खिशाला कात्री न लावता सरकारी बजेट पॅकेजेसमध्ये फॅमिलीसोबत सुरक्षितपणे फिरून या

BY: वेबदुनिया फीचर टीम

Publish: Wed, 3 Jun 2026 (17:10 IST) Updated: Wed, 3 Jun 2026 (17:21 IST)

भारत सरकार आणि विविध राज्य सरकारांनी सुरू केलेल्या योजनांतर्गत पर्यटनासाठीची काही सर्वोत्तम आणि सर्वात लोकप्रिय स्थळे खाली सूचीबद्ध केली आहेत. ही अनुदानित आणि सवलतीच्या दरातील सरकारी पॅकेजेस 'सर्वसमावेशक' स्वरूपाची आहेत ज्यामध्ये प्रवास, निवास, शुद्ध शाकाहारी भोजन, मार्गदर्शक सेवा आणि विमा यांचा समावेश होतो आणि ती विशेषतः वृद्ध नागरिक व मुलांच्या गरजा पूर्ण करण्याच्या उद्देशाने तयार करण्यात आली आहेत:

1. भारत दर्शन विशेष पर्यटक रेल्वे – उत्तर प्रदेश

वाराणसी आणि अयोध्या भेटीसाठीच्या योजना आणि अनुदाने: हे पर्यटन स्थळ केंद्र सरकारच्या 'प्रसाद' (PRASHAD) योजनेअंतर्गत येते; तसेच उत्तर प्रदेश आणि दिल्ली सरकारांद्वारे राबवल्या जाणाऱ्या मुख्यमंत्री तीर्थ यात्रा योजनेचाही यात समावेश होतो. दिल्ली, मध्य प्रदेश किंवा हरियाणा येथे वास्तव्यास असलेल्या पात्र ज्येष्ठ नागरिकांना या प्रवासावर १००% अनुदान मिळते, ज्यामध्ये प्रवास, भोजन आणि निवास यांचा खर्च पूर्णपणे मोफत असतो, आणि हा सर्व खर्च संबंधित राज्य सरकारद्वारे पूर्णपणे उचलला जातो.

मुलांसाठीच्या सुविधा: अयोध्या आणि वाराणसी येथील घाटांवर आता विशेष 'क्रूझ' सेवा आणि 'ई-बसेस' उपलब्ध आहेत, ज्यामुळे मुलांना गर्दी आणि कोंडीपासून सुरक्षित ठेवण्यास मदत होते. हॉटेल्समध्ये मुलांच्या आहाराच्या गरजा लक्षात घेऊन, कमी तिखट-मसाल्याचे जेवण आणि दूध सहज उपलब्ध करून दिले जाते.

पर्यटन पॅकेजची किंमत: IRCTC द्वारे बुकिंग केल्यास, सामान्य नागरिकांसाठी या ६ ते ७ दिवसांच्या पॅकेजची किंमत साधारणपणे ₹१८,००० ते ₹२५,००० प्रति व्यक्ती इतकी असते.

2. देखो अपना देश पर्यटन पॅकेज – तामिळनाडू

रामेश्वरम आणि मदुराई भेटीसाठीच्या योजना आणि अनुदाने: दक्षिण भारतातील या पवित्र तीर्थक्षेत्राच्या भेटीसाठी IRCTC एक विशेष भारत गौरव पर्यटक रेल्वे चालवते. मध्य प्रदेश सरकारच्या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजनेअंतर्गत, राज्यातील ६० वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या संपूर्ण आयुष्यात एकदा मोफत तीर्थयात्रेचा लाभ घेण्याचा अधिकार मिळतो. शिवाय ओडिशा सरकारच्या एका योजनेनुसार, ७० वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या वृद्ध प्रवाशांसोबत जाणाऱ्या सहकाऱ्यांनाही त्यांच्या तिकीट दरात ५०% सवलत दिली जाते.

मुलांसाठीच्या सुविधा: भारत गौरव रेल्वेगाड्यांमध्ये कडक आणि भक्कम सुरक्षा व्यवस्था उपलब्ध असते. मुलांना ताजे आणि आरोग्यदायी अन्न, तसेच पिण्याचे पाणी, थेट रेल्वेमध्येच असलेल्या 'पँट्री कार'मधून वेळेवर दिले जाते. रामेश्वरम येथील समुद्रकिनाऱ्यांवर, मुलांच्या खेळण्यासाठी खास सुरक्षित क्षेत्रे निश्चित करण्यात आली आहेत.

