'भुतांनी रातोरात बांधलेले मंदिर, पण ते अपूर्ण का राहिले? विस्मयकारक रहस्य जाणून घ्या

India Tourism : मध्य प्रदेशातील मोरेना जिल्ह्यात असलेले ककनमठ मंदिर हे त्याच्या अद्भूत वास्तुकलेसाठी आणि त्याभोवती गुंफलेल्या रहस्यमयी कथांसाठी जगभर प्रसिद्ध आहे. 'भुतांनी रातोरात बांधलेले मंदिर' अशी या मंदिराची ख्याती आहे. 

ककनमठ मंदिर हे मध्य प्रदेशातील मोरेना जिल्ह्यातील सिहोनिया प्राचीन नाव: सिंहपनिया किंवा सुहोनिया गावात असलेले एक प्राचीन शिवमठ आहे. हे भव्य ११व्या शतकातील मंदिर त्याच्या अद्वितीय स्थापत्यकलेसाठी, रहस्यमय दंतकथांसाठी आणि भूकंप-प्रतिरोधक रचनेसाठी प्रसिद्ध आहे. चला तर मग जाणून घेऊया या मंदिराचे विस्मयकारक रहस्।।।  

इतिहास

बांधकाम कालावधी: इ.स. १०१५-१०३५ (११वे शतक).

बांधणारा: कच्छपघाटा घराण्याचा राजा कीर्तिराज.

लोककथेनुसार, या मंदिराला राणी काकनवती यांचे नाव देण्यात आले आहे. एका लोकप्रिय दंतकथेनुसार, राजाच्या आज्ञेनुसार भुते आणि आत्मांनी रातोरात हे मंदिर बांधले, परंतु सकाळी चक्कीचा (पीठ दळण्याच्या यंत्राचा) आवाज ऐकून ते अपूर्ण सोडून पळून गेले. हे मंदिर आता भग्नावस्थेत आहे, परंतु त्याची मुख्य रचना अजूनही उभी आहे. काही शिल्पे ग्वाल्हेर संग्रहालयात जतन केलेली आहे.

वास्तुशास्त्रीय वैशिष्ट्ये

उंची: अंदाजे ११५ फूट (३० मीटर).

विशेष वैशिष्ट्ये: सिमेंट, चुना किंवा इतर जोडणाऱ्या साहित्याशिवाय दगड एकावर एक रचून हे मंदिर बांधले आहे. दगडांचा तोल इतका अचूक आहे की, जवळजवळ १,००० वर्षांनंतरही ते टिकून आहे 

शैली: नागर शैली, खजुराहो आणि ग्वाल्हेर येथील मंदिरांसारखी असून  यात गर्भगृह, मंडप, प्रवेशद्वार आणि एक मुख्य शिवलिंग आहे.

लोकमान्यतेनुसार, पहाटेच्या आधी गावात एका स्त्रीच्या जात्यावर काम करण्याचा आवाज ऐकून भुतांनी हे मंदिर अपूर्ण सोडले.ही कथा मध्य प्रदेशातील मोरेना जिल्ह्यातील सिहोनिया शहरात असलेल्या रहस्यमय काकनामठ मंदिराशी संबंधित आहे. या भव्य शिव मंदिराभोवती अनेक स्थानिक दंतकथा आणि ऐतिहासिक तथ्ये आहे, ज्यामुळे ते अत्यंत अद्वितीय ठरते.

अपूर्णतेच्या दंतकथा (म्हणी) जात्याचा आवाज: स्थानिकांचा असा विश्वास आहे की, भुते आणि आत्मे हे भगवान शिवाचे निस्सीम भक्त होते आणि त्यांनी हे भव्य मंदिर एका रात्रीत बांधण्याचा निर्णय घेतला. पण सूर्योदयाच्या अगदी आधी, जेव्हा गावातील कोणीतरी जागे झाले आणि जात्याचा आवाज ऐकला, तेव्हा ते काम अपूर्ण सोडून पळून गेले.

राजाची अट आणि जिज्ञासू बालक: दुसऱ्या एका दंतकथेनुसार, भगवान शिवाने राजाला एका रात्रीत मंदिर बांधण्याचा वर दिला होता, पण अट अशी होती की, हे बांधकाम कोणीही मनुष्य पाहणार नाही. तथापि, एका जिज्ञासू मुलाने बांधकामावर चोरून नजर टाकली, ज्यामुळे त्या रहस्यमय कारागिरांना तात्काळ काम थांबवावे लागले.

वस्तुस्थिती आणि ऐतिहासिक तथ्ये: राजा कीर्तिराज यांनी बांधलेले: भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) आणि इतिहासकारांच्या मते, हे मंदिर ११ व्या शतकात कछवाहा वंशाचे राजा कीर्तिराज (किंवा राजा कर्णराज) यांनी त्यांची पत्नी, राणी कणवती (किंवा काकनावती), जी भगवान शिवाची निस्सीम भक्त होती, तिच्यासाठी बांधले होते. तिच्या नावावरूनच त्याचे नाव "ककनमठ" ठेवण्यात आले.

परकीय आक्रमकांचा हल्ला: इतिहासकारांच्या मते, हे मंदिर मूळतः अपूर्ण नव्हते. नंतर, परकीय आक्रमकांनी तोफा आणि इतर शस्त्रास्त्रांनी ते नष्ट करण्याचा प्रयत्न केला, ज्यामुळे मंदिराच्या वरच्या भागाचे आणि शिखराचे नुकसान झाले आणि आजूबाजूची लहान मंदिरेही उद्ध्वस्त झाली.

स्थापत्यकलेचा एक अद्भुत नमुना असलेले हे मंदिर नागर आणि पंचायतन शैलीत असून, ते अंदाजे १०० ते ११५ फूट उंच आहे. याचे सर्वात उल्लेखनीय वैशिष्ट्य म्हणजे यात चुना, मोर्टार किंवा सिमेंटचा वापर केलेला नाही. कारागिरांनी दगड एकावर एक अशा विशेष वैज्ञानिक तराजूने (गुरुत्वाकर्षणाला आव्हान देणारा तराजू) रचले आहे, ज्यामुळे शतकांपूर्वीची सर्वात भीषण वादळे आणि चक्रीवादळेही त्याला हलवू शकली नाहीत.

ककनमठ मंदिर, सिहोनिया, मोरेना, मध्य प्रदेश जावे कसे? 

मोरेनाहून: अंदाजे ३०-३५ किमी.

ग्वाल्हेरहून: अंदाजे ६०-७० किमी.

सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन: मोरेना.

टॅक्सी, बस किंवा स्वतःच्या वाहनाने रस्त्याने सहज पोहोचता येते.

वेळ: सकाळी ६ ते सायंकाळी ६ पर्यंत खुले.

प्रवेश शुल्क: विनामूल्य (भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण संरक्षित स्मारक).

भेटीसाठी सूचना

सकाळ किंवा संध्याकाळची वेळ उत्तम आहे (गोल्डन अवरमध्ये फोटो सर्वोत्तम येतात).

तुम्ही मितावली आणि पाडावली यांसारख्या जवळपासच्या इतर ऐतिहासिक स्थळांनाही भेट देऊ शकता.

हे ठिकाण थोडे जीर्ण झाल्यामुळे, आरामदायक पादत्राणे घाला.

हे मंदिर भारतीय वास्तुकलेचा आणि प्राचीन अभियांत्रिकीचा एक अद्भुत नमुना आहे. जर तुम्हाला ऐतिहासिक स्थळे किंवा वास्तुकला आवडत असेल, तर नक्की भेट द्या.