डोहाळेजेवण हा सोहळा गरोदर स्त्रीच्या आवडीनिवडी आणि तिच्या आनंदासाठी साजरा केला जातो. या दिवशीचा बेत 'सात्विक' (कमी तिखट-मसाल्याचा) पण 'चविष्ट' असणे अत्यंत महत्त्वाचे असते, जेणेकरून होणाऱ्या आईला आणि पाहुण्यांनाही तो बाधणार नाही. डोहाळेजेवणासाठीचा एक पारंपरिक आदर्श मेन्यू आणि काही निवडक पाककृती आज आपण पाहणार आहोत.
पारंपरिक डोहाळेजेवण मेन्यू
-
गोड: गुलाबाची खीर किंवा ओल्या नारळाची करंजी (चंद्राची करंजी)
-
भात: सुगंधी मसाले भात किंवा तुपातील जिरा राईस.
-
भाजी: भरली वांगी (कमी मसाल्याची) किंवा बटाट्याची रस्सा भाजी.
-
वरण: गुळाचा गोड वरण आणि साजूक तूप.
-
तोंडी लावण्यासाठी: काकडीची कोशिंबीर, खुसखुशीत कोथिंबीर वडी आणि लिंबाचे लोणचे.
-
निवडक पाककृती
१. ओल्या नारळाची करंजी (चंद्राची करंजी)
डोहाळेजेवणात 'धनुष्य-बाण' किंवा 'चंद्र-सूर्य' अशा आकाराच्या करंज्या करण्याची जुनी प्रथा आहे.
सारण: १ वाटी ओला नारळ किसलेला, पाऊण वाटी गूळ, वेलची पूड आणि थोडे ड्राय फ्रूट्स एकत्र करून मंद आचेवर कोरडे होईपर्यंत परता.
पारी: मैदा आणि थोडा रवा दुधात मळून घ्या. त्याची पातळ पुरी लाटून त्यात सारण भरा.
खास टीप: करंजीला चंद्राचा आकार द्या आणि मंद आचेवर साजूक तुपात तळा.
२. सुगंधी मसाले भात (सात्विक पद्धत)
जास्त गरम मसाले न वापरता पचायला हलका असा भात.
साहित्य-बासमती किंवा आंबेमोहोर तांदूळ, वाटाणे, तोंडली, काजू, गोडा मसाला (१ चमचा), हळद, जिरे आणि कढीपत्ता.
कृती-कढईत तूप गरम करून जिरे, कढीपत्ता आणि हिंगाची फोडणी द्या. त्यात भाज्या परतून घ्या. तांदूळ घालून थोडे परता. आता गरम पाणी, मीठ आणि गोडा मसाला घालून मंद आचेवर शिजवा. वरून ओले खोबरे आणि कोथिंबीर पेरा.
३. गुलाबाची खीर
थंडावा देणारी आणि दिसायला देखणी अशी ही खीर डोहाळेजेवणाची शोभा वाढवते.
साहित्य- १ लिटर दूध, अर्धी वाटी तांदूळ (भिजवून भरडलेले), साखर, गुलाबाच्या वाळलेल्या पाकळ्या आणि गुलकंद (१ चमचा).
कृती-दूध आटवून त्यात तांदळाची भरड घाला आणि शिजवून घ्या. साखर आणि वेलची पूड टाका. शेवटी १ चमचा गुलकंद आणि गुलाबाच्या पाकळ्या घालून मिक्स करा. ही खीर थंड किंवा कोमट सर्व्ह करा.
काही टिप्स-
तेलाऐवजी तूप: पदार्थांमध्ये साजूक तुपाचा वापर करा, यामुळे चव वाढते आणि पचन सुलभ होते.
कमी तिखट: लाल तिखटाऐवजी हिरव्या मिरचीचा मर्यादित वापर किंवा फक्त जिरे-मिरी पूड वापरा.
फळांचा वापर: जेवणासोबत 'फ्रूट सॅलड' किंवा 'शिकरण' ठेवल्यास ते अधिक सात्विक वाटते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
