WHO चा धोक्याचा इशारा! जगातील ९२% लोकसंख्येला कर्करोगाचा धोका; पुरुष आणि महिलांमधील 'या' कॅन्सरचे प्रमाण सर्वाधिक
'डाउन टू अर्थ'च्या एका ताज्या अहवालानुसार, जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) कर्करोगाबाबत आतापर्यंतचा सर्वात गंभीर इशारा दिला आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, कर्करोग हा आता केवळ एक आजार राहिलेला नाही, तर ते एक वेगाने वाढणारे सामाजिक, आरोग्य आणि आर्थिक संकट आहे. या अहवालात असे सूचित केले आहे की, जगातील अंदाजे ९२ टक्के लोकसंख्येला त्यांच्या आयुष्यात कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपात कर्करोगाचा फटका बसेल.
१. दर ५ व्यक्तींमागे एकाला कर्करोग: आकडेवारी काय सांगते?
ही आकडेवारी अत्यंत भयावह आहे. जगातील प्रत्येक पाच व्यक्तींपैकी एकाला त्यांच्या आयुष्यात कर्करोगाचा फटका बसेल.
• २०२४ मधील भार: २०२४ मध्ये जगभरात २०.६ दशलक्षाहून अधिक लोकांना कर्करोगाचे निदान होईल.
• कर्करोगामुळे होणारे मृत्यू: केवळ २०२४ मध्येच, कर्करोगामुळे ९.७ दशलक्ष लोकांचा मृत्यू झाला. यापैकी ४.८ दशलक्षाहून अधिक लोक ३० ते ६९ वर्षे वयोगटातील कार्यरत वयोगटातील होते.
• मृत्यूचे दुसरे प्रमुख कारण: जागतिक स्तरावर होणाऱ्या एकूण मृत्यूंपैकी १६.५% मृत्यू कर्करोगामुळे होतात, ज्यामुळे हृदयविकारानंतर हे मृत्यूचे दुसरे प्रमुख कारण ठरते.
२. पुरुष आणि स्त्रियांमध्ये सर्वात सामान्य कर्करोग कोणते आहेत?
WHO च्या अहवालात लिंगानुसार कोणते कर्करोग सर्वाधिक प्रचलित आहेत हे स्पष्ट केले आहे:
पुरुषांमध्ये:
१. फुफ्फुसाचा कर्करोग: अंदाजे १.६ दशलक्ष नवीन प्रकरणांसह यादीत अग्रस्थानी.
२. प्रोस्टेट कर्करोग: १.५ दशलक्ष प्रकरणांसह दुसऱ्या क्रमांकावर.
स्त्रियांमध्ये:
१. स्तनाचा कर्करोग: २.४ दशलक्ष नवीन प्रकरणांसह स्त्रियांमध्ये सर्वाधिक सामान्य.
२. फुफ्फुसाचा कर्करोग: स्त्रियांमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर.
टीप: कोलोरेक्टल कर्करोग हा पुरुष आणि स्त्रिया दोघांमध्येही तिसरा सर्वात सामान्य कर्करोग बनला आहे. शिवाय, मुलांमध्येही याचे प्रमाण वाढत असून, दरवर्षी १९ वर्षांपर्यंतची अंदाजे ४००,००० मुले आणि किशोरवयीन मुले याला बळी पडत आहेत.
३. निरपराध्यांवर दुहेरी आघात: लाखो मुले अनाथ होत आहेत
कर्करोग केवळ जीवच घेत नाही, तर सुखी कुटुंबांनाही उद्ध्वस्त करतो.
• २०२० च्या आकडेवारीनुसार, जगभरात कर्करोगामुळे पालकांच्या मृत्यूमुळे अंदाजे २४.५ लाख मुले अनाथ झाली.
• स्तनाचा कर्करोग आणि गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हे मातांच्या मृत्यूंपैकी सर्वाधिक आहेत.
• धक्कादायक बाब म्हणजे, अशा अनाथ मुलांपैकी ४०% मुले एकट्या भारत, चीन, नायजेरिया, इंडोनेशिया, इथिओपिया आणि पाकिस्तानमधून येतात.
४. खिशाला मोठा फटका: उपचारांमुळे कुटुंबे गरिबीत ढकलली जात आहेत
कर्करोगाचा मानसिक आणि आर्थिक परिणाम कोणत्याही कुटुंबाला उद्ध्वस्त करू शकतो. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) सर्वेक्षणातून हे समोर आले आहे की:
• ४५% पेक्षा जास्त लोकांना उपचारांमुळे तीव्र आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागला.
• महागडे उपचार, औषधांचा खर्च आणि रुग्णालयाच्या वारंवार भेटींमुळे लाखो कुटुंबे दारिद्र्यरेषेखाली ढकलली जात आहेत.
• अर्ध्याहून अधिक रुग्ण आणि त्यांच्या काळजीवाहकांनी तीव्र मानसिक ताण, नैराश्य आणि सामाजिक एकाकीपणाचा अनुभव घेतल्याचे सांगितले.
५. श्रीमंत आणि गरीब देशांमधील 'उपचारांमधील तफावत'
या अहवालातील सर्वात चिंताजनक निष्कर्ष म्हणजे उपचारांमधील विषमता. जगातील ४७% लोकसंख्येला अजूनही कर्करोगाच्या मूलभूत तपासणी सुविधा उपलब्ध नाहीत.
जर तुमचा जन्म श्रीमंत देशात झाला असेल, तर तुमच्या जगण्याची शक्यता खूप जास्त असते, तर गरीब देशांमध्ये हे नशिबावर अवलंबून असते:
| कर्करोगाचा प्रकार | उच्च-उत्पन्न असलेले देश (जसे की युरोप) | कमी-उत्पन्न असलेले देश (जसे की आफ्रिका) |
| स्तनाचा कर्करोग (५-वर्षांचा जगण्याचा दर) | ८५% पेक्षा जास्त | ४५% पेक्षा कमी |
| रक्ताचा कर्करोग (मुलांचा जगण्याचा दर) | ९३% पर्यंत | फक्त १९% |
२०५० चे भविष्य: रुग्णसंख्येत १३३% वाढ होऊ शकते
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) अंदाजानुसार, २०५० पर्यंत जगभरातील कर्करोगाच्या नवीन रुग्णांची संख्या ६६.७% ने वाढून ३.५ कोटी होईल. याचा सर्वाधिक गंभीर परिणाम कमी आणि मध्यम-उत्पन्न असलेल्या देशांवर (भारतासह) होईल, जिथे रुग्णसंख्येत १३३% वाढ दिसू शकते. वाढते वृद्धांचे प्रमाण, बदलती जीवनशैली आणि प्रदूषण यांसारखे घटक यासाठी जबाबदार आहेत.
आता पुढे काय?
प्रतिबंध हेच सर्वोत्तम शस्त्र आहे! जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) स्पष्टपणे सांगते की, कर्करोगाविरुद्धची लढाई केवळ महागडी औषधे किंवा रोबोटिक शस्त्रक्रियेने जिंकता येणार नाही. सरकारने प्रत्येक नागरिकाला परवडणारी आणि वेळेवर तपासणी उपलब्ध करून दिली पाहिजे.
वैयक्तिक सल्ला: केवळ योग्य आहार, व्यायाम, तंबाखू आणि सिगारेटपासून दूर राहणे, आणि वेळेवर तपासणी (जसे की ३० वर्षांनंतर महिलांसाठी पॅप स्मीअर आणि मॅमोग्राफी) यांद्वारे कर्करोगाची ४०% प्रकरणे टाळता येतात.
