होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये तणाव तीव्रतेने वाढला असून, त्यामुळे नौकानयन अधिकाधिक धोकादायक बनले आहे. परिस्थिती इतकी गंभीर झाली आहे की, अनेक जहाजांना अर्ध्या वाटेवरूनच माघारी फिरावे लागले आहे. शनिवारी, इराणी गनबोट्सकडून गोळीबार झाल्याचे वृत्त समोर आल्यानंतर एका भारतीय सुपरटँकरने अचानक यू-टर्न घेतला.
वृत्तानुसार, सुमारे २० लाख बॅरल इराकी तेल घेऊन जाणारा हा भारतीय टँकर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जात असताना, गोळीबारानंतर त्याला माघारी फिरण्यास भाग पडले. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर अजूनही आपले नियंत्रण असल्याचे इराणने म्हटले आहे. दरम्यान, भारताने इराणी राजदूतांना बोलावून घेतले आहे.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अघारची यांनी शुक्रवारी सांगितले की, इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील १० दिवसांच्या शस्त्रसंधीदरम्यान होर्मुझची सामुद्रधुनी व्यापारी जहाजांसाठी पूर्णपणे खुली राहील, ज्यामुळे जागतिक ऊर्जा बाजाराला दिलासा मिळाला आहे.
ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, अमेरिका-इराण चर्चेत स्पष्ट परिणाम न मिळाल्याने गोंधळ निर्माण झाला आहे, ज्यामुळे भारतीय टँकर्सना परतावे लागले.
इराणच्या लष्कराने (आयआरजीसी) शनिवारी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या एका भारतीय जहाजाला अडवले आणि त्याला तात्काळ बंदरात परतण्याचा आदेश दिला. हे संभाषण एका ऑडिओ रेकॉर्डिंगमध्ये कैद झाले आहे. इराणी अधिकाऱ्याने स्पष्टपणे सांगितले, "होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी वाहतूक अजूनही प्रतिबंधित आहे. तुम्ही तात्काळ तुमच्या बंदरात परत यावे."
या अनिश्चिततेमुळे जहाजमालक हा मार्ग वापरण्यास सावध झाले आहेत. भारतीय जहाजांव्यतिरिक्त, अनेक ग्रीक टँकर्सनीसुद्धा दिवसाच्या सुरुवातीला माघारी फिरून, जगातील सर्वात व्यस्त तेल मार्गांपैकी एकावरील वाढत्या सुरक्षा चिंतेचे प्रतिबिंब दाखवले. यूके मेरिटाइम ट्रेड ऑपरेशन्स (UKMTO) नुसार, इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्डच्या दोन गनबोट्सनी एका जवळून जाणाऱ्या टँकरवर गोळीबार केला.
जहाज आणि त्यावरील कर्मचारी सुरक्षित असल्याचे वृत्त असले तरी, अधिकाऱ्यांनी जहाजाची ओळख किंवा त्याचे गंतव्यस्थान उघड केलेले नाही. टँकरट्रॅकर.कॉमने याचीही पुष्टी केली आहे की, या घटनेनंतर भारतीय ध्वज असलेल्या एका सुपरटँकरसह अनेक जहाजांनी आपले मार्ग बदलले आहेत. दरम्यान, इराणच्या नेतृत्वाकडून येणाऱ्या परस्परविरोधी संकेतांमुळे परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची झाली आहे. या संवेदनशील जलमार्गातून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या किमान दोन व्यापारी जहाजांवर शनिवारी गोळीबारही करण्यात आला.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी'मुळे आणि त्यानंतर इराणच्या प्रत्युत्तरात्मक कारवाईमुळे निर्माण झालेल्या तणावामुळे, गेल्या सात आठवड्यांपासून या महत्त्वाच्या मार्गावरील वाहतूक मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाली आहे. तथापि, इस्रायल आणि लेबनॉन यांच्यातील तणाव कमी करण्याच्या प्रयत्नांशी संबंधित १० दिवसांच्या युद्धविरामाच्या अलीकडील घोषणेमुळे काहीसा दिलासा मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे. यामुळे काही जहाजांना पुन्हा या मार्गाचा वापर सुरू करण्याची परवानगी मिळाली आहे.
दरम्यान, कतार आणि सौदी अरेबियामधून तेल घेऊन जाणारे एफपीएमसी सी लॉर्ड नावाचे एक मोठे कच्चे तेल वाहक जहाज इराणच्या लारक बेटाच्या दक्षिणेकडून ओमानच्या आखाताच्या दिशेने जात होते. त्याचे अंतिम ठिकाण संयुक्त अरब अमिरातीमधील फुजैरा बंदर असल्याचे वृत्त होते.
इतर अनेक तेल आणि वायू जहाजे देखील याच मार्गाकडे जात आहेत. दिवसाच्या सुरुवातीला, तीन एलपीजी वाहक जहाजे आणि एक तेल टँकर ओमानच्या आखाताकडे निघाले, त्यांच्या पाठोपाठ एक पाकिस्तानी टँकर होता. अनेक एलएनजी वाहक जहाजे देखील सामुद्रधुनीकडे येत आहेत.
मात्र, इराणच्या निम-सरकारी 'फर्स न्यूज एजन्सी'ने नंतर म्हटले की, अमेरिकेची नौदल नाकेबंदी सुरू राहिल्यास हा मार्ग बंद केला जाऊ शकतो. सरकारी मालकीच्या 'नूर न्यूज'ने शनिवारी सांगितले की, हा जलमार्ग सशस्त्र दलांच्या कडक नियंत्रणाखाली आहे, परंतु तो पुन्हा बंद करण्यात आला आहे की नाही, हे स्पष्ट केले नाही.
Edited By - Priya Dixit
