मंगळवार, 10 फेब्रुवारी 2026
  1. लाईफस्टाईल
  2. आरोग्य
  3. आरोग्य सल्ला
Written By
Last Modified: सोमवार, 9 फेब्रुवारी 2026 (22:30 IST)

Low Blood Sugar : हायपोग्लायसेमिया, शरीरात साखरेची पातळी कमी झाल्यावर कोणती लक्षणे जाणवतात?

Symptoms of low blood sugar
Low Blood Sugar:  हायपोग्लायसेमिया किंवा रक्तातील साखर कमी ही एक गंभीर स्थिती असू शकते जी दुर्लक्षित करू नये. त्याची लक्षणे ओळखणे आणि वेळेवर उपचार घेणे अत्यंत महत्वाचे आहे, विशेषतः मधुमेही रुग्णांसाठी. योग्य आहार घेणे, नियमितपणे रक्तातील साखरेची तपासणी करणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करणे हे हायपोग्लायसेमिया रोखण्याचे सर्वात प्रभावी मार्ग आहेत

सुरुवातीची किंवा सौम्य लक्षणे
मध्यम लक्षणे
गंभीर लक्षणे (आणीबाणी)
साखर कमी झाल्यास लगेच काय करावे?

 
हायपोग्लायसेमिया हा रक्तातील साखरेची पातळी कमी करण्यासाठी एक वैद्यकीय संज्ञा आहे. जेव्हा शरीराला ऊर्जा प्रदान करणारा ग्लुकोज कमी होतो तेव्हा मेंदू आणि इतर अवयव योग्यरित्या कार्य करू शकत नाहीत. रक्तातील साखर कमी झाल्यास सामान्यतः खालील लक्षणे दिसून येतात:
1. सुरुवातीची किंवा सौम्य लक्षणे
 
जास्त भूक लागणे : अचानक तीव्र भूक (विशेषतः गोड पदार्थ खाण्याची तीव्र इच्छा)
 
अस्वस्थता आणि थरथरणे: हात आणि पाय थरथरणे किंवा शरीराच्या आत थरथरणे.
 
घाम येणे: कोणत्याही शारीरिक श्रमाशिवाय अचानक थंड घाम येणे.
 
धडधडणे : हृदयाचे ठोके अचानक वाढणे किंवा जाणवणे (धडधडणे).
 
चिडचिड: अस्पष्ट राग, अस्वस्थता किंवा अचानक मूड बदलणे.
 
2. मध्यम लक्षणे
चक्कर येणे किंवा डोके गरगरणे: अशक्तपणा आणि चक्कर येणे.
 
धूसर दृष्टी: डोळ्यांसमोर अंधार असणे किंवा गोष्टी स्पष्टपणे न दिसणे.
 
एकाग्रतेचा अभाव: कोणत्याही कामावर लक्ष केंद्रित करू न शकणे किंवा गोंधळलेले वाटणे.
 
थकवा आणि अशक्तपणा: सुस्तपणा आणि आळस जाणवणे.
3. गंभीर लक्षणे (आणीबाणी) 
जर रक्तातील साखरेचे प्रमाण खूप कमी झाले तर परिस्थिती धोकादायक बनू शकते:
 
बोलण्यात अस्पष्टता: मद्यधुंद व्यक्तीसारखे अस्पष्ट भाषण.
 
विचित्रपणे वागणे: भान हरपणे किंवा वेडेपणा करणे.
 
झटके: शरीराचा थरकाप होणे .
 
बेशुद्ध होणे: एखादी व्यक्ती कोमात जाते किंवा पूर्णपणे बेशुद्ध होते.

जर तुमच्या रक्तातील साखर कमी असेल तर ताबडतोब काय करावे? (15:15 चा नियम)

जर तुम्हाला वरील लक्षणे आढळली तर ताबडतोब हे उपाय करा:
 
15 ग्रॅम लवकर पचणारे कार्बोहायड्रेट्स घ्या: जसे की 3-4 ग्लुकोजच्या गोळ्या, 1/2 कप फळांचा रस, किंवा 1 चमचा साखर/मध.
 
15 मिनिटे थांबा. नंतर, तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी तपासा.
 
जर तरीही कमी असेल तर: पुन्हा 15 ग्रॅम साखर घाला आणि 15 मिनिटांनी तपासा.
 
एकदा तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी सामान्य झाली की, तुमच्या रक्तातील साखर पुन्हा कमी होऊ नये म्हणून थोडेसे, संतुलित जेवण किंवा नाश्ता (जसे की दूध आणि बिस्किटे) घ्या.
 
महत्वाची सूचना: जर कोणी बेशुद्ध असेल तर त्यांच्या तोंडात काहीही घालण्याचा प्रयत्न करू नका; यामुळे गुदमरण्याची शक्यता आहे. ताबडतोब वैद्यकीय मदत घ्या.
 
अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषाशी संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री सार्वजनिक हितासाठी सादर केली गेली आहे आणि कोणत्याही वैज्ञानिक पुराव्यांद्वारे समर्थित नाही. 
Edited By - Priya Dixit