Asha Bhosle's Birthday आशा भोसले यांच्या आवाजातील ही १० गाणी आजही रसिकांच्या मनात का आहेत?
संगीतविश्वात काही आवाज असे असतात, जे केवळ कानावर पडत नाहीत, तर थेट मनाला भिडतात. आशा भोसले यांचा आवाज त्यापैकीच एक. आज, ८ सप्टेंबर रोजी आशा भोसले यांचा वाढदिवस. आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी हिंदीसह मराठी आणि अनेक भारतीय भाषांमध्ये हजारो गाणी गायली. त्यांच्या आवाजातील खट्याळपणा, प्रेमाची नजाकत, विरहाची वेदना आणि आनंदाची लय यामुळे त्यांची गाणी आजही तितकीच लोकप्रिय आहेत.
आशाताईंच्या आवाजाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी स्वतःला एका विशिष्ट शैलीत कधीच बांधून घेतले नाही. रोमँटिक गाण्यांपासून कॅबरे, गझल, शास्त्रीय संगीत, लोकसंगीत आणि भावगीतांपर्यंत त्यांनी प्रत्येक शैलीला आपल्या आवाजाने वेगळी ओळख दिली.
चला, त्यांच्या आवाजातील अशीच १० अजरामर गाणी पाहूया...
१. 'अजीब दास्तां है ये' – दिल अपना और प्रीत पराई
हे गाणे ऐकताना प्रेम, नात्यांमधील गुंतागुंत आणि मनातील न सांगता येणाऱ्या भावनांची जाणीव होते. आशाताईंच्या आवाजातील भावनिक चढ-उतार हे या गाण्याचे मोठे वैशिष्ट्य आहे. आजही जुन्या हिंदी गाण्यांच्या चाहत्यांच्या प्लेलिस्टमध्ये हे गाणे आवर्जून दिसते.
२. 'पिया तू अब तो आजा' – कारवाँ
आशा भोसले यांच्या आवाजातील खट्याळ आणि ग्लॅमरस अंदाज दाखवणाऱ्या गाण्यांमध्ये 'पिया तू अब तो आजा'चे नाव अग्रक्रमाने घेतले जाते. गाण्यातील ऊर्जा, आवाजातील चढ-उतार आणि लय यामुळे हे गाणे आपल्या काळाच्या कितीतरी पुढे असल्याचे जाणवते.
३. 'दम मारो दम' – हरे रामा हरे कृष्णा
तरुणाईचा बिनधास्त अंदाज आणि वेगळी संगीतशैली यामुळे हे गाणे प्रचंड गाजले. आशाताईंच्या आवाजातील आत्मविश्वास आणि आधुनिक ढंगाने सादर केलेले गायन आजही या गाण्याला वेगळे स्थान मिळवून देते.
४. 'चैन से हमको कभी' – फिल्मी गाण्यांच्या भावविश्वातील एक वेगळी छटा
आशाताईंच्या आवाजात केवळ उत्साह किंवा खट्याळपणाच नव्हता, तर खोलवरची उदासीही होती. त्यांच्या विरहप्रधान गाण्यांमध्ये भावनांना दिलेली जागा ऐकणाऱ्याला सहज स्पर्श करते. म्हणूनच त्यांची भावूक गाणी अनेक पिढ्यांना आजही जवळची वाटतात.
५. 'इन आंखों की मस्ती के' – उमराव जान
गझल आणि नजाकतीच्या विश्वात आशा भोसले यांनी आपली वेगळी छाप उमटवली. 'इन आंखों की मस्ती के'मध्ये त्यांच्या आवाजातील मृदुता, ठहराव आणि नजाकत अप्रतिम जाणवते. या गाण्यामुळे त्यांच्या गायकीतील आणखी एक वेगळी बाजू रसिकांसमोर आली.
६. 'दिल चीज क्या है' – उमराव जान
'दिल चीज क्या है' हे गाणे ऐकताना आशाताईंच्या आवाजातील शास्त्रीय संगीताची जाण आणि भावनांची खोली जाणवते. शब्दांना योग्य भाव देत ते गाणे त्यांनी ज्या पद्धतीने साकारले, त्यामुळे ते आजही गझलप्रेमींच्या आवडत्या गाण्यांपैकी एक आहे.
७. 'मेरा कुछ सामान' – इजाजत
काही गाणी ऐकताना आपण स्वतःच्या आठवणींमध्ये हरवून जातो. 'मेरा कुछ सामान' हे त्यापैकी एक. या गाण्यातील काव्यात्म शब्द आणि आशाताईंचा संयत, भावस्पर्शी आवाज यामुळे हे गाणे काळाच्या पुढे गेले.
