स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त (२६ फेब्रुवारी) शाळा, महाविद्यालय किंवा सार्वजनिक कार्यक्रमांसाठी उपयुक्त असे मराठी भाषण-
पर्याय १: शालेय विद्यार्थ्यांसाठी सोपे मराठी भाषण
आदरणीय व्यासपीठ, गुरुजनवर्ग आणि माझ्या बालमित्रांनो,
आज २६ फेब्रुवारी. आज आपण भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील धगधगता सूर्य, स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त एकत्र आलो आहोत.
सावरकरांचे जीवन म्हणजे अथांग सागरासारखे होते. 'ने मजसी ने परत मातृभूमीला' असं म्हणत ज्यांनी अंदमानच्या काळ्यापाण्याची शिक्षा भोगली, पण देशाभिमान कधीही ढळू दिला नाही, अशा थोर क्रांतीकारकाला मी वंदन करतो.
सावरकर केवळ क्रांतीकारकच नव्हते, तर ते एक उत्तम कवी, लेखक, प्रखर समाजसुधारक आणि द्रष्टे विचारवंत होते. त्यांनी रत्नागिरीत 'पतित पावन' मंदिर उभारून अस्पृश्यता निवारणाचे मोठे कार्य केले. "देहाकडून देवाकडे जाताना मध्ये देश लागतो आणि या देशाचे आपण देणे लागतो," हा मंत्र त्यांनीच दिला.
आज त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त आपण त्यांचे विचार आत्मसात करूया आणि आपल्या देशावर प्रेम करण्याची शपथ घेऊया.
धन्यवाद!
जय हिंद, जय महाराष्ट्र!
पर्याय २: प्रदीर्घ आणि प्रभावी मराठी भाषण
क्रांतीसूर्याला अभिवादन!
"अनादि मी अनंत मी अवध्य मी भला |. मारिल रिपु जगति असा कवण जन्मला ||"
या शब्दांतून स्वतःचा आणि राष्ट्राचा आत्मविश्वास जागा करणारे स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांची आज पुण्यतिथी. २६ फेब्रुवारी १९६६ रोजी त्यांनी या नश्वर देहाचा त्याग केला.
सावरकर म्हणजे एक झंझावात! अभिनव भारत आणि मित्रमेळा या संघटनांच्या माध्यमातून त्यांनी तरुणांमध्ये राष्ट्रप्रेमाची ज्योत पेटवली. परदेशी कापडाची पहिली होळी पुण्यात सावरकरांनीच लावली.
त्यांना झालेली ५० वर्षांची काळ्या पाण्याची शिक्षा ही जगाच्या इतिहासातील एक क्रूर शिक्षा होती. पण अंदमानच्या भिंतींवर काट्याकुट्यांनी काव्य लिहिणारा हा महाकवी कधीच खचला नाही. त्यांनी मांडलेला 'हिंदुत्वाचा' विचार आणि सामाजिक समरसतेचे कार्य आजही तितकेच मार्गदर्शक आहे.
काळ्या पाण्याची शिक्षा भोगताना अंदमानच्या तुरुंगात त्यांनी अमानुष यातना सहन केल्या, पण त्यांचा आत्मा कधीच खचला नाही. अंदमानमधील एकांतवासात तुरुंगाच्या भिंतींवर खिळे आणि कोळशाने कविता लिहिणारे आणि नंतर त्या तोंडपाठ करणारे ते जगातील पहिले कवी होते. अशाप्रकारे, तुरुंगातून सुटल्यानंतर त्याने तोंडपाठ केलेल्या दहा हजार ओळी त्याने पुन्हा लिहिल्या.
इंग्लंडमध्ये भारतीय स्वातंत्र्यासाठी अथक प्रवास, कैदेत असतानाही खोल समुद्रात उडी घेण्याचे अद्वितीय धाडस, गिरणीत बैलासारखे बांधलेले असतानाही आनंदी राहणे, देशासाठी कुटुंबालाही धोका पत्करणे, प्रत्येक क्षणी देशाच्या स्वातंत्र्याबद्दल विचार आणि चिंतन करणे, त्यांच्या लेखनातून सामान्य लोकांमध्ये देशभक्तीची भावना निर्माण करणे, हे विनायक सावरकरांचे अद्भुत व्यक्तिमत्व होते. सावरकरांनी त्यांच्या नजरकैदेत इंग्रजी आणि मराठीमध्ये अनेक मूळ ग्रंथ लिहिले, त्यापैकी सर्वात प्रमुख म्हणजे मॅझिनी, १८५७ स्वातंत्र्य समर, मेरी कारावास कहानी, हिंदुत्व इतर प्रमुख आहेत.
शेवटी सावरकरांच्याच शब्दात सांगायचे तर:
"हे मातृभूमी, तुझ्यासाठी मरण ते जनन, तुझ्याविना जनन ते मरण!"
अशा या महान पुत्राला माझे कोटी कोटी प्रणाम.
