Biodata Maker marathi
✕

आपले राष्ट्रीय अलंकार आपला देशाभिमान, याबद्दल माहिती असायलाच पाहिजे

Updated: मंगळवार, 11 ऑगस्ट 2020 (18:03 IST)
१९१६ मध्येच आंध्र प्रदेशातील मचलीपट्टणमधील पिंगळ्ळी वेंकय्या यांनी राष्ट्रीय झेंड्याची रचना बनविण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या प्रयत्नांना दाद देत उमर सोबानी आणि एस. बी. बोमनची यांनी भारतीय राष्ट्रीय झेंडा मोहीम हाती घेतली. गांधीजींच्या सूचनेप्रमाणे वेंकय्यांनी लाल आणि हिरव्या रंगामध्ये चक्र बनवून झेंडा तयार केला. मात्र, या झेंड्यावर अनेकांनी टीका केली. शेवटी १९३१ मध्येच कराचीमधील बैठकीत काँग्रेस पिंगळ्ळी वेंकय्या यांनी बनविलेला तिरंग्याला मान्यता दिली. म्हणूनच, पिंगळळी वेंकय्या यांना तिरंग्याचे जनक असे म्हटले जाते.

वेंकय्या एक उत्तम लेखक, भूशास्त्रज्ञ आणि जपानी भाषेचे व्याख्याते होते. आंध्र प्रदेशातील (सध्याच्या कृष्णा जिल्ह्यातील) भाटलपेन्नुमारू या खेडेगावात २ ऑगस्ट १८७६ रोजी त्यांचा जन्म झाला. पुढे त्यांनी विविध देशांच्या झेंड्यांचा अभ्यास केला. त्यातूनच त्यांना भारतीय तिरंग्याची कल्पना सुचली. यामध्ये भगवा (साहस), सफेद (सत्य व शांती) आणि हिरवा (विश्‍वास व प्रगती) या रंगांचा समावेश होता, तसेच सफेद भागावर चक्र होते. स्वातंत्र्यपूर्वी, स्वतंत्र भारताचा राष्ट्रीय झेंडा काय असावा, याविषयी २३ जून १९४७ रोजी एक समिती स्थापन झाली. १४ जुलै १९४७ रोजी या समितीने सर्वांना मान्य असलेला तिरंगा मान्य केला आणि असा हा भारताचा राष्ट्रीय झेंडा सर्वप्रथम १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी फडकविण्यात आला.

१५ ऑगस्ट २00७ रोजी त्याला साठ वर्षे पूर्ण झाली. एकीचे बळ शिकविणारा, मान ताठ करायला शिकविणारा आणि प्रत्येक भारतीयांचा अभिमान असणारा असा हा तिरंगा आहे.
 
राष्ट्रध्वज संहिता..
आपला राष्ट्रध्वज 'तिरंगा' हा देशाच्या सन्मानाचे आणि गौरवाचे प्रतीक आहे. तिरंग्याचा अवमान होऊन नये याकरिता 'राष्ट्रध्वज संहिता' बनविण्यात आली आहे. विविध नियम करण्यात आले आहेत, तर त्याच्या चुकीच्या वापरावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत. राष्ट्रध्वजाचा अवमान करणारा हा कायद्याचा गुन्हेगार तर आहेच किंबहुना देशद्रोही आहे.
 
भारताच्या महानतेचे प्रतीक असणार्‍या या तिंरग्याची आचारसंहिता १९६४ साली सी. व्ही. वारद यांनी लिहिली. ध्वजारोहण, अभिवादन, ध्वजावतरण आणि ध्वजाचा सन्मान कसा करावा, याबाबत एक नियमावली बनविण्यात आली. त्यालाच 'राष्ट्रध्वज संहिता' असे म्हणतात.
 
आपला तिरंगा हा विशिष्ट आकाराचा अन् विशिष्ट वस्त्रापासून (खादीचे कापड) तयार केलेला असावा. सर्वात वर केशरी, मध्ये पांढरा आणि खाली हिरवा रंग असावा. राष्ट्रध्वज नेहमी उंच जागीच लावावा. तो सूर्याेदय आणि सूर्यास्त या काळातच लावावा. आरोहणाच्या वेळी तो त्वरित वर चढवावा आणि ध्वजावतरणाच्या वेळी हळू हळू उतरावा. ध्वज हा पूर्णपणे वर चढवावा. ध्वज वर चढविल्यानंतर वरील बाजूस जागा शिल्लक असता कामा नये. ध्वजाच्या उजव्या बाजूस उभे राहावे. 
 
ध्वजाचा स्पर्श जमिनीशी होऊ नये. अन्य कोणताही झेंडा राष्ट्रध्वजापेक्षा कमी उंचीवर फडकविण्यात येतो. अन्य ध्वजाच्या स्तंभांची उंची राष्ट्रीय ध्वजस्तंभापेक्षा कमी असते.
 
राष्ट्रीय प्राणी (पशू)
'पॅंथेरा टायग्रीस' असे शास्त्रीय नाव असलेले 'वाघ' हा भारताचा राष्ट्रीय प्राणी आहे.
 
राष्ट्रीय पक्षी
'पॅओ क्रिस्टॅटस' असे नाव असलेला 'मोर' हा भारताचा राष्ट्रीय पक्षी आहे. भारतीय उपखंडात मोर सर्वत्र आढळतो.
 
राष्ट्रीय फूल
'नेल्यूंबो न्यूसीफेरा' असे शास्त्रीय नाव असलेले 'कमळ' हे भारताचे राष्ट्रीय फूल आहे.
 
राष्ट्रभाषा
स्वातंत्र्याचे हीरकमहोत्सवी वर्ष पूर्ण केलेल्या भारतात राष्ट्राचा अभिमान स्पष्ट करणार्‍या अनेक गोष्टी आहेत. 'तिरंगा' हा आपला राष्ट्रध्वज आहे. रवींद्रनाथ टागोरांनी लिहिलेले 'जनगणमन' हे आपले राष्ट्रगीत आहे. राष्ट्रगीताइतकाच मान बंकिमचंद्र चटर्जींच्या 'वंदे मातरम्'लाही आहे. 'शकयुगाचे पंचांग' हे आपले राष्ट्रीय पंचांग आहे. 'वाघ' हा आपला राष्ट्रीय पशू आहे. 'मोर' हा आपला राष्ट्रीय पक्षी आहे; तर 'कमळ' हे आपले राष्ट्रीय फूल आहे. तद्वतच 'हिंदी' ही आपली राष्ट्रभाषा आहे.

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

मराठी जनतेने भाजपच्या सापळ्यात अडकू नये! छठपूजेच्या वादावरून राज ठाकरेंचा भाजपवर निशाणा

वृंदावनचे कथाकार इंद्रदेव यांच्यावर बलात्काराचा आरोप; महाराष्ट्रातील महिलेची ठाण्यात तक्रार

LIVE: मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेचे नाव बदलणार

Xiaomi 18 Pro Series : शाओमीचा मोठा धमाका, १७ नोव्हेंबरला ७ नवीन उत्पादने लॉन्च होणार

आसाममध्ये भीषण रस्ते अपघात, विद्यार्थ्यांनी भरलेली प्रवासी गाडी कंटेनरला धडकली, २३ जणांचा मृत्यू

पुढील लेख
Show comments