विरजण न वापरता दही लावण्याच्या पद्धती

लिंबाचा रस पद्धत: १ कप कोमट दुधात अर्ध्या लिंबाचा रस टाकून चांगले मिसळा. हे मिश्रण ४-५ तास झाकून ठेवा, नंतर फ्रिजमध्ये ठेवा.

ताक पद्धत: कोमट दुधात २-३ चमचे ताक मिसळून ८-१० तास ठेवा.

मिल्क पावडर पद्धत: गरम दुधात मिल्क पावडर मिसळून, दूध घट्ट करा आणि नंतर थोडे कोमट झाल्यावर त्यात थोडे लिंबू पिळून दही बनवा. 

दही जमवण्याची योग्य पद्धत

साहित्य: 

दूध- १ लिटर (शक्यतो पूर्ण फॅट असलेले किंवा म्हशीचे दूध)

विरजण: १ मोठा चमचा (ताजे आणि थोडे आंबट दही)

दही जमवण्याची कृती:

दूध उकळणे: सर्वात आधी दूध चांगले उकळून घ्या. दूध जेवढे जास्त उकळाल, तेवढे त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन दही घट्ट होईल.

दूध कोमट करणे: उकळलेले दूध एका भांड्यात काढून ते कोमट होऊ द्या. दूध खूप गरम नसावे आणि खूप थंडही नसावे.

टीप: दुधात बोट बुडवल्यावर आपल्याला चटका बसणार नाही पण उबदार वाटेल, इतपत तापमान (अंदाजे 40 ते 45 डिग्री सेल्सियस) योग्य असते.

विरजण लावणे: एका लहान वाटीत विरजण (दही) घेऊन ते थोडे फेटून घ्या. आता हे विरजण कोमट दुधात टाका आणि चमच्याने दूध व्यवस्थित ढवळून घ्या जेणेकरून विरजण सगळीकडे पसरेल.

मुरवत ठेवणे: भांड्यावर घट्ट झाकण ठेवा आणि ते एका उबदार ठिकाणी ५ ते ७ तास हलणार नाही अशा बेताने ठेवून द्या.

काही खास टिप्स:

हवामान: उन्हाळ्यात दही लवकर (३-४ तासांत) जमते, तर हिवाळ्यात त्याला ७-८ तास किंवा त्यापेक्षा जास्त वेळ लागू शकतो. हिवाळ्यात भांडे एखाद्या गरम कपड्यात गुंडाळून ठेवल्यास दही लवकर जमते.

साठवणूक: दही व्यवस्थित जमल्यावर ते लगेच फ्रिजमध्ये ठेवावे. यामुळे ते जास्त आंबट होत नाही आणि चव टिकून राहते.

मातीचे भांडे: शक्य असल्यास दही मातीच्या भांड्यात लावा, यामुळे दह्यातील अतिरिक्त ओलावा शोषला जातो आणि दही अतिशय घट्ट लागते.