Cockroach Janta Party हा नवीन पक्ष अचानक कसा उदयास आला? अवघ्या ३ दिवसांत २० लाख सदस्य जोडले गेले!
सोशल मीडियाच्या विश्वात, एक नवीन पक्ष—'कॉकरोच जनता पार्टी' (CJP)—सध्या अत्यंत वेगाने 'व्हायरल' होत आहे. न्यायालयाच्या दालनात केलेल्या एका वादग्रस्त टिप्पणीपासून सुरू झालेली ही घटना, अवघ्या तीन दिवसांतच भारतातील सर्वात मोठा 'ऑनलाइन ट्रेंड' बनली आहे. लोक याकडे एक 'डिजिटल चळवळ' म्हणून पाहत आहेत; अशी चळवळ जिने केवळ तीन दिवसांतच २० लाखांहून अधिक (२,०००,०००) सदस्यांना आपल्याकडे आकर्षित केले आहे. इन्स्टाग्रामवर या पक्षाचे ४० लाखांहून अधिक फॉलोअर्स झाले आहेत, तर 'X' या प्लॅटफॉर्मवर त्याचे जवळपास १ लाख फॉलोअर्स आहेत.
जरी हा पक्ष कोणताही खरा किंवा नोंदणीकृत राजकीय पक्ष नसला, तरीही देशातील बेरोजगार तरुणांना—आणि सोशल मीडियावर सक्रिय असलेल्यांना—आपला संताप आणि असंतोष व्यक्त करण्यासाठी एक नवीन माध्यम या पक्षाच्या रूपाने मिळाले आहे. या आगळ्यावेगळ्या 'पक्षा'बद्दल तुम्हाला माहित असायलाच हवी अशी प्रमुख तथ्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
सरन्यायाधीशांच्या टिप्पणीमुळे पेटलेला संताप
या संपूर्ण प्रकरणाची सुरुवात १५ मे रोजी सर्वोच्च न्यायालयात सुरू असलेल्या एका सुनावणीदरम्यान झाली. प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तांनुसार, सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांनी कथितरित्या काही व्यक्तींची तुलना 'झुरळांशी' केली होती. त्यांनी अशी टिप्पणी केली होती की, "काही तरुण हे झुरळांसारखे असतात; त्यांना कोणतीही नोकरी किंवा काम मिळत नाही. त्यातील काही जण प्रसारमाध्यमे, सोशल मीडियाकडे वळतात किंवा 'आरटीआय' कार्यकर्ते बनतात आणि इतरांना लक्ष्य करण्यास सुरुवात करतात."
मात्र, सरन्यायाधीशांनी नंतर एक स्पष्टीकरण जारी करत असे म्हटले की, त्यांच्या टिप्पणीचा प्रसारमाध्यमांनी विपर्यास केला आहे आणि ते प्रामुख्याने अशा व्यक्तींबद्दल बोलत होते, ज्या खोट्या पदव्यांचा वापर करून कायदेशीर क्षेत्रात प्रवेश करतात. तरीही तोपर्यंत त्यांचे हे विधान देशातील बेरोजगार तरुणांच्या अत्यंत संवेदनशील नसेला हात घालणारे ठरले होते.
गंमतीने स्थापन झालेला एक 'पक्ष'
सरन्यायाधीशांच्या विधानानंतरच्या अगदी दुसऱ्याच दिवशी १६ मे रोजी इंटरनेटवरील काही तरुणांच्या एका गटाने गंमतीने 'कॉकरोच जनता पार्टी'ची स्थापना केली. या पक्षात सदस्यत्व घेण्यासाठी लोकांना नावनोंदणी करता यावी, या उद्देशाने त्यांनी 'X' या प्लॅटफॉर्मवर एक 'गुगल फॉर्म' शेअर केला. पाहता पाहता केवळ काही तासांच्या आतच हजारो लोक या चळवळीत सामील झाले आणि अवघ्या तीन दिवसांतच ही संख्या २० लाखांचा टप्पा ओलांडून गेली.
याचे संस्थापक हे 'आम आदमी पक्षा'चे माजी स्वयंसेवक आहेत
या डिजिटल चळवळीमागे अभिजीत दिपके (वय ३०) ही व्यक्ती आहे. अभिजीतने यापूर्वी 'आम आदमी पक्षा'चा (AAP) सोशल मीडिया स्वयंसेवक म्हणून काम केले आहे आणि सध्या तो बॉस्टन विद्यापीठात 'जनसंपर्क' विषयात पदवीचे शिक्षण घेत आहे. केवळ एक गंमत म्हणून सुरू केलेल्या या उपक्रमाला जनतेकडून इतका प्रचंड पाठिंबा मिळेल, याची आपण कधीच कल्पना केली नव्हती, असे अभिजीत कबूल करतो.
'बेरोजगार आणि सतत ऑनलाइन असणाऱ्यांचा' आवाज
पक्षाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर, या पक्षाचे वर्णन अशा तरुणांचा आवाज म्हणून केले गेले आहे, "ज्यांना देशाची व्यवस्था मोजायलाच विसरली आहे." या पक्षात सामील होण्यासाठी काही मजेशीर अटी (पात्रता निकष) ठेवण्यात आल्या आहेत; उदाहरणार्थ, अर्जदार 'बेरोजगार' असावा, तो 'दिवसभर इंटरनेटवर सक्रिय' असावा आणि त्याच्याकडे 'आपली नाराजी किंवा संताप व्यावसायिक पद्धतीने व्यक्त करण्याची' क्षमता असावी.
विनोदबुद्धीचा वापर करून गंभीर समस्यांना भिडणे
जरी या पक्षाची शैली निःसंशयपणे विनोदी असली, तरीही त्यांनी आपला ५-कलमी जाहीरनामा प्रसिद्ध केला आहे. या दस्तऐवजाद्वारे, तरुणांनी बेरोजगारी, सरकारी भरती परीक्षांमधील अनियमितता (प्रश्नपत्रिका फुटण्याच्या घटनांसह), प्रसारमाध्यमांवरील नियंत्रण आणि निवडणूक सुधारणा यांसारख्या गंभीर मुद्द्यांवरून व्यवस्थेवर कडाडून टीका केली आहे.
नामवंत नेते आणि दिग्गजांकडून मिळालेला पाठिंबा
जेव्हा तृणमूल काँग्रेसच्या नेत्या महुआ मोईत्रा आणि कीर्ती आझाद यांसारख्या नामवंत राजकारण्यांनी या 'पक्षात' सामील होण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा या चळवळीच्या वेगाला आणि लोकप्रियतेला मोठी चालना मिळाली. शिवाय, जगातील पहिली मोफत ईमेल सेवा 'Hotmail' चे जनक आणि प्रसिद्ध भारतीय-अमेरिकन उद्योजक सबीर भाटिया यांनीही इन्स्टाग्रामवर एक व्हिडिओ शेअर करून या पक्षाचे कौतुक केले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जरी 'कॉकरोच जनता पार्टी'ची सुरुवात एक गंमत म्हणून झाली असली, तरीही आजच्या तरुणांच्या (Gen Z) मनात बेरोजगारीमुळे साचलेला संताप आणि नैराश्य हा पक्ष अत्यंत स्पष्टपणे मांडतो.
