप अवहेलना असे तर कधीच करू नये. दोन बहिणींबध्ये जर भरपूर स्नेह, आपुलकी, आदर असेल तर त्या जीवनात एकमेकींच्या चांगल्या मैत्रिणी होऊ शकतील. मोठमोठ्या समस्या एकमेकींच्या आधारानी सोडवू शकतील. अनेकदा आईवडिलांनंतर मुलीला माहेराला मुकावे लागते. कारण भावांनाही त्यांचे व्याप असतात (?) अशावेळी बहिणी बहिणीमध्ये खूप जवळीक असली तर आपापले माहेरपण सुद्धा एकमेकींकडे उपभोगू शकतात.बहिणीबहिणींमध्ये जर मैत्रीपूर्ण वातावरण असले तर घरातले वातावरणही आनंदी, उत्साही राहते. संपूर्ण कुटुंबात सुख-समाधान फुलून राहते.