पर्यटन पॅकेजची किंमत: या मार्गावर, ७ ते ९ दिवसांच्या पॅकेजची सरासरी किंमत प्रति व्यक्ती ₹२०,३५० (इकॉनॉमी श्रेणी) ते ₹३६,४५० (कम्फर्ट 3AC श्रेणी) दरम्यान असते.

३. भारत गौरव रेल्वे – ओडिशा

पुरी आणि कोणार्क भेटीसाठीच्या योजना आणि अनुदान: हा प्रवास मार्ग केंद्र सरकारच्या 'स्वदेश दर्शन' योजनेअंतर्गत आणि ओडिशा सरकारच्या 'वरिष्ठ नागरिक तीर्थयात्रा योजने'अंतर्गत समाविष्ट आहे. या उपक्रमांनुसार, राज्यातील ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या प्रवासाच्या खर्चाच्या ५०% ते १००% पर्यंत आर्थिक मदत दिली जाते. सरकारी कर्मचारी देखील त्यांच्या 'LTC' (रजा प्रवास सवलत) पर्यटन पॅकेजअंतर्गत या सहलीच्या खर्चाची प्रतिपूर्ती मिळण्यास पात्र असतात.

मुलांसाठीच्या सुविधा: पुरी येथील 'ब्लू फ्लॅग' मानांकन प्राप्त समुद्रकिनारा मुलांसाठी अत्यंत सुरक्षित आणि स्वच्छ आहे. या मार्गावरील पर्यटन पॅकेजमध्ये मुलांसाठी पुरेशी बसण्याची जागा असलेल्या बसेस आणि टॅक्सींचा समावेश असतो; तसेच, पर्यटकांना लांब रांगा टाळण्यास मदत करण्यासाठी मंदिरांच्या आवारात मार्गदर्शक (गाईड्स) उपलब्ध करून दिले जातात.

पर्यटन पॅकेजची किंमत: जगन्नाथ पुरी आणि कोणार्कचा समावेश असलेले ६ ते ७ दिवसांचे पर्यटन पॅकेज IRCTC द्वारे प्रति व्यक्ती अंदाजे ₹२२,००० ते ₹३०,००० या किमतीत उपलब्ध आहे.

४. काश्मीर खोरे पर्यटन पॅकेज – जम्मू आणि काश्मीर

श्रीनगर आणि गुलमर्ग भेटीसाठीच्या योजना आणि अनुदान: भारत सरकारच्या विशेष LTC तरतुदींनुसार, सरकारी कर्मचारी काश्मीरच्या हवाई प्रवासावर विशेष सवलती मिळण्यास पात्र असतात; तसेच त्यांना भारतात कोठेही या हवाई भाडे योजनेचा लाभही मिळतो. पर्यटकांची सुरक्षा आणि आराम वाढवण्यासाठी केंद्र सरकार जम्मू आणि काश्मीर पर्यटन विभागाला विशेष अनुदान पुरवते; परिणामी, ज्येष्ठ नागरिकांना अनेकदा हॉटेल बुकिंगवर विशेष सवलती दिल्या जातात.

मुलांसाठीच्या सुविधा: मुलांच्या सुरक्षिततेसाठी, गुलमर्गमधील 'गोंडोला' (केबल कार) प्रवासादरम्यान आणि श्रीनगरमधील 'दाल सरोवरा'वरील 'शिकारा' प्रवासादरम्यान 'लाईफ जॅकेट्स'चा वापर करणे आणि विशेष सुरक्षा रक्षक सोबत असणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. याव्यतिरिक्त, या भागातील रिसॉर्ट्समध्ये सहसा 'इनडोअर प्ले एरिया' असतात, जिथे मुले खेळू शकतात. टूर पॅकेजची किंमत: विमान प्रवास आणि राहण्याची सोय यांचा समावेश असलेल्या, ५ ते ७ दिवसांच्या अधिकृत 'काश्मीर LTC टूर पॅकेज'ची किंमत साधारणपणे ₹२५,००० ते ₹३५,००० प्रति व्यक्तीपासून सुरू होते.

