केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) दहावी आणि बारावीच्या विद्यार्थ्यांना बनावट आणि मान्यता नसलेल्या विद्यापीठांमध्ये प्रवेश घेण्यापासून वाचवण्यासाठी एक महत्त्वाचा सल्लागार जारी केला आहे. ही सूचना १३ जानेवारी २०२६ रोजी जारी करण्यात आली होती आणि सर्व सीबीएसई-संलग्न शाळांना शेअर करण्यात आली आहे. त्याचा प्राथमिक उद्देश स्वयंघोषित आणि मान्यता नसलेल्या उच्च शिक्षण संस्थांपासून (एचईआय) विद्यार्थ्यांना संरक्षण देणे आहे ज्यांच्या पदव्या वैध नाहीत.
ही सूचना का जारी करण्यात आली?
दरवर्षी, अनेक विद्यार्थी विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (यूजीसी) मान्यता नसलेल्या बनावट विद्यापीठांमध्ये नकळत प्रवेश घेतात. अशा संस्थांमधून मिळवलेल्या पदव्या केवळ अवैध नसतात तर विद्यार्थ्यांच्या भविष्यातील अभ्यासावर आणि रोजगारावरही नकारात्मक परिणाम करू शकतात. यूजीसी वेळोवेळी त्यांच्या अधिकृत वेबसाइटवर बनावट आणि मान्यता नसलेल्या संस्थांची यादी प्रकाशित करते.
या समस्येच्या पार्श्वभूमीवर, सीबीएसईने विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्याचा निर्णय घेतला आहे, विशेषतः २०२६-२७ सत्राच्या प्रवेश प्रक्रियेच्या सुरुवातीच्या काळात.
शाळांना सूचना
सीबीएसईने सर्व संलग्न शाळांना पुढील पावले उचलण्याच्या कडक सूचना जारी केल्या आहेत:
इयत्ता १० वी आणि १२ वी मधील विद्यार्थ्यांना बनावट विद्यापीठांच्या धोक्यांबद्दल मार्गदर्शन करा.
प्रवेश प्रक्रियेदरम्यान पालक आणि विद्यार्थ्यांना योग्य सल्ला द्या.
महाविद्यालय किंवा विद्यापीठाची मान्यता कशी तपासायची हे विद्यार्थ्यांना शिकण्यास मदत करा.
शाळेच्या सूचना फलक आणि वेबसाइटवर हा सल्ला स्पष्टपणे प्रदर्शित करा.
पालक-शिक्षक बैठकी (पीटीएम) दरम्यान ही माहिती शेअर करा.
शाळांनी या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे अशी अपेक्षा आहे जेणेकरून कोणताही विद्यार्थी फसवणुकीचा बळी पडू नये.
विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या सूचना
विद्यार्थ्यांना नेहमी सतर्क राहण्याचा आणि खालील गोष्टी लक्षात ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो:
कोणत्याही महाविद्यालय किंवा विद्यापीठात अर्ज करण्यापूर्वी, ते विद्यापीठ अनुदान आयोगाने मान्यता दिली आहे की नाही ते तपासा.
यूजीसीची अधिकृत वेबसाइट, www.ugc.ac.in ला भेट द्या आणि 'एचईआय' विभागात संस्थेची मान्यता तपासा.
फक्त यूजीसी-मान्यताप्राप्त उच्च शिक्षण संस्थांमध्येच प्रवेश घ्या.
यूजीसी नियमितपणे फसव्या संस्थांची यादी अद्यतनित करते, जेणेकरून विद्यार्थी आणि पालक नवीनतम माहितीसाठी ती तपासू शकतील. सीबीएसईने सर्व शाळांना या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करण्यास सांगितले आहे. वेळेवर जागरूकता निर्माण केल्यास विद्यार्थ्यांचे दीर्घकालीन नुकसान टाळता येऊ शकते असे बोर्डाचे मत आहे.
