उच्च न्यायालयाने गुगल आणि मेटासह या प्लॅटफॉर्म्सना तब्बूची प्रतिमा, आवाज आणि नावाचा गैरवापर करण्यापासून रोखण्याचे आदेश दिले

एआयने तयार केलेल्या आक्षेपार्ह सामग्रीवर तब्बूचा आक्षेप आहे

आपल्या याचिकेत, तब्बूने तयार केल्या जात असलेल्या आणि प्रसारित केल्या जात असलेल्या कथित आक्षेपार्ह सामग्रीबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे. तिचा आरोप आहे की, तिच्या चित्रपटांचे, मुलाखतींचे आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांचे व्हिडिओ संपादित केले जातात, त्यांची गती कमी केली जाते किंवा झूम केले जाते, जेणेकरून त्यातील खाजगी किंवा आक्षेपार्ह भाग ठळकपणे दिसतील. त्यानंतर ही सामग्री अधिक प्रेक्षक मिळवण्यासाठी आणि महसूल कमावण्यासाठी ऑनलाइन प्रसारित केली जाते.

न्यायालयाने असे निरीक्षण नोंदवले की, अशा सामग्रीला हेतुपुरस्सर विकृत करणे किंवा सनसनाटी बनवणे यामुळे अभिनेत्रीच्या प्रतिष्ठेला, लौकिकाला आणि व्यावसायिक मूल्याला गंभीर नुकसान पोहोचू शकते, विशेषतः जेव्हा अशी सामग्री केवळ लक्ष वेधण्यासाठी आणि पैसे कमावण्यासाठी तयार केली गेली असेल.

तब्बूच्या नावाने एक बनावट खाते चालवले जात होते.

या प्रकरणात बनावट सोशल मीडिया खात्यांचा मुद्दाही समोर आला. तब्बूने खुलासा केला की, तिच्या नावावरील एक इन्स्टाग्राम खाते तिच्या कार्यक्रमांसाठी आणि परफॉर्मन्ससाठी बुकिंग देत होते. अभिनेत्रीने स्पष्ट केले की, तिचा त्या खात्याशी काहीही संबंध नाही आणि तिने तिच्या वतीने बुकिंग घेण्यासाठी कोणालाही अधिकृत केले नव्हते.

असे वृत्त आहे की त्या अकाऊंटचे सुमारे २,००० फॉलोअर्स होते आणि त्यात तब्बूचे नाव, फोटो आणि व्हिडिओ वापरले होते. अशा वापरामुळे लोकांना असा विश्वास वाटू शकतो की हे अकाऊंट त्या अभिनेत्रीशी किंवा तिच्या टीमशी संबंधित आहे.

तब्बू यांच्या नावावर खपवलेल्या एका खोट्या वक्तव्यामुळेही वाद निर्माण झाला

या प्रकरणात प्रसिद्ध झालेले, तब्बू यांच्या नावावर असलेले एक कथित विधानही न्यायालयाने ऐकले. अभिनेत्रीने सांगितले की, तिने असे कोणतेही विधान कधीही केलेले नाही. तिच्या टीमने प्रमुख वृत्तपत्रांमार्फत या संदर्भात स्पष्टीकरण दिले. असे असूनही, ती कथित सामग्री इंटरनेटवर उपलब्ध राहिली.

न्यायालयाने परिस्थिती गंभीर मानली आणि ते विधान सुरू ठेवणे हे एक "अत्यंत गंभीर कृत्य" असल्याचे म्हटले. न्यायालयाच्या मते, तब्बूने स्पष्टपणे नकार दिल्यानंतरही अशी सामग्री कायम ठेवणे हा या प्रकरणाला सनसनाटी बनवून त्यातून नफा कमावण्याचा प्रयत्न असल्याचे दिसते. संबंधित प्रकाशकाला न्यायालयाचा आदेश मिळाल्यापासून तीन दिवसांच्या आत आपल्या सर्व प्लॅटफॉर्मवरून ते विधान काढून टाकण्याचा आणि त्याचा पुढील प्रसार थांबवण्याचा आदेश देण्यात आला.

गूगल, मेटा, एक्स आणि रेडिट यांना १५० हून अधिक यूआरएल काढून टाकण्याचे आदेश

दिल्ली उच्च न्यायालयाने डिजिटल कंपन्यांना अतिशय स्पष्ट निर्देश दिले आहेत. आदेश मिळाल्यापासून ३६ तासांच्या आत एका गटातील २१, दुसऱ्या गटातील आठ आणि तिसऱ्या गटातील पाच यूआरएल काढून टाकण्याचा किंवा त्यांचा ॲक्सेस अक्षम करण्याचा आदेश गूगल एलएलसीला देण्यात आला.

त्याचप्रमाणे, मेटा प्लॅटफॉर्म्स इंक. ने डॉक्युमेंट A मधील ७३, डॉक्युमेंट B मधील २८ आणि डॉक्युमेंट C मधील ५ URLs वर कारवाई करणे आवश्यक आहे. एक्स कॉर्प. ला तीन चिन्हांकित URLs काढून टाकण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत, तर ईबे इंक. ने डॉक्युमेंट C मधील १५ ते २० क्रमांकाचे URLs काढून टाकणे आवश्यक आहे. रेडिटला देखील चिन्हांकित URLs काढून टाकण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

एकूण, न्यायालयाच्या निर्देशांमध्ये १५० हून अधिक ओळखलेल्या यूआरएलचा समावेश आहे. विशिष्ट डोमेन आणि इतर ऑनलाइन सामग्रीबाबतही स्वतंत्र निर्देश जारी करण्यात आले आहेत.

