इराण-अमेरिका युद्ध पुन्हा पेटले

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध अधिक तीव्र झाले आहे. अमेरिकेच्या नवीन लष्करी हल्ल्यानंतर, इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी सर्व प्रकारच्या सागरी वाहतुकीसाठी बंद करण्याची घोषणा केली आहे. या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांना लक्ष्य केले जाईल, असा इशारा आयआरजीसीने (IRGC) दिला आहे.

आयआरजीसीने एका निवेदनात म्हटले आहे की, या प्रदेशातील वाढती असुरक्षितता आणि अमेरिकेच्या नवीन लष्करी हल्ल्यांमुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे. आदेशानुसार, तेल टँकर, मालवाहू जहाजे आणि इतर सर्व प्रकारच्या सागरी जहाजांची वाहतूक तात्काळ थांबवण्यात आली आहे. इराणी माध्यमांनुसार, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये अमेरिकन नौदल आणि आयआरजीसी नौदल यांच्यात तीव्र तणाव आणि गोळीबार झाला आहे. आयआरजीसी नौदलाचा दावा आहे की, परवानगीशिवाय सामुद्रधुनीतून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या दोन जहाजांना त्यांनी लक्ष्य केले.

ट्रम्प यांच्या निर्देशानुसार अमेरिकेचे हल्ले

अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, हे हल्ले आत्मसंरक्षणासाठी करण्यात आले. इराणने अलीकडेच एक अमेरिकन AH-64 अपाचे हेलिकॉप्टर पाडल्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली. हे हेलिकॉप्टर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये गस्त घालत होते. सेंटकॉमने सांगितले की, हे हल्ले सरसेनापती (राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प) यांच्या निर्देशानुसार केले जात होते.

होर्मुझची सामुद्रधुनी कुठे आहे?

होर्मुझची सामुद्रधुनी हा इराण आणि ओमान यांच्यातील एक महत्त्वाचा आणि प्रमुख जलमार्ग आहे. ती उत्तरेकडील पर्शियन आखाताला दक्षिणेकडील ओमानच्या आखाताशी आणि पुढे अरबी समुद्राशी जोडते. ती तिच्या सर्वात अरुंद ठिकाणी ३३ किमी रुंद आहे, तर जहाजांच्या वाहतुकीचा मार्ग फक्त ३ किमी रुंद आहे. संयुक्त अरब अमिराती (UAE) देखील होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या अगदी जवळ आहे. तसेच

होर्मुझची सामुद्रधुनी महत्त्वाची का आहे?

जगातील एकूण तेल वापरापैकी सुमारे एक-पंचमांश वापर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होतो. शिवाय, २०२४ मध्ये, जगातील एकूण द्रवीकृत नैसर्गिक वायू (LNG) व्यापारापैकी सुमारे एक-पंचमांश व्यापार देखील प्रामुख्याने कतारमार्फत या सामुद्रधुनीतून झाला होता.

व्होर्टेक्सा या विश्लेषण कंपनीच्या आकडेवारीनुसार, २०२२ च्या सुरुवातीपासून ते गेल्या महिन्यापर्यंत, दररोज अंदाजे १७.८ दशलक्ष ते २०.८ दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल, कंडेन्सेट आणि इतर इंधन होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जात होते. पेट्रोलियम निर्यातदार देशांच्या संघटनेचे (ओपेक) सदस्य देश—सौदी अरेबिया, इराण, संयुक्त अरब अमिराती, कुवेत आणि इराक—आपल्या कच्च्या तेलाचा बहुतांश भाग याच मार्गाने, प्रामुख्याने आशियाला निर्यात करतात. इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर ताबा मिळवला आहे आणि अमेरिकेने तिच्याभोवती नाकेबंदी लादली आहे.

अनेक देशांना महागाईचा फटका बसेल

होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करणे हे डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासाठी एक मोठे आव्हान असेल. यामुळे तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होईल, ज्यामुळे जागतिक महागाईत तात्काळ वाढ होईल. तथापि, हे आर्थिकदृष्ट्या आत्मघातकी देखील ठरेल, कारण इराणचे तेलदेखील याच मार्गाचा वापर करते. शिवाय, होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केल्याने आखाती अरब देशांना त्यांच्या हितांचे रक्षण करण्यासाठी युद्धात सामील होण्यास भाग पाडले जाऊ शकते.

Edited By- Dhanashri Naik