परदेशी विमाने मुंबईतूनच उडणार! नवी मुंबई विमानतळावर स्थलांतर करण्यास मुख्यमंत्री फडणवीसांचा आक्षेप; केंद्राला धाडले पत्र
मुंबई विमानतळाच्या टर्मिनल १ च्या पुनर्विकास योजनेबाबत, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी १४ आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांसाठीची विमानसेवा मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून नवी मुंबई विमानतळावर हलवण्याच्या प्रस्तावाला तीव्र विरोध दर्शवला आहे. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले आहे की, कोणतीही आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा मुंबईतून इतरत्र हलवली जाणार नाही.
येथून आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा सुरूच राहतील. यासंदर्भात त्यांनी केंद्रीय नागरी उड्डाण मंत्र्यांना पत्र लिहून टर्मिनल १ च्या पुनर्विकासासाठी एक पर्यायी योजना सुचवली आहे. या योजनेनुसार, सध्याचे टर्मिनल पूर्णपणे बंद न करता, टप्प्याटप्प्याने बांधकामाचे काम पूर्ण करता येईल.
मुंबई विमानतळाचे टर्मिनल १ सध्या जुने आणि जीर्ण झाल्यामुळे प्रशासनाने त्याच्या पुनर्विकासाची योजना आखली आहे. या प्रक्रियेचा भाग म्हणून विमानसेवा नवी मुंबईत हलवण्याचा प्रस्ताव वादाचा विषय ठरला आहे. गेल्या महिन्यात, 'मुंबई इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेड'ने (MIAL) विमान कंपन्यांना कळवले होते की, टर्मिनल १ पाडण्याच्या टप्प्यात बाधित होणाऱ्या ५० लाख (५ दशलक्ष) देशांतर्गत प्रवाशांना सामावून घेण्यासाठी, मार्च २०२७ च्या अखेरीस टर्मिनल २ वरील आंतरराष्ट्रीय विमानसेवांमध्ये एक तृतीयांश कपात करावी लागेल.
त्यानंतर, गेल्या आठवड्यात 'अदानी एअरपोर्ट होल्डिंग्स'ने मंत्रालयाला कळवले की, बहरीन, दम्मम, ढाका, दोहा, फुजैराह, जकार्ता, जेद्दाह, काठमांडू, कुवेत सिटी, मदिना, मस्कत, रास अल खैमाह, रियाध आणि शारजाह या ठिकाणांसाठीची विमानसेवा पुढील उन्हाळी वेळापत्रकापासून नवी मुंबई विमानतळावर हलवण्याची त्यांची योजना आहे. विशेष म्हणजे, मुंबई विमानतळामध्ये 'एअरपोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया'ची २६ टक्के भागीदारी आहे, तर 'अदानी एअरपोर्ट होल्डिंग्स लिमिटेड'ची ७४ टक्के भागीदारी आहे. टर्मिनल १-ए पाडण्यापूर्वी नवीन 'टर्मिनल १-बी' उभारण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला आहे.
केंद्रीय नागरी उड्डाण मंत्री किंजरापू राममोहन नायडू यांना लिहिलेल्या पत्रात, मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सुचवले आहे की, टर्मिनल १ चा पुनर्विकास संपूर्ण टर्मिनल एकाच वेळी पाडून करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने केला जावा. त्यांनी असा प्रस्ताव मांडला की, सर्वप्रथम टर्मिनल १बी (Terminal 1B) विकसित केले जावे. त्यानंतर टर्मिनल १ए (Terminal 1A) वरील कामकाज टर्मिनल १बी मध्ये हलवावे आणि त्यानंतर जुने टर्मिनल १ए पाडून टाकावे.
२६५ आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे नवी मुंबईत हलवण्याचा प्रस्ताव
मुंबईतील एकूण आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांपैकी ३३ टक्के—म्हणजेच सुमारे २६५ उड्डाणे—नवी मुंबईत हलवण्याचा प्रस्ताव विमान कंपन्यांसमोर ठेवण्यात आला होता. सुरुवातीला भारतीय विमान कंपन्यांनी याला विरोध दर्शवला होता, परंतु नंतर इंडिगो (IndiGo), एअर इंडिया (Air India) आणि आकासा एअर (Akasa Air) यांनी या प्रस्तावाला संमती दिली. याउलट, परदेशी विमान कंपन्यांनी नवी मुंबईत स्थलांतर करण्यास स्पष्ट नकार दिला आहे.