५. केरळ बजेट टूर पॅकेज – केरळ

मुन्नार आणि अलेप्पी भेटीसाठीच्या योजना आणि अनुदान: 'केरळ पर्यटन विकास महामंडळ' (KTDC), राज्य सरकारच्या सहयोगाने, केरळमध्ये विशेष 'LTC पॅकेजेस' चालवते. या टूर पॅकेजेस अंतर्गत, ज्येष्ठ नागरिकांना प्राधान्य दिले जाते; यासाठी त्यांना हॉटेलमध्ये तळमजल्यावरील खोल्या दिल्या जातात किंवा लिफ्टची सुविधा असलेले रिसॉर्ट्स निवडले जातात. याव्यतिरिक्त, सरकार-प्रमाणित मार्गदर्शकांच्या (गाईड्सच्या) मदतीने स्थानिक प्रेक्षणीय स्थळांच्या सहली अत्यंत सवलतीच्या दरात उपलब्ध करून दिल्या जातात.

मुलांसाठीच्या सुविधा: अलेप्पी येथील 'हाऊस बोट्स'वर मुलांच्या सुरक्षिततेसाठी विशेष सुरक्षा कठडे (रेलिंग्ज) बसवण्यात आले आहेत. मुन्नारमधील चहाच्या मळ्यांमध्ये आणि वन्यजीव अभयारण्यांमध्ये, मुलांचे मनोरंजन करण्यासाठी आणि त्यांना गुंतवून ठेवण्यासाठी निसर्ग भ्रमंती (नेचर ट्रेक्स) आणि माहितीपूर्ण सत्रांची व्यवस्था केली जाते.

टूर पॅकेजची किंमत: केरळसाठीच्या ६ ते ७ दिवसांच्या, सरकार-संचालित किंवा मान्यताप्राप्त प्रमाणित टूर पॅकेजेसची किंमत ₹२८,५०० ते ₹३८,५०० प्रति व्यक्ती या दरम्यान असते.

६. राजस्थान हेरिटेज सर्किट पॅकेज – राजस्थान

जयपूर, जोधपूर आणि उदयपूर भेटीसाठीच्या योजना आणि अनुदान: राजस्थान सरकारच्या 'ज्येष्ठ नागरिक तीर्थयात्रा योजने' अंतर्गत आणि 'देवस्थान विभागाने' देऊ केलेल्या पॅकेजेसद्वारे, राज्यातील ज्येष्ठ नागरिकांना देशाच्या विविध भागांची, तसेच राजस्थानमधील प्रमुख ऐतिहासिक स्थळांची पूर्णपणे अनुदानित (विनामूल्य) सफर घडवली जाते. शिवाय, या मार्गासाठीचे बुकिंग 'दिल्ली पर्यटन'च्या LTC पॅकेजेसद्वारे सवलतीच्या दरातही करता येते.

मुलांसाठीच्या सुविधा: राजवाडे आणि किल्ल्यांमध्ये मुलांसाठी विविध सुविधा उपलब्ध असतात; उदाहरणार्थ, खेळण्यांच्या रेल्वेगाड्या आणि रोप-वे. राजस्थानमधील बहुतांश सरकारी हॉटेल्समध्ये (RTDC) प्रशस्त 'फॅमिली रूम्स' (कौटुंबिक खोल्या) उपलब्ध असतात, तसेच मुलांच्या आवडीनुसारचे राजस्थानी आणि उत्तर भारतीय खाद्यपदार्थही सहज उपलब्ध होतात.

टूर पॅकेजची किंमत: राजस्थानचा 'गोल्डन ट्रँगल' आणि तेथील प्रमुख शहरांचा समावेश असलेल्या ६ ते ७ दिवसांच्या एकत्रित पर्यटन पॅकेजचा खर्च साधारणपणे दर व्यक्तीमागे (किंवा काही विशेष सवलतींच्या बाबतीत, दर जोडप्यामागे) सुमारे ₹१५,००० ते ₹२२,००० इतका असतो.

ज्येष्ठ नागरिक आणि लहान मुलांसह प्रवास करणाऱ्या कुटुंबांसाठी, परवडणारा, सुरक्षित आणि सोयीस्कर प्रवास करण्यासाठी शासनाकडून अनुदानित पर्यटन पॅकेजेस हा एक उत्तम पर्याय ठरतो. या पॅकेजेसमध्ये वाहतूक, निवास, पूर्णपणे शाकाहारी भोजन, गाईड्स आणि विमा संरक्षण यांसारख्या सुविधांचा समावेश असतो. यामुळे कमी खर्चातही पर्यटनाचा एक सुखद आणि अविस्मरणीय अनुभव मिळण्याची खात्री मिळते. तुम्हीही अशा सुविधांचा लाभ घेऊन, एक अविस्मरणीय आणि खिशाला परवडणारा सहल कार्यक्रम आखू शकता.