1. मराठी बातम्या
  2. महाराष्ट्र न्यूज
  3. राष्ट्रीय
  4. 5 Major Reasons Behind BJP's Victory in the West Bengal

पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत भाजपच्या दणदणीत विजयामागील ५ प्रमुख कारणे

पश्चिम बंगाल निवडणुकीत ममता बॅनर्जींना भाजपसमोर पराभवाचा सामना का करावा लागला?

पश्चिम बंगालमध्ये पहिल्यांदाच भाजपचे सरकार स्थापन होण्याच्या मार्गावर आहे. सध्याचे निवडणूक कल आणि निकाल हेच दर्शवतात की, भाजपने बंगालमध्ये बहुमताचा आकडा पार केला आहे आणि ते स्वबळावर सरकार स्थापन करण्यास सज्ज आहेत. पश्चिम बंगालमधील भाजपच्या विजयामागील ती पाच प्रमुख कारणे कोणती आहेत असे घटक जे पक्षाला एका दणदणीत विजयाकडे घेऊन जात असल्याचे दिसून येत आहे?
 
१. ममतांविरोधातील सत्ताविरोधी लाट
पश्चिम बंगालमधील भाजपच्या दणदणीत विजयामागील सर्वात मोठा घटक म्हणजे ममता सरकारविरोधात उसळलेली प्रचंड 'सत्ताविरोधी लाट' हा होता. यावेळी पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत ९२ टक्क्यांहून अधिक मतदानाची विक्रमी नोंद झाली. जेव्हा एखाद्या निवडणुकीला सामोऱ्या जाणाऱ्या राज्यात विक्रमी मतदान होते, तेव्हा त्याचा अर्थ सहसा 'सत्ताविरोधी लाट' म्हणजेच सत्ताधारी पक्षाविरोधातील जनभावनेची लाट—असा लावला जातो. बंगालमधील निवडणूक निकालांनी आता या अर्थाला दुजोराच दिला आहे: वाढलेले मतदान हे खरोखरच या सत्ताविरोधी लाटेचेच एक प्रकटीकरण होते.
 
बंगालमधील मतदानाच्या पहिल्या टप्प्यानंतर, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी स्वतः या विक्रमी मतदानाचे वर्णन केवळ 'सत्ताविरोधी लाट' असे न करता, तर 'बदलाची लाट'  असे केले होते. प्रसारमाध्यमांशी बोलताना गृहमंत्री अमित शाह यांनी सांगितले की, बंगालमधील ममता सरकारविरोधातील सत्ताविरोधी भावना इतकी तीव्र होती की, तिने मोठ्या संख्येने लोकांना घराबाहेर पडून मतदान करण्यास प्रेरित केले.
 
थोडक्यात सांगायचे तर, या विधानसभा निवडणुकीदरम्यान, बंगालच्या जनतेने भाजपला एक सक्षम पर्याय म्हणून पाहिले. हे चित्र २०११ मधील घटनांचीच पुनरावृत्ती करणारे होते; जेव्हा ममता बॅनर्जींनी डाव्या आघाडीचे सरकार उलथवून सत्तेची सूत्रे हाती घेतली होती. अगदी त्याचप्रमाणे, या निवडणुकीच्या पर्वातही भाजप जनतेच्या नजरेत एक विश्वासार्ह पर्याय म्हणून समोर आला. बंगालच्या मतदारांनी भाजपलाच आपला पसंतीचा पर्याय म्हणून निवडले. बंगालच्या मतदारांना भाजप एक सक्षम पर्याय म्हणून का वाटला, यामागील प्राथमिक घटक म्हणजे ममता सरकारची धोरणे, तसेच महिलांची सुरक्षा आणि भ्रष्टाचार यांसारखे अत्यंत महत्त्वाचे मुद्दे हे होते.
 
पश्चिम बंगालमध्ये, महिलांच्या सुरक्षेचा मुद्दा
विशेषतः 'आर.जी. कर वैद्यकीय महाविद्यालय' संदर्भातील वादामुळे जो ठळकपणे समोर आला होता. तो ममता बॅनर्जींच्या विरोधात गेला; परिणामी, ज्या महिला मतदारवर्गाने ममता यांना पारंपारिकपणे पाठिंबा दिला होता, तो वर्ग यावेळी तिच्यापासून दुरावला. त्याचप्रमाणे, या संपूर्ण निवडणूक प्रचारादरम्यान भ्रष्टाचाराचा मुद्दाही प्रकर्षाने उपस्थित करण्यात आला. राज्यात भ्रष्टाचार शिगेला पोहोचला आहे, असा आरोप भाजपने सातत्याने केला; हा मुद्दा जनतेपर्यंत पोहोचवण्यासाठी त्यांनी शर्थीचे प्रयत्न केले आणि निवडणूक निकाल दर्शवतात की, भाजप यात खरोखरच यशस्वी ठरला.
 
