श्री भक्तविजय अध्याय ३२

कोणासी न सोडी शरीरभोग ॥ चंद्रासी लागला क्षयरोग ॥ इंद्राअंगीं सहस्रभग ॥ पूर्वकर्में तयाच्या ॥११॥

ब्रह्मकपाट लागलें पाठीं ॥ तेणें सदाशिव केला हिंपुटी ॥ हालाहल घेतलें पोटीं ॥ नील कंठीं जाहला ॥१२॥

असो आतां ते कथनपरी ॥ दोघे राहिले मथुरापुरीं ॥ परोपकारें ब्रह्मचारी ॥ सेवा करीत कल्याणाची ॥१३॥

भूतदया नसतां चित्तीं ॥ जगीं संत जे म्हणविती ॥ त्यांसी श्रीहरीची प्राप्ती ॥ कल्पांतीही न होय ॥१४॥

तैसा नव्हे ब्रह्मचारी ॥ सत्यवादी परोपकारी ॥ भूतदया जयाचें अंतरीं ॥ मूर्तिमंत वसतसे ॥१५॥

औषध पथ्य करूनि त्यासी ॥ जवळी बसे अहर्निशीं ॥ षण्मासपर्यंत कल्याणासी ॥ शरीरभोगें पीडियेलें ॥१६॥

तोपर्यंत राहिला जवळी ॥ रात्रंदिवस तयातें सांभाळी ॥ म्हणे कृपावंत वनमाळी ॥ आरोग्य करीं याजला ॥१७॥

पुरला शरीराचा भोग ॥ कल्याण जाहला अरोग ॥ म्हणे अप्तसखा ॥ सोयरा जिवलग ॥ निराधार तूं माझा ॥१८॥

निराधारियास आधार ॥ हें नाम तुझें साचार ॥ मजला तुझा उपकार ॥ न फिटेचि जन्मोजन्मीं ॥१९॥

कांता पुत्र कन्या ऐसीं ॥ अवघीं राहिलीं घरासी ॥ कामा आलासी परदेशीं ॥ विष्णुभक्ता मजलागीं ॥२०॥

माझी कन्या कुंवार घरीं ॥ आठां वरुषांची नोवरी ॥ घरासी जाऊनि निर्धारीं ॥ तुजकारणें देईन ॥२१॥

ऐकोनि म्हणे ब्रह्मचारी ॥ मी गृहस्थाश्रम कदा न करीं ॥ दुःखरूप या संसारीं ॥ मज कासया घालितां ॥२२॥

कल्याण म्हणे तयासी ॥ संसारबाधा तुज कायसी ॥ त्याचा भार हृषीकेशी ॥ अंगें आपण चालवी ॥२३॥

मथुराक्षेत्र पुण्यपावन ॥ संकल्प घालितों तुजकारण ॥ अंगीकारीं कन्यादान ॥ हरिभक्ता उदासिया ॥२४॥

ब्रह्मचारी म्हणे त्यासी ॥ तुम्ही वृद्ध तीर्थवासी ॥ घरीं जातां स्त्रियेसी ॥ तुमची गोष्ट मानेना ॥२५॥

संकल्प जरी म्यां घेतला ॥ आणि पुढें विवाह जरी न जाहला ॥ तरी जन्म वृथा गेला ॥ ऐसें मजला वाटतसे ॥२६॥

ब्रह्मचर्य ना गृहस्थाश्रम ॥ ऐसें होईल मज जाण ॥ कल्याण म्हणे श्रीकृष्ण ॥ साक्ष आतां ठेवितों ॥२७॥

महाद्वारीं जाऊनि दोघे जण ॥ वंदिले श्रीकृष्णचरण ॥ ब्रह्मचारियासी बैसवून ॥ उदक हाती घातलें ॥२८॥

कीं कन्या दिल्ही तुजकारण ॥ घरासी जाऊनि करीन लग्न ॥ यासी साक्ष जगज्जीवन ॥ माधवराव मथुरेचा ॥२९॥

वंदोनियां श्रीकृष्णचरण ॥ दोघे निघाले सत्वर तेथून ॥ तीन वार वाट चालून ॥ हरिद्वारासी पातले ॥३०॥

कल्याण गेला घरासी ॥ कोणी न बोलती तयासीं ॥ वृद्धकाय तीर्थवासी ॥ कोणी तया पुसेना ॥३१॥

