उत्तराखंड मधील जागेश्वर धाम; देवदाराच्या जंगलात वसलेली २२४ प्राचीन शिव मंदिरे

आठव्या शतकातील मृत्युंजय मंदिर

येथील सर्वात जुने मंदिर 8 व्या शतकातील मृत्युंजय मंदिर आहे. यानंतर जागेश्वर, नवदुर्गा, कालिका, प्युष्टीदेवी, बालेश्वर आणि काही छोटी मंदिरे बांधली गेली. हे सर्व सुरुवातीच्या कात्युरी राजांनी बांधले होते. कात्युरी राजांनी ११व्या ते १४व्या शतकात सूर्य, नवग्रह आणि नीलकंठेश्वराची मंदिरे बांधली. पाच लहान मंदिरांचे श्रेय गरुड ज्ञानचंद यांच्या कारकिर्दीला दिले जाते, ज्यांनी 1374 ते 1419 पर्यंत सिंहासनावर राज्य केले.

पुराणानुसार येथे भगवान शिव आणि सप्तऋषींनी तपश्चर्या केली होती. भगवान शिवाला समर्पित. अनेक मान्यतेनुसार ते नागेश ज्योतिर्लिंगाशी संबंधित आहे (12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक, कधीकधी 8 वे मानले जाते). स्कंद पुराण आणि शिवपुराणात “नागेशन दारुकवणे” असा उल्लेख आढळतो.हे भगवान शंकराचे प्राचीन तपस्थान मानले जाते. आदि शंकराचार्यांशी संबंधित कथाही आहे. मंदिरे प्रामुख्याने कात्युरीआणि चांद घराण्याच्या राजांनी नूतनीकरण केली.  

प्रमुख मंदिरे: जागेश्वर महादेव, महामृत्युंजय, दंडेश्वर, नवदुर्गा, सूर्य, नवग्रह, नीलकंठेश्वर, कुबेर, लकुलिश इ. येथे रुद्राभिषेक, महामृत्युंजय जप, पार्थिव पूजा आणि कालसर्प दोषाचे निवारण इत्यादी विधी विशेष फलदायी मानले जातात. सावन महिन्यात आणि महाशिवरात्रीमध्ये भाविकांची मोठी गर्दी असते.

सर्वोत्तम वेळ: एप्रिल-जून आणि सप्टेंबर-नोव्हेंबर. सावन आणि शिवरात्रीला विशेष महत्त्व.

जागेश्वर धाम हे शांत, हिरवेगार आणि आध्यात्मिक वातावरण असलेले ठिकाण आहे. आजूबाजूचे देवदार जंगल आणि जटागंगा ओढे याला आणखीनच आकर्षक बनवतात. प्रवास करण्यापूर्वी हवामान आणि स्थानिक व्यवस्था तपासा.  

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik