नवरात्रीचे उपवास सोडताना काय खावे आणि काय टाळावे? जाणून घ्या न्यूट्रिशनिस्टचा सल्ला

हलके आणि पचायला सोपे अन्न:

मुगाच्या डाळीची खिचडी किंवा वरणभात (कमी तेलात/तुपात केलेली)

दुधी भोपळा, लाल भोपळा किंवा मुगाचे वरण-भात

सुकामेवा: २-३ भिजवलेले बदाम, मणुक किंवा खजूर खाऊन उपवास सोडणे उत्तम मानले जाते.

दही किंवा ताक: गुठळ्या नसलेले ताजे दही किंवा जिरे-कोथिंबीर घातलेले ताक पोटाला थंडावा देते आणि चांगल्या बॅक्टेरियांची संख्या वाढवते.

काय टाळावे? (अयोग्य आहार)

उपवास सोडताना खालील पदार्थ खाणे पचनासाठी हानिकारक ठरू शकते:

तळलेले आणि अति-तेलकट पदार्थ: भजी, वडे, तळलेले पापड किंवा साबुदाणा वडा खाणे टाळा. यामुळे तीव्र ॲसिडिटी आणि छातीत जळजळ होऊ शकते.

अति तिखट आणि मसालेदार अन्न: उपवासानंतर लगेचच जास्त तिखट किंवा गरम मसाल्याचे पदार्थ खाल्ल्याने पोटाच्या अस्तराला (Stomach lining) त्रास होतो.

कॅफिन आणि पॅक केलेले पेय: चहा, कॉफी, कोल्ड ड्रिंक्स किंवा प्रोसेस्ड ज्यूस उपवास सोडताना अजिबात पिऊ नका. यामुळे डिहायड्रेशन आणि ॲसिडिटी वाढते.

अति गोड पदार्थ: मिठाई किंवा जास्त साखरेचे पदार्थ खाल्ल्याने रक्तातील साखरेची पातळी एकदम वाढून नंतर अचानक खालावू शकते (Blood sugar spike).

अतिप्रमाणात जेवण: खूप भूक लागली असली तरी एकदम भरपूर खाऊ नका. थोडे-थोडे करून २-३ टप्प्यांत जेवा.

उपवास सोडताना पाळावयाचा आदर्श क्रम

शुरुवात: १ ग्लास नारळ पाणी किंवा लिंबू पाणी + २ भिजवलेले बदाम / खजूर.

अर्ध्या तासानंतर: मऊ शिजवलेली मुगाची डाळ आणि भात किंवा ताजी फळे.

रात्रीचे/नंतरचे जेवण: हलकी भाजी, पोळी किंवा वरण-भात.