ऑफिसमध्ये तासनतास बसून काम करताना पाठदुखी (back pain) ही खूप सामान्य समस्या आहे. चुकीची बसण्याची पद्धत, सतत एकाच स्थितीत राहणे यामुळे पाठीचे स्नायू आखडतात, ताण येतो आणि वेदना होतात. पण चांगली बातमी ही आहे की, दररोज फक्त ५ मिनिटे काही सोपे स्ट्रेचिंग आणि व्यायाम केल्याने खूप आराम मिळतो आणि दीर्घकाळासाठी सुटका मिळू शकते.
हे व्यायाम खुर्चीवर बसूनच करता येतात, कोणतेही उपकरण लागत नाही आणि ऑफिसमध्ये सहज करता येतात. रोज २-३ वेळा (उदा. सकाळ, दुपार, संध्याकाळ) हे करा.
१. Seated Spinal Twist (खुर्चीवर बसून पाठीचा ट्विस्ट):
खुर्चीच्या काठावर सरळ बसून पाय जमिनीवर सपाट ठेवा.
उजवा हात खुर्चीच्या मागच्या बाजूला किंवा डाव्या गुडघ्यावर ठेवा.
डाव्या बाजूला हळूहळू शरीर फिरवा, डोके आणि मान देखील त्याच दिशेने.
२०-३० सेकंद धरून ठेवा, खोल श्वास घ्या.
दुसऱ्या बाजूला करा. प्रत्येक बाजूला २-३ वेळा.
फायदे: पाठीची लवचिकता वाढते, ताण कमी होतो.
२. Cat-Cow Stretch (Seated Version) - (मार्जारी-गाय आसन - बसून):
खुर्चीवर सरळ बसून दोन्ही हात गुडघ्यांवर ठेवा.
श्वास घेताना छाती पुढे काढा, खांदे मागे, डोके वर (Cow pose).
श्वास सोडताना पाठ गोल करा, मान खाली (Cat pose).
८-१० वेळा हळूहळू करा.
फायदे: पाठीचा कणा मोकळा होतो, खालच्या पाठीची वेदना कमी होते.
३. Shoulder Blade Squeeze (खांद्यांचा सिक्वीझ):
खुर्चीवर सरळ बसून हात दोन्ही बाजूला ठेवा.
खांद्याच्या ब्लेड्स (पाठीच्या मागे) एकमेकांकडे आणण्याचा प्रयत्न करा.
५-१० सेकंद धरून ठेवा, नंतर सोडा.
१०-१५ वेळा करा.
फायदे: पाठीचे वरचे स्नायू मजबूत होतात, खांदे आणि मानेचा ताण कमी होतो.
४. Neck Rotation & Side Stretch (मानेचे स्ट्रेच):
डोके हळूहळू उजवीकडे फिरवा, १०-१५ सेकंद धरा.
दुसऱ्या बाजूला करा.
आता डाव्या कानाला डाव्या खांद्याकडे आणण्याचा प्रयत्न करा (हाताने हलकेच दाब देऊ शकता).
प्रत्येक बाजूला २-३ वेळा.
फायदे: मान आणि पाठीच्या वरच्या भागाची वेदना कमी होते.
५. Chair Back Stretch / Forward Bend (खुर्चीवर पुढे वाकणे):
खुर्चीवर बसून पाय थोडे पसरवा.
पुढे वाकून हातांनी पाय किंवा जमिनीला स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करा.
२०-३० सेकंद धरा, खोल श्वास घ्या.
३-४ वेळा करा.
फायदे: खालच्या पाठीचे स्नायू मोकळे होतात.
हे व्यायाम नियमित केल्याने पाठदुखी कमी होऊन दीर्घकाळ टिकते. पण जर वेदना खूप तीव्र असेल किंवा स्लिप डिस्कसारखी समस्या असेल तर डॉक्टर किंवा फिजिओथेरपिस्टचा सल्ला घ्या.