आदरणीय व्यासपीठ, गुरुजनवर्ग आणि माझ्या बालमित्रांनो,
सर्वांना नमस्कार!
आज आपण इथे एक अत्यंत महान साहित्यिक, विचारवंत, कवी आणि नोबेल पुरस्कार विजेते व्यक्तिमत्त्व रवींद्रनाथ टागोर यांच्या जयंतीनिमित्त जमलो आहोत. या खास प्रसंगी त्यांच्या जीवनकार्याला आणि विचारांना आदरांजली अर्पण करण्यासाठी मी काही शब्द बोलणार आहे.
रवींद्रनाथ टागोर यांचा जन्म ७ मे १८६१ रोजी कोलकाता येथे झाला. ते केवळ एक कवी नव्हते, तर ते एक महान तत्त्वज्ञ, लेखक, संगीतकार, चित्रकार आणि समाजसुधारक होते. त्यांनी भारतीय साहित्याला जागतिक पातळीवर एक वेगळी ओळख मिळवून दिली.
त्यांचे सर्वात मोठे योगदान म्हणजे “गीतांजली” हे काव्यसंग्रह. या ग्रंथासाठी त्यांना १९१३ साली साहित्याचा नोबेल पुरस्कार मिळाला आणि ते हा सन्मान मिळवणारे पहिले आशियाई ठरले. त्यांच्या कविता आणि लेखनात मानवी भावना, निसर्गप्रेम आणि अध्यात्म यांचे सुंदर मिश्रण दिसते.
रवींद्रनाथ टागोर यांनी आपल्याला केवळ साहित्यच दिले नाही, तर त्यांनी “जन गण मन” हे भारताचे राष्ट्रगीतही लिहिले. तसेच “आमार सोनार बांगला” हे बांगलादेशचे राष्ट्रगीतही त्यांनीच रचले. हे त्यांच्या प्रतिभेचे आणि प्रभावाचे जिवंत उदाहरण आहे.
त्यांनी शिक्षणासाठीही मोठे कार्य केले. शांतीनिकेतन येथे त्यांनी एक वेगळी शिक्षण पद्धती सुरू केली, जिथे विद्यार्थ्यांना निसर्गाच्या सान्निध्यात शिकण्याची संधी मिळत होती. त्यांचा विश्वास होता की शिक्षण हे फक्त पुस्तकी ज्ञान नसून, जीवन समजून घेण्याची प्रक्रिया आहे.
टागोरांचे विचार आजही तितकेच महत्त्वाचे आहेत. त्यांनी नेहमी स्वातंत्र्य, मानवता, प्रेम आणि एकतेचा संदेश दिला. त्यांच्या मते, खरे स्वातंत्र्य म्हणजे मनाचे स्वातंत्र्य.
आजच्या आधुनिक काळातही रवींद्रनाथ टागोरांचे विचार आपल्याला मार्गदर्शन करतात. आपण त्यांच्या साहित्याचा अभ्यास करून अधिक संवेदनशील, विचारशील आणि जबाबदार नागरिक होऊ शकतो.
शेवटी एवढंच म्हणेन की, रवींद्रनाथ टागोर हे फक्त एक व्यक्ती नव्हते, तर ते एक विचार होते – जो आजही आपल्याला प्रेरणा देतो.
धन्यवाद!
रवींद्रनाथ टागोर यांच्यावर १० ओळींचे भाषण
रवींद्रनाथ टागोर यांचा जन्म ७ मे १८६१ रोजी पश्चिम बंगालमधील कोलकाता येथे झाला.
ते एक कवी, लेखक, नाटककार, संगीतकार, तत्त्वज्ञ आणि चित्रकार होते.
त्यांनी आपले शिक्षण इंग्लंडमध्ये पूर्ण केले.
भारताचे राष्ट्रगीत - "जन गण मन" - लिहिण्यासाठी ते प्रामुख्याने ओळखले जातात.
बंगाली साहित्य आणि संगीतावर त्यांचा मोठा प्रभाव आहे. बंगाली प्रबोधनाच्या काळात त्यांनी या क्षेत्रांना एक नवे रूप दिले.
त्यांना 'गुरुदेव', 'विश्वकवी' आणि 'कविगुरू' या नावांनीही ओळखले जाते. त्यांचे टोपणनाव 'भानुसिंह' असे होते.
टागोर यांनी वयाच्या आठव्या वर्षी कविता लिहिण्यास सुरुवात केली. त्यांचा पहिला कवितासंग्रह वयाच्या सोळाव्या वर्षी प्रकाशित झाला. त्यांच्या प्रसिद्ध कवितासंग्रहाचे नाव "गीतांजली" असे आहे.
१९१३ मध्ये, त्यांना साहित्यातील अत्यंत प्रतिष्ठेचा 'नोबेल पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला; हा पुरस्कार जिंकणारे ते पहिले बिगर-युरोपियन व्यक्ती ठरले.
त्यांनी 'विश्वभारती विद्यापीठा'ची स्थापना केली; आज ही संस्था 'राष्ट्रीय महत्त्वाचे संस्थान' म्हणून ओळखली जाते.
टागोर हे एक सच्चे देशभक्त होते. त्यांनी २२०० हून अधिक गीते रचली, ज्यातील बहुतांश गीते राष्ट्रवाद आणि इतर तात्विक संकल्पनांवर आधारित होती. टागोर हे एक अत्यंत प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्व होते, ज्यांनी भारतातील राष्ट्रवादाच्या उभारणीत महत्त्वाची भूमिका बजावली.
