Marathi Biodata Maker
✕

Menstrual Hygiene Day 2025 जागतिक मासिक पाळी स्वच्छता दिन का साजरा केला जातो?

Updated: मंगळवार, 27 मे 2025 (17:53 IST)
आर्थिक अडथळे: अनेक देशांमध्ये सॅनिटरी पॅड्स आणि इतर उत्पादने महाग असतात, ज्यामुळे गरीब कुटुंबातील मुली कपड्यांचा किंवा अस्वच्छ सामग्रीचा वापर करतात, ज्यामुळे आरोग्य धोके वाढतात.
 
भारतातील परिस्थिती
जागरूकतेची कमतरता: भारतात अजूनही 70% पेक्षा जास्त मुली आणि महिलांना मासिक पाळीच्या स्वच्छतेबद्दल पुरेशी माहिती नसते, असे राष्ट्रीय कौटुंबिक आरोग्य सर्वेक्षण (NFHS) सांगते.
स्वच्छता उत्पादनांचा वापर: ग्रामीण भागात केवळ 58% महिला सॅनिटरी पॅड्स वापरतात, तर उर्वरित कपड्यांचा वापर करतात, जे अस्वच्छ असू शकते.
सरकारी उपाय: भारत सरकारने राष्ट्रीय मासिक पाळी स्वच्छता योजना अंतर्गत परवडणाऱ्या सॅनिटरी पॅड्सचा पुरवठा आणि जागरूकता कार्यक्रम सुरू केले आहेत. उदा., जन औषधी केंद्रांमध्ये सस्ते पॅड्स उपलब्ध आहेत.
सामाजिक कलंक: भारतात मासिक पाळीला अजूनही अनेक ठिकाणी "अशुद्ध" मानले जाते, ज्यामुळे मुलींना मंदिरात प्रवेश, स्वयंपाक किंवा सामाजिक कार्यक्रमांपासून वंचित ठेवले जाते.
ALSO READ: पीरियड्स दरम्यान पॅड किती तासांनी बदलावा? मासिक पाळीच्या आरोग्याशी संबंधित काही प्रश्नांची उत्तरे जाणून घ्या
मासिक पाळी स्वच्छता दिन २०२५ थीम 
प्रत्येक वर्षी एक थीम ठरवली जाते, जी मासिक पाळी स्वच्छतेच्या विशिष्ट पैलूंवर लक्ष केंद्रित करते. उदाहरणार्थ:
2023 थीम: "Making Menstruation a Normal Fact of Life by 2030" – मासिक पाळीला सामान्य आणि स्वीकार्य बनवणे.
2024 थीम: "Together for a Period Friendly World" – सर्वांसाठी मासिक पाळी अनुकूल जग निर्माण करणे.
2025 थीम (आजपर्यंत उपलब्ध माहितीनुसार): थीम अद्याप जाहीर झालेली नाही, परंतु ती मासिक पाळीच्या शिक्षण आणि सुलभतेकडे लक्ष देईल, अशी अपेक्षा आहे.
 
मासिक पाळी स्वच्छता दिनाला केल्या जाणाऱ्या उपक्रम
शाळा, महाविद्यालये आणि समुदायांमध्ये मासिक पाळी स्वच्छतेबद्दल कार्यशाळा आणि चर्चासत्रे आयोजित केली जातात.
गरजू मुली आणि महिलांना मोफत किंवा कमी किमतीत सॅनिटरी पॅड्स वाटले जातात.
मासिक पाळीच्या जैविक प्रक्रियेबद्दल वैज्ञानिक माहिती देण्यासाठी सेमिनार आणि वेबिनार आयोजित केले जातात.
#MenstrualHygieneDay, #PeriodFriendlyWorld यांसारख्या हॅशटॅग्सद्वारे जागरूकता पसरवली जाते.
सरकार आणि एनजीओ मासिक पाळी स्वच्छतेसाठी धोरणे आणि सुविधांवर चर्चा करतात, जसे की शाळांमध्ये स्वच्छतागृहे बांधणे.
 
