संबंधित माहिती
- वट पौर्णिमेला उपवास करणाऱ्या महिलांनी या ७ गोष्टी लक्षात ठेवा
- वट पौर्णिमेला ही एक वस्तू दान करा; घरात सुख-समृद्धी वाढेल
- वट पौर्णिमेला या ५ चुका अजिबात करू नका; अन्यथा व्रताचे पुण्य कमी होऊ शकते
- वट पौर्णिमेला वडाच्या झाडाला किती फेऱ्या माराव्यात? जाणून घ्या शास्त्र काय सांगते
- वटपौर्णिमेच्या उपवासाला ऊर्जेचा एक उत्तम पर्याय; मखाणा-केळीचा स्मूदी
वट पौर्णिमेला दोरा का बांधतात? बहुतेकांना माहिती नसलेले कारण
वटपौर्णिमेला वडाच्या झाडाला दोरा (सूत) गुंडाळण्याची परंपरा खूप जुनी आहे. सामान्यतः 'पतीला दीर्घायुष्य मिळावे आणि सात जन्माचा सोबती मिळावा' म्हणून हा दोरा बांधला जातो, हे आपल्या सर्वांना माहीत आहे.
पण या धार्मिक कारणाव्यतिरिक्त, बहुतेकांना माहिती नसलेली काही वैज्ञानिक, आध्यात्मिक आणि सामाजिक कारणे या परंपरेमागे आहेत. ती खालीलप्रमाणे:
१. वैज्ञानिक कारण: प्राणवायूचे (Oxygen) कवच आणि आरोग्य
वटवृक्ष (वडाचे झाड) हा २४ तास सर्वाधिक ऑक्सिजन देणाऱ्या झाडांपैकी एक आहे.
ऊर्जेचे संवर्धन: वडाच्या झाडातून सातत्याने बाहेर पडणारी सकारात्मक आणि आरोग्यदायी ऊर्जा दोऱ्याच्या फेऱ्यांमुळे एका जागी केंद्रित किंवा संवर्धित होण्यास मदत होते, अशी प्राचीन समजूत आहे.
आरोग्य रक्षण: जेव्हा महिला वडाभोवती प्रदक्षिणा घालतात आणि सूत बांधतात, तेव्हा त्यांना मोठ्या प्रमाणात शुद्ध ऑक्सिजन मिळतो, जो त्यांच्या आरोग्यासाठी, विशेषतः फुफ्फुसांच्या कार्यक्षमतेसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरतो.
२. आध्यात्मिक कारण: त्रिदेवांचे वास्तव्य आणि सूत्राचे बंधन
हिंदू धर्मात वडाच्या झाडाला अत्यंत पवित्र मानले गेले आहे, कारण त्यात ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश (शिव) या त्रिदेवांचा वास असतो, असे मानले जाते.
सूत किंवा दोरा हे 'सूत्राचे' (धाग्याचे) प्रतीक आहे: ज्याप्रमाणे कापसाचा कच्चा धागा एकत्र आल्यावर मजबूत बनतो, त्याचप्रमाणे पती-पत्नीचे नातेही एकमेकांशी जोडले जाऊन अधिक मजबूत व्हावे, हा यामागचा आध्यात्मिक हेतू आहे.
त्रिगुणांचे संतुलन: दोऱ्याचे तीन फेरे किंवा सात फेरे मारताना शरीरातील सत्व, रज आणि तम या गुणांचे संतुलन राखले जाते, अशीही एक धारणा आहे.
३. 'प्रकृती आणि पुरुष' यांच्यातील कृतज्ञता
निसर्गाचे ऋण: वटवृक्ष शेकडो वर्षे जगतो. तो कडक उन्हात सावली देतो, हजारो पक्ष्यांना आश्रय देतो आणि पर्यावरणाचे रक्षण करतो. वडाला धागा बांधणे म्हणजे "आम्ही या निसर्गाशी, या जीवनदायी वृक्षाशी बांधलेले आहोत" ही कृतज्ञता व्यक्त करण्याची ती एक पद्धत आहे.
पतीच्या दीर्घायुष्यासोबतच, आपल्या कुटुंबाला वडासारखीच विशालता आणि स्थिरता मिळावी, म्हणून हा धागा कृतज्ञतेचे प्रतीक म्हणून बांधला जातो.
वटपौर्णिमेला वडाला दोरा बांधणे म्हणजे केवळ एक अंधश्रद्धा किंवा निव्वळ परंपरा नाही; तर तो आरोग्य, निसर्गाप्रती असलेली कृतज्ञता आणि वैवाहिक जीवनातील मजबूत बंध साजरा करण्याचा एक सुंदर सोहळा आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By - Priya Dixit
