१९१४ च्या महायुद्धाची पुनरावृत्ती? २०२६ चे कॅलेंडर पाहून जग चक्रावून गेले!

१९१४ आणि २०२६: आपण तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर आहोत का?

तुलनेचे मुद्दे	वर्ष १९१४ (पहिले महायुद्ध)	वर्ष २०२६ (सद्यस्थिती)
ट्रिगर पॉइंट	आर्चड्यूक फ्रान्झ फर्डिनांड हत्या	अली खामेनी यांची हत्या
युरोपातील संकट	जर्मन, रशियन आणि ब्रिटिश साम्राज्यांमध्ये संघर्ष	रशिया-युक्रेन युद्धामुळे युरोप दोन गटांमध्ये विभागला गेला
युद्धाचे स्वरूप	पारंपरिक खंदक युद्धपद्धती	क्षेपणास्त्रे, ड्रोन आणि 'सायबर युद्धा'चे एक घातक पर्व
भारताची भूमिका	लाखो भारतीय सैनिकांनी ब्रिटिश सैन्याचा भाग म्हणून सेवा बजावली	भारत एक जागतिक महासत्ता म्हणून, राजनैतिक समतोल राखण्यासाठी प्रयत्नशील

१९४२ आणि २०२६: सत्तेतील बदल आणि जनआंदोलने

१९४२ हे असे वर्ष होते जेव्हा दुसरे महायुद्ध आपल्या सर्वात रक्तरंजित टप्प्यावर होते; तर त्याच वेळी भारतात 'चले जाव चळवळ' (Quit India Movement) संपूर्ण देशभर पसरली होती. आज, २०२६ मध्ये, तीच ऊर्जा पुन्हा एकदा प्रकर्षाने जाणवत आहे:

जागतिक युद्धाचे आघाडे: १९४२ मध्ये, स्टालिनग्राड आणि मिडवे येथील लढाया निर्णायक ठरल्या होत्या. २०२६ मध्ये, इराण-इस्रायल संघर्ष आणि तांबड्या समुद्रातील (Red Sea) तणाव जागतिक व्यापाराचा पाया हादरवून टाकत आहेत.

आर्थिक संकट: १९४२ मध्ये, संसाधनांची तीव्र टंचाई होती. आज, कच्च्या तेलाच्या किमतींनी १०० डॉलर्सचा टप्पा ओलांडणे, हे जागतिक मंदीच्या (recession) संभाव्य धोक्याचे संकेत देत आहे.

नेतृत्वाचे संकट: १९४२ मध्ये, अनेक प्रमुख नेते तुरुंगात खितपत पडले होते. २०२६ मध्ये, अनेक राष्ट्रांमध्ये सत्तापरिवर्तनाची लाट पसरत आहे. विशेषतः, व्हेनेझुएलाविरुद्ध अमेरिकेने उचललेली पावले—आणि त्यामध्येही प्रामुख्याने मादुरो यांची केलेली धरपकड—यामुळे नव्यानेच तणाव निर्माण झाला आहे.

जनउठाव: १९४२ मध्ये, भारतातील जनता निषेध करण्यासाठी रस्त्यावर उतरली होती. आज—भारतात आणि जगभरात—'जनरेशन झेड' (Gen Z) अर्थात ही नवी पिढी, आपले हक्क आणि बदलाच्या शोधात प्रस्थापित सत्ता-रचनांना आव्हान देत आहे.

भविष्य सुरक्षित आहे का?

"२०२५ चे दिनदर्शिका वर्ष हे १९४१ च्या वर्षाचीच पुनरावृत्ती करणारे ठरले; असे वर्ष ज्यामध्ये आपण 'पर्ल हार्बर'सारख्या घटनांचे पडसाद अनुभवले. आता, २०२६ हे वर्ष आपल्यासमोर उभे आहे—एक असे वर्ष, जे १९४२ इतकेच निर्णायक ठरू पाहते आहे."

जग आज एका 'स्फोटक वळणावर' उभे आहे. ज्याप्रमाणे १९१४ आणि १९४२ या वर्षांनी जागतिक सीमांची नव्याने मांडणी केली होती, त्याचप्रमाणे २०२६ चे आगामी महिने हे निश्चित करतील की, जग एखाद्या भव्य आणि सकारात्मक तोडग्याकडे वाटचाल करेल, की पुन्हा एकदा तिसऱ्या महायुद्धाच्या अंधकारात लोटले जाईल.