आता बनावट सामग्री चालवणाऱ्यांची ओळख उघड केली जाऊ शकते.

या प्रकरणात, न्यायालयाने केवळ सामग्री काढून टाकण्याचा आदेश दिला नाही. तर, Google, Meta, X, Reddit आणि आवश्यकतेनुसार GoDaddy यांना संबंधित खाती आणि सामग्रीशी निगडित मूलभूत ग्राहक तपशील आणि IP लॉग प्रदान करण्यास देखील सांगितले.

यामुळे तब्बूच्या टीमला, अभिनेत्रीचे नाव, प्रतिमा किंवा व्यक्तिमत्त्वाशी संबंधित अधिकारांचा कथित गैरवापर केल्याचा आरोप असलेल्या व्यक्तींना ओळखण्यास मदत होऊ शकते.

चित्र असलेले कपडे आणि ॲक्सेसरीज यांनाही लक्ष्य केले जात आहे.

तब्बूने तिचा फोटो असलेल्या वस्तू विकणाऱ्या वेबसाइट्सवरही आक्षेप घेतला. या उत्पादनांमध्ये मग, पोस्टर, कॅलेंडर, हुडीज आणि स्वेटशर्ट्स यांचा समावेश असल्याचे म्हटले जाते.

अभिनेत्रीच्या वकिलाने न्यायालयात असा युक्तिवाद केला की, अशी उत्पादने म्हणजे तब्बूच्या ओळखीचे अनधिकृत व्यावसायिक शोषण आणि तिच्या लोकप्रियतेतून नफा कमावणे आहे. न्यायालयाने या प्रकरणात एक महत्त्वाचा मुद्दा मांडला: तो म्हणजे, एखाद्या सेलिब्रिटीचे वैयक्तिक हक्क केवळ पैसे कमावण्याच्या हक्कापुरते मर्यादित नसतात. एखाद्या व्यक्तीच्या ओळखीच्या अनधिकृत वापरामुळे त्यांच्या गोपनीयतेवर, व्यक्तिमत्त्वावर आणि सन्मानाने जगण्याच्या हक्कावरही परिणाम होऊ शकतो.

तब्बूचा खटला प्रथमदर्शनी मजबूत असल्याचे न्यायालयाने मानले.

दिल्ली उच्च न्यायालयाने असे मानले की तब्बूने अंतरिम दिलासा मिळवण्यासाठी एक भक्कम प्रथमदर्शनी प्रकरण सादर केले आहे. न्यायालयाने असेही मानले की सोयीचे संतुलन अभिनेत्रीच्या बाजूने झुकलेले आहे आणि जर तिच्या ओळखीचा कथित अनधिकृत वापर थांबवला नाही, तर तिला कधीही भरून न येणारे नुकसान सोसावे लागेल.

न्यायालयाने डीएम एंटरटेनमेंट विरुद्ध बेबी गिफ्ट हाऊस, अनिल कपूर विरुद्ध सिम्पली लाईफ इंडिया आणि जयकिशन काकुभाई सराफ विरुद्ध पेप्पी स्टोअर्स यांसारख्या पूर्वीच्या प्रकरणांचाही उल्लेख केला, ज्यात दिल्ली उच्च न्यायालयाने सेलिब्रिटींच्या व्यक्तिमत्व हक्कांना मान्यता दिली आहे.

न्यायालयाने तब्बूची प्रदीर्घ चित्रपट कारकीर्द आणि भारतीय व आंतरराष्ट्रीय चित्रपटसृष्टीतील तिची ओळख यांचाही विचार केला. आदेशात तिच्या पद्मश्री, दोन राष्ट्रीय पुरस्कार आणि इतर सन्मानांचाही उल्लेख करण्यात आला. न्यायालयाने हेही नमूद केले की, या अभिनेत्रीचे लाखो चाहते असून इन्स्टाग्रामवर तिचे जवळपास ३.२ दशलक्ष फॉलोअर्स आहेत. इतकेच नाही, तर ती अनेक मोठ्या ब्रँड्सशी संबंधित राहिली आहे.

पुढे काय होईल?

दिल्ली उच्च न्यायालयाने तब्बूची याचिका व्यावसायिक दावा म्हणून नोंदवली असून सर्व संबंधित पक्षांना समन्स बजावले आहे. समन्स मिळाल्यानंतर, उर्वरित प्रतिवादींना त्यांचे लेखी उत्तर दाखल करण्यासाठी ३० दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे.

न्यायालयाने कागदपत्रांची शोधाशोध, सादर करणे आणि तपासणी यासंबंधीच्या कार्यवाहीला देखील सुरुवात केली आहे. नोटीस बजावण्यात आली असून, पुढील सुनावणी ७ डिसेंबर २०२६ रोजी नियोजित आहे.

तब्बूला दिलेले अंतरिम संरक्षण पुढील सुनावणीपर्यंत लागू राहील, तथापि न्यायालय नंतर त्यात सुधारणा करू शकते. हे स्पष्ट करणे महत्त्वाचे आहे की हा आदेश या प्रकरणातील अंतिम निर्णय नाही. न्यायालयाने केवळ हे मान्य केले आहे की तब्बूने प्रथमदर्शनी आपला खटला सिद्ध केला आहे आणि तिच्या ओळखीचा कथित अनधिकृत वापर चालू ठेवल्यास तिला कधीही भरून न येणारे नुकसान होऊ शकते.

Edited By - Priya Dixit