२- भाजपच्या बाजूने हिंदू मतदारांचे मोठ्या प्रमाणावर ध्रुवीकरण
पश्चिम बंगालमध्ये भाजपच्या बाजूने हिंदू मतदारांचे झालेले ध्रुवीकरण हा पक्षाच्या विजयामागील एक प्रमुख घटक ठरला आहे. संपूर्ण निवडणूक प्रचारादरम्यान, हिंदू मतदारांना आपल्याकडे आकर्षित करण्यासाठी भाजपने कोणतीही कसर बाकी ठेवली नाही. मतदानादरम्यान, भाजपने मतदारांची अशी खात्री पटवण्यात यश मिळवले की, ममता बॅनर्जी आणि त्यांचा पक्ष 'टीएमसी' हा प्रामुख्याने मुस्लिमांचा पक्ष आहे. ममता बॅनर्जी केवळ मुस्लिम मतदारांना खुश करण्यासाठी "तुष्टीकरणाचे राजकारण" करत आहेत, असा युक्तिवाद त्यांनी केला. प्रचारादरम्यान अमित शाह यांच्यापासून ते सुवेंदू अधिकारी यांच्यापर्यंत भाजप नेत्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, हिंदू मतदार त्यांच्या पक्षालाच मतदान करत आहेत.
 
पश्चिम बंगालमधील भाजप नेते ज्या प्रकारे निवडणूक मंचांवरून "जय श्री राम" च्या घोषणा देताना दिसून आले, त्यामुळे हिंदू मतदारांचे मोठ्या प्रमाणावर ध्रुवीकरण झाले. खुद्द पंतप्रधान मोदी यांनीच बंगालमधील भाजपच्या निवडणूक प्रचाराची सुरुवात "जय माँ काली" आणि "जय श्री राम" या घोषणांनी केली. निवडणूक निकालांवरून असे दिसून येते की, हिंदू-बहुसंख्य असलेल्या भागांमध्ये भाजपने निर्विवाद वर्चस्व गाजवले. याउलट, मुस्लिम मतदारांची संख्या जास्त असलेल्या भागांमध्ये, मागील निवडणुकीच्या तुलनेत टीएमसीला अनेक जागा गमवाव्या लागल्या.
 
३- मोदींचे व्यक्तिमत्त्व ममतांच्या व्यक्तिमत्त्वावर भारी पडले
बंगालमधील भाजपच्या दणदणीत विजयासाठी पंतप्रधान मोदींचे व्यक्तिमत्त्व हे एक प्रमुख प्रेरक घटक म्हणून समोर आले. निवडणुकीदरम्यान, भाजपने ममता बॅनर्जी यांच्या विरोधात पंतप्रधान मोदींचा चेहरा समोर ठेवला. पक्षाने आपली संपूर्ण निवडणूक रणनीती पंतप्रधान मोदींची प्रचंड लोकप्रियता आणि त्यांची सार्वजनिक प्रतिमा याभोवतीच केंद्रित केली. पक्षाची पोस्टर्स आणि जाहीर सभांपासून ते डिजिटल माध्यमांद्वारे पोहोचण्याच्या प्रयत्नांपर्यंत—प्रचाराच्या प्रत्येक पैलूवर मोदींचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसून येत होता. ही रणनीती विशेषतः अशा मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी तयार करण्यात आली होती, जे राष्ट्रीय मुद्दे आणि कणखर नेतृत्वाला प्राधान्य देतात.
 
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संपूर्ण बंगालमध्ये १९ हून अधिक जाहीर सभा घेतल्या आणि पाच मोठे 'रोड शो' आयोजित केले. त्यांनी अशा भागांमध्ये जाहीर सभा घेतल्या, जिथे सामान्यतः TMC चे वर्चस्व असते—जसे की बिष्णुपूर, पुरुलिया, झाडग्राम आणि मेदिनीपूर हे प्रदेश. या सभांमध्ये त्यांनी घुसखोरी, भ्रष्टाचार आणि बदलाची आवश्यकता यांसारख्या मुद्द्यांवर भर दिला. निवडणुकीदरम्यान ममता बॅनर्जी यांनी बंगाली अस्मितेचे जे आवाहन केले होते, त्याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी पंतप्रधान मोदी हुगळी नदीत नौकाविहार करताना आणि स्थानिक स्टॉलवर थांबून 'झालमुरी' खाताना दिसले. या कृतींमुळे भाजप आणि बंगालची जनता यांच्यात थेट नाते निर्माण झाले. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, मोदींनाच प्रचाराचा मुख्य चेहरा म्हणून सादर करण्याची भाजपची रणनीती—ज्याद्वारे निवडणुकीची चर्चा स्थानिक मुद्द्यांवरून राष्ट्रीय पातळीवर नेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला ती पूर्णपणे यशस्वी ठरली.
 