२०२८ पर्यंत टर्मिनल १ पाडण्याचे नियोजन
सध्याच्या योजनेनुसार, संपूर्ण टर्मिनल १—ज्याची वार्षिक क्षमता १.५ कोटी (१५ दशलक्ष) प्रवासी हाताळण्याची आहे—ते मार्च २०२८ पर्यंत पाडण्याचे निश्चित करण्यात आले आहे. त्याऐवजी नवीन टर्मिनल डिसेंबर २०३० पर्यंत तयार होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, विमान कंपन्यांच्या सूत्रांनी असा इशारा दिला आहे की, टर्मिनल १ पूर्णपणे बंद केल्यास मुंबई विमानतळावर क्षमतेची मोठी कमतरता निर्माण होईल, जी तीन वर्षांहून अधिक काळ टिकू शकते.
याव्यतिरिक्त, टर्मिनल १ए, १बी आणि १सी यांची रचना विखुरलेली आहे. तसेच, विमान पार्किंग आणि टर्मिनल १ व टर्मिनल २ दरम्यान प्रवाशांची ये-जा करण्याबाबतही काही गुंतागुंतीच्या समस्या आहेत. या अडचणींमुळे कामकाजावर परिणाम होत आहे; यावर उपाय म्हणून ३.०४२ किलोमीटर लांबीचा भूमिगत बोगदा (underground tunnel) बांधण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे.
मूळ 'स्लॉट्स' (slots) पूर्ववत करण्याची मागणी
मिळालेल्या माहितीनुसार, आखाती देशांतील विमान कंपन्यांनी 'अदानी समूहा'च्या (Adani Group) १४ आंतरराष्ट्रीय मार्ग नवी मुंबईत हलवण्याच्या प्रस्तावाबाबत नागरी उड्डाण मंत्रालयाकडे स्पष्टीकरण मागितले आहे. दरम्यान, मुंबईतील 'एअरलाइन ऑपरेटर्स कमिटी'ने (Airline Operators Committee) मंत्रालयाकडे हस्तक्षेप करून मूळ 'स्लॉट्स' (विमान उड्डाणांच्या वेळा) पूर्ववत करण्याची विनंती केली आहे.
दुसरीकडे, 'मुंबई इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेड'ने (MIAL) ३० ऑक्टोबर रोजी मंत्रालयाला पत्र लिहून प्रस्तावित बदलांचे समर्थन केले आहे. हे बदल २०२७ च्या उन्हाळी वेळापत्रकापासून (summer 2027 schedule) लागू होणार आहेत. कंपनीच्या मते, १४ ठिकाणांकडे जाणारी उड्डाणे एकाच टर्मिनलवर एकत्रित केल्यामुळे, टर्मिनल १बी च्या पुनर्विकासादरम्यान प्रवाशांची होणारी गैरसोय कमी होईल आणि पुढील प्रवासासाठी (onward connections) अधिक सुलभता येईल.
आंतरराष्ट्रीय प्रवासी वाहतुकीपैकी ९१ टक्के वाहतूक अबाधित राहणार
मुंबई विमानतळावरील 'टर्मिनल १'च्या पुनर्विकासादरम्यान, ९१ टक्के आंतरराष्ट्रीय प्रवासी वाहतुकीवर कोणताही परिणाम होणार नाही. २०२७ च्या उन्हाळी वेळापत्रकानुसार, ५० पैकी ३९ परदेशी विमान कंपन्या या टर्मिनलवरून आपली सेवा सुरू ठेवतील. तर, दररोज एकूण १६ उड्डाणे चालवणाऱ्या ११ विमान कंपन्या मार्च २०२७ पासून नवी मुंबई विमानतळावर स्थलांतरित होऊ शकतात.
एमिरेट्स, एतिहाद, सिंगापूर एअरलाईन्स, ब्रिटीश एअरवेज, लुफ्थान्सा, एअर फ्रान्स आणि टर्किश एअरलाईन्स यांसारख्या प्रमुख विमान कंपन्या 'टर्मिनल २' वरून आपली सेवा सुरू ठेवतील. १९६४ मध्ये बांधलेल्या जुन्या 'टर्मिनल १' चे आधुनिकीकरण करण्याची शिफारस एका सुरक्षा ऑडिटमध्ये करण्यात आली होती, ज्याच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. मार्च २०२९ पर्यंत काम पूर्ण झाल्यावर, नवीन टर्मिनलची क्षमता ३३ टक्क्यांनी वाढून ती वार्षिक २ कोटी (२० दशलक्ष) प्रवाशांपर्यंत पोहोचेल.
