शुक्रवार, 27 फेब्रुवारी 2026
  1. लाईफस्टाईल
  2. करिअर
  3. करिअर मार्गदर्शन
Written By

10वी नंतर पॅरामेडिकल कोर्समध्ये करिअर करा, पात्रता, अभ्यासक्रम, पूर्ण माहिती जाणून घ्या

Career in Paramedical Course
Career in Paramedical Course After 10th:10वी नंतर अनेक विद्यार्थी आहेत ज्यांना शैक्षणिक अभ्यासक्रमांऐवजी इतर अभ्यासक्रम करण्याची इच्छा आहे. जे पूर्ण केल्यानंतर तो आपले करिअर सुरू करू शकतो. बर्‍याच विद्यार्थ्यांना त्यांना काय करायचे आहे हे माहित आहे विद्यार्थ्यांना 10वी नंतर करिअरचे अनेक चांगले पर्याय आहेत, परंतु त्यांना त्याबद्दल माहिती नसते. दहावीनंतर विज्ञान, वाणिज्य आणि कला या विषयांना महत्त्व दिले जाते. पण तुम्हाला माहीत आहे का की असे अनेक कोर्सेस आहेत ज्यात उमेदवार दहावीनंतरच करिअर करू शकतात. 
पॅरामेडिकल हा आरोग्य क्षेत्राचा कणा मानला जातो. मात्र बारावीनंतर पॅरामेडिकल अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेता येईल, असे सांगण्यात येते. तुम्ही दहावीनंतरही पॅरामेडिकल कोर्स करू शकता आणि हेल्थकेअर क्षेत्रात करिअर करण्याचे तुमचे स्वप्न पूर्ण करू शकता. भारतातील अनेक राज्यांमध्ये बोर्डाच्या परीक्षा घेण्यात आल्या आहेत आणि काही राज्यांमध्ये बोर्डाच्या परीक्षा घेतल्या जात आहेत. दहावीचे विद्यार्थी बोर्डाच्या परीक्षेनंतर स्वत:साठी करिअरचे पर्याय शोधत असतात. पण त्यांना काही निवडक अभ्यासक्रमांची माहिती मिळते. ज्या विद्यार्थ्यांना दहावीनंतर आरोग्य क्षेत्रात करिअर करायचे आहे
 
दहावीनंतर कौशल्य विकास अभ्यासक्रमांना खूप महत्त्व दिले जाते. त्याचप्रमाणे पॅरामेडिकल हा देखील कौशल्य विकास अभ्यासक्रमांपैकी एक आहे. यामध्ये कोर्सचा कालावधी 1 वर्ष ते 2 वर्षांपर्यंत असू शकतो. यामध्ये काही कोर्सेस आहेत ज्यांचा कालावधी 3 वर्षांचा आहे. याशिवाय, उमेदवारांसाठी पॅरामेडिकल क्षेत्रात अनेक प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम आहेत जे उमेदवार करू शकतात. आणि हा कोर्स तो त्याच्या इतर शिक्षणाबरोबरच करू शकतो.

पात्रता -

विद्यार्थ्यांना दहावी उत्तीर्ण असणे अनिवार्य आहे. 
यासाठी विद्यार्थ्याला विज्ञान आणि गणित विषयांचे ज्ञान असणे आवश्यक आहे. यासोबतच विद्यार्थ्याला इंग्रजी विषयाचे शिक्षणही आवश्यक आहे. पात्रता गुण अभ्यासक्रमाच्या आधारावर ठरवले जातात. पॉलिटेक्निकच्या काही अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी विद्यार्थ्याला किमान 35 टक्के गुण मिळणे आवश्यक आहे, त्यानंतर काही अभ्यासक्रमांसाठी 60 टक्के गुणांची आवश्यकता असू शकते.

अभ्यासक्रम-

  1.  ईसीजी सहाय्यक 
  2.   एमआरआय तंत्रज्ञ 
  3.  सीटी स्कॅन तंत्रज्ञ 
  4.  दंत सहाय्यक 
  5.  एक्स-रे रेडिओलॉजी सहाय्यक 
  6.  वैद्यकीय प्रयोगशाळा 
  7.  ऑपरेशन थिएटर सहाय्यक 
  8.  होम हेल्थ एड 
  9.  नर्सिंग केअर सहाय्यक 
  10.  जनरल ड्युटी असिस्टंट 
  11.  घरगुती आरोग्य सेवा

पदविका अभ्यासक्रम 

  1.   डिप्लोमा इन डायलिसिस तंत्र 
  2.   डिप्लोमा नर्सिंग केअर असिस्टंट 
  3.   डिप्लोमा इन डेंटल हायजीन 
  4.   डिप्लोमा मेडिकल रेकॉर्ड टेक्नॉलॉजी 
  5.   डिप्लोमा इन लॅबोरेटरी टेक्नॉलॉजी 
  6.   डिप्लोमा इन रुरल हेल्थ केअर 
  7.   डिप्लोमा इन सॅनिटरी इन्स्पेक्टर 
  8.   आयुर्वेदिक नर्सिंग डिप्लोमा 
  9.  डिप्लोमा इन ऑपरेशन थिएटर टेक्नॉलॉजी 
  10.  डिप्लोमा इन एक्स-रे टेक्नॉलॉजी 
  11.   डिप्लोमा इन ऑडिओमेट्री 
  12.   डिप्लोमा इन ऑडिओलॉजी आणि स्पीच थेरपी 
  13.  डिप्लोमा इन ईसीजी टेक्नॉलॉजी 
  14.  डिप्लोमा इन सॅनिटरी इन्स्पेक्टर 
  15.   डिप्लोमा इन मेडिकल रेकॉर्ड टेक्नॉलॉजी
 

पॅरामेडिकलमध्ये जॉब प्रोफाइल -

  • आरोग्य माहिती तंत्रज्ञबिलिंग आणि कोडिंग तंत्रज्ञ 
  • वैद्यकीय रिसेप्शनिस्ट 
  • वैद्यकीय अधिकारी व्यवस्थापक 
  • वैद्यकीय कोडर
  • इमर्जन्सी नर्सिंग 
  • कम्युनिटी हेल्थ नर्स 
 

पॅरामेडिकल क्षेत्रात रोजगाराचे क्षेत्र -

  1. सार्वजनिक आणि खाजगी रुग्णालये 
  2. नर्सिंग होम 
  3. वैद्यकीय लेखन 
  4. खाजगी दवाखाने 
  5. कम्युनिटी हेल्थ सेंटर्स 
  6. हेल्थ केअर सिस्टम्स क्लिनिक्स 
  7. डॉक्टर्स ऑफिस
 अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By - Priya Dixit