सौदी अरेबियाला मोठा धक्का; ड्रोन हल्ल्यानंतर जगातील सर्वात मोठी तेल वाहिनी बंद, हुथींनी लाल समुद्रावर ताबा मिळवला
हुथींसोबत युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, सौदी अरेबियाने आपली सर्वात मोठी तेल वाहिनी, ईस्ट-वेस्ट पाइपलाइन बंद केली आहे. आदल्या दिवशी या वाहिनीवर ड्रोनने हल्ला केला होता. अमेरिका-इराण युद्धानंतर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणावाच्या काळात ही वाहिनी देशाच्या तेल निर्यातीसाठी जीवनरेखा होती.
जगातील सर्वात मोठी तेल कंपनी, अरामको, याच वाहिनीद्वारे आपल्या तेलाची निर्यात करते. शुक्रवारी रात्री उशिरा, सौदी अरेबियाच्या सरकारी माध्यमांनी या वाहिनीद्वारे होणारा तेलपुरवठा तात्पुरता स्थगित केल्याचे वृत्त दिले. सौदी ऊर्जा मंत्रालयाने ही बंदी खबरदारीचा उपाय असल्याचे म्हटले आहे. तथापि, हुथींच्या हल्ल्यात वाहिनीचे किती नुकसान झाले आहे, याबद्दल कोणतीही अधिकृत माहिती उपलब्ध नाही.
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, इराणने होर्मुझवर घातलेल्या नाकेबंदीच्या पार्श्वभूमीवर, हुथींनी येमेनमधील लाल समुद्रावरील बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनीवर आपली पकड मजबूत केली आहे. याच मार्गाने सौदी अरेबियातून भारत आणि अमेरिकेला तेलाची निर्यात केली जाते.
पेरीम बेटावर हुथींनी केलेला ताबा हा सौदी अरेबियासाठी एक मोठा धक्का मानला जातो. यामुळे अमेरिकेसोबत सुरू असलेल्या युद्धात इराणला किंचित आघाडी मिळाली आहे, तर इराणने यासाठी हुथींची प्रशंसा केली आहे.
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, अमेरिकेसोबतच्या युद्धादरम्यान, तेल आणि वायूचा एक महत्त्वाचा मार्ग असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी जहाजांची वाहतूक विस्कळीत केल्यानंतर, इराणने बाब अल-मंदेब या आणखी एका महत्त्वाच्या जलमार्गातून होणारी वाहतूकही विस्कळीत करू शकतो, असा इशारा दिला होता.
हुथी बंडखोर कोण आहे?
येमेनची लोकसंख्या सुमारे ३५ दशलक्ष आहे. येमेनचा मोठा भाग बंडखोरांच्या ताब्यात आहे. या बंडखोरांना सरकार उलथवून स्वतःचे राज्य स्थापन करायचे आहे. हुथी बंडखोरांचे येमेनच्या अनेक भागांवर नियंत्रण आहे. येमेनमधील अनेक प्रमुख शहरे इराण-समर्थित हुथी बंडखोरांच्या ताब्यात आहे.
हुथी चळवळ १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सुरू झाली. त्यांनी येमेनचे तत्कालीन अध्यक्ष अली अब्दुल्ला यांच्या विरोधात बंड पुकारले. हुथींनी आरोप केला की सालेह देशात भ्रष्टाचार करत होते आणि त्याविरुद्ध बोलणाऱ्यांचा आवाज दाबत होते. सालेह यांच्या कथित दडपशाही धोरणांमुळे हुथींनी शस्त्रे उचलली. त्यावेळी सौदी अरेबियाच्या सैन्याने सालेह यांना पाठिंबा दिला होता. तथापि, असे असूनही, हुथी बंडखोरांनी सालेह यांना सत्तेवरून पदच्युत केले.
हुथींचा इस्लामशी काय संबंध आहे?
हुथी हे इस्लामच्या झायदी शिया पंथाचे आहेत. त्यांना झायदिया म्हणूनही ओळखले जाते. मुस्लिम शिया पंथाला अल्पसंख्याक मानतात. शिया पंथामध्ये, झायदियांना अल्पसंख्याक मानले जाते. त्यांची श्रद्धा आणि तत्त्वे इतर पंथांपेक्षा लक्षणीयरीत्या भिन्न आहेत. इराण आणि इराकमध्ये शिया मुस्लिमांचे वर्चस्व आहे. झायदिया समुदायाचे नाव झायद बिन अली यांच्या नावावरून आले आहे, ज्यांना मुहम्मद यांचे चुलत भाऊ मानले जाते. झायद बिन अली यांनी ७४० मध्ये उमय्या साम्राज्याविरुद्ध बंड केले, जे इस्लामिक इतिहासातील पहिले राजवंशीय साम्राज्य होते आणि दमास्कसवर राज्य करत होते.
इराण हुथी बंडखोरांना का पाठिंबा देतो?
