श्रीखंड हा अनेकांचा आवडीचा पदार्थ आहे, पण आयुर्वेदानुसार आणि आहारशास्त्राच्या दृष्टीने तो खाण्याची एक ठराविक वेळ आणि पद्धत आहे. श्रीखंड मुळात दही, साखर आणि ड्रायफ्रूट्सपासून बनलेले असल्याने ते पचायला जड आणि 'कफ' वाढवणारे असते. श्रीखंड खाण्याबाबतचे काही महत्त्वाचे नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
श्रीखंड खाण्याची योग्य वेळ
दुपारचे जेवण: श्रीखंड खाण्यासाठी दुपारची वेळ सर्वात उत्तम मानली जाते. दुपारी आपली पचनशक्ती (जठराग्नी) प्रबळ असते, त्यामुळे जड पदार्थ सहज पचतात.
ऋतू: उन्हाळ्यात श्रीखंड खाणे फायदेशीर ठरते कारण ते शरीराला थंडावा देते.
या वेळी श्रीखंड खाणे टाळा
चुकीच्या वेळी श्रीखंड खाल्ल्याने आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतात:
रात्रीचे जेवण: रात्री श्रीखंड कधीही खाऊ नये. रात्री शरीराचा मेटाबॉलिज्म मंद असतो आणि श्रीखंडामुळे शरीरात 'कफ' वाढतो. यामुळे श्वसनाचे विकार होऊ शकतात.
पावसाळा आणि हिवाळा: या ऋतूंमध्ये वातावरणात आधीच ओलावा किंवा थंडी असते. अशा वेळी श्रीखंड खाल्ल्याने सर्दी-खोकल्याचा त्रास वाढू शकतो.
रिकाम्या पोटी: सकाळी उठल्याबरोबर रिकाम्या पोटी श्रीखंड खाणे टाळावे.
चुकीच्या वेळी खाल्ल्यास होणारे नुकसान
जर तुम्ही चुकीच्या वेळी किंवा अतिप्रमाणात श्रीखंड खाल्ले, तर खालील समस्या उद्भवू शकतात:
अपचन आणि गॅस: श्रीखंड जड असल्याने पचनसंस्थेवर ताण येतो, ज्यामुळे पोट फुगणे किंवा अपचन होऊ शकते.
कफ वाढणे: रात्री श्रीखंड खाल्ल्याने छातीत कफ जमा होणे, घसा धरणे किंवा सर्दी होणे असे त्रास होतात.
वजन वाढणे: यात साखर आणि फॅट्सचे प्रमाण जास्त असल्याने नियमित आणि चुकीच्या वेळी खाल्ल्यास वजन वेगाने वाढू शकते.
त्वचा विकार: आयुर्वेदानुसार दही आणि साखर रात्री खाल्ल्याने रक्ताभिसरणात अडथळा येऊ शकतो, ज्यामुळे काही जणांना पिंपल्स किंवा खाज येण्यासारखे त्वचा विकार होऊ शकतात.
मधुमेह: रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढू शकते, त्यामुळे मधुमेहींनी हे जपूनच खावे.
लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी
श्रीखंड नेहमी ताजे खावे.
श्रीखंड खाताना त्यात थोडे सुंठ किंवा वेलची पूड टाकल्यास ते पचायला हलके होते.
दही आणि फळे एकत्र असलेले (फ्रूट श्रीखंड) शक्यतो टाळावे, कारण आयुर्वेद विरुद्ध आहार मानतो.
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही.