सर्व सुखाचे सांगाती ॥ अंतीं अव्हेरूनियां देती ॥ यालागीं सावधान चित्तीं ॥ सर्वकाळ असावें ॥३२॥

पुत्र म्हणती बहु हिंडला ॥ परी शेवट नाहीं जाहला ॥ ब्रह्मचारी कोण आणिला ॥ हें आम्हांसी कळेना ॥३३॥

कल्याण निजला घरांत ॥ कांतेप्रती काय बोलत ॥ तीर्थें हिंडतां मथुरेंत ॥ दुखणें मज जाहलें ॥३४॥

ते म्हणें तीर्थीं मरावयासी ॥ सुकृत नाहीं तुम्हांपासीं ॥ मागुती आलेती गृहासी ॥ तोंड येथें घेऊनियां ॥३५॥

कल्याण म्हणे ऐकें वचन ॥ आयुष्य असतां न येचि मरण ॥ ब्रह्मचार्‍याचे संगतीन ॥ बहुत सुख पावलों ॥३६॥

पथ्य औषध परदेशीं ॥ येणें केलें वो मजसी ॥ ते म्हणे भ्रतारासी ॥ नवल काय जाहलें ॥३७॥

संगतीसी असतां देख ॥ सांभाळीती एकासी एक ॥ आतां आला असे टणक ॥ निद्रा करा उगाचि ॥३८॥

ऐसा संवाद ब्रह्मचारी ॥ ऐकतसे निजोनि द्वारीं ॥ कल्याण तये अवसरीं ॥ काय स्त्रियेसी बोलिला ॥३९॥

मथुराक्षेत्र पुण्यवंत ॥ महाद्वारीं जाऊनि तेथ ॥ आपुली कन्या निश्चित ॥ ब्रह्मचार्‍यासी अर्पिली म्यां ॥४०॥

कांता बोले ते अवसरा ॥ दुसरें लग्न आपुलें करा ॥ कन्या होईल तिचें उदरा ॥ तेचि द्या हो त्याजला ॥४१॥

कल्याण म्हणे हरिभक्तासी ॥ कन्या जरी तूं अर्पिसी ॥ तरी पार नाहीं पुण्यासी ॥ वचन न मोडीं आमुचें ॥४२॥

ते म्हणे विहिरींत लोटून ॥ कन्या आतांचि मी देईन ॥ अथवा रांडकीच ठेवीन ॥ आपुलें घरीं तैसीच ॥४३॥

परी हरिभक्ताचें घरीं ॥ कदा न देईं मी कुमारी ॥ कल्याण पुत्रासी विचारी ॥ नये चित्तासी तयाचे ॥४४॥

दुसरे दिवसीं दोघे जण ॥ राजद्वारीं गेले जाण ॥ मथुरेचें वर्तमान ॥ जाहलें तैसेंचि सांगितलें ॥४५॥

ब्राह्मण म्हणे नृपनाथा ॥ माझा संकल्प गेला वृथा ॥ यमपुरीचिया पंथा ॥ जावें लागेल मज वाटे ॥४६॥

म्यां संकल्प घातला प्रीतीं ॥ घरीं कांता पुत्र नायकती ॥ तुवां सांगूनि तयांप्रती ॥ कन्या देववीं नृपनाथा ॥४७॥

राजा म्हणे ब्राह्मणासी ॥ सत्य न वाटे वचनासी ॥ संकल्प सोडितां मथुरेसी ॥ साक्ष कोणासी ठेविले ॥४८॥

निराश्रय ब्रह्मचारी ॥ राजयासी म्हणे ते अवसरीं ॥ वैकुंठपति मुरारी ॥ मथुरावासी श्रीकृष्ण ॥४९॥

अनंत ब्रह्मांडांच्या गती ॥ ज्याचे इच्छामात्रें होती जाती ॥ तो पुराणपुरुष रुक्मिणीपती ॥ साक्ष तयासी ठेविले ॥५०॥

ऐकूनि म्हणे नृपवर ॥ साक्ष ठेविला रुक्मिणीवर ॥ तो येथें येऊनि सत्वर ॥ आम्हांसी जरी सांगेल ॥५१॥

तरी कन्या देववीन जाण ॥ ऐसें ऐकोनिंयां वचन ॥ ब्रह्मचारी म्हणे जगज्जीवन ॥ साक्ष द्यावयासी आणितों ॥५२॥

