'रामाने कधीही सीतेचा त्याग केला नाही'

Publish: Tue, 5 Aug 2025 (12:46 IST) Updated: Tue, 5 Aug 2025 (12:48 IST)

विपिन किशोर सिन्हा यांनी 'राम ने सीता-परित्याग कभी किया ही नहीं' नावाची एक छोटीशी संशोधन पुस्तिका लिहिली आहे. हे पुस्तक संस्कृती शोध आणि प्रकाशन वाराणसी यांनी प्रकाशित केले आहे. या पुस्तकात रामाने कधीही सीतेचा त्याग केला नाही हे दर्शविणारी सर्व तथ्ये आहेत.

राम ज्या सीतेविना एक क्षणही जगू शकत नाही आणि ज्यासाठी त्यांनी कोणत्याही व्यक्ती किंवा समाजाच्या इच्छेनुसार सर्वात मोठे युद्ध लढले, त्या सीतेमातेला कसे सोडू शकतात? राम एक महान आदर्श पात्र आणि देव मानले जातात. ते अशा समाजासाठी सीतेला कधीही सोडू शकत नाही जो रूढीवादी विचारसरणीने जगतो. यासाठी जर त्यांना राज्य सोडून पुन्हा वनात जावे लागले असते, तर ते गेले असते.

आता प्रश्न असाही उद्भवतो की रामाने सीतेला सोडल्याचे रामायणात लिहिले आहे. खरं तर, संशोधकांचा असा विश्वास आहे की वाल्मिकींनी कधीही रामायणाचा उत्तराखंड लिहिला नाही ज्यामध्ये सीतेच्या त्यागाचा उल्लेख आहे.

रामकथेवर सर्वात प्रामाणिक संशोधन करणारे फादर कामिल बुल्के यांचे स्पष्ट मत आहे की वाल्मिकी रामायणातील 'उत्तरकांड' ही मूळ रामायणापेक्षा खूप नंतर लिहिलेली पूर्णपणे गुंफलेली रचना आहे. (रामकथा उत्पत्ति विकास- हिन्दी परिषद, हिन्दी विभाग प्रयाग विश्वविद्यालय, प्रथम संस्करण 1950)

लेखकाच्या संशोधनानुसार, 'वाल्मिकी रामायण' हे रामावर लिहिलेले पहिले पुस्तक आहे, जे निश्चितच बौद्ध धर्माच्या उदयापूर्वी लिहिले गेले होते. म्हणूनच, ते सर्व विकृतींपासून अस्पृश्य होते. हे रामायण युद्धकांडानंतर संपते. त्यात फक्त ६ अध्याय होते, परंतु नंतर बौद्ध काळात मूळ रामायणात छेडछाड करण्यात आली आणि अनेक श्लोकांच्या पठणात फरक करण्यात आला आणि नंतर उत्तरकांड जोडून रामायण एका नवीन स्वरूपात सादर करण्यात आले.

बौद्ध आणि जैन धर्माच्या उदयादरम्यान नवीन धर्मांची प्रतिष्ठा आणि श्रेष्ठता स्थापित करण्यासाठी हिंदूंच्या अनेक धार्मिक ग्रंथांमध्ये अशीच फेरफार करण्यात आली. यामुळे, रामायणात अनेक विसंगती जोडण्यात आल्या. नंतर या विसंगतींचे अनुसरण केले गेले.