भारतातील मासिक पाळी स्वच्छतेशी संबंधित आव्हाने
जागरूकतेचा अभाव: ग्रामीण भागात मासिक पाळीला अजूनही लज्जास्पद मानले जाते, ज्यामुळे मुली आणि महिला याबाबत मोकळेपणाने बोलत नाहीत.
आर्थिक मर्यादा: सॅनिटरी पॅड्स खरेदी करणे अनेकांसाठी महाग आहे, विशेषत: ग्रामीण आणि गरीब भागात.
स्वच्छतागृहांची कमतरता: शाळा आणि सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छ आणि सुरक्षित स्वच्छतागृहांचा अभाव आहे.
सामाजिक अंधश्रद्धा: मासिक पाळीला अशुद्ध मानून महिलांना सामाजिक आणि धार्मिक कार्यांपासून दूर ठेवले जाते.
 
मासिक पाळी स्वच्छतेसाठी उपाय
कमी किमतीचे आणि पर्यावरणस्नेही सॅनिटरी पॅड्स, मासिक प्याला आणि पुन्हा वापरता येणारी पॅड्स उपलब्ध करणे.
शाळांमध्ये मासिक पाळी स्वच्छतेबद्दल अभ्यासक्रमात समावेश करणे.
शाळा, महाविद्यालये आणि सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छ आणि सुरक्षित स्वच्छतागृहे बांधणे.
पुरुष आणि मुलांनाही मासिक पाळीच्या स्वच्छतेबद्दल शिक्षित करणे, जेणेकरून सामाजिक कलंक कमी होईल.
 
मासिक पाळी स्वच्छता दिनाचे योगदान
या दिवसामुळे मासिक पाळी हा विषय सामान्य आणि स्वीकार्य बनला आहे, विशेषत: तरुण पिढीमध्ये.
अनेक देशांनी मासिक पाळी उत्पादनांवरील कर (Tampon Tax) कमी केला किंवा हटवला आहे, जसे की भारतात 2018 मध्ये सॅनिटरी पॅड्सवरील GST काढून टाकला गेला.
मासिक पाळीशी संबंधित लज्जा कमी होत आहे, आणि महिला व मुली याबाबत मोकळेपणाने बोलू लागल्या आहेत.
 
मासिक पाळी स्वच्छता दिन हा केवळ जागरूकता वाढवण्यापुरता मर्यादित नाही, तर तो प्रत्येक मुलीला आणि महिलेला सन्मानजनक आणि सुरक्षित मासिक पाळी व्यवस्थापनाची सुविधा मिळवून देण्याचा प्रयत्न आहे. भारतासारख्या देशांमध्ये, जिथे अजूनही सामाजिक आणि आर्थिक अडथळे आहेत, हा दिवस विशेष महत्त्वाचा आहे. यामुळे सरकार, एनजीओ आणि समुदाय एकत्र येऊन स्वच्छता सुविधा, शिक्षण आणि जागरूकता यावर काम करत आहेत.
 
टीप: ही माहिती सामान्य माहितीवर आधारित आहे. मासिक पाळी स्वच्छतेशी संबंधित वैयक्तिक समस्यांसाठी डॉक्टरांचा किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

पांढरे केस लपवण्यासाठी केमिकल डायऐवजी कोणते नैसर्गिक पर्याय वापराल?

संत्र्याची साले फेकून देण्याऐवजी, घरीच शुद्ध आणि सुगंधी नैसर्गिक साबण बनवा; फायदे जाणून घ्या

तुम्हाला देखील मोबाईलवर प्रोफेशनल सेल्फी काढायचे का? मग या सोप्या ट्रिक नक्की वापरून पहा

इंडियन ऑइलमध्ये ४०९ पदांसाठी भरती; परीक्षा किंवा मुलाखतीशिवाय निवड !

निवृत्तीनंतर शहरात राहणाऱ्या व्यक्तींनी तंदुरुस्त आणि सक्रिय राहण्यासाठी हे छंद जोपासले पाहिजेत

पुढील लेख
Show comments