४- भाजपची निवडणूक रणनीती: 'बूथ व्यवस्थापना'वर भर
पश्चिम बंगालमधील भाजपच्या विजयामागील एक प्रमुख घटक म्हणजे त्यांची निवडणूक रणनीती. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या नेतृत्वाखाली, भाजपचे संपूर्ण लक्ष 'बूथ व्यवस्थापना'वर केंद्रित होते. मतदानाच्या अगदी आधीच्या १५ दिवसांत बंगालमध्येच तळ ठोकण्याचा—आणि ५० हून अधिक जाहीर सभा व रोड-शो घेण्याचा—अमित शाह यांचा निर्णय भाजपच्या कार्यकर्त्यांना प्रचंड प्रेरित करणारा ठरला; या कार्यकर्त्यांनीच पुढे जाऊन मतदान केंद्रांवर मतदारांची उपस्थिती सुनिश्चित केली आणि अशा प्रकारे भाजपच्या विजयाची गाथा लिहिली. अमित शाह यांच्या नेतृत्वाखाली, केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव आणि सुनील बन्सल यांचा समावेश असलेल्या एका टीमने अशी रणनीती आखली, जिने अखेरीस ममता बॅनर्जींचा बालेकिल्ला उद्ध्वस्त केला.
 
शिवाय, TMC साठी काम करणाऱ्या 'I-PAC' या संस्थेने मतदानाच्या अगदी आधी ज्या प्रकारे आपले कामकाज गुंडाळले, तो मुद्दाही TMC च्या पराभवाला कारणीभूत ठरणाऱ्या एका महत्त्वपूर्ण घटकाचा म्हणून समोर आला. २०२१ च्या निवडणुकांनंतरही, भाजपने पश्चिम बंगालमध्ये अथकपणे काम करणे सुरूच ठेवले; त्यांनी आपली संघटनात्मक रचना अगदी बूथ पातळीपर्यंत बळकट केली आणि पक्ष कार्यकर्त्यांचे एक भक्कम जाळे विणले—या सर्व प्रयत्नांचे फळ त्यांना निवडणुकीच्या काळात अखेरीस मिळाले.
 
५- बंगालच्या निवडणुकीत 'SIR' ठरले 'गेम-चेंजर'
पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकांमध्ये...'विशेष सखोल पुनरीक्षण' (SIR) हा मुद्दा चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिला. SIR प्रक्रियेअंतर्गत, निवडणूक आयोगाने राज्यातील ९१ लाखांहून अधिक मतदारांची नावे मतदार यादीतून वगळली; निवडणूक आयोगाच्या या कृतीला विरोधी पक्षांकडून तीव्र विरोध झाला. बंगालमध्ये मतदानाचे प्रमाण ९२ टक्क्यांहून अधिक नोंदवले जाण्यात SIR प्रक्रियेचाही वाटा होता, असे निवडणूक आयोगाने मान्य केले. बंगालच्या राजकारणाचे निरीक्षक असे मत व्यक्त करतात की, निवडणुकांच्या काळात इतर राज्यांमध्ये वास्तव्यास असलेले मतदार मोठ्या संख्येने बंगालमध्ये परतले आणि त्यांनी आपला मतदानाचा हक्क बजावला—हा कल भाजपच्या पथ्यावर पडणारा असल्याचे मानले गेले.
About Writer
वेबदुनिया न्यूज टीम
वेबदुनियाच्या न्यूज डेस्क येथे आमचे वार्ताहर, विश्वसनीय स्रोत आणि अनुभवी पत्रकार यांनी तयार केलेले प्रत्यक्ष घटनास्थळावरील अहवाल, विशेष वृत्तांत, मुलाखती आणि रिअल-टाइम अपडेट्स प्रकाशित करण्यापूर्वी वरिष्ठ संपादकांकडून अत्यंत काटेकोरपणे तपासून घेतली जातात..... आणखी वाचा
पुढील लेख
पुणे-नसरापूर प्रकरणावर शिवसेना यूबीटीची प्रतिक्रिया, गृहमंत्री फडणवीस यांच्या राजीनाम्याची मागणी