इराण हुथी बंडखोरांना एक धार्मिक विद्यार्थी गट मानतो. बंडाच्या सुरुवातीला, हुसेन बदरेद्दीन अल-हुथी या गटातील सर्वात प्रमुख व्यक्ती होता. त्याने येमेनी सरकारविरुद्ध हुथी बंडखोरांचे नेतृत्व केले. २०१२ मध्ये, जेव्हा हुथींनी येमेनमध्ये सालेह यांना सत्तेवरून हटवले, तेव्हा इराणने त्यांना आणखी उघडपणे पाठिंबा दिला.
इराणी अधिकाऱ्यांनी हुथी बंडखोरांच्या समर्थनार्थ उघडपणे निवेदने जारी करण्यास सुरुवात केली. इराण आणि हुथी दोघेही सौदी अरेबियाला आपला शत्रू मानतात, तर सौदी अरेबिया येमेनला पाठिंबा देतो. हुथींना इराणचा पाठिंबा मिळण्याचे हे एक प्रमुख कारण आहे.
Edited By- Dhanashri Naik
ALSO READ: अमेरिकेतील निवडणुकीतील मोठी बाजी: ट्रम्प यांची घोषणा - प्रत्येक प्रौढ नागरिकाला ५००० डॉलर्स मिळतील
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, इराणने होर्मुझवर घातलेल्या नाकेबंदीच्या पार्श्वभूमीवर, हुथींनी येमेनमधील लाल समुद्रावरील बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनीवर आपली पकड मजबूत केली आहे. याच मार्गाने सौदी अरेबियातून भारत आणि अमेरिकेला तेलाची निर्यात केली जाते.
पेरीम बेटावर हुथींनी केलेला ताबा हा सौदी अरेबियासाठी एक मोठा धक्का मानला जातो. यामुळे अमेरिकेसोबत सुरू असलेल्या युद्धात इराणला किंचित आघाडी मिळाली आहे, तर इराणने यासाठी हुथींची प्रशंसा केली आहे.
हुथी बंडखोर कोण आहे?
येमेनची लोकसंख्या सुमारे ३५ दशलक्ष आहे. येमेनचा मोठा भाग बंडखोरांच्या ताब्यात आहे. या बंडखोरांना सरकार उलथवून स्वतःचे राज्य स्थापन करायचे आहे. हुथी बंडखोरांचे येमेनच्या अनेक भागांवर नियंत्रण आहे. येमेनमधील अनेक प्रमुख शहरे इराण-समर्थित हुथी बंडखोरांच्या ताब्यात आहे.
हुथी चळवळ १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सुरू झाली. त्यांनी येमेनचे तत्कालीन अध्यक्ष अली अब्दुल्ला यांच्या विरोधात बंड पुकारले. हुथींनी आरोप केला की सालेह देशात भ्रष्टाचार करत होते आणि त्याविरुद्ध बोलणाऱ्यांचा आवाज दाबत होते. सालेह यांच्या कथित दडपशाही धोरणांमुळे हुथींनी शस्त्रे उचलली. त्यावेळी सौदी अरेबियाच्या सैन्याने सालेह यांना पाठिंबा दिला होता. तथापि, असे असूनही, हुथी बंडखोरांनी सालेह यांना सत्तेवरून पदच्युत केले.
हुथी हे इस्लामच्या झायदी शिया पंथाचे आहेत. त्यांना झायदिया म्हणूनही ओळखले जाते. मुस्लिम शिया पंथाला अल्पसंख्याक मानतात. शिया पंथामध्ये, झायदियांना अल्पसंख्याक मानले जाते. त्यांची श्रद्धा आणि तत्त्वे इतर पंथांपेक्षा लक्षणीयरीत्या भिन्न आहेत. इराण आणि इराकमध्ये शिया मुस्लिमांचे वर्चस्व आहे. झायदिया समुदायाचे नाव झायद बिन अली यांच्या नावावरून आले आहे, ज्यांना मुहम्मद यांचे चुलत भाऊ मानले जाते. झायद बिन अली यांनी ७४० मध्ये उमय्या साम्राज्याविरुद्ध बंड केले, जे इस्लामिक इतिहासातील पहिले राजवंशीय साम्राज्य होते आणि दमास्कसवर राज्य करत होते.
इराण हुथी बंडखोरांना का पाठिंबा देतो?
इराण हुथी बंडखोरांना एक धार्मिक विद्यार्थी गट मानतो. बंडाच्या सुरुवातीला, हुसेन बदरेद्दीन अल-हुथी या गटातील सर्वात प्रमुख व्यक्ती होता. त्याने येमेनी सरकारविरुद्ध हुथी बंडखोरांचे नेतृत्व केले. २०१२ मध्ये, जेव्हा हुथींनी येमेनमध्ये सालेह यांना सत्तेवरून हटवले, तेव्हा इराणने त्यांना आणखी उघडपणे पाठिंबा दिला.
इराणी अधिकाऱ्यांनी हुथी बंडखोरांच्या समर्थनार्थ उघडपणे निवेदने जारी करण्यास सुरुवात केली. इराण आणि हुथी दोघेही सौदी अरेबियाला आपला शत्रू मानतात, तर सौदी अरेबिया येमेनला पाठिंबा देतो. हुथींना इराणचा पाठिंबा मिळण्याचे हे एक प्रमुख कारण आहे.