८. 'झुमका गिरा रे' – मेरा साया
लोकसंगीताचा रंग, उत्साह आणि ठेका यांचा सुंदर मिलाफ असलेले हे गाणे आशाताईंच्या बहुरंगी गायकीचे उदाहरण आहे. त्यांच्या आवाजातील उत्स्फूर्तपणा आणि शब्दांशी खेळण्याची शैली गाण्याला विशेष आकर्षण देते.
९. 'रात अकेली है' – ज्वेल थीफ
रहस्य, रोमँटिक वातावरण आणि मोहक आवाज यांचा सुंदर संगम या गाण्यात ऐकायला मिळतो. आशाताईंच्या आवाजातील मादकता आणि सूक्ष्म भाव या गाण्याला वेगळे सौंदर्य देतात.
१०. 'तू तू है वही' – ये वादा रहा
प्रेमाची कोमल भावना व्यक्त करणाऱ्या या गाण्यात आशा भोसले यांच्या आवाजाची आणखी एक सुंदर बाजू ऐकायला मिळते. साधेपणातही भावनांची ताकद किती असू शकते, हे हे गाणे जाणवून देते.
आशाताईंची गाणी आजही मनात का राहतात?
आशा भोसले यांच्या गाण्यांचे वैशिष्ट्य केवळ त्यांची लोकप्रियता नाही, तर प्रत्येक गाण्याला त्यांनी दिलेली स्वतंत्र ओळख आहे. त्यांच्या आवाजात परिस्थितीनुसार बदलण्याची विलक्षण क्षमता होती. एका गाण्यात त्या खट्याळ वाटतात, तर दुसऱ्या गाण्यात गंभीर आणि भावूक. कधी त्यांचा आवाज प्रेमाची हळुवार भावना व्यक्त करतो, तर कधी तो उत्साहाने नृत्य करायला भाग पाडतो.
याशिवाय त्यांच्या गायकीत शब्दांचा उच्चार, लय, आवाजातील सूक्ष्म चढ-उतार आणि भावनांची अचूक मांडणी यांचा सुंदर मेळ आहे. त्यामुळे अनेक दशके उलटून गेल्यानंतरही त्यांची गाणी जुन्या आठवणी जाग्या करतात.
संगीत बदलले, पिढ्या बदलल्या... पण आवाजाची जादू कायम!
आज संगीत ऐकण्याची माध्यमे बदलली आहेत. रेडिओपासून कॅसेट, सीडी आणि आता स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्मपर्यंतचा प्रवास झाला. मात्र आशा भोसले यांची गाणी प्रत्येक माध्यमातून नव्या पिढीपर्यंत पोहोचत राहिली.
त्यामुळे आशाताईंच्या आवाजातील गाणी ही केवळ जुन्या काळाची आठवण नाहीत; ती भारतीय संगीताचा असा ठेवा आहेत, ज्याची मोहिनी आजही कायम आहे. आशाताई, तुमच्या आवाजाला वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा! तुमची गाणी अशीच पिढ्यान्‌पिढ्या रसिकांच्या मनात दरवळत राहोत.
मराठी गाण्यांमधूनही उमटली आशाताईंच्या आवाजाची जादू
आशा भोसले यांचे हिंदी चित्रपटसंगीतातील योगदान जितके मोठे आहे, तितकीच त्यांच्या मराठी गायकीचीही वेगळी ओळख आहे. ‘बुगडी माझी सांडली गं’, ‘मलमली तारुण्य माझे’, ‘तरुण आहे रात्र अजुनी’ यांसारख्या गाण्यांमधून त्यांच्या आवाजातील खट्याळपणा, नजाकत आणि भावनांची विविध रूपे अनुभवायला मिळतात. तर ‘केव्हा तरी पहाटे’ सारख्या गीतांमधून त्यांच्या आवाजातील हळुवार आणि भावस्पर्शी बाजू समोर येते.
मराठी संगीतविश्वात त्यांनी लावणी, भावगीत, भक्तिगीत, प्रेमगीत अशा विविध प्रकारांमध्ये आपल्या आवाजाची मोहिनी निर्माण केली. त्यामुळे आशाताईंचा आवाज हा केवळ हिंदी चित्रपटसृष्टीपुरता मर्यादित राहिला नाही; मराठी रसिकांच्या अनेक पिढ्यांच्या आठवणींचाही तो अविभाज्य भाग बनला.
