हिंदू धर्मात एकादशी तिथीला अत्यंत महत्त्व आहे. सर्व तिथींमध्ये ही सर्वात शुभ मानली जाते. एका वर्षात एकूण २४ एकादशी असतात आणि प्रत्येकाची स्वतःची अशी काही वैशिष्ट्ये असतात. या वर्षी 'अपरा एकादशी' मे महिन्यात येत आहे. हिला 'अजला एकादशी' म्हणूनही ओळखले जाते. अशी श्रद्धा आहे की, या एकादशीच्या दिवशी सत्कर्मे केल्यास अमर्याद आध्यात्मिक पुण्य प्राप्त होते. या दिवशी उपवास केल्याने धन, समृद्धी आणि सामाजिक प्रतिष्ठा वाढते, तसेच व्यक्तीला आपल्या पापांपासून मुक्ती मिळते. या वर्षी अपरा एकादशी नेमक्या कोणत्या दिवशी येत आहे, तसेच या व्रताशी संबंधित विधी आणि त्याचे महत्त्व काय आहे, हे आपण जाणून घेऊया.
मे महिन्यातील अपरा एकादशी
मे महिन्यात, अपरा एकादशी तिथी १२ मे २०२६ रोजी दुपारी २:५२ वाजता सुरू होते आणि दुसऱ्या दिवशी, १३ मे रोजी दुपारी १:२९ वाजेपर्यंत असते. तथापि, 'उदय तिथी' नुसार उपवास करण्याच्या परंपरेनुसार, हा उपवास प्रामुख्याने १३ मे रोजीच केला जाईल. याच दिवशी भक्त भगवान विष्णूंची प्रार्थना आणि पूजा करतील, तसेच उपवास करण्याचा दृढ संकल्प (व्रत) करतील. शिवाय 'पारण' (उपवास सोडण्याची क्रिया) १४ मे रोजी सकाळी ५:३१ ते ८:१४ या वेळेत केले जाईल. हा विधी पूर्ण झाल्यानंतरच उपवास पूर्ण झाल्याचे मानले जाते.
अपरा एकादशीची पूजा पद्धती
अपरा एकादशीच्या दिवशी, व्यक्तीने 'ब्रह्ममुहूर्तावर' उठावे, घराची स्वच्छता करावी आणि स्नान करावे. त्यानंतर, स्वच्छ वस्त्रे परिधान करून, घरातील देवघरात भगवान विष्णूंची प्रार्थना आणि पूजा करावी. देवतेसमोर तेलाचा किंवा तुपाचा दिवा प्रज्वलित करावा. हाताच्या ओंजळीत थोडे पाणी घेऊन, आपल्या मनातील मनोकामना व्यक्त करत उपवास करण्याचे व्रत घ्यावे. त्यानंतर व्रत कथा वाचावी, त्यांची आरती करावी आणि देवतेला भोग अर्पण करावा. सूर्यदेवाला अर्घ्य द्यावे. या दिवशी, सकाळी आणि संध्याकाळी अशा दोन्ही वेळी, पवित्र तुळशीच्या रोपाला पाणी अर्पण करावे आणि त्याजवळ दिवा लावावा. ही कृत्ये केल्याने भगवान विष्णू प्रसन्न होतात आणि ते आपल्या भक्तांची प्रत्येक इच्छा पूर्ण करतात.
हे लक्षात घेणे देखील महत्त्वाचे आहे की, ज्याप्रमाणे एकादशीचा उपवास विशिष्ट विधी आणि नियमांचे पालन करून केला जातो, त्याचप्रमाणे पारण देखील शास्त्रोक्त मार्गदर्शक तत्त्वांचे तंतोतंत पालन करूनच केली पाहिजे; अन्यथा, उपवासाचे आध्यात्मिक लाभ पूर्णपणे प्राप्त होत नाहीत.
अपरा एकादशीच्या दिवशी आचरणात आणण्यासारख्या आवश्यक गोष्टी
उपवास करण्याव्यतिरिक्त, अपरा एकादशीच्या दिवशी काही विशिष्ट कृत्ये करणे आवश्यक आहे. या काळात भगवान विष्णूंच्या पूजनासोबतच, त्यांच्या मंत्राचा—'ॐ नमो भगवते वासुदेवाय'—शक्य तितक्या वेळा जप करावा. या दिवशी एखाद्या मंदिरात किंवा गरीब आणि गरजू लोकांना दानधर्म करण्याची विशेष शिफारस केली जाते. आपण गरजू लोकांना अन्नदान देखील केले पाहिजे. असे केल्याने घरात सुख आणि शांती नांदते. भगवान विष्णूंचा आशीर्वाद मिळण्यासोबतच, या कृतीमुळे घरात देवी लक्ष्मीचेही दिव्य वास्तव्य लाभते.
अस्वीकरण: ही माहिती सामान्य ज्योतिषीय तत्त्वे आणि खगोलीय पिंडांच्या प्रभावावर आधारित आहे. प्रत्येकाचा अनुभव सारखाच असेल याची हमी दिली जात नाही, कारण व्यक्तीच्या ग्रहस्थिती आणि कुंडलीनुसार त्याचे परिणाम वेगवेगळे असू शकतात. अधिक तपशीलांसाठी, कृपया एखाद्या व्यावसायिक ज्योतिषाचा सल्ला घ्यावा.