तेथोनि निघाला सत्वर ॥ पंथ क्रमिला तीनवार ॥ मथुरेचा श्यामसुंदर ॥ दर्शन त्याचें घेतलें ॥५३॥

म्हणे देवाधिदेवा अनंता ॥ साक्ष द्यावयासी चलावें आतां ॥ नाहीं तरी जातें वृथा ॥ ब्रह्मचर्यव्रत माझें ॥५४॥

देव म्हणे तयाप्रती ॥ कैसी चालेल पाषाणमूर्ती ॥ येरू म्हणे जैसी बोलती ॥ तैसीच आतां चालेल ॥५५॥

मी तरी असें निराधारी ॥ तुझाचि आश्रय आहे हरी ॥ आतां चलावें तेथवरी ॥ कृपावंता जगदीशा ॥५६॥

ऐसें ऐकूनी श्रीरंग ॥ भक्तकार्यासी निघाला सवेग ॥ ब्रह्मचार्‍यासी म्हणे मागें ॥ परतोनि नको पाहूं तूं ॥५७॥

मागें पाहासील परतोन ॥ तरी तेथेंच मी राहीन ॥ ऐसें बोलोनि जगज्जीवन ॥ तयामागें चालिले ॥५८॥

दैदीप्यमान सतेज मूर्ती ॥ दिव्यालंकार प्रभा फांकती ॥ पायीं नेपुरें वाळे वाजती ॥ रातोरातीं पातला ॥५९॥

समीप आले जगन्निवास ॥ तेथून नगर राहिलें अर्थकोस ॥ मागिले मागें हृषीकेश ॥ उभा तेथेंच राहिला ॥६०॥

ब्राह्मण पाहे परतोनी ॥ तों उभा राहिला चक्रपाणी ॥ तेज न समाये गगनीं ॥ काय बोले विप्रासी ॥६१॥

तुज म्यां पूर्वींच सांगितलें ॥ मागें परतोनि त्वां पाहिलें ॥ आतां राजयासी वहिलें ॥ घेऊनि येईं मजपासी ॥६२॥

निराश्रय ब्रह्मचारीं ॥ तेथोनि निघाला झडकरी ॥ राजसभेमाझारी ॥ जाऊनि काय बोलिला ॥६३॥

अंबरीषाच्या कैवारेंकरूनी ॥ जेणें अपमानिला दुर्वास मुनी ॥ तो क्षीराब्धिवासी मोक्षदानी ॥ साक्ष द्यावयासी आणिला ॥६४॥

रावण कुंभकर्ण इंद्रजित सर्व ॥ मारूनि सोडविले बंदींचे देव ॥ तो अयोध्यावासी राघव ॥ साक्ष द्यावया आणिला ॥६५॥

गोकुळीं घरोघरीं करी चोरी ॥ मातेनें उखळीं बांधिला हरे ॥ तो वैकुंठपति मुरारी ॥ साक्ष द्यावया आणिला ॥६६॥

कंस चाणूर मर्दून ॥ राज्यीं स्थापिला उग्रसेन ॥ तो मथुरावासी जगज्जीवन ॥ साक्ष द्यावया आणिला ॥६७॥

दुःशासनें छळितां द्रौपदी सती ॥ वस्त्रें नेसविलीं अनंतहस्तीं ॥ तो भक्तकैवारी रुक्मिणीपती ॥ साक्ष द्यावया आणिला ॥६८॥

ऐसें ऐकूनियां वचन ॥ आश्चर्य करिती सकळ जन ॥ राजा धांवोनि वंदी चरण ॥ ब्राह्मणाचे तेधवां ॥६९॥

गरुडटके निशाण भेरी ॥ वाद्यें वाजती अति गजरीं ॥ राजा चालिला सामोरीं ॥ वैष्णव नामें गर्जती ॥७०॥

जाहला एकचि जयजयकार ॥ देव वर्षती पुष्पसंभार ॥ मथुरेहूनि यदुवीर ॥ साक्ष द्यावयासी पैं आले ॥७१॥

कीर्तन करिती संतजन ॥ राजा घाली लोटांगण ॥ मूर्ति देखिली देदीप्यमान ॥ चतुर्भुज साजिरीं ॥७२॥

मुकुट विराजित अलंकार ॥ कांसे कसिला पीतांबर ॥ ऐसा देखोन यदुवीर ॥ सकळां संतोष जाहला ॥७३॥

बैरागी संत भक्तजनांसी ॥ राजा आपण पुसे तयांसी ॥ तुम्ही जातसां मथुरेसी ॥ मूर्ति तेथील हेचि कीं ॥७४॥

राजासी सांगती संतजन ॥ मथुरावासी श्रीकृष्ण ॥ तोचि हा पैं जगज्जीवन ॥ भक्तकार्यासी धांवला ॥७५॥

नगरवासी लोक सावकार ॥ तयांसी सांगे नृपवर ॥ वधूचें साहित्य अति सत्वर ॥ तुम्हीं सिद्ध करावें ॥७६॥

वराकडील आम्ही जाण ॥ ऐसें ऐकोनि धरिलें लग्न ॥ पांच कोस मंडप जाण ॥ चौफेर घातला ते समयीं ॥७७॥

लग्नासी आले नारायण ॥ ऐसें ऐकोनि वर्तमान ॥ अमित मिळाले विद्वज्जन ॥ भक्तमहिमान पाहावया ॥७८॥

लक्ष्मीकांत आला जेथ ॥ उणा पदार्थ न दिसे तेथ ॥ वाद्यें वाजती अपरिमित ॥ सुरवर आले पाहावया ॥७९॥

अंतःपट धरूनि जाण ॥ काय बोलती ब्राह्मण ॥ वैकुंठवासी श्रीभगवान ॥ या वधूवरांसी रक्षिता ॥८०॥

जेणें मीनरूप धरूनी ॥ शंखासुर मारिला आपटोनी ॥ तो क्षीराब्धिवासी चक्रपाणी ॥ वधूवरांसी रक्षिता ॥८१॥

प्रल्हाद गांजतां जाण ॥ निघाला स्तंभ फोडून ॥ तो नरहरिरूप भगवान ॥ वधूवरांसी रक्षिता ॥८२॥

माती खातां नंदाघरीं ॥ ब्रह्मांडें दाखविलीं उदरीं ॥ तो यशोदानंदन मुरारी ॥ वधूवरांसी रक्षिता ॥८३॥

उच्छिष्ट काढितां धर्माघरीं ॥ पांडवांसी रक्षी नानापरी ॥ तो भक्तवत्सल श्रीहरी ॥ वधूवरांसी रक्षिता ॥८४॥

कलियुगीं मथुरेहून ॥ चालत आला जगज्जीवन ॥ तो मथुरावासी श्रीकृष्ण ॥ वधूवरांसी रक्षिता ॥८५॥

ऐसीं अष्टकें म्हणोनी ॥ लग्न लाविलें ब्राह्मणीं ॥ चार दिवस सोहळा करूनी ॥ जन वर्‍हाडी बोळविले ॥८६॥

मूर्ति राहिली हरिद्वारीं ॥ नूतन मूर्ति मथुरापुरीं ॥ भक्ताभिमानी श्रीहरी ॥ नाना चरित्रें दाखवी ॥८७॥

नाना क्षेत्रीं बैसोन ॥ उद्धरीत निजभक्तजन ॥ जैसा जयाचा भाव पूर्ण ॥ त्याकारणें होय तैसा ॥८८॥

दक्षिणदेश्सीं श्रीपंढरीं ॥ पश्चिमदेशीं द्वारकानगरीं ॥ उत्तरदेशीं हरिद्वारीं ॥ पाहातो वाट भक्तांची ॥८९॥

पूर्वदिशेसी जगन्नाथ ॥ चतुर्भुज मूर्ति विराजित ॥ श्रोतीं स्वस्थ करूनि चित्त ॥ भक्तचरित्रें परिसावीं ॥९०॥

पुढिले अध्यायीं कथासार ॥ सुरदास अक्रूरअवतार ॥ त्याचें चरित्र अति प्रियकर ॥ श्रोतीं सादर परिसावें ॥९१॥

श्रीपांडुरंग आनंदसरोवर ॥ भक्तकथा ह्या कमळिणी थोर ॥ महीपति तेथें होऊनि भ्रमर ॥ त्यांतील आमोद सेवीतसे ॥९२॥

स्वस्ति श्रीभक्तविजय ग्रंथ ॥ ऐकतां तुष्टेल जगन्नाथ ॥ प्रेमळ ऐका भाविक भक्त ॥ द्वात्रिंशाध्याय रसाळ हा ॥९३॥

॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

श्रीभक्तविजय द्वात्रिंशाध्याय समाप्त